Endangered macrofungi of selected nature reserves in Wielkopolska MARIA LISIEWSKA Department of Plant Ecology and Environmental Protection, Adam Mickiewicz University Umultowska 89, PL 61 614 Poznań L i s i e w s k a M .: Endangered macrofungi of selected nature reserves in Wielkopolska. Acta Mycol. 41 (2): 241 252, 2006. The article presents localities of 123 species of endangered macrofungi found between 1955 and 2005 in 25 nature reserves in the Wielkopolska region, where mycocoenological studies were carried out. The distribution of these reserves is shown in the cartogram based on the ATPOL grid. Key words: macrofungi, endangered species, distribution, nature reserves, Wielkopolska region INTRODUCTION Several countries have published the national red lists of endangered fungi, and the provisional list of 278 species of endangered European macrofungi has been prepared as well (I n g 1993). So far, two editions of the national red list of threatened macrofungi in Poland (Wo j e w o d a , Ł a w r y n o w i c z 1992) and recently the third edition have appeared (Wo j e w o d a , Ł a w r y n o w i c z 2006). Three regional lists have been published as well. These regional lists, based on repeated observations of macrofungi in vari- ous types of habitats, have been elaborated for the Polish Carpatians (Wo j e w o - d a 1991), Upper Silesia (Wo j e w o d a 1999) and the Góry Świętokrzyskie Mts. (Ł u s z c z y ń s k i 2002). Single data on threatened macrofungi according to the Polish Red List (Wo - j e w o d a , Ł a w r y n o w i c z 1992) in the Wielkopolska region may be found in some mycocoenological publications. To the date only distribution of the strictly protected by law macrofungi in the Wielkopolska region has been shown in cartograms based on the ATPOL grid (L i s i e w s k a , M a d e j a 2003). This paper presents a list of threatened macrofungi occurring in Wielkopolska, which have found their refuges in the nature reserves, where mycocoenological stud- ies were carried out. ACTA MYCOLOGICA Vol. 41 (2): 241-252 2006 Dedicated to Professor Alina Skirgiełło on the occasion of her ninety fifth birthday 242 M. Lisiewska MATERIALS AND METHODS The basic materials for this paper come from already published literature as well as unpublished mycological Master’s theses made and deposited in the Department of Plant Ecology and Environmental Protection at the Adam Mickiewicz University in Poznań. Into consideration were taken papers presenting results of mycocoenological studies conducted in phytocoenoses of different plant associations in 25 nature re- serves of Wielkopolska in the years 1955-2005. The list of macrofungi includes species names and divided after Wo j e w o d a and Ł a w r y n o w i c z (1992) into five categories of threat: Ex – extinct, E – endangered, V – vulnerable, R – rare and I – indeterminate. The distribution of the researched nature reserves is shown in the cartogram based on the grid square method acc. to Ż u k o w s k i et al. (2001) (Fig. 1), adapted to fungi (Wo j e w o d a 2000, 2002; L i s i e w s k a , M a d e j a 2003). Large squares are of 100x100 km, smaller are of 10 x 10 km size (Fig. 2). In the list of species (ordered alphabetically within each category of endanger- ment), after the number of the reserve (see Fig. 2), the following abbreviations for scientific names of plant associations (acc. to B r z e g , Wo j t e r s k a 2001) are used: A-F – Astrantio-Fraxinetum Aa-Q – Aulacomnio androgyni-Quercetum roboris ( Carpino-Quercetum) Ap – Abietetum albae ( A. polonicum) Ca-Q – Calamagrostio arundinaceae-Quercetum petraeae Ce-A – Carici elongatae-Alnetum ( Ribeso nigri-Alnetum) Cv-P – Calamagrostio villosae-Pinetum Df-F – Deschampsio flexuosae-Fagetum ( Fago-Quercetum, Luzulo pilosae-Fagetum) F-A – Fraxino-Alnetum ( Circaeo-Alnetum) G-C – Galio sylvatici-Carpinetum L-P – Leucobryo-Pinetum L-Q – Luzulo-Quercetum petraeae L-Sph – Ledo-Sphagnetum magellanici M-F – Melico uniflorae-Fagetum Pa-Q – Potentillo albae-Quercetum P-C – Euonymo-Prunetum spinosae ( Pruno spinosae-Crataegetum) Qr-P – Querco roboris-Pinetum Q-U – Querco-Ulmetum minoris ( Fraxino-Ulmetum, Ficario-Ulmetum) Sph-A – Sphagno-Alnetum Vo-U – Violo odoratae-Ulmetum (=Querco Ulmetum minoris) Vu