اىشَشٛ ٗآخشُٗ 2016، 93 - 84 ( : 2) 8ٍغيخ دٝبىٚ ىيؼيً٘ اىضساػٞخ ، 48 Phoenixربثير انزعجئه رحذ انضغظ انمخهخم وطرائك انخزن في انصفبد انىىعيخ نثمبر وخيم انزمر dactylifera L. .صىف انزهذي رؤي عجذ حسه *وجيم اثراهيم عجذ انىهــــبة *غبنت وبصر حسيه انشمري Ghalibnaser55@yahoo.com - عبٍؼخ دٝبىٚ - يٞخ اىضساػخم –قغٌ اىجغزْخ ْٕٗذعخ اىؾذائق – اعزبر ٍغبػذ* انمسزخهص عبٍؼةخ دٝةبىٚ ىيَ٘عةٌ –ميٞخ اىضساػةخ –اعشٝذ اىذساعخ فٜ ٍخزجش قغٌ اىجغزْخ ْٕٗذعخ اىؾذائق خضّٞخ ىٖزا اىظْف ػِ ؽشٝق دساعخ ػيٚ صَبس ّخٞو اىزَش طْف اىضٕذٛ ثٖذف رؾغِٞ اىقبثيٞخ اى 2013 رأصٞش اىخضُ اىَجشد ٗاىَغَذ ٍةغ اىخةضُ ثذسعةخ ؽةشاسح اى شفةخ ٗثأعةزخذاً دسعةبد اىؼة ؾ اىَخيخةو فةٜ ذ اىضَةبس ثغٖةبص اىنةجظ رؾةذ اىؼة ؾ اىَخيخةو ؽٞةش مجغةػَيٞخ رؼئجٔ اىضَبس فٜ اىظفبد اىزغ٘ٝقٞخ ىٖب. عةٌ\م ٌ -5، -3، -2، -1ٗرىةل ثزؼةشٝغ اىضَةبس ىؼة ٘ؽ رخيخةو ٍخزيفةخ ٕٗةٜ 2 ثبعةزؼَبه امٞةبط ٍزؼةذد عةةٌ\م ٌ -5ٍقةةذاسٓ ىةة٘ؽع اُ ٍؼةةبٍلد اىنةةجظ رؾةةذ ػةة ؾ ٍخيخةةو . م ةة1ٌاالصٞيةةِٞ عةةؼخ 2 ٍةةغ اىخةةضُ ثبىزغَٞذ قذ اػطذ افؼو اىْزبئظ فٜ اىَؾبفظخ ػيٚ اىَؾز٘ٙ اىشؽ٘ثٜ ٗاىغنشٝبد اىَخزضىخ ىيضَبس ٗرقيٞو َْةةب ىةةٌ رلؽةةع اٛ فةةشٗ ٍؼْ٘ٝةةخ فةةٜ ّغةةجخ اىغةةنشٝبد اىنيٞةةخ ّغةةجخ اىؾَ٘ػةةخ اىنيٞةةخ اىقبثيةةخ ىيزغةةؾٞؼ ، ثٞ ىَؼبٍلد اىؼ ؾ مبفةخ مَةب ىةٌ رظٖةش اٛ ّغةجخ ريةف ىغَٞةغ ٍؼةبٍلد اىنةجظ رؾةذ اىؼة ؾ اىَخيخةو ٍةغ ٗىَؼةبٍلد 20%اىخضُ ثبىزغَٞذ فٜ ؽِٞ اػطذ ٍؼبٍلد اىنةجظ ٍةغ اىخةضُ ثبىزجشٝةذ ّغةجخ ريةف ثي ةذ ثؼذ رغؼخ اشٖش ٍةِ اىخةضُ . اٍةب بخزجةبس اىغة٘دح فقةذ اػطةٚ 100% اىخضُ فٜ اىَخزجش مبّذ ّغجخ اىزيف عةٌ\م ٌ -3،-5اىنةجظ رؾةذ ػةة ؾ 2 ٍةغ اىخةةضُ اىَجةشد ٗ اىَغَةذ ىيضَةةبس افؼةو اىْزةبئظ ٍةةِ ؽٞةش اىطؼةةٌ ٗاىَظٖش اىخبسعٜ . : ّخيخ اىزَش ، اىضٕذٛ ، خضُ ، مجظ ، ػ ؾ ٍخيخو. انكهمبد انمفزبحيخ انممذمخ اىزٜ رؼٌ اّ٘اع اىْخٞو Arecaceaeاىٚ ػبئيخ اىْخٞو .Phoenix dactylifera L ْٝزَٜ ّخٞو اىزَش اىَخزيفخ ٍِ إَٖب ّخٞو اىزَش اىَْزشش صساػزٔ فٜ اىَْبرطق االعز٘ائٞخ ٗرؾذ االعز٘ائٞخ ٍِ اىؼبىٌ ، ٍِ ؽٞش ٝشَو ّخٞو اىزَش اىؼذٝذ ٍِ االطْبف اىزغبسٝخ ٍْٖب اىظْف اىضٕذٛ اىزٛ ٝبرٜ ثبىَشرجخ االٗىٚ ػذد االشغبس ٗمَٞخ االّزبط فٜ اىَْطقخ اى٘عطٚ ٍِ اىؼشا ٗثبىَشرجخ اىشاثؼخ ٍِ ؽٞش ارغبع صساػزٔ ( .رَزبص اشغبس ٕزا اىظْف ثبُ ؽبطيٖب ٍشرفغ ار ٝجيغ ٍؼذه 1972فٜ ٍْطقخ شؾ اىؼشة )اىجنش ، قخ اى٘عطٚ ٗٝغزٖيل م ٌ ىيْخيخ اى٘اؽذح فٜ ٍْطقخ شؾ اىؼشة ٗٝضٝذ ػِ رىل ثبىَْط 45-60االّزبط ٍؾيٞب اٗ ٝظذس ثؼج٘اد ٍخزيفخ ٍْٖب امٞبط ٗػيت ٍزؼذد االصيِٞ ٗاىؼج٘اد اىنبسرّ٘ٞخ ٗػيت اىفيِٞ ٗ اّ٘اع اىؼيت ىنجظ فؼوامٞبط االىًَْٞ٘ ٗ اىغ٘ى٘فِٞ ٗغٞشٕب ، رؼزجش امٞبط ٍزؼذد االصٞيِٞ ٍِ ا (، ٗاُ 2010ِ )اىؼنٞذٛ ،ٍيُٞ٘ ؽ 85ٝشنو اّزبط اىزَ٘س فٜ اى٘ؽِ اىؼشثٜ ؽ٘اىٚ ٗ،اىزَش قذسٕب 2010ّخيخ ٗثبّزبعٞخ اعَبىٞخ ىؼبً 4749838ػذداشغبساىْخٞو طْف صٕذٛ فٜ اىؼشا ثيغ ( . اُ اىزقذً اىزنْ٘ى٘عٜ اىنجٞش فٜ ٍغبه ؽفع 2011 ؽِ ، )اىغٖبص اىَشمضٛ ىلؽظبء ، 353896 يق ٍْبفغخ شذٝذح ثْٖٞب اال اُ ٕزٓ اىضَبس ادٙ اىٚ ػَبُ ر٘فش اىضَبس اىَخزيفخ ؽٞيخ اٝبً اىغْخ ٍَب خ اىَْبفغخ مبّذ ػيٚ ؽغبة اعؼبس اىزَ٘س اىزٜ رنُ٘ ٍزذّٞخ ٗالرنبد رغذ ّفقبد االّزبط ىزا فبُ ٍؾبٗىخ اعز له اىفبئغ ٍِ االّزبط ػيٚ شنو صَبس ؽبصعخ ) ثَشؽيخ اىشؽت( عٞنُ٘ اٍشا فٜ غبٝخ االَٕٞخ ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ . 2014/ 10 / 12اىجؾش رغيٌربسٝخ . 