Copernican Journal of Finance & Accounting e-ISSN 2300-3065 p-ISSN 2300-1240DOI: 10.12775/CJFA.2013.0242013, volume 2, issue 2 Data wpłynięcia: 17.06.2013; data zaakceptowania: 09.12.2013. * Dane kontaktowe: Jolanta.Wisniewska@umk.pl, Katedra Rachunkowości, Wy- dział Nauk Ekonomicznych i Zarządzania, Uniwersytet Mikołaja Kopernika, ul. Gagari- na 13a, 87-100 Toruń, tel. 56 611 46 50. Jolanta WiśnieWska* Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu klasyfikacJa usług WykonyWanych przez biegłych reWidentóW Słowa kluczowe: biegły rewident, usługi rewizji finansowej, inne usługi biegłego re- widenta. Klasyfikacja J E L: M42. Abstrakt: Zawód biegłego rewidenta to zawód zaufania publicznego, a jego cechą cha- rakterystyczną jest przyjęcie odpowiedzialności za działanie w interesie publicznym. Podstawowym przedmiotem działalności biegłych rewidentów jest wykonywaniem czynności rewizji finansowej, natomiast przygotowanie osób wykonujących ten zawód pozwala na wykonywanie innych prac, które obejmują szeroki zakres usług finansowo- -księgowych na rzecz różnego rodzaju instytucji i przedsiębiorstw. Celem artykułu jest przedstawienie klasyfikacji usług wykonywanych przez biegłych rewidentów według uregulowań krajowych i międzynarodowych oraz ich analiza porównawcza. W artku- le omówione zostały klasyfikacje usług według uregulowań krajowych, według Rady Międzynarodowych Standardów Rewizji Finansowej i Usług Atestacyjnych (IAASB) oraz według kodeksu etyki zawodowych księgowych IFAC. W artykule zastosowano uregulowania krajowe i międzynarodowe dotyczące tematyki artykułu. Expert auditors’ services classification Key words: expert auditor, financial auditing services, other expert auditor services. J E L Classification: M42. Jolanta Wiśniewska204 Abstract: The profession of an expert auditor is a public trust occupation with a dis- tinctive feature of taking responsibility for actions in the public interest. The main re- sponsibility of expert auditors is performing financial auditing; however, expert au- ditors are prepared to carry out different tasks which encompass a wide plethora of financial and auditing services for different kinds of institutions and companies. The aim of the article is first of all the description of expert auditors’ services classification according to domestic and international regulations and second of all the comparison of these services. The article presents services classifications according to domestic regulations, the International Auditing and Assurance Standards Board (IAASB) regu- lations and according to the IFAC ethics code for professional accountants. The article uses domestic and international regulations concerning the article topic. Translated by Jolanta Wiśniewska  Wprowadzenie Zawód biegłego rewidenta (zawodowego księgowego) to zawód zaufania pu- blicznego, a jego cechą charakterystyczną jest przyjęcie odpowiedzialności za działanie w interesie publicznym. Dlatego odpowiedzialność zawodowego księgowego nie ogranicza się wyłącznie do zaspokojenia potrzeb indywidual- nego klienta lub pracodawcy (Kodeks 2011, 2). Podstawowym przedmiotem działalności biegłych rewidentów jest wyko- nywanie czynności rewizji finansowej, natomiast przygotowanie osób wyko- nujących ten zawód pozwala na wykonywanie szeregu innych czynności, które obejmują szeroki zakres usług finansowo-księgowych na rzecz różnego rodza- ju instytucji i przedsiębiorstw. 1. Metodyka badań i przebieg procesu badawczego Celem artykułu jest przedstawienie klasyfikacji usług świadczonych przez bie- głych rewidentów według uregulowań krajowych i międzynarodowych oraz ich analiza porównawcza. W artykule zastosowano uregulowania krajowe i międzynarodowe dotyczące tematyki artykułu. 