386-388 Tarbiyaning Maqsad Va Vazifalari 386 AMERICAN Journal of Public Diplomacy and International Studies www. grnjournal.us AMERICAN Journal of Public Diplomacy and International Studies Volume 01, Issue 09, 2023 ISSN (E): 2993-2157 Tarbiyaning Maqsad Va Vazifalari Mahmudova Nigora Hikmatovna Osiyo xalqaro universiteti o‘qituvchisi Annotatsiya: Tarbiya maqsadi va mazmuni metodlarni to‘g‘ri tanlashga imkon beradi. Maqsad qanday bo‘lsa, unga erishish metedlari unga muvofiq bo‘lishi zarur. Tarbiyaning mazmunini shaxsning shakllanishiga qo‘yiluvchi, ijtimoiy talablar mohiyatidan iborat. Unutmaslik kerakki,aynan bitta vazifa turli xil fikrlar bilan to‘ldirilgan bolishi mumkin. Shuning uchun metodlarni umuman mazmun bilan emas balki aniq fikr bilan bog‘lash g’oyat muhimdir. Tarbiyalanuvchilarning yosh xususiyatlari. Tarbiya jarayonida tarbiyalanuvchilorning yosh xususiyatlarini inobataga olish maqsadga muvofiqdir. Yosh xususiyatlari muayyan bir yosh davriga xos bo‘lgan anatomik, fiziologik va psixologik xususiyatlaridir. Kalit so’zlar: tarbiya, jamiyat, ijtimoiy hayot, maqsad, pedagog, inson kapitali,faoliyat, ta’lim, mas’uliyat, shaxs, maqsad, muhit va munosabat. Taribiyaning maqsadi umumiy vazifalari, tor manodagi tarbiya, keng ma'nodagi tarbiya, tarbiya tamoyillari tarbiya usullari, tarbiya vositalari. Tarbiya pedagogikadagi asosiy tushunchalardan biri hisoblanadi. Jamiyat va pedagogikaning tarixiy rivoji davomida ushbu kategoriyani tushuntirishga turlicha yondashuvlar yuzaga keldi. Eng avvalo, keng va tor ma'nodagi tarbiya farqlanadi. Keng ma'noda tarbiya: shaxsga jamiyatning tasir etishi, ijtimoiy hodisa sifatida qaraladi. Tor ma'nodagi tarbiya, pedagogik jarayon sharoitida ta'lim maqsadini amalga oshirish uchun pedagog va tarbiyalanuvchilarning maxsus tashkil etilgan faoliyati tushuniladi. Jamiyat azolarining maqsadga yo‘naltirilgan rivojlanishi hamda ularning qator ehtiyojlarini qondirish uchun shart-sharoitlar yaratish jamiyat rivoji uchun zarur bolgan ijtimoiy madaniyatga mos yetarlicha hajmdagi ,,inson kapitali" ni tayyorlash madaniyatlarni kuzatib turish orqali ijtimoiy hayotning barqarorligini taminlash malum jins, yoshi ijtimoiy-kasbiy guruhlarning qiziqishlarini hisobga olgan holda va ijtimoiy munosabatlar doirasida jamiyat a’zolarining harakatini tartibga solish . Tarbiya jarayonida tarbiyalanivchilarning yosh xususiyatlarini inobatga olish maqsadga muofiqdir. Yosh xususiyatlari muayyan bir yosh davriga hos bulgan anotamik, fiziologik va psixologik xususuyatlardir. Masalan; mas’uliyat tuyg’usini boshlangich ta'lim, o’rta ta'lim va o’rta mahsus, kasb-hunar ta'limi muassasalarida ta'lim olayotgan o’quvchilarda ham shakllantirish mumkin. Biroq har bir bosqichda maskur sifatni shakillantirish borasida turli metodlar qo’llaniladi. Tarbiyaning mazmuni shahsning shakllanishiga qo‘yiluvchi ijtimoiy talablar, mohiyatidan iborat. Unutmaslik kerakki, aynan