2015/ 6/ 7ربسٝخ قج٘ه اىْشش اىجؾش عضء ٍِ سعبىخ ٍبعغزٞش ىيجبؽش اىضبىش. http://www.agriculmag.uodiyala.edu.iq/ mailto:Ghalibnaser55@yahoo.com http://www.agriculmag.uodiyala.edu.iq/ http://www.agriculmag.uodiyala.edu.iq/ اىشَشٛ ٗآخشُٗ 2016، 93 - 84 ( : 2) 8ٍغيخ دٝبىٚ ىيؼيً٘ اىضساػٞخ ، 48 ىؼَبُ ٍشدٗد اقزظبدٛ عٞذ ٍِ اعو اىز يت ػيٚ رنبىٞف ػَيٞبد اىخذٍخ ٗر٘فٞش اسثبػ اػبفٞخ س فٜ اىضَبس ٗخبطخ ىٚ رقيٞو اىفؼبىٞبد اىؾٞ٘ٝخ اىزٜ رؾذىيَضاسػِٞ . اىخضُ اىَجشد ىيضَبس ٖٝذف ا ( مَب ٖٝذف اىٚ اىؾذ ٍِ Shirikov ٗPolegaev ،1989؛ Shirikov،1988) ػَيٞخ اىزْفظ Dementeva) ٗ.(1988 ,Vegonskiاالؽٞبء اىَغٖشٝخ ٗخبطخ اىفطشٝبدَّ٘ خ مو ٍِ اىغنشٝبد اىنيٞخ ٗاىَخزضىخ ( اىٚ ؽظ٘ه صٝبدح فٜ ّغج1993اشبس ٝ٘عف ٗاث٘ ػيٜ )مَب ٗؽذٗس ّقظبُ فٜ ّغجخ اىغنشٗص ػْذ دساعزٌٖ ىضَبّٞخ اطْبف ٍِ سؽت رَ٘س االؽغبء اىَخضّخ ػيٚ ً̊ ىَذح اسثؼخ اشٖش. 5دسعخ ٗٝؼزجش اىخضُ اىَجشد ٗاىزغَٞذ افؼو اىطش اىَز٘فشح ىيؾفبظ ػيٚ ع٘دح اىؼذٝذ ٍِ اىَْزغبد اىضساػٞخ خ ؽ٘ٝيخ ّٗظشا ىقظش ٍ٘عٌ اىشؽت فقذ ارغٔ ثؼغ ٍْزغٜ اىزَ٘س ٗمزىل اىَ٘اؽِْٞ اىٚ ىفزشح طلؽٞ ؽفع اىشؽت فٜ ٍغَذاد ىٞطٞو ٍذح اعزخذأٍ ىلعزٖلك اىطبصط خله اىؼبً ٗخبطخ فٜ شٖش سٍؼبُ ( .2000اىَجبسك )اىؾَذاُ ، َيخ ؽبىٞب فٜ اىَؾبفظخ ( اُ اىؾفع ثبىزغَٞذ ٍِ اّغت ؽش اىؾفع اىَغزؼ2014بٗػؼ اىشَشٛ ) ػيٚ طفبد اىضَبس ٗ االغزٝخ فبىضَبس اىَغَذح ثٖزٓ اىطشٝقخ الٝؼبٕٖٞب غزاء ٍؾف٘ظ ثبٛ ؽشٝقخ اخشٙ عٖ٘ىخ اػذادٓ ىلعزٖلك مَب ٍِ ؽٞش اؽزفبظٖب ثبىظفبد اىَطي٘ثخ مبىيُ٘ ٗ اىطؼٌ ٗ اىْنٖٔ فؼل ػِ س اىٚ اُ اىخضُ اىَجشد ٝؾبفع ػيٚ اىقَٞخ اىْ٘ػٞخ ٗ رَٞض ثبؽزفبظٔ ثقَٞزٔ اى زائٞخ ىفزشح ؽ٘ٝيخ ، مَب اشب اى زائٞخ ىيضَبس ٗ ٝطٞو ػَشٕب اىخضّٜ ٗاٝظبىٖب اىٚ اىَغزٖيل خبسط ٍ٘عَٖب ٗٝقيو اىزيف َْٗٝغ رنذط اىؾبطو فٜ االع٘ا ٗٝؾغِ ٍشدٗد اىَْزغِٞ . اٗػؾذ اىذساعبد اُ اىذسعبد اىؾشاسٝخ اىَشرفؼخ ثؼذ اىٚ االعشاع ٍِ اىؼَيٞبد اىفغٞ٘ى٘عٞخ ٗ صٝبدح ّشبؽ اىَغججبد اىَشػٞخ اىقطف ٗاصْبء اىزخضِٝ رؤدٛ ، Taainٗمزىل صٝبدح عشػخ اعزٖلك اى زاء اىَخضُٗ فٜ اىضَبس ٗثبىزبىٜ رقيٞو اىقبثيٞخ اىخضّٞخ ىيضَبس ) ً̊ مبّذ ٍزف٘قخ 4-5( اُ خضُ صَبس اىذٝشٛ ػْذ دسعخ ؽشاسح 2005ٗعذ ٗؽٞذ ٗاخشُٗ ) ( .2004 ً̊ .30-28فٜ ٍؾز٘إب اىَبئٜ ٍقبسّخ ٍغ خضُ اىزَ٘س ػْذ دسعخ ؽشاسح اى شفخ ٍؼْ٘ٝب ( اُ اىضَبس اىَخضّٗخ فٜ اىضلعخ ٗاىَؼجبح ثبمٞبط ٍِ اىج٘ىٜ اصٞيِٞ قذ 2005ٗاٗػؼ ؽؼِٞ ) اىٚ اُ ٍؾز٘ٙ صَبس اىْخٞو ،مَب اشبساؽزفظذ ثَؾز٘ٙ ػبىٜ ٍِ اىشؽ٘ثخ ٍقبسّخ ٍغ ػج٘اد اىنبسرُ٘ اىجشؽٜ ٍِ االؽَبع اىؼؼ٘ٝخ اّخفغ فٜ اىشٖش اىضبّٜ ٍِ اىخضُ ٗىنل اىْ٘ػِٞ ٍِ اىؼج٘اد طْف اىنبسرّ٘ٞخ ٗ بمٞبط اىج٘ىٜ اصٞيِٞ . رٖذف ٕزٓ اىذساعخ اىٚ رؾذٝذ افؼو ؽشٝقخ ىيخضُ اىَجشد بً اىَغَذ بٗ اىخضُ ثذسعخ ؽشاسح اى شفخ فٜ رؼجئخ رَ٘س اىْخٞو طْف اىضٕذٛ ى شع فؼل ػِ اخزٞبس افؼو ػ ؾ ٍخيخو َٝنِ اعزخذأٍ رؾغِٞ اىقبثيٞخ اىخضّٞخ ٗ اىَؾبفظخ ػيٚ افؼو اىظفبد اىزغ٘ٝقٞخ ىٖب . انمىاد وطرائك انجحث عبٍؼةخ دٝةبىٚ –ميٞةخ اىضساػةخ –اعشٝذ ٕزٓ اىذساعخ فةٜ ٍخزجةش قغةٌ اىجغةزْخ ٗ ْٕذعةخ اىؾةذائق عْخ فٜ ثغزبُ بٕيٜ 20اىَْزغخٍِ ّخٞو ثؼَش طْف صٕذٛ اىزَش ػيٚ صَبس اشغبس ّخٞو 2013ىيَ٘عٌ فٜ ٍْطقخ اىَقذادٝخ ؽٞش غيفةذ اىؼةزٗ فةٜ ٍشؽيةخ اىغَةشٛ ثبمٞةبط ٍةِ قَةبػ اىَيَةو اىَةضدٗط ىؾَبٝةخ خبطخ اىةذٗثبط صةٌ عْٞةذ رَة٘س ٕةزا اىظةْف فةٜ ٍشؽيةخ اىشؽةت ؾششٝخاىضَبس ٍِ االرشثخ ٗاالطبثبد اى بّغخ ٗاىغيَٞخ ّٗظفذ عٞةذا ٗاعةزجؼذد اىضَةبس اىَزؼةشسح ، ؽٞش اّزخجذ اىضَبس اىَزغ10-9-2013ثزبسٝخ ٗرٌ مجظ اىزَ٘س ث٘اعةطخ عٖةبص اىنةجظ رؾةذ اىؼة ؾ اىَخيخةو ٗرىةل ثزؼةشٝغ اىزَة٘س ىؼة ٘ؽ رخيخةو عٌ/م ٌ 5 -،3 -، 2-، 1-ٍخزيفخ ٕٜٗ اىنجظ رؾذ ػ ؾ 2 ٗثضلصخ ٍنشساد ىنو ّ٘ع ٍِ اىؼ ؾ ، ٗرٌ ٕٜ اىخضُ فٜ اىغ٘ االػزٞبدٛ ، اىخضُ اىَجشد فةٜ دسعةخ ٗىخضُ رقغَٖٞب اىٚ صلصخ اقغبً ؽغت ؽشٝقخ ا 12-9-2013م ٌ ٗرٌ اىنةجظ ٗاىزخةضِٝ ثزةبسٝخ 1ً̊ ٗاىخضُ ثبىزغَٞذ ٗرٌ رؼجئزٖب فٜ بمٞبط ثغؼخ ±1 4 . 