2. Zawód biegły rewident Zawód biegłego rewidenta jest uregulowany przez prawo polskie ustawą z dnia 7 maja 2009 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach upraw- nionych do badania sprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicznym (Dz.  U. z 2009 r. nr 77 poz. 649 z późn. zm.). Ze względu na swój charakter jest   KlasyfiKacja usług wyKonywanych przez biegłych rewidentów 205 postrzegany jako zawód zaufania publicznego. Tytuł „biegły rewident” podlega ochronie prawnej (Ustawa o biegłych rewidentach, art. 5 ust. 5). Biegły rewident to osoba fizyczna, która zgodnie z ustawą o biegłych rewi- dentach (Ustawa o biegłych rewidentach, art. 5 ust. 1) została wpisana do re- jestru biegłych rewidentów prowadzonym przez Krajową Radę Biegłych Re- widentów1. Żeby pracować w tym zawodzie trzeba spełnić szereg warunków: ■ korzystać z pełni praw publicznych oraz mieć pełną zdolność do czynno- ści prawnych; ■ mieć nieposzlakowaną opinię i swoim dotychczasowym postępowa- niem dawać rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu biegłego re- widenta; ■ nie być skazanym prawomocnym wyrokiem za umyślnie popełnione przestępstwo lub przestępstwo skarbowe; ■ ukończyć studia wyższe w Rzeczypospolitej Polskiej lub zagraniczne studia wyższe uznawane w Rzeczypospolitej Polskiej za równorzędne i władać językiem polskim w mowie i piśmie; ■ odbyć roczną praktykę w zakresie rachunkowości w państwie Unii Eu- ropejskiej oraz co najmniej dwuletnią aplikację pod kierunkiem biegłego rewidenta, mającą na celu praktyczne przygotowanie do samodzielnego wykonywania zawodu, przy czym spełnienie tych warunków musi zo- stać potwierdzone przez Komisję Egzaminacyjną; ■ złożyć przed Komisją z wynikiem pozytywnym egzaminy dla kandyda- tów na biegłego rewidenta z wiedzy, o której mowa w art. 9 ust. 1 i 2; ■ złożyć przed Komisją z wynikiem pozytywnym końcowy ustny egzamin dyplomowy sprawdzający wiedzę zdobytą w trakcie aplikacji; ■ złożyć ślubowanie przed prezesem Krajowej Rady Biegłych Rewidentów lub innym upoważnionym członkiem tej Rady. Zawód biegłego rewidenta w Polsce mogą również wykonywać osoby fi- zyczne, które mają uprawnienia do wykonywania tego zawodu, uzyskane w in- nym państwie z UE i spoza niej, pod warunkiem zdania egzaminu w języku polskim z prawa gospodarczego, w zakresie niezbędnym do wykonywania czynności rewizji finansowej (Ustawa o biegłych rewidentach, art. 5 ust. 3 i 4). 1 Krajowa Rada Biegłych Rewidentów – organ Krajowej Izby Biegłych Rewidentów, kierujący działalnością samorządu w okresach między Krajowymi Zjazdami Biegłych Rewidentów. Jolanta Wiśniewska206 Te same zasady obowiązują wobec osób, które uzyskały tytuł biegłego re- widenta w Polsce, co oznacza, że polski biegły rewident po spełnieniu określo- nych warunków może wykonywać swój zawód w innych krajach. 2.1. Klasyfikacja usług biegłego rewidenta Ze względu na międzynarodowy charakter zawodu biegłego rewidenta istotne jest ustalenie zakresu usług, jakie mogą wykonywać te osoby w Polsce i w in- nych krajach. Zakres usług wykonywanych przez tę grupę zawodową regulują przepisy prawne i organizacje zrzeszające i nadzorujące biegłych rewidentów. W tabeli 1 przedstawiono klasyfikację tych usług według: ■ ustawy o biegłych rewidentach, ■ kwalifikacji usług przedstawionych przez Radę Międzynarodowych Standardów Rewizji Finansowej i Usług Atestacyjnych (ISAAB)2, ■ kodeksu etyki zawodowych księgowych IFAC. Tabela 1. Klasyfikacje usług biegłego rewidenta Klasyfikacje według ustawy o biegłych Klasyfikacja według IAASB Klasyfikacja usług biegłego rewidenta według Kodeksu etyki zawodowych księgowych IFAC Czynności rewizji finansowej – badanie historycznych informacji fi- nansowych wg regulacji MSRF – usługi atestacyjne Pozostałe – przegląd historycznych informacji fi- nansowych wg