P – Vaccinio uliginosi Pinetum Then it follows the square number, and the author of data. Endangered macrofungi 243 Fig. 1. Location of the study area. Fig. 2. Distribution of nature reserves on the ATPOL square grid in the Wielkopolska re gion: 1. Cb 17 Kuźnik, 2. Cb 48 Źródliska Flinty, 3. Cb 67 Bagno Chlebowo, 4. Cb 73 Buki nad jeziorem Lutomskim, 5. Cb 76 Świetlista Dąbrowa, 6. Cb 79 Buczyna, 7. Cb 88 Gogulec, 8. Cb 98 Meteoryt Morasko, 9. Cc 50 Dębina, 10. Cc 91 Las Liściasty w Promnie, 11. Cc 92 Bielawy, 12. Db 10 Uroczysko Grodziszcze, 13. Db 11 Kręcki Łęg, 14. Db 18 Pusz czykowskie Góry, 15. Pod Dziadem, 16. Db 28 Goździk siny w Grzybnie, 17. Db 44 Wyspa Konwaliowa, 18. Db 45 Jezioro Trzebidzkie, 19. Db 92 Uroczysko Obiszów, 20. Dc 60 Czerwona Róża, 21. Dc 82 Dąbrowa Smoszew, 22. Dc 96 Majówka, 23. Niwa, 24. Eb 09 Olszyny Niezgodzkie, 25. Ec 16 Jodły Ostrzeszowskie. 244 M. Lisiewska LIST OF SPECIES AND THEIR LOCALITIES Ex - Extinct Serpula himantioides (Fr.) Bond. ex Parm. – 15, G-C with Pinus, Db 18 (B u j a k i e - w i c z , F i e b i c h 1993). E - Endangered Cortinarius violaceus (L.: Fr.) S.F. Gray – 23, Aa-Q, Dc 96 (K o z y r a 1986). Geastrum melanocephalum (Czern.) Staněk – 12, G-C, Db 10 (J u r e k 1981). Geastrum rufescens Pers.: Pers. – 4, G-C with Fagus, Cb 73 (N o w a k - D r ó z d 1978); 6, M-F, Cb 79 (E n d l e r 1971); 8, G-C, Cb 98 (C e l k a , L i s i e w s k a 1996). Lentinellus omphalodes (Fr.) P. Karst. – 6, M-F, Cb 79 (E n d l e r 1971). Lycoperdon decipiens Dur. et Mont. – 5, Pa-Q, Cb 76 (A n d r z e j e w s k a 2004). Mycenella margaritispora (Lge.) Sing. – 4, F A, Cb 73 (N o w a k - D r ó z d 1978); 13, F A, Db 11 (K o m o r o w s k a 2005). V - Vulnerable Amanita virosa (Fr.) Bert. – 4, G-C with Fagus, Cb 73 (N o w a k - D r ó z d 1978). Boletus edulis Bull.: Fr. – 1, Ca-Q, Cb 17 (Wr ó b l e w s k a 1993); 4, G-C with Fagus, Cb 73 (N o w a k - D r ó z d 1978); 6, M-F, Cb 79 (E n d l e r 1971); 8, G-C, L-P, Cb 98 (C e l k a , L i s i e w s k a 1996); 10, G-C, Cc 91 (L i s i e w s k a 1961); 20, G-C with Larix, Dc 60 (N o w a c k a 1978); 21, G-C, Dc 82 (M o l s k a 1982); 22, Ca- Q, Dc 96 (K o z y r a 1986); 23, Aa-Q, G-C, Dc 96 (K o z y r a 1986); 25, Ap, Ec 16 (K u c h a r s k a 1987). Coprinus picaceus (Bull.: Fr.) S.F. Gray – 4, G-C with Fagus, Cb 73 (N o w a k - D r ó z d 1978); 6, M-F, Cb 79 (E n d l e r 1971); 9, G-C, Cc 50 (L i s i e w s k a , B u j a k i e - w i c z 1976; L i s i e w s k a , P o ł c z y ń s k a 1998). Fistulina hepatica (Schaeff.) Fr. – 5, Pa-Q, Cb 76 (A n d r z e j e w s k a 2004); 9, G-C, Cc 50 (L i s i e w s k a , B u j a k i e w i c z 1976; L i s i e w s k a , P o ł c z y ń s k a 1998); 12, G-C, Db 10 (J u r e k 1981); 21, G-C, Dc 82 (M o l s k a 1982). Gyromitra gigas (Krbh.) Cke. – 8, G-C, Cb 98 (C e l k a , L i s i e w s k a 1996). Hebeloma pumilum Lge. – 2, F-A, Cb 48 (Wa s i e l e w s k a 1999). Hericium clathroides (Pallas: Fr.) Pers. [ H. ramosum (Bull.) Letell] – 4, G-C with Fagus, Cb 73 (N o w a k - D r ó z d 1978); 18, Df-F, Db 45 (B r z e g et al. 2005). Hygrocybe cantharellus (Schw.) Murrill – 2, F-A, Cb 48 (Wa s i e l e w s k a 1999). Hypholoma elongatum (Pers.: Fr.) Rick. – 7, Sph-A, Cb 88 (P a w l a k 2003). Lactarius sanguifluus Fr. – 8, Ca-Q, Cb 98 (C e l k a , L i s i e w s k a 1996). Morchella esculenta (L.) Pers. – 4, G-C with Fagus Cb 73 (N o w a k - D r ó z d 1978); 21, G-C, Dc 82 (M o l s k a 1982); 22 Ca-Q, Dc 96 (K o z y r a 1986). Mycena megaspora Kauffm. – 7, Sph-A, Cb 88 (P a w l a k 2003). Mycena olida Bres. – 14, Vo-U, A-F, Db 18 (S u s i c k a 1994; W i l c z y ń s k a 1994). Endangered macrofungi 245 Mycena pullata (Berk. et Cke.) Sacc. – 4, F-A, Cb 73 (N o w a k - D r ó z d 1978); 14, Q-U, Vo-U, Db 18 (S u s i c k a 1994). Oudemansiella mucida (Schrad.: Fr.) Höhn. – 4, G-C with Fagus, Cb 73 (N o w a k - - D r ó z d 1978); 6, M-F, Cb 79 (E n d l e r 1971); 25, Ap, Ec 16 (K u c h a r s k a 1987). Pleurotus cornucopiae (Paul.: Pers.) Rolland – 14, Q-U, Vo-U, Db 18 (S u s i c k a 1994). Psathyrella caput-medusae (Fr.) Konr. et Maubl. – 17, F-A, Q-U, Db 44 (K r z y ż a - n o w s k a 1977). Trametes pubescens (Schum.: Fr.) Pil. – 25, Ap, Ec 16 (K u c h a r s k a 1987). Tricholoma populinum Lge. – 