1-6-2014، ٗرٌ اخز اىقٞبعبد ثزبسٝخ اىشَشٛ ٗآخشُٗ 2016، 93 - 84 ( : 2) 8ٍغيخ دٝبىٚ ىيؼيً٘ اىضساػٞخ ، 48 انصفبد انمذروسخ: َبس ٗٗػغ فٜ فشُ مٖشثبئٜ ػيٚ دسعخ اىَؾز٘ٙ اىشؽ٘ثٜ :اخز ٗصُ ٍؼيً٘ ٍِ اى٘صُ اىشؽت ىيض1. عبػخ ؽزٚ صج٘د اى٘صُ ٗاعزخشعذ اىْغجخ اىَئ٘ٝخ ىيَؾز٘ٙ اىَبئٜ ٍِ خله 48ً̊ ٗىَذح 70ؽشاسح اىَؼبدىخ االرٞخ: ٗصُ اىؼْٞخ اىغبف –ٗصُ اىؼْٞخ اىطشٛ 100×ــــــ = ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ(%)اىَؾز٘ٙ اىشؽ٘ثٜ ٗصُ اىؼْٞخ اىطشٛ A.O.A.C (1970)ؽغت اىَظذس Joslyn (1970 . )قذسد ؽغت ؽشٝقخ ٗاىَخزضىخ:اىغنشٝبد اىنيٞخ 2. ( A.O.A.C (1970اىؾَ٘ػخ اىنيٞخ اىقبثيخ ىيزغؾٞؼ : رٌ رقذٝشٕب ؽغت ٍبعبء فٜ اىَظذس 3. ( 10ٜ ىيضَبس: رٌ رقٌٞٞ اىضَبس ثؼذ اىخضُ ٍِ ّبؽٞخ اىَظٖش اىخبسعٜ ٗاىطؼٌ ثبشزشاك )اىزقٌٞٞ اىؾغ4. Polegaev ، ( 1988اشخبص فٜ ٕزا اىزقٌٞٞ ٗؽغت اىذسعبد االرٞخ : ) سدٛ عذا5.سدئ 4.ٍز٘عؾ 3.عٞذ 2.ٍَزبص 1.:ٍقبٝٞظ اىَظٖش اىخبسعٜ غٞشٍقج٘ه4.ٍقج٘ه ثذسعخ قيٞيخ 3.٘ه ٍقج2.عٞذ 1.ٍقبٝٞظ اىطؼٌ: ّغجخ اىزيف: رٌ ؽغبة ّغجخ اىزيف ؽغت اىَؼبدىخ اىزبىٞخ5. ػذد اىضَبس اىزبىفخ 100× ـــ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ= ـــــ (%)ّغجخ اىزيف ػذد اىضَبس اىنيٜ انزحهيم االحصبئي: ( ىؼبٍيِٞ َٕب ّ٘ع اىخضُ ٗاىؼ ؾ اىَخيخو (CRDرٌ اعزخذاً رغشثخ ػبٍيٞٔ ثبىزظٌَٞ اىؼش٘ائٜ اىزبً 0.05٘ٙ اؽزَبه اىَغزخذً فٜ اىنجظ ٗق٘سّذ اىَز٘عطبد ثبخزجبس دّنِ ٍزؼذد اىؾذٗد رؾذ ٍغز ( .1980) اىشاٗٛ ٗخيف هللا، انىزبئج و انمىبلشخ :رأثير انكجس رحذ انضغظ انمخهخم وطرائك انخزن وانزذاخم ثيىهمب في انمحزىي انرطىثي نهثمبر ( ٝزؼؼ ٗع٘د فشٗ ٍؼْ٘ٝخ ثِٞ دسعبد اىؼ ؾ اىَخيخو ثؼذ رغؼخ اشٖش ٍِ 1ٍِ ّزبئظ اىغذٗه ) ضَبس اىاػيٚ ّغجخ ٍئ٘ٝخ ىيشؽ٘ثخ فٜ 2عٌ\م ٌ -5ػطذ ٍؼبٍيخ مجظ اىضَبس رؾذ ػ ؾ اىخضُ ؽٞش ا ؽٞش اػطذ اقو 2عٌ/م ٌ -2ٗ -1 ٗثفبس ٍؼْ٘ٛ ػِ ٍؼبٍيزٜ مجظ اىضَبس رؾذ ػ ؾ 10.15ثي ذ ىٌ 2م ٌ/عٌ-3فٜ ؽِٞ اُ ٍؼبٍيخ مجظ اىضَبس رؾذ ػ ؾ 9.29، 9.38ّغجخ ٍئ٘ٝخ ىيشؽ٘ثخ ىيضَبس . قذ ٝؼ٘د اىغجت فٜ صٝبدح اىَؾز٘ٙ 2م ٌ/عٌ-5ٗ -1 ػِ ٍؼبٍيزٜ اىنجظ رؾذ ػ ؾ رخزيف ٍؼْ٘ٝب اىشؽ٘ثٜ ىيضَبس ٍغ صٝبدح اىؼ ؾ اىَخيخو اىَغيؾ ػيٖٞب اصْبء اىنجظ ٕ٘ قيخ اىؼَيٞبد اىؾٞ٘ٝخ ىيضَبس ٍْٖٗب اىفقذ اىشؽ٘ثٜ ػِ ؽشٝق ثخبس اىَبء ثغجت اىزفشٝغ . اٗػؼ اىزؾيٞو االؽظبئٜ رف٘ ٍؼبٍلد اىخضُ ثبىزغَٞذ ٍؼْ٘ٝب فٜ اٍب ػِ رأصٞش ؽشٝقخ اىخضُ فقذ % ريزٖب 10.62ٍؾز٘إب اىشؽ٘ثٜ ػِ ٍؼبٍلرٜ اىخضُ ثبىزجشٝذ ٗ اىخضُ فٜ اىَخزجش ؽٞش اػطذ % ٗاقو ٍؾز٘ٙ سؽ٘ثٜ مبُ ىضَبس ٍؼبٍيخ اىخضُ فٜ اىَخزجش 9.49ٍؼبٍيخ اىخضُ ثبىزجشٝذ ثْغجخ ٜ رىل اىٚ اُ اسرفبع دسعخ ؽشاسح اىزخضِٝ ٝضٝذ ٍِ ّفبرٝخ االغشٞخ . ٗقذ ٝؼ٘د اىغجت ف %8.92 ( . 2000اىجلعزٞنٞخ ثذسعخ ٍيؾ٘ظخ اٗ اىٚ صٝبدح فش اىشؽ٘ثخ اىْغجٞخ ػيٚ عبّجٜ اى شبء )اىؾَذاُ ، اىشَشٛ ٗآخشُٗ 2016، 93 - 84 ( : 2) 8ٍغيخ دٝبىٚ ىيؼيً٘ اىضساػٞخ ، 48 اػبفخ اىٚ اُ اىزجشٝذ ٗ اىزغَٞذ ٝقيو ٍِ عشػخ رجخش اىَبء ٍِ اىَؾظ٘ه اصْبء اىخضُ ، )اىؼبّٜ ، 1985. ) . رأثير انكجس رحذ انضغظ انمخهخم وطرائك انخزن وانزذاخم ثيىهمب في انمحزىي انرطىثي 1ذول ج ( .