regulacji Międzynaro- dowych Standardów Usług Przeglądu – usługi nieatestacyjne – usługi atestacyjne inne niż wymienio- ne powyżej wg Międzynarodowych Standardów Usług Atestacyjnych – usługi pokrewne wg Międzynarodo- wych Standardów Usług Pokrewnych Ź r ó d ł o: opracowanie własne. Analizując przedstawione w tabeli 1 klasyfikacje usług wykonywanych przez biegłych rewidentów, można podzielić je na dwie zasadnicze grupy, tj. usługi dotyczące rewizji finansowej szeroko rozumianej i pozostałe usłu- 2 ISAAB jest to niezależny organ działający pod auspicjami Międzynarodowej Fe- deracji Księgowych (IFAC), ustanawiający ogólnie akceptowane na całym świecie stan- dardy rewizji finansowej.   KlasyfiKacja usług wyKonywanych przez biegłych rewidentów 207 gi na rzecz przedsiębiorców. Niezależnie od klasyfikacji, spektrum usług wy- konywanych przez biegłych rewidentów jest bardzo szeroki, co daje tej grupie zawodowej duże możliwości w zakresie wykonywania usług na rzecz różnego rodzaju przedsiębiorstw i instytucji. 2.2. Klasyfikacja usług biegłego rewidenta według ustawy o biegłych rewidentach Rodzaje usług wykonywanych przez biegłych rewidentów reguluje art. 48 ustawy z 7 maja 2009 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicz- nym (Dz. U. z 2009 r. nr 77, poz. 649 z późn. zm.). Podział usług według ustawy o biegłych rewidentach przedstawia tabela 2. Tabela 2. Klasyfikacja usług biegłego rewidenta według ustawy o biegłych rewidentach Rodzaje usług biegłego rewidenta Wyszczególnienie Czynności rewizji finansowej badanie sprawozdań finansowych – badanie rocznych sprawozdań finansowych – śródroczne badanie sprawozdań finansowych inne usługi atestacyjne – badanie rachunkowości oraz działalności spółki na żądanie wspólnika lub wspólni- ków reprezentujących co najmniej jedną dziesiątą kapitału zakładowego – art. 223 Kodeksu Spółek Handlowych (KSH) (Dz. U. 2000.94.1037 z późn. zm.) – badanie sprawozdania założycieli spółki komandytowo-akcyjnej – art. 312 w związ- ku z art. 126 § 1 pkt 2 KSH. – badanie planu przekształcenia spółki – art. 559 § 1 KSH. – wycena akcji spółki sporządzona według wartości godziwej – art. 79 ust. 4c usta- wy z 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumen- tów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz.  U. 2009.185.1439- j.t.) – badanie sprawozdania o przychodach, wydatkach i zobowiązaniach finansowych ko- mitetu wyborczego składanego do Państwowej Komisji Wyborczej – art. 120 ustawy z 12 kwietnia 2001 r. Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. 2007.190.1360 z późn. zm.) – badanie corocznej informacji finansowej o otrzymanej subwencji oraz o poniesio- nych z subwencji wydatkach przez partie polityczne – art. 34 Ustawy z 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych (Dz. U. 2001.79. 857 z późn. zm.) – badanie formy i treści prospektu emisyjnego, prospektu emisyjnego podstawowego, podsumowania oraz ostatecznych warunków, wymogów informacyjnych czynności dokonywane na rzecz spółek notowanych w celu wydania raportów dotyczących informacji pro forma, prognoz wyników oraz wyników szacunkowych. (Rozporzą- dzenie Komisji (UE) Nr 486/2012 z dnia 30 marca 2012 r. zmieniające rozporządzenie (WE) Nr 809/2004. Komunikat KIBR z dnia 09.04.2013r.) – audyty projektów i programów unijnych, dla których są one wymagane i zastrzeżo- ne wyłącznie dla osób posiadających kwalifikacje biegłego rewidenta Jolanta Wiśniewska208 Rodzaje usług biegłego rewidenta Wyszczególnienie Pozostałe – usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych i podatkowych – doradztwo podatkowe – prowadzenie postępowania upadłościowego lub likwidacyjnego – działalność wydawnicza lub szkoleniowa w zakresie rachunkowości, rewizji finan- sowej i podatków – wykonywanie ekspertyz lub opinii