12, G-C, Db 10 (J u r e k 1981). Xerula pudens (Pers.) Sing. [ Oudemansiella longipes (Quél.) Mos.] – 5, Pa-Q, Cb 76 (A n d r z e j e w s k a 2004); 9, G-C, Cc 50 (L i s i e w s k a , P o ł c z y ń s k a 1998); 19, G-C, Db 92 (L i s i e w s k a , S e k u ł a -Wo ź n i a k 1998). R - Rare Agaricus xanthodermus Gen. – 14, Q-U, Db 18 (S u s i c k a 1994). Amanita aspera (Fr.) S.F. Gray – 22, Ca-Q, Dc 96 (K o z y r a 1986). Antrodiella hoehnelii (Bres. ex Höhn.) Niemelä – 2, F-A, Cb 48 (Wa s i e l e w s k a 1999); 7, Sph-A, Cb 88 (P a w l a k 2003); 14, Q-U, Db 18 (S u s i c k a 1994); 24, Ce-A, Eb 09 (B u j a k i e w i c z 1999). Auricularia mesenterica (Dicks.: Fr.) Pers. – 16, Qr-P, Db 28 (L i s i e w s k a , F i l i s i e - w i c z 2006). Bulgaria inquinans (Pers.: Fr.) Fr. – 5, Pa-Q, Cb 76 (A n d r z e j e w s k a 2004). Ceriporia excelsa (Lund.) Parm. – 14, A-F, Db 18 (W i l c z y ń s k a 1994). Clitocybe angustissima (Lasch: Fr.) Kumm. ss. Lge. – 1, L-P, Cb 17 (Wr ó b l e w s k a 1993). Cordyceps capitata (Holmsk.: Fr.) Link – 1, Ca-Q, Cb 17 (Wr ó b l e w s k a 1993). Cordyceps ophioglossoides (Ehrenb.: Fr.) Link – 1, Ca-Q, Cb 17 (Wr ó b l e w s k a 1993). Cortinarius acutus (Pers.: Fr.) Fr. – 19, L-Q, Db 92 (L i s i e w s k a , S e k u ł a -Wo ź n i a k 1998). Cystoderma cinnabarinum (Alb. & Schw.) Fay. – 6, M-F, Cb 79 (E n d l e r 1971). Cystoderma granulosum (Batsch: Fr.) Fay. – 1, Ca-Q, Cb 17 (Wr ó b l e w s k a 1993). Ganoderma lucidum (Curt.: Fr.) P. Karst. – 9, G-C, Cc 50 (L i s i e w s k a , B u j a k i e - w i c z 1976; L i s i e w s k a , P o ł c z y ń s k a 1998); 12, G-C, Db 10 (J u r e k 1981). Gyrodon lividus (Bull.: Fr.) Sacc. – 14, A-F, Db 18 (W i l c z y ń s k a 1994). Hypholoma marginatum (Pers.) Schroet. – 6, M-F, Cb 79 (E n d l e r 1971). Hypholoma udum (Pers.: Fr.) Kühn. – 7, Sph-A, Cb 88 (P a w l a k 2003). Inocybe calospora Quél. – 6, Ca-Q, Cb 79 (E n d l e r 1971). Lactarius chrysorrheus Fr. – 8, Ca-Q, Cb 98 (C e l k a , L i s i e w s k a 1996). Macrotyphula filiformis (Bull.: Fr.) Paechnatz [ Clavariadelphus junceus (Alb. et Sch- wein.: Fr.) Corner] – 7, Sph-A, Cb (P a w l a k 2003); 14, A-F, Db 18 (W i l c z y ń s k a 1994). 246 M. Lisiewska Macrotyphula fistulosa (Holmsk.: Fr.) R.H. Petersen [ Clavariadelphus fistulosus (Holmsk.: Fr.) Corner] – 2, F-A, Cb 48 ( Wa s i e l e w s k a 1999); 7, Sph-A, Cb 88 (P a w l a k 2003); 8, Ca-Q, Cb 98 (C e l k a , L i s i e w s k a 1996); 21, G-C, Dc 82 (M o l s k a 1982). Melanophyllum haematospermum (Bull.: Fr.) Kreisel [ M. echinatum (Roth: Fr.) Sing.] – 4, F-A, Cb 73 (N o w a k - D r ó z d 1978). Micromphale foetidum (Sow.: Fr.) Sing. – 4, F-A, Cb 73 (N o w a k - D r ó z d 1978). Mutinus caninus (Huds.: Pers.) Fr. – 19, G-C, Db 92 (L i s i e w s k a , S e k u ł a -Wo ź - n i a k 1998). Mycena adonis (Bull.: Fr.) S.F. Gray – 3, Vu-P, L-Sph, Cb 67 (F i k l e w i c z - S o b s t y l 1965); 20, G-C with Larix, Dc 60 (N o w a c k a 1978). Mycena adscendens (Lasch) Maas – 16, Qr-P, Db 28 (L i s i e w s k a , F i l i s i e w i c z 2006). Mycena flavescens Vel. – 6, M-F, Cb 79 (E n d l e r 1971). Mycena supina (Fr.) Kumm. – 7, Sph-A, Cb 88 (P a w l a k 2003); 9, G-C, Cc 50 (L i - s i e w s k a , P o ł c z y ń s k a 1998); 14, Q-U, Db 18 (S u s i c k a 1994). Mycoacia uda (Fr.) Donk – 14, Q-U, Db 18 (S u s i c k a 1994). Paxillus filamentosus (Scop.) Fr. – 4, F-A, Cb 73 (N o w a k - D r ó z d 1978); 7, Sph-A, Cb 88 (P a w l a k 2003). Phaeolus schweinitzii (Fr.) Pat. – 11, G-C with Larix, Cc 92 (S z c z u d ł o 1979); 20, G-C with Larix, Dc 60 (N o w a c k a 1978); 22, Ca-Q, Dc 96 (K o z y r a 1986). Phaeomarasmius erinaceus (Fr.) Kühn. – 2, F-A, Cb 48 (Wa s i e l e w s k a 1999). Phellinus ferruginosus (Schrad.: Fr.) Pat. – 14, Q-U, Vo-U, Db 18 (S u s i c k a 1994). Phellinus pini (Brot.: Fr.) Ames – 16, Qr-P, Db 28 (L i s i e w s k a , F i l i s i e w i c z 2006); 20, G-C with Larix, Pinus, Dc 60 (N o w a c k a 1978). Pholiotina filaris (Fr.) Sing. – 9, F-A, Cc 50 (L i s i e w s k a , B u j a k i e w i c z 1976); 12, G-C, Db 10 (J u r e k 1981). Pisolithus arhizus (Scop.: Pers.) Rauschert – 8, Ca-Q, Cb 98 (C e l k a , L i s i e w s k a 1996). Polyporus melanopus (Pers.) Fr. – 6, M-F, Cb 79 (E n d l e r 1971). Psathyrella albidula (Romagn.) Mos. – 9, Q-U, Cc 50 (L i s i e w s k a , B u j a k i e w i c z 1976). Pycnoporus cinnabarinus (Jacq.: Fr.) P. Karst. – 2, Ce-A, F-A, Cb 48 (Wa s i e l e w s k a 1999). Ramaria aurea (Schaeff. Fr.) Quél – 23, G-C, Dc 96 (K o z y r a 1986). Ramaria botrytis (Pers.: Fr.) Ricken – 6, M-F, Cb 79 (E n d l e r 1971); 23, Aa-Q, G-C, Dc 96 (K o z y r a 1986). Ramaria formosa (Pers.: Fr.) Quél – 22, Ca-Q, De 96 (K o z y r a 1986); 23, Aa Q, G- C, Dc 96 (K o z y r a 1986). Russula olivacea (Schaeff.) Fr. – 8, G-C, Cb 98 (C e l k a , L i s i e w s k a 1996). Sparassis crispa (Wulf.) Fr. – 8, Ca-Q, Cb 98 (C e l k a , L i s i e w s k a 1996), 16, Df-F, Db 28 (L i s i e w s k a , F i l i s i e w i c z 2006); 18, L-P, Db 45 (B r z e g et al. 2005); 20, G-C with Larix, Pinus, Dc 60 (N o w a c k a 1978); 22, Ca-Q, Dc 96 (K o z y r a 1986). Stereum subtomentosum Pouz. – 2, Ce-A, F-A, Cb 48 (Wa s i e l e w s k a 1999); 4, F-A, Cb 73 (N o w a k - D r ó z d 1978); 8, Ca-Q, Cb 98 (C e l k a , L i s i e w s k a 1996); 9, Endangered macrofungi 247 G-C, Cc 50 (L i s i e w s k a , P o ł c z y ń s k a 1998); 23, Aa-Q, Dc 96 (K o z y r a 1986); 24, Ce-A, Eb 09 (B u j a k i e w i c z 1999). Tephrocybe rancida (Fr.) Mos. – 9, G-C, Cc 50 (L i s i e w s k a , P o ł c z y ń s k a 1998). Thelephora caryophyllea (Schaeff.) Fr. – 16, Df-F, Db 28 (L i s i e w s k a , F i l i s i e w i c z 2006). I - Indeterminate Agrocybe paludosa (Lge.) Kühn. et Romagn. – 14, A-F, Db 18 (W i l c z y ń s k a 1994). Calyptella capula (Holmsk.: Fr.) Quél. – 4, F-A, Cb 73 (N o w a k - D r ó z d 1978); 24, Ce-A, Eb 09 (B u j a k i e w i c z 1999). Cantharellus cibarius Fr. – 1, Pa-Q, Ca-Q, Cb 17 (Wr ó b l e w s k a 1993); 5, Pa-Q, Cb 76 (A n d r z e j e w s k a 2004); 6, M-F, Ca-Q, Cb 79 (E n d l e r 1971); 8, Ca-Q, Cb 98 (C e l k a , L i s i e w s k a 1996); 10, G-C, Cc 91 (L i s i e w s k a 1961); 20, G-C with Larix, Pinus, Dc 60 (N o w a c k a 1978); 21, G-C, Dc 82 (M o l s k a 1982); 22, Ca- Q, Dc 96 (K o z y r a 1986); 23, G-C, Aa-Q, Dc 96 (K o z y r a 1986); 25, Cv-P, Ec 16 (K u c h a r s k a 1987). Clitocybe candicans (Pers.: Fr.) Kühn. – 4, F-A, Cb 73 (N o w a k - D r ó z d 1978); 6, M- F, Cb 79 (E n d l e r 1971); 9, G-C, Cc 50 (L i s i e w s k a , P o ł c z y ń s k a 1998); 19, L-Q, Db 92 (L i s i e w s k a , S e k u ł a -Wo ź n i a k 1998); 25, Ap, Ec 16 (K u c h a r - s k a 1987). Collybia putilla (Fr.) Sing. [ Gymnopus putillus (Fr.: Fr.) Antonin, Halling & Noordel.] – 16, L-P, Db 28 (L i s i e w s k a , F i l i s i e w i c z 2006). Cordyceps militaris (L.: Fr.) Link – 2, Ce-A, F-A, Cb 48 (Wa s i e l e w s k a 1999); 11, G-C with Larix, Cc 92 (S z c z u d ł o 1979); 21, G-C, Dc 82 (M o l s k a 1982). Cortinarius incisus (Pers.: Fr.) Fr. – 1, Ca-Q, L-P, Cb 17 (Wr ó b l e w s k a 1993). Cortinarius orellanus Fr. – 11, G-C with Larix, Cc 92 (S z c z u d ł o 1979); 23, Aa-Q, Dc 96 (K o z y r a 1986). Cortinarius rigidus (Scop.) Fr. – 1, Ca-Q, Pa-Q, Cb 17 (Wr ó b l e w s k a 1993); 11, G-C with Larix, Cc 92 (S z c z u d ł o 1979). Cortinarius rubricosus (Fr.) Fr. – 5, Pa-Q, Cb 76 (A n d r z e j e w s k a 2004). Cortinarius saniosus (Fr.) Fr. – 9, F-A, Cc 50 (L i s i e w s k a , B u j a k i e w i c z 1976). Cortinarius triumphans Fr. – 1, Pa-Q, Cb 17 (Wr ó b l e w s k a 1993). Cortinarius uraceus Fr. – 8, Ca-Q, Cb 98 (C e l k a , L i s i e w s k a 1996). Datronia mollis (Sommerf.: Fr.) Donk – 14, Q-U, A-F, Db 18 (S u s i c k a 1994; W i l c z y ń s k a 1994). Entoloma asprellum (Fr.) Mos. – 9, G-C, Cc 50 (L i s i e w s k a , P o ł c z y ń s k a 1998). Entoloma juncinum (Kühn. et Romagn.) Noordel. [ Rhodophyllus junceus ss. Lge.] – 5, Pa-Q, Cb 76 (A n d r z e j e w s k a 2004); 6, M-F, Cb 76 (E n d l e r 1971); 9, G-C, Cc 50 (L i s i e w s k a , P o ł c z y ń s k a 1998); 11, G-C, Cc 92 (S z c z u d ł o 1979); 16, Df-F, Db 28 (L i s i e w s k a , F i l i s i e w i c z 2006); 19, G-C, Db 92 (L i s i e w s k a , S e k u ł a -Wo ź n i a k 1998); 21, G-C, Dc 82 (M o l s k a 1982). Entoloma prunuloides (Fr.: Fr.) Quél. – 23, G-C, Dc 96 (K o z y r a 1986). Entoloma rhodocylix (Lasch: Fr.) Mos. – 9, G-C, Cc 50 (L i s i e w s k a , P o ł c z y ń s k a 1998). Entoloma rusticoides (Gill.) Noordel. – 7, Sph-A, Cb 88 (P a w l a k 2003). 