American Journal of Technology and Applied Sciences ISSN (E): 2832-1766| Volume 3, | June, 2022 P a g e | 32 www.americanjournal.org UNIONPAY TOʻLOV TIZIMI KARTASINING ISTIQBOLLARI Оʼrinоv Kоmiljоn Tоlibjоn оʼgʻli Qarshi muhandislik-iqtisоdiyоt instituti “Bank ishi va auditi” yоʼnalishi 2-bоsqich , talabasi Email: Legendaryhero150@gmail.com A B S T R A C T K E Y W O R D S Ushbu maqolada toʻlov tizimida kartalarning xususiyatlari, Visa va MasterCard kartalarini oʻrnini egallay oluvchi Xitoy toʻlov tizimi, UnionPay kartalari tijorat banklardan emmisiya qilinishi haqida koʻrib chiqilgan. This article discusses the features of cards in the payment system, the Chinese payment system, which can replace Visa and MasterCard, and the issuance of UnionPay cards from commercial banks. В данной статье рассматриваются особенности карт в платежной системе, китайская платежная система, которая может заменить Visa и MasterCard, а также выпуск карт UnionPay коммерческими банками. Ключевые слова: Xitoy toʻlov tizimi, UnionPay, Uzcard, chakana savdo, bankomat, onlayn- doʻkonlar, onlayn-servislar, tijorat bank, kobeydj karta Chinese payment system, UnionPay, Uzcard, retail, ATM, online stores, online services, commercial bank, kobeidj card. китайская платежная система, UnionPay, Uzcard, розница, банкомат, интернет-магазины, интернет-сервисы, коммерческий банк, карта kobeidj. KIRISH 2002 yilda UnionPay va Xitoy toʻlov tizimiga asos solingan. Hozirgi kunga kelib bu toʻlov tizimida kartalar dunyo boʻyicha 180 ta davlatida qabul qilinadi. Dunyoda 197 ta mamlakatlar ichidan 91% davlatlar Xitoyning UnionPay xalqaro kompaniyasi xizmatlaridan foydalanishadilar. Reklamalarning ushbu kompaniyaga taʼsiri quyidagicha, masalan, UnionPay kartalari Italiyadagi nufuzli banklarning 50% bankomatlari orqali qabul qilinadi. Ushbu reklama Gretsiya mamlakatida 95% mahalliy savdo markazlarida xaridlar qilish imkonini beradi. Xorijda UnionPay plastik kartalaridan bankomatlar naqd pulni yechish yoki ushbu karta orqali toʻlovlar qilishda bank mijozlari muammolarga duch kelishadi. Xitoy toʻlov tizimi baʼzi mamlakatlarda faqat sanoqli banklar hamda chakana savdo markazlarida amalga oshiriladi. Stikerli doʻkonlar yoki bankomatlarni qidirish anchagina qiyinchiliklarga duch American Journal of Technology and Applied Sciences Volume 1, April, 2022 P a g e | 33 www.americanjournal.org keladi. Baʼzida doʻkonlarda tegishli stiker boʻlishidan qatʼiy nazar toʻlov qilgan operatsiyamiz rad etilishi mumkin. Va shu vaziyatda xorijiy online-doʻkonlarda hamda online-servislarda ushbu kartalardan foydalanilgan taqdirda ham xatoliklar vujudga kelishi ehtimoli mavjud. Kartadan foydalanish orqali, karta ishlayotgani va aktiv holatda emas ekanligini bilishimiz mumkin. 1-jadval UnionPay kartalari hozirda Oʻzbekistonda quyidagi banklar emissiya qiladi: Bank nomi Karta turi Karta chiqarish, soʻm Sugʻurta depoziti Agrobank UZCARD-UnionPay 45 000 108 000 soʻm Aloqabank UZCARD-UnionPay 25 000 0 Asia Alliance Bank UnionPay Classic 30 000 10$ Davr Bank UnionPay Classic 0 0 UZCARD-UnionPay 30 000 0 Hamkor Bank UnionPay Classic 30 000 10$ UZCARD-UnionPay 35 000 0 Invest Finance bank UnionPay Classic 35 000 10$ Ipak Yoʻli bank UnionPay Exchange 0 10$ UnionPay Classic 0 0 UnionPay Gold 60 000 0 UnionPay