ekonomiczno-finansowych – świadczenie usług atestacyjnych, doradztwa lub zarządzania, wymagających posia- dania wiedzy z dziedziny rachunkowości lub rewizji finansowej – świadczenie usług przewidzianych standardami rewizji finansowej, a także innych usług zastrzeżonych w odrębnych przepisach do wykonywania przez biegłych re- widentów Ź r ó d ł o: opracowanie własne na podstawie: Ustawa o biegłych rewidentach, 2009; Komunikat, 2013; Stanowisko, 2010. Analizując zakres prac, jakie mogą wykonywać biegli rewidenci, można stwierdzić, iż obejmuje on szeroki obszar działania w zakresie finansów i ra- chunkowości. 2.3. Klasyfikacja usług biegłego rewidenta według IAASB Inną klasyfikację usług wykonywanych przez biegłych rewidentów przedsta- wiła Rada Międzynarodowych Standardów Rewizji Finansowej i Usług Ate- stacyjnych (IAASB). ISAAB jest to niezależny organ działający pod auspicjami Międzynarodowej Federacji Księgowych (IFAC) ustanawiający ogólnie akcep- towane na całym świecie standardy rewizji finansowej. Zgodnie z dyrektywą 2006/43/WE Parlamentu Europejskiego i Rady Europy z dnia 17 maja 2006 r. (Dz. U. UE.L.2006.157.87 z późn. zm.) wszystkie kraje członkowskie zobowią- zane są do stosowania Międzynarodowych Standardów Rewizji Finansowej, a więc zasady ustanawiane przez tę organizację dotyczą zarówno Polski, jak i pozostałych krajów członkowskich. Klasyfikację usług biegłego rewidenta według IAASB przedstawia tabela 3. Tabela 3. Klasyfikacja usług biegłego rewidenta wg IAASB Rodzaje usług biegłego rewidenta Wyszczególnienie Badania historycznych informacji finansowych według Międzynarodowych Standardów Rewizji Finansowej Badanie sprawozdań finansowych według Międzynarodowych Standar- dów Rewizji Finansowej Przeglądy historycznych informacji finansowych według Międzynarodo- wych Standardów Usług Przeglądu – usługi według MSUP 2400 „Usługi przeglądu historycznych sprawoz- dań finansowych” – badanie śródrocznych informacji finansowych, krótszych od roku ob- rotowego, sporządzone i zaprezen- towane w postaci pełnego lub skró- conego sprawozdania finansowego, przeprowadzone przez biegłego rewidenta niebadającego rocznego sprawozdania finansowego – usługi według MSUP 2410 „Prze- gląd śródrocznych informacji fi- nansowych przeprowadzany przez niezależnego biegłego rewidenta jednostki” – badanie śródrocznych informacji finansowych, krótszych od roku obrotowego, sporządzone i zapre- zentowane w postaci pełnego lub skróconego sprawozdania finan- sowego, przeprowadzone przez biegłego rewidenta badającego roczne sprawozdanie finansowe Usługi atestacyjne inne niż badanie lub przeglądy historycznych informa- cji finansowych według Międzynaro- dowych Standardów Usług Atesta- cyjnych (MSUA) – usługi według: x MSUA 3000 „Usługi atestacyj- ne inne niż badanie lub prze- glądy historycznych informacji finansowych" i x MSUA 3420 "Raporty poświad- czające na temat procesu kom- pilacji informacji finansowych pro forma zamieszczanych w prospektach emisyjnych" – badanie planu połączenia spółek – badanie projektów współfinanso- wanych ze środków unijnych – prospekty emisyjne – badanie in- formacji pro forma – stwierdzenia na temat skuteczno- ści kontroli wewnętrznej – badanie zgodności systemów in- formatycznych ze standardami stawianymi przez instytucje regu- lujące rynek oraz/lub wymogami prawnymi. – badanie efektywności działania systemu kontroli wewnętrznej – badanie poprawności prezentowa- nych informacji dotyczących spo- łecznej odpowiedzialności przed- siębiorstwa i informacji niefinanso- wych w raportach rocznych spółek publicznych – weryfikacje poprawności wyceny majątku, wartości całych spółek sporządzone przez niezależnych konsultantów – ocena zgodności dokumentów przygotowanych i publikowanych przez Klienta z obowiązującymi