248 M. Lisiewska Galerina badipes (Fr.) Kühn. – 3, Vu-P, Cb 67 (F i k l e w i c z - S o b s t y l 1965). Galerina mycenoides (Fr.) Kühn. – 23, G-C, Dc 96 (K o z y r a 1986). Galerina paludosa (Fr.) Kühn. – 3, L-Sph, Cb 67 (F i k l e w i c z - S o b s t y l 1965); 7, Sph-A, Cb 88 (P a w l a k 2003); 25, Cv-P, Ec 16 (K u c h a r s k a 1987). Galerina sphagnorum (Pers.: Fr.) Kühn. – 3, L-Sph, Cb 67 (F i k l e w i c z - S o b s t y l 1965); 7, Sph-A, Cb 88 (P a w l a k 2003). Galerina triscopa (Fr.) Kühn. – 9, G-C, Cc 50 (L i s i e w s k a , P o ł c z y ń s k a 1998); 14, A-F, Db 18 (W i l c z y ń s k a 1994); 17, Ca-Q, Db 44 (K r z y ż a n o w s k a 1977). Gyroporus castaneus (Bull.: Fr.) Quél. – 5, Pa-Q, Cb 76 (A n d r z e j e w s k a 2004); 9, G-C, Cc 50 (L i s i e w s k a , B u j a k i e w i c z 1976). Lactarius lilacinus (Lasch: Fr.) Fr. – 2, Ce-A, F-A, Cb 48 (Wa s i e l e w s k a 1999); 8, Q-U, Cb 98 (C e l k a , L i s i e w s k a 1996). Lactarius resimus (Fr.) Fr. – 17, Ca-Q, Db 44 (K r z y ż a n o w s k a 1977). Lepiota setulosa Lge. – 9, Q-U, Cc 50 (L i s i e w s k a , B u j a k i e w i c z 1976; L i s i e w - s k a , P o ł c z y ń s k a 1998). Lactarius sphagneti (Fr. in Lindbl.) Neuh. ex Gröger – 25, Ap, Ec 16 (K u c h a r s k a 1987). Lepiota tomentella Lge. – 6, M-F, Cb 76 (E n d l e r 1971); 9, G-C, Cc 50 (L i s i e w s k a , P o ł c z y ń s k a 1998). Lycoperdon echinatum Pers.: Pers. – 10, G-C, Cc 91 (L i s i e w s k a 1961). Macrolepiota procera (Scop.: Fr.) Sing. – 4, G-C, Cb 73 (N o w a k - D r ó z d 1978); 5, Pa-Q, Cb 76 (A n d r z e j e w s k a 2004); 6, M-F, Cb 79 (E n d l e r 1971); 8, Ca- Q, G-C, Cb 98 (C e l k a , L i s i e w s k a 1996); 9, G-C, Cc 50 (L i s i e w s k a , B u - j a k i e w i c z 1976; L i s i e w s k a , P o ł c z y ń s k a 1998); 11, G-C, Cc 92 (S z c z u d ł o 1979); 17, Ca-Q, G-C, Db 44 (K r z y ż a n o w s k a 1977); 19, L-Q, G-C, Db 92 (L i s i e w s k a , S e k u ł a -Wo ź n i a k 1998); 20, G-C with Larix, Dc 60 (N o w a c k a 1978); 21, G-C, Dc 82 (M o l s k a 1982); 25, Ap, Ec 16 (K u c h a r s k a 1987). Macrolepiota rhacodes (Vitt.) Sing. – 9, G-C, Cc 50 (L i s i e w s k a , P o ł c z y ń s k a 1998); 10, G-C, Cc 91 (L i s i e w s k a 1961); 14, Q-U, Vo-U, Db 18 (S u s i c k a 1994); 17, Ca-Q, F-A, G-C, Db 44 (K r z y ż a n o w s k a 1977); 19, L-Q, G-C, Db 92 (L i s i e w s k a , S e k u ł a -Wo ź n i a k 1998); 22, Ca-Q, Dc 96 (K o z y r a 1986); 23, G-C, Dc 96 (K o z y r a 1986). Marasmius recubans Quél. – 4, F-A, Cb 73 (N o w a k - D r ó z d 1978); 14, A-F, Db 18 (W i l c z y ń s k a 1994); 21, G-C, D c 82 (M o l s k a 1982). Mycena concolor (Lge.) A.H. Smith – 3, L-Sph, Cb 67 (F i k l e w i c z - S o b s t y l 1965). Mycena pelianthina (Fr.) Quél. – 9, G-C, Cc 50 (L i s i e w s k a , B u j a k i e w i c z 1976; L i s i e w s k a , P o ł c z y ń s k a 1998); 21, G-C, Dc 82 (M o l s k a 1982). Mycena pterigena (Fr.: Fr.) Kumm. – 2, F-A, Cb 48 (Wa s i e l e w s k a 1999). Peniophora limitata (Chaik.: Fr.) Cke. – 14, Q-U, Db 18 (S u s i c k a 1994). Phaeomarasmius carpophilus (Fr.) Sing. – 4, G-C with Fagus, Cb 73 (N o w a k - D r ó z d 1978). Pluteus pseudoroberti Mos. et Stangl – 4, F-A, Cb 73 (N o w a k - D r ó z d 1978); 9, G-C, Cc 50 (L i s i e w s k a , B u j a k i e w i c z 1976); 21, G-C, Dc 82 (M o l s k a 1982). Psathyrella frustulenta (Fr.) A.H. Smith – 9, G-C, Cc 50 (L i s i e w s k a , P o ł c z y ń s k a 1998). Endangered macrofungi 249 Psathyrella nolitangere (Fr.) Pears. et Dennis – 1, Ca-Q, Cb 17 (Wr ó b l e w s k a 1993); 4, F-A, Cb 73 (N o w a k - D r ó z d 1978); 9, G-C, Cc 50 (L i s i e w s k a , P o ł c z y ń s k a 1998); 14, A-F, Db 18 (W i l c z y ń s k a 1994). Russula alutacea (Pers.: Fr.) Fr. – 3, Vu-P, Cb 67 (F i k l e w i c z - S o b s t y l 1965); 6, Ca-Q, Cb 79 (E n d l e r 1971); 19, L-Q, G-C, Db 92 (L i s i e w s k a , S e k u ł a - Wo ź n i a k 1998); 23, Aa-Q, Dc 96 (K o z y r a 1986). Russula curtipes Moell. & J. Schff. – 6, M-F, Cb 79 (E n d l e r 1971). Stropharia albocyanea (Desm.) Quél. [ Psilocybe caerulea (Kreisel) Noordel] – 14, Vo-U, Db 18 (S u s i c k a 1994); 16, L-P, Db 28 (L i s i e w s k a , F i l i s i e w i c z 2006); 17, G-C, Db 44 (K r z y ż a n o w s k a 1977). Stropharia squarrosa (Pers.: Fr.) Quél. – 6, M-F, Cb 79 (E n d l e r 1971); 20, G-C with Larix, Dc 60 (N o w a c k a 1978). Tephrocybe palustris (Peck) Donk – 7, Sph-A, Cb 88 (P a w l a k 2003); 25, Ap, Cv-P, Ec 16 (K u c h a r s k a 1987). Volvariella bombycina (Schaeff.: Fr.) Sing. – 19, L-Q, Db 92 (L i s i e w s k a , S e k u ł a - Wo ź n i a k 1998). Volvariella murinella (Quél.) Mos. – 4, G-C with Fagus, Cb 73 (N o w a k - D r ó z d 1978); 12, G-C, Db 10 (J u r e k 1981). Xerocomus armeniacus (Bull.: Fr.) Quél. – 5, Pa-Q, Cb 76 (A n d r z e j e w s k a 2004). RESULTS AND DISCUSSION As the result of the mycocoenological studies carried out in 25 nature reserves of Wielkopolska 123 species of threatened macrofungi there were recorded. From this list only one species – Serpula himantioides, quoted as an extinct spe- cies in the Polish red list of macrofungi, was fairly abundant in the reserve “Pod Dziadem” in the Wielkopolski National Park (B u j a k i e w i c z , F i e b i c h 1993). Six species are considered to be endangered with extinction (category E), among them two protected species of Geastrum (G. melanocephalum and G. rufescens). To the category V – vulnerable belong 20 species. Some of them are rather com- mon in Wielkopolska, e.g. Boletus edulis was found in 10 reserves, mainly in the oak forest communities. Three other species which are under strict protection are worthy of notice, namely Hericium clathroides, Morchella esculenta and Fistulina he- patica. Several localities of Morchella esculenta and Fistulina hepatica were already recorded in the Wielkopolska region, but only one locality of Hericium clathroides in the reserve “Buki nad jeziorem Lutomskim” was shown on the published carto- gram (L i s i e w s k a , M a d e j a 2003). Recently, a new locality of this interesting spe- cies, connected with Fagus, was found in the acidophilous beech forest association Deschampsio flexuosae-Fagetum in the reserve “Jezioro Trzebidzkie” (B r z e g et al. 2005). A large number namely 46 rare species (the category R), were reported from the researched reserves, among them also protected Sparassis crispa, Ganoderma lucidum and Mutinus caninus (Dz. U. Nr 168). The category of indeterminated threat (I) was the richest in species of macro- fungi in the study area. Among 50 noted species there are common fungi occurring numerously in Wielkopolska, e.g. Cantharellus cibarius, Macrolepiota procera and 250 M. Lisiewska M. rhacodes. These are excluded in new edition of the Red List in Poland (Wo - j e w o d a , Ł a w r y n o w i c z 2006). The investigated nature reserves are located mostly in the central part of Wielko- polska (Fig. 2), where the majority of mycocoenological studies were carried out. As far as only in 25 nature reserves (on the whole number of about 70 floristic and forest reserves in Wielkopolska) mycological observations were conducted, the presented distribution of endangered macrofungi in protected areas of Wielkopol- ska is certainly not comprehensive and further mycocoenological investigations in the whole region should be continued. REFERENCES A n d r z e j e w s k a D. 2004. Udział macromycetes w zbiorowiskach leśnych rezerwatu „Świetlista Dąbro wa” koło Obrzycka (Wielkopolska). Praca magisterska z Zakł. Ekol. Rośl. i Ochr. Środ. UAM. Po znań (msc.). B r z e g A., G ą b k a M., N a g e n g a s t B. 2005. Szata roślinna rezerwatu przyrody „Jezioro Trzebidzkie”. Biul. Park. Krajobraz. Wielkopolski 11(13): 153 196. Poznań. B r z e g A., Wo j t e r s k a M. 2001. Zespoły roślinne Wielkopolski, ich stan poznania i zagrożenie. (In:) M. Wo j t e r s k a (ed.). Szata roślinna Wielkopolski i Pojezierza Południowopomorskiego. Przewodnik sesji terenowych 52. Zjazdu PTB, 24 28 września 2001: 39 110. Poznań. B u j a k i e w i c z A. 1999. Response of macrofungi to mosaic arrangement of biotic microforms in the Ribo nigri Alnetum in the Olszyny Niezgodzkie reserve. Acta Mycol. 34(2): 267 280. B u j a k i e w i c z A., F i e b i c h R. 1993. Serpula himantioides (Fr.) Bond. ex Parm. in Poland. Acta Mycol. 28(2): 219 225. C e l k a D., L i s i e w s k a M. 1996. Wstępne rozpoznanie mikoflory rezerwatu „Meteoryt Morasko” w Po znaniu. Rocz. Nauk. Pol. Tow. Ochr. Przyr. „Salamandra”, 1: 25 45. Poznań. Dz.U.2004.168.1765. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 lipca 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących grzybów objętych ochroną. E n d l e r Z . 1971. Grzyby wyższe lasów bukowych nadl. Kąty. Acta Mycol. 7(2): 279 298. F i k l e w i c z S o b s t y l G . 1965. Spostrzeżenia fenologiczne nad grzybami wyższymi torfowiska „Bagna” koło Obornik (północna Wielkopolska). PTPN, Prace Kom. Biol., 26 (3): 71 99. I n g B. 1993. Towards a Red List of Endangered European Macrofungi. (In:) D. N. P e g l e r , L. B o d d y , B. I n g , P. M. K i r k (eds). Fungi of Europe: Investigation, Recording and Conservation: 231 137. Royal Botanic Gardens. Kew. J u r e k J. 1981. Macromycetes rezerwatu “Uroczysko Grodziszcze” (Nadleśnictwo Świebodzin). Praca magisterska z Zakł. Ekol. Rośl. i Ochr. Środ. UAM. Poznań (msc.). K o m o r o w s k a H . 2005. Mycenella margaritispora (J. E. Lange) Singer. (In:) W. Wo j e w o d a (ed.). Atlas of the geographical distribution of fungi in Poland, Fasc. 3: 69 72. K o z y r a B . 1986. Macromycetes na tle zbiorowisk leśnych rezerwatów Niwa i Majówka w województwie kaliskim. Praca magisterska z Zakł. Ekol. Rośl. i Ochr. Środ. UAM. Poznań (msc.). K r z y ż a n o w s k a W. 1977. Udział macromycetes w zbiorowiskach leśnych Wyspy Konwaliowej na Jezio rze Radomierskim. Praca magisterska z Zakł. Ekol. Rośl. i Ochr. Środ. UAM. Poznań (msc.). K u c h a r s k a I . 1987. Macromycetes rezerwatu Jodły Ostrzeszowskie na tle północnej granicy zasięgu jodły pospolitej w Polsce zachodniej. Praca magisterska z Zakł. Ekol. Rośl. i Ochr. Środ. UAM. Poznań (msc.). L i s i e w s k a M. 1961. Badania nad grzybami wyższymi w grądach Wielkopolskiego Parku Narodowego i Promna pod Poznaniem. PTPN. Prace Monogr. nad Przyrodą WPN pod Poznaniem 5(1): 3 66. Poznań. L i s i e w s k a M . , B u j a k i e w i c z A . 1976. Grzyby wyższe na tle zespołów leśnych. (In:) T. Wo j t e r s k i (ed.). Roślinność rezerwatu „Dębina“ pod Wągrowcem w Wielkopolsce. Bad. Fizjogr. nad Polską Zach. 29, B: 119 134. Warszawa Poznań. L i s i e w s k a M . , F i l i s i e w i c z J . 2006. Zróżnicowanie mikocenologiczne zbiorowisk leśnych rezerwatu „Goździk siny w Grzybnie” (centralna Wielkopolska) Bad. Fizjogr. nad Polską Zach. 55, B: 7 28. L i s i e w s k a M., M a d e j a J. 2003. Rozmieszczenie ściśle chronionych gatunków grzybów w Wielkopol sce. Bad. Fizjogr. nad Polską Zach. B, 52: 7 25. Endangered macrofungi 251 L i s i e w s k a M . , P o ł c z y ń s k a M . 1998. Changes in macromycetes of the oak hornbeam forests in the „Dębina” reserve (Northern Wielkopolska). Acta Mycol. 33 (2): 191 230. L i s i e w s k a M., S e k u ł a Wo ź n i a k W. 1998. Udział macromycetes w lasach dębowych rezerwatu „Uro czysko Obiszów” (Nadleśnictwo Głogów). Bad. Fizjogr. nad Polską Zach., B, 47: 45 81. Poznań. Ł u s z c z y ń s k i J. 2002. Preliminary red list of Basidiomycetes in the Góry Świętokrzyskie Mts. (Poland). Polish Bot. J. 47 (2): 183 193. M o l s k a S . 1982. Badania nad udziałem macromycetes w grądach rezerwatu „Dąbrowa Smoszew” w Nadleśnictwie Krotoszyn. Praca magisterska z Zakł. Ekol. Rośl. i Ochr. Środ. UAM. Poznań (msc.). N o w a c k a K . 1978. Grzyby wyższe rezerwatu modrzewiowego „Czerwona Róża” (woj. Leszczyńskie). Praca magisterska z Zakł. Ekol. Rośl. i Ochr. Środ. UAM. Poznań (msc.). N o w a k D r ó z d E . 1978. Udział grzybów wyższych w płatach łęgu olszowego Circaeo Alnetum w rezer wacie „Buki Lutomskie” koło Sierakowa. Praca magisterska z Zakł. Ekol. Rośl. i Ochr. Środ. UAM. Poznań (msc.). P a w l a k M . 2003. Udział grzybów w fitocenozach olsu torfowcowego Sphagno squarrosi Alnetum w re zerwacie Gogulec koło Poznania. Praca magisterska z Zakł. Ekol. Rośl. i Ochr. Środ. UAM. Poznań (msc.). S u s i c k a M. 1994. Udział grzybów (macromycetes) w fitocenozach łęgu Violo odoratae Ulmetum (We evers 1940) Doing 1962 i łęgu wiązowego Ficario Ulmetum campestris (Matuszkiewicz 1982) w rezer wacie Puszczykowskie Góry w Wielkopolskim Parku Narodowym. Praca magisterska z Zakł. Ekol. Rośl. i Ochr. Środ. UAM. Poznań (msc.). S z c z u d ł o K . 