bitta vazifa turli xil fikrlar bilan to‘ldirilgan bo‘lishi mumkin. Shuning uchun metodlarni umuman mazmun bilan emas balki aniq fikr bilan boglash g’oyat muhimdir. Ta’lim tarbiya jarayonining izchil, uzluksiz, tizimli hamda intilishi aniq ijtimoiy maqsad asosida tashkil etilishi mazkur jarayonda fanlar aro aloqadorlik, shuningdek, dunyoqarashni shakllantirishda samarali sanaluvchi barcha mavjud omillarning, birligiga tayangan holda ish ko‘rish ko‘zlangan maqsadga erishishning kafolatidir. 387 AMERICAN Journal of Public Diplomacy and International Studies www. grnjournal.us O’quvchilar odatda hayot adabiyotlardan olingan aniq misollar bilan boyitilgan hikoyalarini katta qiziqish bilan tinglaydilar. Ularga axloq me'yorlari, xalq o‘tmishi, tabiiy boyliklar, qahromonlar hayoti va jasorati shuningdek tarix, adabiyot, san'at haqida hikoya qilib berish mumkin. Badiiy adabiyot namunalari shuningdek, ommaviy axborot vositalari - radio televidenie, gazeta jurnallar sahifalarida hamda internet matbuotida e'lon qilingan ma'lumotlar ham o’quvchilar uchun qimmatli material bo‘lib xizmat qiladi O‘quvchilar o‘zlariga yaqin kishilarning xulq atvoriga taqlid qiladilar, xulq atvorlar bolalarda yaxshi sifatlarning ba'zan, esa, yomon sifatlarning ham tarkib topishiga ta'sir ko‘rsatadi. Shuning uchun o’qtuvchi va ota-onalar har, qanday holatda ham o‘zlarini tuta bilishlari kerak. Ular qayerda bo‘lishmasin, atroflarida bolalar borligini his etishlari lozimdir. Kattalarning so‘zi bilan yurish - turishi va xatti- harakatlarida tafovut bo‘lmasligi kerak. Tarbiya vaqti qachonki vaqt kam, maqsad esa katta bo‘lsa, "kuchli harakatga keltiradigan" metodlar qo‘llaniladi, qulay sharoitlarda esa, tarbiyaning oddiy metodlaridan foydalaniladi. Tarbiyani ,,kuchli harakatga keltiradigan" va ,,oddiy’’ metodlarga bolinishi shart: birinchisi tanbih berish va majbur qilish bilan, ikkinchisi nasihat qilish va doimiy o’rgatish bilan bog’liq. Kutiladigan natija. Metodni tanlayotganda tarbiyasida muvoffaqqiyatga erishishga nisbatan ishonch bulishi kerak. Buning uchun qllanilayotgan metod qanday natijaga olib kelishini oldindan ko‘ra bilish kerak Tarbiya jarayonining jamiyat taraqiyatidagi roli nihoyatda beqiyosdir. Mutafakkir olim Abu Nasr Farobiy ta'lim tarbiyaning asosiy vazifasi jamiyat talablariga javob bera oladi. shu jamiyat uchun hizmat qiladigan yilik, insonni tarbiya lashdaniborat deb biladi. Jamiyat taraqqiyotida muhim o‘rin egallagan insonni tarbiyalash, uni bilim olishga, mehnat qilishga undash va bu hatti harakatini sekin-asta ko‘nikmaga aylantirib borish lozim. Insonning mushohada qilishi qobilyatni tarbiyalaydi va aqilni peshlaydi. Aql ongni saqlaydi. Ong va ma'naviy manbaga aylanadi. Shu tarzda asta sekin takomillashib, komillikka erishib boradi. Ammo buning uchun tarbiyachi va tarbiyalanuvchilardan uzoq davom etadigan mas'uliyat, sharafli mehnat va qunt, irodani talab