%نهثمبر ) ٍغز٘ٝبد عٌ\اىؼ ؾ م ٌ 2 ؽش اىخضُ مجظ اىضَبس رؾذ ػ ؾ عٌ\)م ٌ-1 2 ) مجظ اىضَبس رؾذ ػ ؾ عٌ\)م ٌ-2 2 ) مجظ اىضَبس رؾذ ػ ؾ عٌ\)م ٌ-3 2 ) مجظ اىضَبس ػ ؾ رؾذ عٌ\) م ٌ-5 2 ) ٍز٘عطبد اىخضُ خضُ اىضَبس فٜ اىَخزجش 8.84 cd 8.40 cd 9.39 bcd 9.05 bcd 8.92 C خضُ اىضَبس فٜ اىضلعخ 8.79 cd 8.95 cd 9.74 b 10.49 a 9.49 B خضُ اىضَبس فٜ اىَغَذح 10.52 a 10.52 a 10.54 a 10.92 a 10.62 A ٍز٘عطبد اىؼ ؾ 9.38 BC 9.29 C 9.89 AB 10.15 A شزشك ثبىؾشف ّفغٔ ىنو ٍظذس ٍِ ٍظبدس االخزلف الرخزيف ٍؼْ٘ٝب ؽغت اخزجبس دّنِ ٍزؼذد اىؾذٗد * اىَؼذالد اىزٜ ر .0.05ٗػْذ ٍغز٘ٙ اؽزَبه ٗػْذ دساعخ رأصٞش اىزذاخو ثِٞ دسعبد اىؼ ؾ اىَخيخو اىَغيؾ ػيٚ اىضَبس اصْةبء اىنةجظ ٗؽشٝقةخ اىخةضُ رف٘ ٍؼبٍيةخ رةذاخو مةجظ اىضَةبس رؾةذ ػة ؾ فٜ اىَؾز٘ٙ اىشؽ٘ثٜ ىيضَبس فقذ اظٖش اىزؾيٞو االؽظبئٜ م ٌ/عٌ-5 2 % ثَْٞةب اػطةذ ٍؼبٍيةخ 10.92ٍغ اىخضُ ثبىزغَٞذ ٍؼْ٘ٝب فةٜ اىَؾزة٘ٙ اىشؽة٘ثٜ ىيضَةبس ثيةغ م ٌ/عٌ-2رذاخو مجظ اىضَبس رؾذ ػ ؾ 2 % 8.40ٗاىخضُ فٜ اىَخزجش اقو ٍؾز٘ٙ سؽة٘ثٜ ىيضَةبس ثيةغ فٜ ّٖبٝخ فزشح اىخضُ اىزٜ اٍزذد رغؼخ اشٖش. رأثير معبمالد انكجس رحذ انضغظ انمخهخم وطرق انخزن ورذاخالرهمب في انىسجخ انمئىيخ نهسكريبد :انكهيخ نهثمبر ( ٝزؼؼ ػذً ٗع٘د فشٗ ٍؼْ٘ٝخ ثِٞ ٍؼبٍلد اىنجظ رؾذ 2ٍِ خله دساعخ ّزبئظ اىغذٗه ) اٝذ فٜ ٍؼذالرٖب ٍغ صٝبدح ػ ٘ؽ ٍخيخيخ ٍخزيفخ فٜ ّغجخ اىغنشٝبد اىنيٞخ ىيضَبس ثبىشغٌ ٍِ ٗع٘د رض دسعخ اىؼ ؾ اىَخيخو اىَغيؾ ػيٚ اىضَبس اصْبء اىنجظ . قذ ٝؼ٘د اىغجت اىٚ اُ صٝبدح اىؼ ؾ اىَخيخو اىَغيؾ ػيٚ اىضَبس اصْبء اىنجظ ٝؼْٜ صٝبدح رفشٝغ اىؼج٘ح ٍِ اىٖ٘اء ٗثبىزبىٜ رقيٞو ػَيٞخ اىزْفظ اٛ رقيٞو (. 1985ٜ، اعزٖلك اىغنشٝبد ألّزبط اىطبقخ ) اىؼبّ ٗٝزؼؼ ٍِ ّزبئظ اىزؾيٞو االؽظبئٜ اُ اػيٚ ّغجخ عنشٝبد ميٞخ مبّذ فٜ ٍؼبٍلد اىخضُ ثبىزغَٞذ %ثبىززبثغ ثَْٞب اػطذ ٍؼبٍلد 57.69ٗ 60.61ٗاىخضُ فٜ اىضلعخ ٗثذُٗ فشٗ ٍؼْ٘ٝخ ؽٞش اػطزب ىغجت فٜ قيخ اىغنشٝبد اىنيٞخ فٜ % . ٗقذ ٝؼ٘د ا46.00اىخضُ فٜ اىَخزجش اقو ّغجخ عنشٝبد ميٞخ ثي ذ اىضَبس اصْبء اىخضُ فٜ اىَخزجش اىٚ اعزٖلمٖب فٜ ػَيٞخ اىزْفظ ألّزبط اىطبقخ اىؾٞ٘ٝخ ؽٞش اُ عشػخ ( ؽٞش رٌ قٞبط اىغنشٝبد اىنيٞخ ػيٚ اعبط 2014رْفظ اىضَبس رضداد ٍغ صٝبدح دسعخ اىؾشاسح )اىشَشٛ، اى٘صُ اىطشٛ . اىشَشٛ ٗآخشُٗ 2016، 93 - 84 ( : 2) 8ٍغيخ دٝبىٚ ىيؼيً٘ اىضساػٞخ ، 44 ؾذ اىؼ ؾ اىَخيخو ٗؽشائق اىخضُ ٗاىزذاخو ثَْٖٞب فٜ ّغجخ اىغنشٝبد اىنيٞخ . رأصٞش اىنجظ ر2عذٗه ىيضَبس. ٍغز٘ٝبد عٌ\اىؼ ؾ م ٌ 2 ؽش اىخضُ مجظ اىضَبس رؾذ ػ ؾ عٌ\)م ٌ-1 2 ) مجظ اىضَبس رؾذ ػ ؾ عٌ\)م ٌ-2 2 ) مجظ اىضَبس رؾذ ػ ؾ عٌ\) م ٌ-3 2 ) مجظ اىضَبس رؾذ ػ ؾ عٌ\)م ٌ-5 2 ) ٍز٘عطبد اىخضُ خضُ اىضَبس فٜ اىَخزجش 45.39 d 45.34 d 46.62 c 46.65 c 46.00 B خضُ اىضَبس فٜ اىضلعخ 54.33 ab 57.62 ab 58.35 ab 60.48 a 57.69 A فٜ خضُ اىضَبس اىَغَذح 57.08 ab 60.25 a 60.29 a 64.83 a 60.61 A ٍز٘عطبد اىؼ ؾ 52.27 A 54.40 A 55.09 A 57.32 A . 0.05خزجبس دّنِ ٍزؼذد اىؾذٗد ٗػْذ ٍغز٘ٙ اؽزَبه * اىَؼذالد اىزٜ رشزشك ثبىؾشف ّفغٔ الرخزيف ٍؼْ٘ٝب ؽغت ا اٍةةب ػةةِ اىزةةذاخو ثةةِٞ ؽشائةةق اىخةةضُ ٍٗؼةةبٍلد اىنةةجظ فقةةذ اػطةةذ ٍؼبٍيةةخ مةةجظ اىضَةةبس رؾةةذ ػةة ؾ م ٌ/عةةٌ-5 2 % ثَْٞةةب اػطةةذ ٍؼبٍيزةةب 64.83ٍٗؼبٍيةةخ اىخةةضُ ثبىزغَٞةةذ اػيةةٚ ّغةةجخ عةةنشٝبد ميٞةةخ ثي ةةذ م ٌ/عةةٌ-2ٗ -1س رؾةةذ ػةة ؾ اىزةةذاخو ثةةِٞ مةةجظ اىضَةةب 2 ٍةةغ ٍؼبٍيةةخ خةةضُ اىضَةةبس فةةٜ اىَخزجةةش اقةةو ّغةةجخ % ثبىززبثغ ٗثذُٗ فشٗ ٍؼْ٘ٝخ . 