1979. Badania nad udziałem macromycetes w grądach rezerwatu Bielawy w nadleśnictwie Gniezno. Praca magisterska z Zakł. Ekol. Rośl. i Ochr. Środ. UAM. Poznań (msc.). Wa s i e l e w s k a E. 1999. Udział grup ekologicznych grzybów (macromycetes) w fitocenozach olsu po rzeczkowego (Ribo nigri Alnetum) i łęgu olszowego (Circaeo Alnetum) na terenie rezerwatu „Źródli ska Flinty” w Nadleśnictwie Sarbia (województwo wielkopolskie). Praca magisterska z Zakł. Ekol. Rośl. i Ochr. Środ. UAM. Poznań (msc.). W i l c z y ń s k a I. 1994. Udział grzybów w fitocenozie łęgu Astrantio Fraxinetum w rezerwacie Puszczykow skie Góry w Wielkopolskim Parku Narodowym. Praca magisterska z Zakł. Ekol. Rośl. i Ochr. Środ. UAM. Poznań (msc.). Wo j e w o d a W. 1991. Pierwsza czerwona lista grzybów wielkoowocnikowych (macomycetes) zagrożo nych w polskich Karpatach. First red list of threatened macrofungi in the Polish Carpathians. Stud. Ośrod. Dokument. Fizjogr. PAN, 18: 239 261. Kraków. Wo j e w o d a W. 1999. Czerwona lista grzybów wielkoowocnikowych Górnego Śląska. Red list of Up per Silesian Macrofungi. Centrum Dziedzictwa Przyrody Górnego Śląska. Raporty, Opinie 4: 8 51. Katowice. Wo j e w o d a W. (ed.). 2000. Atlas of the geographical distribution of fungi in Poland, Fasc. 1, pp. 61. W. Szafer Inst. Bot. Pol. Acad. Sci., Kraków. Wo j e w o d a W. (ed.). 2002. Atlas of the geographical distribution of fungi in Poland, Fasc. 2, pp. 129. W. Szafer Inst. Bot. Pol. Acad. Sci., Kraków. Wo j e w o d a W., Ł a w r y n o w i c z M. 1992. Red list of threatened macrofungi in Poland. (In:) K. Z a r z y c k i , W. Wo j e w o d a , Z. H e i n r i c h (eds). List of threatened plants in Poland. 2 ed.: 27 56. W. Szafer Inst. Bot. Polish Acad. Sci., Kraków. Wo j e w o d a W., Ł a w r y n o w i c z M. 2006. Red list of the macrofungi in Poland. (In:) Z. M i r e k , K. Z a r z y c k i , W. Wo j e w o d a , Z. S z e l ą g (eds). Red list of plants and fungi in Poland: 53 70. W. Szafer Inst. Bot. Polish Acad. Sci., Kraków. Wr ó b l e w s k a K. 1993. Macromycetes wybranych zbiorowisk leśnych rezerwatu „Kuźnik” koło Piły. Pra ca magisterska z Zakł. Ekol. Rośl. i Ochr. Środ. UAM. Poznań (msc.). Ż u k o w s k i W., C e l k a Z., C h m i e l J., J a c k o w i a k B., L a t o w s k i K., S z k u d l a r z P. 2001. Rozmiesz czenie wybranych gatunków roślin ginących w Wielkopolsce. Prace Zakł. Taksonomii Roślin UAM w Poznaniu, 12. ss. 68. Bogucki Wyd. Nauk., Poznań. 252 M. Lisiewska Zagrożone macromycetes wybranych rezerwatów przyrody w Wielkopolsce S t r e s z c z e n i e Praca zawiera stanowiska 123 gatunków zagrożonych grzybów wielkoowocnikowych, zna lezionych w Wielkopolsce na terenie 25 rezerwatów przyrody, w których prowadzone były badania mikosocjologiczne w latach 1955 2005. Rozmieszczenie tych rezerwatów przed stawiono na kartogramie w siatce kwadratów ATPOL. Jako jedno stanowisko przyjmuje się wszystkie notowania w obrębie jednego małego kwadratu (10x10 km). Wykaz gatunków grzybów uporządkowano według kategorii zagrożenia (Wo j e w o d a , Ł a w r y n o w i c z 1992). Przy każdym gatunku podano numer rezerwatu (Ryc. 2), skrót nazwy zespołu roślinnego, w którego fitocenozie był notowany, jak również numer kwadratu i nazwi sko autora. Wśród odnotowanych w rezerwatach gatunków grzybów Serpula himantioides została zaliczona do kategorii Ex wymarłych i zaginionych. Znaleziono 6 gatunków z kategorii E wymierających, a wśród nich objęte ścisłą ochroną Geastrum melanocephalum i G. rufe scens. Do kategorii V narażonych należy 20 gatunków. Niektóre z nich są dość pospolite w Wielkopolsce, jak np. Boletus edulis podawany z 10 badanych rezerwatów. Godne uwagi są ga tunki objęte ścisłą ochroną, jak Hericium clathroides, Morchella esculenta i Fistulina hepatica. Znaleziono znaczną liczbę 46 gatunków rzadkich (kategoria R), w tym również ściśle chro nione: Sparassis crispa, Ganoderma lucidum i Mutinus caninus (Dz. U. Nr 168). Najbogatsza była kategoria I, zawierająca gatunki macromycetes o nieokreślonym zagrożeniu. Spośród 50, z tej kategorii, gatunków niektóre należą do często spotykanych na badanym terenie, jak np. Cantharellus cibarius, Macrolepiota procera, czy M. rhacodes. Niniejsza praca może stanowić uzupełnienie wiedzy o występowaniu zagrożonych gatun ków macromycetes na obszarze Wielkopolski z punktu widzenia ochrony bioróżnorodności gatunków. 2014-01-01T11:44:28+0100 Polish Botanical Society