etadi. Tarbiyaning samarali bo‘lishi ko‘p jihatdan jamiyatdagi ijtimoiy insitutlarning rivojlanishiga bogliq. Ma'naviy, va insoniy sifatlarning shakllanishida oiladagi, atrofdagi, jamiyatdagi muhit va munosabat muhim o‘rin egallaydi. Bolalarda taqlidchanlik hususiyati mavjudligi tufayli ularni tarbiyalashda ota-onaning ongi, ma'naviyati, bilimi, tarbiyalanganligi muhim ahamiyatga egadir. REFERENCES 1. Ermatov, F., & Haydarov, S. (2021). TARIX FANINI O'QITISHDA 1870-1914 YILLARDA ANGLIYANING O'RGANILISHI. Scientific progress, 1 (6). 2. BAG‘DODNING TANAZZULGA YUZ TUTISHI. Scientific progress, 1 (6). 3. Ro'zmetov, J., & Haydarov, S. (2021). TARIXNI O'RGANISHDA SOSONIYLAR DAVLATINING O'RNI VA AHAMIYATI. Scientific progress, 1 (6). 4. Tursunova, Z. (2023). METHODOLOGY OF MOTHER TONGUE TEACHING IN PRIMARY SCHOOLS. Modern Science and Research, 2(9), 350-352 5. Hojiyeva, N. (2023). METHODS OF TEACHING MOTHER TONGUE IN PRIMARY CLASSES SCIENTIFIC AND METHODOLOGICAL BASIS. Modern Science and Research, 2(9), 424-428. 6. Bahodirovna, H. N. (2023). BOSHLANG'ICH SINFLARDA ONA TILI O'QITISH METODIKASI FANINING METODOLOGIK VA ILMIY ASOSLARI. 7. Bahodirovna, H. N. (2023). TA’LIM JARAYONIDA BOSHLANG‘ICH SINFLARDA TEXNOLOGIYA FANINI O ‘QITISH MUAMMOSINING YORITILISH MAZMUNI. PEDAGOGS jurnali, 1(1), 209-209. 8. Ikromova, S. (2023). INTERPRETATION OF THE PSYCHOLOGICAL SAFETY FACTOR IN RELATION TO DESTRUCTIVE INFORMATION IN ADOLESCENTS. 388 AMERICAN Journal of Public Diplomacy and International Studies www. grnjournal.us Modern Science and Research, 2(9), 390-394. 9. Ikromova, S. (2023). CONCEPT OF IDEOLOGY AND FORMATION OF IDEOLOGICAL IMMUNITY IN YOUTH STUDENTS. Modern Science and Research, 2(6), 1223-1226. 10. Kozimova, N. A. (2023). BUGUNGI TA’LIM TIZIMIDA ZAMONAVIY O‘QUVCHI SHAXSINING IJTIMOIY VA PSIXOLOGIK JIHATLARI. Educational Research in Universal Sciences, 2(10), 44-46.V 11. Abduqahhorovna, N. K. (2023). PSIXOLOGIK KONSULTATSIYAGA MUROJAAT QILUVCHI OTA–ONALARNING FARZAND TARBIYASI MUAMMOLARINI O ‘RGANISHDA HADISLARDAN TERAPIYA SIFATIDA FOYDALANISH. 12. Sobirovna, S. Y. (2023). O ‘YIN ORQALI BOLA TAFAKKURI VA NUTQINI OSTIRISH. SAMARALI TA’LIM VA BARQAROR INNOVATSIYALAR, 1(3), 93-99. 13. Yulduz, S. (2023). KREATIV YONDASHUVLAR ASOSIDA BOLALAR NUTQI VA TAFAKKURINI RIVOJLANTIRISH. ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ, 23(2), 87-92. 14. Tursunova, Z. (2023). USING INNOVATIVE AND INTERACTIVE METHODS IN NATIVE LANGUAGE AND READING LITERACY CLASSES. Modern Science and Research, 2(10), 777-779. 15. Лукмонова, С. (2022). BO ‘LAJAK BOSHLANG ‘ICH SINF O‘QITUVCHISINING RAQAMLI TA’LIM RESURSLARIDAN FOYDALANISHGA TAYYORLIGINI SHAKLLANTIRISH: Lukmonova Salomat Gafurovna, Boshlang’ich ta’lim nazariyasi kafedrasi o’qituvchisi, Buxoro davlat universiteti orcid 0000-0001-9040-0232. Образование и инновационные исследования международный научно-методический журнал, (1), 221-226.