45.34ٗ 45.39ىيغنشٝبد اىنيٞخ فٜ اىضَبس ثي ذ زذاخم ثيىهمب في وسجخ انسكريبدانرأثير معبمالد انكجس رحذ انضغظ انمخهخم وطرائك انخزن و انمخززنخ نهثمبر . ساعخ ّزبئظ رأصٞش ٍؼبٍلد اىنجظ رؾذ اىؼ ؾ اىَخيخو ٗؽش اىخضُ ٗرذاخلرَٖب فٜ ّغجخ ػْذ د فقذ 3اىغنشٝبد اىَخزضىخ فٜ صَبس اىزَش طْف صٕذٛ ٗاىَخضّخ ىَذح رغؼخ اشٖش ٗاىَ٘ػؾخ فٜ اىغذٗه ٜ اٗػؾذ اىْزبئظ ٗع٘د فشٗ ٍؼْ٘ٝخ ّزٞغخ ٍؼبٍلد اىؼ ؾ اىَخيخو فٜ ّغجخ اىغنشٝبد اىَخزضىخ ف عٌ\م ٌ -5اىضَبس ؽٞش اػطذ ٍؼبٍيخ اىنجظ رؾذ ػ ؾ 2 % 49.09اػيٚ ّغجخ عنشٝبد ٍخزضىخ ثي ذ عٌ\م ٌ -3ٗثفبس ٍؼْ٘ٛ ػِ ٍؼبٍيخ اىنجظ رؾذ ػ ؾ 2 ؽٞش اػطذ ّغجخ عنشٝبد ٍخزضىخ ثي ذ عٌ\م ٌ -2ٗ-1% ، ثَْٞب اػطذ ٍؼبٍيزٜ اىنجظ رؾذ ػ ؾ 48.41 2 اقو ّغجخ عنشٝبد ٍخزضىخ % ثبىززبثغ ٗثذُٗ فشٗ ٍؼْ٘ٝخ . قذ ٝؼ٘د اىغجت فٜ اؽزفبظ اىضَبس ثَؾز٘إب ٍِ %45.20 ٗ 44.92 اىغنشٝبد اىَخزضىخ ؽٞيخ فزشح اىخضُ ٍغ صٝبدح اىؼ ؾ اىَخيخو اىَغيؾ ػيٖٞب اىٚ اُ اىزفشٝغ )عؾت غنشٝبد اىٖ٘اء( ادٙ اىٚ خفغ ػَيٞخ رْفظ اىضَبس ّزٞغخ قيخ االٗمغغِٞ ٗثبىزبىٜ قيخ اعزٖلك اى (. 2000ثبالػبفخ اىٚ رقيٞو ػَو االؽٞبء اىَغٖشٝخ اىزٜ رز زٙ ػيٚ اىغنشٝبد ثشنو اعبعٜ) اىؾَذاُ، ٗبٗػؾذ ّزبئظ دساعخ رأصٞش ؽشٝقخ اىخضُ فٜ ّغجخ اىغنشٝبد اىَخزضىخ ىيضَبس اُ اػيٚ ّغجخ ىٖب خضُ ثبىزجشٝذ اىزٜ اػطذ % ٗثفبس ٍؼْ٘ٛ ػِ ٍؼبٍلد اى 55.94مبّذ فٜ ٍؼبٍلد اىخضُ ثبىزغَٞذ % ، قذ ٝؼ٘د 36.31% ٗ اىخضُ فٜ اىَخزجش اىزٜ اػطذ اقو ّغجخ ىيغنشٝبد اىَخزضىخ ثي ذ 48.47 اىغجت فٜ قيخ اىغنشٝبد اىَخزضىخ ىيضَبس ػْذ اىخضُ فٜ اىَخزجش ألعزٖلمٖب ثطشٝقزِٞ َٕب صٝبدح عشػخ ٝبدح ّشبؽ االّضَٝبد اىزٜ رؾ٘ه اىغنش اىٚ اىزْفظ اىزٛ ٝضٝذ اؽزشا اىغنشٝبد ألّزبط اىطبقخ ٗثغجت ص ( . 1985ّشب ٍضو اّضٌٝ اىغيٞي٘ىٞض ثذسعبد اىؾشاسح اىَؼزذىخ فزقو ؽلٗح اىضَبس ٗرفقذ ّنٖزٖب )اىؼبّٜ، اٍب رأصٞش اىزذاخو ثِٞ ٍؼبٍلد اىؼ ؾ اىَخيخو ٗؽشٝقخ اىخضُ فٜ ّغجخ اىغنشٝبد اىَخزضىخ ىيضَبس اُ اػيٚ ّغجخ ىيغنشٝبد اىَخزضىخ فٜ اىضَبس مبّذ ىَؼبٍيخ اىنجظ رؾذ فقذ اٗػؼ اىزؾيٞو االؽظبئٜ عٌ\م ٌ -5ػ ؾ 2 % ثَْٞب اػطذ ٍؼبٍيخ اىنجظ رؾذ 58.33ػْذ اىخضُ ثبىزغَٞذ ؽٞش ٗطيذ اىٚ عٌ\م ٌ -1ػ ؾ 2 % . 33.81ػْذ اىخضُ فٜ اىَخزجش اقو ّغجخ عنشٝبد ٍخزضىخ ثي ذ اىشَشٛ ٗآخشُٗ 2016، 93 - 84 ( : 2) 8ٍغيخ دٝبىٚ ىيؼيً٘ اىضساػٞخ ، 48 هخم وطرائك انخزن ورذاخم ثيىهمب في وسجخ انسكريبد . رأثير انكجس رحذ انضغظ انمخ3جذول انمخززنخ نهثمبر. ٍغز٘ٝبد عٌ\اىؼ ؾ م ٌ 2 ؽش اىخضُ مجظ اىضَبس رؾذ ػ ؾ عٌ\)م ٌ-1 2 ) مجظ اىضَبس رؾذ ػ ؾ عٌ\)م ٌ-2 2 ) مجظ اىضَبس رؾذ ػ ؾ عٌ\)م ٌ-3 2 ) مجظ اىضَبس رؾذ ػ ؾ عٌ\م ٌ)-5 2 ) ٍز٘عطبد اىخضُ خضُ اىضَبس فٜ اىَخزجش 33.81 f 34.67 f 38.08 e 38.69 e 36.31 C خضُ اىضَبس فٜ اىضلعخ 46.91 d 46.87 d 49.84 c 50.24 c 48.47 B خضُ اىضَبس فٜ اىَغَذح 54.04 b 54.07 b 57.32 a 58.33 a 55.94 A ٍز٘عطبد اىؼ ؾ 44.92 C 45.20 C 48.41 B 49.09 A . 0.05* اىَؼذالد اىزٜ رشزشك ثبىؾشف ّفغٔ الرخزيف ٍؼْ٘ٝب ؽغت اخزجبس دّنِ ٍزؼذد اىؾذٗد ٗػْذ ٍغز٘ٙ اؽزَبه انحمىضخ انكهيخ وسجخ رأثير معبمالد انكجس رحذ انضغظ انمخهخم وطرائك انخزن وانزذاخم ثيىهمب في انمبثهخ نهزسحيح في انثمبر . ؽَ٘ػخ اىضَبس رقو ٍغ صٝبدح دسعخ اىؼ ؾ اىَخيخو ّغجخاُ 4زبئظ اىغذٗه ٝزؼؼ ٍِ دساعخ ّ عٌ\م ٌ -5اىَغيؾ ػيٖٞب اصْبء اىنجظ ؽٞش اػطذ ٍؼبٍيخ مجظ اىضَبس رؾذ ػ ؾ 2 اقو دسعخ ؽَ٘ػخ عٌ\م ٌ -3ريزٖب فٜ رىل ٗثفبس ٍؼْ٘ٛ ٍؼبٍيخ مجظ اىضَبس رؾذ ػ ؾ 0.48%ىيضَبس ثي ذ 2 ثْغجخ م ٌ/عٌ-2ٗ -1صٌ ٍؼبٍيزٜ اىنجظ رؾذ ػ ؾ 0.68%ؽَ٘ػخ ثي ذ 2 % 0.98% ٗ 0.93ٗطيزب اىٚ ( اٗاىزفشٝغ)ثبىززبثغ ٗثذُٗ فشٗ ٍؼْ٘ٝخ . قذ ٝنُ٘ اىغجت فٜ قيخ اىؾَ٘ػخ ٍغ صٝبدح اىؼ ؾ اىَخيخو شٝخ ) عؾت اىٖ٘اء ٍِ االمٞبط ( ٗثبىزبىٜ رقيٞو ّغجخ االٗمغغِٞ ٍَب ٝؤدٛ اىٚ رقيٞو فؼبىٞخ االؽٞبء اىَغٖ ٗاىفؼبىٞبد اىؾٞ٘ٝخ ٗ اىفغيغٞخ اىَؤدٝخ ىيْؼظ ٗ اىزذٕ٘س ٗريف اىضَبس . ضداد ٍغ صٝبدح دسعخ ؽشاسح اىخضُ ؽٞش اػطذ ٍؼبٍيخ اىخضُ رؽَ٘ػخ اىضَبس ّغجخمَب ٝلؽع اُ % ٗاقو 0.50% صٌ ٍؼبٍيخ اىخضُ ثبىضلعخ 1.54ثذسعخ ؽشاسح اى شفخ اػيٚ ّغجخ ؽَ٘ػخ ىيضَبس ثي ذ . بٍب عجت ظٖ٘س ّغجخ ؽَ٘ػخ فٜ اىضَبس ىَؼبٍيخ 0.25 %مبّذ ٍؼبٍيخ اىخضُ ثبىزغَٞذ ؽَ٘ػخ اىزجشٝذ اىٚ اُ اىزجشٝذ ٝؾذ ٍِ اىفؼبىٞبد اىؾٞ٘ٝخ ٗاىفغيغٞخ ىيضَبس ٗٝقيو ػَو االّضَٝبد اىزْفغٞخ مَب أُّ ُ مَٞبد قيٞيخ ٍِ اىَبء داخو ٝؾذ ٍِ ّشبؽ االؽٞبء اىَغٖشٝخ ىنُْٔ الَْٝؼٖب رَبٍب ، اٍب فٜ ؽبىخ اىزغَٞذ فب ِٔ عٞيؼت دٗسا ٍَٖب فٜ رٖٞئخ ظشٗف اّغغخ ريل اىضَبس ٝجقٚ ثؾبىخ غٞش ٍزغَذح ٗثقبء ٕزا اىغضء ػيٚ قيز ( . 