Classic безконтактная карта 60 000 10$ UnionPay Platinum 210 000 50$ Mikrokreditbank UZCARD-UnionPay 35 000 0 Orient Finans bank UnionPay Classic 50 000 5$ Oʻzsanoatqirilishbank UnionPay Gold 0 5$ Poytaxt bank UZCARD-UnionPay 45 000 0 Qishloq qurilish bank UnionPay Classic 25 000 0 Savdogarbank UZCARD-UnionPay 35 000 0 Universalbank UZCARD-UnionPay 25 000 0 Xalq banki UZCARD-UnionPay 30 000 0 Yuqoridagi jadvalda shuni koʻrishimiz mumkinki, bankomatlardan xalqaro kartalardan foydalangan holda naqd pul yechib olishimiz imkoniyati mavjudligini koʻrishimiz mumkin, hamda turli turdagi toʻlovlarni amalga oshirishimiz yoki xarid qilish imkoniyatini beradi. Jadvalda toʻlov tizimiga qaramay kartalar – premimum, oddiy, virtual va elektron kartalarga ajraladi. Elektron ravishda virtual karta ochiladi, shu bois virtual kartalardan terminallarda, bankomatlarda foydalanishini imkoni yoʻq. Virtual kartaning afzalliklari quyidagilardan iborat – rasmiylashtirish juda oson va past narxlanadi. American Journal of Technology and Applied Sciences Volume 1, April, 2022 P a g e | 34 www.americanjournal.org Mobil ilova orqali, uydan baklarga bormagan holda buyurtma berish imkoni mavjud. Va ular 10$dan koʻp boʻlmagan kuymaydigan depozitda boʻlishini koʻrishimiz mumkin. “Oʻzmilliybank” hamda “Hamkorbank”da birinchi karta ochishda bepul amalga oshirsa boʻladi. Ularda 5$da kuymaydigan depoziti mavjud, Hamkorbankda roʻyxatdan oʻtishning oʻzi 35000 soʻmni tashkil qilgan boʻlsa ham unda sugʻurta depoziti mavjud emas. XULOSA UnionPay kartalari mamlakatimizda yaqindan beri muomalaga kiritildi. Xitoy mamlakatimizning eng asosiy savdo hamkorlari hisoblangani uchun ushbu kartalar allaqachon mashhurlikka chiqqan. Oʻzbekistonda UnionPay kartalarini tijorat banklarning katta qismi Uzcard kartalari bilan kobeydjing kartalar koʻrinishida emissiya qiladilar. Bunday kartalar aholi uchun juda qulay hisoblanadi, chunki mijozlar oʻz mamlakatlarida hamda xorijda ham bemalol foydalana olishadi. FOYDANILGAN ADABIYOTLAR ROʻYXATI: 1. Alikulov, A. T., & Oʻrinov, K. (2022). OʻZBEKISTONDA KAPITAL BOZORI RIVOJLANISHINING ISTIQBOLLARI. Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences, 2(6), 690-695. 2. Kоmiljоn, О. (2022). ОʼZBEKISTОNDA BANK PLASTIK KARTALARI VA XALQARО TОʼLОVLAR TIZIMLARDAN FОYDALANISHNING ASОSIY TAMОYILLARI. Involta Scientific Journal, 1(7), 219-221. 3. Оʼgʻli, О. K. T. (2022). OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI HAMDA ASOSIY SAVDO- HAMKOR DAVLATLARNING MILLIY VALYUTASINING REAL ALMASHUNUV KURSI QADRSIZLANISHI VA MAMLAKATLARNING AQSH DOLLARIGA NISBATDAN DINAMIKASINI OʻZGARISHI. Science and innovation, 1(A3), 75-78. 4. Diyorova, M., & Komil, U. (2022). TYPES OF BANKING SYSTEM IN UZBEKISTAN. Conferencea, 462-466. 5. Alikulov, A. T., Iskandarovich, R. R., & Komiljon, O. (2022). OʻZBEKISTONDA TIJORAT BANKLARINING BARQAROR FAOLIYATINI AMALGA OSHIRISHDA RAQAMLI BANK HIZMATLARINI JORIY ETISH. Results of National Scientific Research, 1(2), 62-67. 6. Yakubоva, Sh. Sh., Rashidоv, R. I., Umarоva, M. X., & Urinоv, K. T. (2022). Ways оf effective implementatiоn оf mоnetary pоlicy in оur cоuntry. ISJ Theоretical & Applied Science, 03 (107), 859- 864. Sоi: http://s-о-i.оrg/1.1/TAS-03-107-64 Dоi: https://dx.dоi.оrg/10.15863/TAS.2022.03.107.64