2014ٍْبعجخ ىجؼغ اىزفبػلد اىزٜ ر ٞش ٍِ طفبد رىل اى زاء )اىشَشٛ، ئظ ٗع٘د فشٗ ٍؼْ٘ٝخ فٜ ّغجخ ثبىْغجخ ىيزذاخو ثِٞ ٍؼبٍلد اىؼ ؾ ٗؽش اىخضُ فقذ اظٖشد اىْزب اىؾَ٘ػخ اىنيٞخ اىقبثيخ ىيزغؾٞؼ فٜ اىضَبس ؽٞش مبّذ اػيٚ ّغجخ ؽَ٘ػخ فٜ اىضَبس ىَؼبٍيخ اىنجظ رؾذ م ٌ/عٌ-1ػ ؾ 2 % ٗاقو ّغجخ ؽَ٘ػخ ىيضَبس مبّذ ىَؼبٍيخ اىنجظ 1.90ٗاىَخضّٗخ فٜ اىَخزجش ثي ذ م ٌ/عٌ-5رؾذ ػ ؾ 2 % فٜ ّٖبٝخ فزشح اىخضُ اىََزذح رغؼخ 0.1ٗاىَخضّٗخ فٜ اىَغَذح ؽٞش ثي ذ اشٖش . اىشَشٛ ٗآخشُٗ 2016، 93 - 84 ( : 2) 8ٍغيخ دٝبىٚ ىيؼيً٘ اىضساػٞخ ، 89 رحذ انضغظ انمخهخم وطرائك انخزن وانزذاخم ثيىهمب في انحمىضخ انكهيخ انثمبر . رأثير كجس4جذول انمبثهخ نهزسحيح في انثمبر. ٍغز٘ٝبد اىؼ ؾ عٌ\م ٌ 2 ؽش اىخضُ مجظ اىضَبس -1رؾزؼ ؾ عٌ\)م ٌ 2 ) مجظ اىضَبس -2 رؾذ ػ ؾ عٌ\)م ٌ 2 ) مجظ اىضَبس -3 رؾذ ػ ؾ عٌ\)م ٌ 2 ) مجظ اىضَبس -5 رؾذ ػ ؾ عٌ\)م ٌ 2 ) ٍز٘عطبد اىخضُ خضُ اىضَبس فٜ اىَخزجش 1.90 a 1.86 a 1.30 b 1.12 c 1.54 A خضُ اىضَبس فٜ اىضلعخ 0.63 d 0.63 d 0.53 e 0.22 f 0.50 B خضُ اىضَبس فٜ اىَغَذح 0.40 fg 0.30 fg 0.21 fg 0.10 g 0.25 C ٍز٘عطبد اىؼ ؾ 0.98 A 0.93 A 0.68 B 0.48 C * اىَؼذالد اىزٜ رشزشك ثبىؾشف ّفغٔ االخزلف الرخزيف ٍؼْ٘ٝب ؽغت اخزجبس دّنةِ ٍزؼةذد اىؾةذٗد ٗػْةذ ٍغةز٘ٙ اؽزَةبه 0.05 . انثمبر مه وبحيخ انطعم و رحذ انضغظ انمخهخم وطرائك انخزن في درجخ جىدح انثمبر رأثير كجس انمظهر انخبرجي . ّزبئظ فؾض اخزجبس ع٘دح اىضَبس ٍِ ّبؽٞخ اىطؼٌ ٗ اىَظٖش اىخبسعٜ ؽٞش مبُ 5ٝ٘ػؼ اىغذٗه اىَظٖش اىخبسعٜ ىيضَبس اىَخضّخ فٜ اىَخزجش ٗىغَٞغ دسعبد اىؼ ؾ سدئ عذا ٗ اىطؼٌ غٞش ٍقج٘ه عٜ ىيضَبس اىَخضّخ فٜ اىضلعخ فقذ مبُ عٞذ ىَؼبٍيزٜ اىنجظ رؾذ ّٖبٝخ فزشح اىخضُ ، اٍب اىَظٖش اىخبس عٌ\، م ٌ-2-1ػ ؾ 2 عٌ\، م ٌ-5-3، ٗعٞذ عذا ىَؼبٍيزٜ اىنجظ رؾذ ػ ؾ 2 ٗ اىطؼٌ عٞذ ىغَٞغ ٍؼبٍلد اىؼ ؾ اىَخيخو ، فٜ ؽِٞ اُ اىَظٖش اىخبسعٜ ىيضَبس اىَخضّخ ثبىَغَذح مبُ ٍَزبص ىغَٞغ ٗاىطؼٌ عٞذ ىغَٞغ ٍؼبٍلد اىؼ ؾ اٝؼب فٜ ّٖبٝخ فزشح اىخضُ اىزٜ اٍزذد ٍؼبٍلد اىؼ ؾ اىَخيخو رغؼخ اشٖش. رحذ انضغظ انمخهخم وطرائك انخزن في جىدح ثمبر انىخيم صىف انزهذي انثمبر رأثير كجس 5.جذول وهبيخ فزرح انخزن. دسعخ اىؼ ؾ خضُ ثبىزغَٞذ خضُ ثبىزجشٝذ خضُ ثذسعخ ؽشاسح اى شفخ اىَظٖش خبسعٜاى اىطؼٌ اىَظٖش اىخبسعٜ اىطؼٌ اىَظٖش اىخبسعٜ اىطؼٌ مجظ اىضَبس رؾذ -1 ػ ؾ عٌ\)م ٌ 2 ) سدئ عذا غٞش ٍقج٘ه عٞذ ٍَزبص عٞذ عٞذ مجظ اىضَبس رؾذ - ػ ؾ عٌ\)م 2ٌ 2 ) سدئ عذا غٞش ٍقج٘ه عٞذ ٍَزبص عٞذ عٞذ مجظ اىضَبس رؾذ - ػ ؾ عٌ\)م 3ٌ 2 ) سدئ عذا غٞش ٍقج٘ه عٞذ ٍَزبص ذعٞ عٞذ عذا مجظ اىضَبس رؾذ -5ػ ؾ عٌ\)م ٌ 2 ) سدئ عذا غٞش ٍقج٘ه عٞذ ٍَزبص عٞذ عٞذ عذا اىشَشٛ ٗآخشُٗ 2016، 93 - 84 ( : 2) 8ٍغيخ دٝبىٚ ىيؼيً٘ اىضساػٞخ ، 89 رأثير انكجس رحذ انضغظ انمخهخم وطرائك انخزن وانزذاخم ثيىهمب في انىسجخ انمئىيخ نزهف انثمبر. ىيضَبس مبّذ فٜ ّزبئظ ٍؼبٍلد اىؼ ؾ ٗؽشائق اىخضُ اىَخزيفخ ىيزَ٘س اُ اقو ّغجخ ريف رجِٞ ّٖبٝخ فزشح اىخضُ ٗىٌ ٝطشب اٛ ر ٞش فٜ ىُ٘ اىضَبس ؽٞش 0%ٍؼبٍلد اىخضُ فٜ اىزغَٞذ ٗاىزٜ ثي ذ ؽبفظذ اىضَبس ػيٚ ىّٖ٘ب اىزٕجٜ ٗؽؼٌ ٍَزبص ؽٞيخ فزشح اىخضُ اىََزذح رغؼخ اشٖش . بٍب ّغجخ اىزيف فٜ ، -2-1ٍؼبٍلد اىنجظ رؾذ ػ ؾ ٗاقزظشد ػيٚ 20%ٍؼبٍلد اىخضُ فٜ اىضلعخ فقذ ٗطيذ اىٚ عٌ\م ٌ 2 ٗاىز ٞش فٜ اىيُ٘ مبُ ؽفٞفب ّٖبٝخ فزشح اىخضُ . اٍب ّغجخ اىزيف ىَؼبٍلد اىخضُ فٜ اىَخزجش فقذ ّٖبٝخ فزشح اىخضُ ؽٞش مبّذ اىضَبس ع٘داء اىيُ٘ ٗراد سائؾخ ٗؽؼٌ غٞش ٍقج٘ه ٗىغَٞغ 100%مبّذ ٍْز اىشٖش االٗه ٍِ اىخضُ . دسعبد اىنجظ ، ػيَب اُ اىز ٞش ثبىيُ٘ ثذب م ٌ -1اٍب ٍز٘عطبد اىؼ ؾ فقذ مبّذ اػيٚ ّغجخ ريف فٜ ٍؼبٍلد اىنجظ رؾذ ػ ؾ عٌ\ 2 عٌ\م ٌ -2ريزٖب ٍؼبٍلد اىنجظ رؾذ ػ ؾ 43.33% 2 ٗمبّذ اقو ّغجخ ريف 37.00%ثي ذ عٌ\م ٌ -3 ، -5ىؼْٞبد اىنجظ رؾذ ػ ؾ 2 . 33.33%ٗثذُٗ فبس ٍؼْ٘ٛ ؽٞش ثي ذ اىزذاخو ثِٞ ؽشائق اىخضُ ٍٗغز٘ٝبد اىؼ ؾ فقذ اظٖش اىخضُ فٜ اىَخزجش ٗىنبفخ ٍغز٘ٝبد اىؼ ؾ ثَْٞب مبّذ اقو ّغجخ ريف ىؼْٞبد اىخضُ ثبىزغَٞذ ٗىنبفخ ٍغز٘ٝبد 100%اػيٚ ّغجخ ريف ىيضَبس ثي ذ ٍبثِٞ اىَؾز٘ٙ . ٗقذ ٝؼ٘د عجت ٕزا اىزيف ٗاىز ٞش ثبىيُ٘ اىٚ ؽذٗس رفبػو 0%اىؼ ؾ ؽٞش ثي ذ اىغنشٛ ىيزَ٘س ٗاالؽَبع االٍْٞٞخ اٗ اىجشٗرْٞبد اصْبء اىخضُ اىط٘ٝو رؾذ دسعبد اىؾشاسح اىَشرفؼٔ ٍَب رغجت ؽذٗس رفبػو ٍٞيشد( ٕٗ٘ ٍبٝغَٚ ثبىزيُ٘ اىجْٜ غٞش االّضَٜٝ ، اٗ قذ ٝنُ٘ ّزٞغخ ػَو اّضٌٝ Phenolase ٞغخ ىظشٗف اىَخضُ غٞش اىَلئَخ ّٗزٞغخ ػيٚ اىَشمجبد اىفْٞ٘ىٞخ ٗاُ ٕزا اىفغبد ٝؾظو ّز ( . اٗ قذ ٝنُ٘ اىزيف ّبرظ ػِ اىفؼبىٞبد اىفغيغٞخ فٜ اىضَبس ٍضو 2011ألؽبىخ ٍذح اىخضُ )اىؼنٞذٛ، اىزْفظ ٗ اىْؼظ فبىزْفظ ٝؤدٛ اىٚ فقذاُ اى٘صُ ٗاّزبط اىؾشاسح اىؾٞ٘ٝخ اىزٜ رضٝذ ٍِ عشػخ اىزيف . اٗ اىضَبس اىزٛ ٝغجت رؼفْٖب ٗريفٖب ثغشػخ ٗاُ خطش االؽٞبء اىَغٖشٝخ ثغجت اّزشبس االؽٞبء اىَغٖشٝخ ػيٚ ٍَبٝغؼيٖب غٞش Mycotoxinsػيٚ اىظؾخ اىؼبٍخ ٝزشمض فٜ افشاص ٍ٘اد عبٍخ فٜ اىضَبس اىَظبثخ رغَٚ طبىؾخ ىلعزٖلك ، اٗ ثغجت اسرفبع دسعبد اىؾشاسح ٍَب ٝضٝذ ٍِ عشػخ َّ٘ االؽٞبء اىَغٖشٝخ ٗعشػخ (.1985ؾٞ٘ٝخ ٗاىفؼبىٞبد اىفغيغٞخ اىَغججخ ىيزيف )اىؼبّٜ،اىزفبػلد اى . رأثير انكجس رحذ انضغظ انمخهخم وطرائك انخزن وانزذاخم ثيىهمب وسجخ رهف انثمبر % .6جذول ٍز٘عطبد عٌ\اىؼ ؾ م ٌ 2 ؽشائق اىخضُ مجظ اىضَبس -1رؾذ ػ ؾ عٌ\)م ٌ 2 ) مجظ اىضَبس ػ ؾ -2رؾذ عٌ\)م ٌ 2 ) مجظ اىضَبس ػ ؾ -3رؾذ عٌ\)م ٌ 2 ) مجظ اىضَبس ػ ؾ -5رؾذ عٌ\)م ٌ 2 ) ٍز٘عطبد اىخضُ خضُ اىضَبس فٜ اىَخزجش 100 a 100 a 100 a 100 a 100A خضُ اىضَبس فٜ اىضلعخ 45a 35b ___ ___ 20 B خضُ اىضَبس ثبىزغَٞذ ___ ___ ___ ___ ___ ٍز٘عطبد اىؼ ؾ 43.33A 37.00 B 33.33 C 33.33 C اىشَشٛ ٗآخشُٗ 2016، 93 - 84 ( : 2) 8ٍغيخ دٝبىٚ ىيؼيً٘ اىضساػٞخ ، 89 انمصبدر . ّخيخ اىزَش ٍبػٖٞب ٗؽبػشٕب ٗاىغذٝذ فٜ صساػزٖب ٗ طْبػزٖب ٗ رغبسرٖب 1972اىجنش ، ػجذ اىغجبس . . ٍطجؼخ اىؼبّٜ. عَٖ٘سٝخ اىؼشا . . ثؼغ اىغ٘اّت اىْٖذعٞخ اىَؤصشح ػيٚ ع٘دح اىزَ٘س اىَخضّخ . 2000اىؾَذاُ ، ػجذ هللا ثِ ٍؾَذ . ىضساػٞخ . عبٍؼخ اىَيل عؼ٘د . اىشٝبع . قغٌ اىْٖذعخ ا . مشاط رط٘س اىَؤششاد االؽظبئٞخ 2010ٍذٝشٝخ االؽظبء اىضساػٜ. –اىغٖبص اىَشمضٛ ىلؽظبء (. عَٖ٘سٝخ اىؼشا . 2010-2002اىضساػٞخ ىيفزشح ) . . رظٌَٞ ٗرؾيٞو اىزغبسة اىضساػٞخ 1980اىشاٗٛ، خبشغ ٍؾَ٘د . ٗ ػجذ اىؼضٝض ٍؾَذ خيف هللا. ٗصاسح اىزؼيٌٞ اىؼبىٜ ٗاىجؾش اىؼيَٜ . ٍؤعغخ داس اىنزت ىيطجبػخ ٗاىْشش . عبٍؼخ اىَ٘طو . ص. 485عَٖ٘سٝخ اىؼشا . رقْبد خضُ اىؾبطلد اىجغزْٞخ . ٗصاسح اىزؼيٌٞ اىؼبىٜ ٗ اىجؾش 2014اىشَشٛ ، غبىت ّبطش . اىؼيَٜ . عبٍؼخ دٝبىٚ . ميٞخ اىضساػخ . عَٖ٘سٝخ اىؼشا . . رأصٞش ّ٘ع اىؼج٘ح ٗدسعخ ؽشاسح اىخضُ فٜ اىظفبد اىْ٘ػٞخ ٗ اىغي٘ك 2005، ػٞبء اؽَذ . ؽؼِٞ . ٍغيخ Phoenix dactyliferaL.C.V. Barhiاىزخضْٜٝ ىضَبس اىْخٞو طْف اىجشؽٜ ص. 70-54، 1-2اىؼذد 4 اىجظشح ألثؾبس ّخيخ اىزَش اىَغيذ د اىجغزبّٞخ ثؼذ اىؾظبد . اىغضء االٗه . عبٍؼخ . فغيغخ اىؾبطل 1985اىؼبّٜ ، ػجذ اٟىٔ ٍخيف . ث ذاد . ٗصاسح اىزؼيٌٞ اىؼبىٜ ٗ اىجؾش اىؼيَٜ . ٍطجؼخ عبٍؼخ اىَ٘طو . ٍذٝشٝخ ٍطجؼخ اىغبٍؼخ . عَٖ٘سٝخ اىؼشا . .www.iraqi-date palms.net. ػ٘اٍو ريف ٗ فغبد اىزَ٘س .2010اىؼنٞذٛ ، ؽغِ خبىذ ؽغِ . . ّخيخ اىزَش عٞذح اىشغش ٗدسح اىضَش.ػَبُ . االسدُ. 2011اىؼنٞذٛ ، ؽغِ خبىذ. . رأصٞش دسعخ ؽشاسح اىخضُ ٗ 2005ٗؽٞذ ، اؽَذ ٍبػٜ ، ػجبط ٍٖذٛ عبعٌ ٗ مبظٌ اثشإٌٞ ػجبط . ؽشٝقخ اىزؼجئخ فٜ اىقبثيٞخ اىخضّٞخ ٗثؼغ طفبد صَبس اىْخٞو اىذٝشٛ ، ٍغيخ اىجظشح الثؾبس ص . 86-71، 1-2 ، اىؼذد 4ّخيخ اىزَش اىَغيذ . طلؽٞخ سؽت ثؼغ بطْبف اىزَ٘س اىغؼ٘دٝخ ىيؾفع 1993ٝ٘عف ، ػيٜ مبٍو ٍٗؾَذ اث٘ ػيٜ . ثبعزخذاً رقْٞبد اىزجشٝذ ٗ اىزغَٞذ . ٍشمض اثؾبس اىْخٞو ٗ اىزَ٘س اطذاساد ّذٗح اىْخٞو اىضبىضخ. ّٜ . عبٍؼخ اىَيل فٞظو . اىٖف٘ف . اىََينخ اىؼشثٞخ اىغؼ٘دٝخ . اىغضء اىضب Lane and Eynon General Volumetric 1978 , Washington DC.pp:910. Dementeva, M.E. and M.E. vegonski (1988) . Diseases of Fruits , Vegetables and potatoes during storage . Moscow .231 pp. Joslyn , M.A.1970. Methods food Analysis . Academic press , New York . Polegaev, B.E.1988. Methods of determination of quality of fruits and vegetables .Moscow , Russia . Shirikov, E . P . 1988. Technology of storage and processing of fruiteand vegetables . Moscow , 319 PP. Shirikov, E . P .and B.E. Polegaev.1989 . Storage and processing of fruits and vegetables .Moscow .Russia . Taain, D.A.2004 . Qualitative formation and the recent technology of storage of pear fruits grown in Moscow .Ph .D.thesis .Moscow .Russia . اىشَشٛ ٗآخشُٗ 2016، 93 - 84 ( : 2) 8ٍغيخ دٝبىٚ ىيؼيً٘ اىضساػٞخ ، 89 EFFECTOF PACKINGUNDEER LOWPRESSUREANDMETHODSOFSTORAGEINTHEQUALITATI VA CHARACTERISTICSOFTHEFRUITSOF Phoenix dactylifera L. C.V Zuhdi Ghalib N. Al Shammari1* NabeelI b. bdulwahhab1* Ru'aa Abid Hassan Muhammad . * Assist. Prof -Dept.of Hort.&Landscap - College of Agric-Univ.of Diyala - Ghalibnaser55@yahoo.com ABSTRACT This study was conducted at the laboratory of the Department of Horticulture and Landscape Gardening, College of Agriculture, University of Diyala during the season of 2013 .The study was aimed to improve the storage capabilities of date palm C.V AlZuhdi subjected to cold, freezing and room storage temperatures. In addition, this study was also focused on testing the effect of packing under four different vacuums (-1,-2,-3,-5) Kg\cm 2 using the polyethylene plastic bags on fruit marketing value. Freezing with (-5)Kg\cm2 vacuuming gave the most significant result in terms of retaining fruit's water content , reduced sugars , and reducing total acidic ratio where no significant differences were observed in term of total sugars in all vacuum treatments . Moreover , no fruit damage was exhibited when storing at freezing temperature with all vacuum treatments . However, a damage of 20% and 100% were observed when stored at cold and room temperatures, respectively after 9 months of storing. As for quality test, vacuuming under -3 and -5 Kg\cm 2 with cold and freezing storage gave the best results in terms of taste and fruit appearance . Key words: date palm, zuhdi storage, packaging, under vacuum.