wymogami prawa – poświadczenie zgodności przygoto- wanych na potrzeby połączeń Jed- nostek sprawozdań finansowych pro forma z wymogami rozporzą- dzeń Komisji WE Rodzaje usług biegłego rewidenta Wyszczególnienie – usługi według MSUA 3400 „Bada- nie prognozowanych informacji finansowych” – badanie prognoz finansowych bę- dących elementem prospektów emisyjnych – badanie prognoz finansowych przedstawianych pożyczkodaw- com/potencjalnym inwestorom – usługi według MSUA 3402 „Ra- porty poświadczające na temat kontroli w serwisowych organiza- cjach usługowych” – badanie przygotowanego przez kierownictwo organizacji usługo- wej opisu systemu, kontroli, i pi- semnego zapewnienia kierownic- twa o rzetelności tego opisu oraz odpowiednim zaprojektowaniem tych kontroli na dany dzień lub za określony okres, jak również to, że kontrole działały efektywnie przez określony czas Usługi pokrewne – -według MSUP 4400 „Uzgodnione procedury dotyczące informacji finansowych" – usługi due-dilligence – uzgodnione procedury dla udzia- łowców – sprawdzenia określonych dokumentów, wydatków, umów – uzgodnione procedury w odniesie- niu do informacji finansowej spółki zależnej – uzgodnione procedury dotyczące sprawdzenia zgodności informacji przekazywanych przez podmioty konkurencyjne do podmiotu, dzia- łającego na ich rzecz – potwierdzenie zgodności części sprawozdania finansowego, lub jego całości, z księgami rachunko- wymi jednostki – sprawdzenie, czy zatwierdzone i wdrożone procedury kontroli we- wnętrznej są przestrzegane przez pracowników jednostki – sprawdzenie poprawności wyko- rzystywania dofinansowania ze środków Unii Europejskiej MSUP 4410 „Kompilacja informacji finansowych" – sporządzenie pakietów konsolida- cyjnych – sporządzenie informacji pro forma – sporządzenie specjalnych rapor- tów – przygotowanie sprawozdań finan- sowych, – przygotowanie innych sprawoz- dań, co do których przygotowania zobligowana jest jednostka – przygotowanie wszelkiego rodzaju deklaracji podatkowych Ź r ó d ł o: opracowanie własne na podstawie: Fedak (2013); Międzynarodowe Standardy (2009); Paluchniak, (2013).   KlasyfiKacja usług wyKonywanych przez biegłych rewidentów 211 2.4. Klasyfikacja usług biegłego rewidenta według Kodeksu etyki zawodowych księgowych IFAC Polskie prawo (Ustawa o biegłych rewidentach, art. 4 ust. 1 pkt 3) i standardy międzynarodowe (Międzynarodowe Standardy 2009, 23) zobowiązują biegłych rewidentów do pracy zgodnie z zasadami etyki zawodowej. Klasyfikację usług biegłego rewidenta zgodnie z kodeksem IFAC przedsta- wia tabela 4. Tabela 4. Klasyfikacja usług biegłego rewidenta według Kodeksu etyki zawodowych księgowych IFAC Rodzaje usług biegłego rewidenta Wyszczególnienie Usługi atestacyjne badanie sprawozdań finansowych – badanie sprawozdań finansowych – przegląd sprawozdań finansowych inne usługi atestacyjne – zlecenia atestacyjne oparte na stwierdzeniach – zlecenia atestacyjne oparte na sprawozdawczości bezpośredniej Usługi nieatestacyjne sporządzanie doku- mentacji księgowej i sprawozdań finan- sowych – tworzenie lub zmiana zapisów w księgach rachunkowych – określenie klasyfikacji transakcji do odpowiednich kont – sporządzanie lub zmiana dokumentów źródłowych. – tworzenie danych – usługi płacowe w oparciu o dane przygotowane przez klienta – wprowadzanie do księgi głównej transakcji zadekretowanych przez klienta – sporządzanie sprawozdań finansowych na podstawie informacji za- wartych w zestawieniu obrotów i sald usługi związane z wyceną – wycena polegająca na przyjmowaniu pewnych założeń dotyczących przyszłych zdarzeń, zastosowaniu odpowiednich metod i technik oraz połączeniu obu czynności, w celu obliczenia określonej warto- ści lub zakresu wartości dotyczących składnika aktywów, zobowią- zań lub całej firmy usługi podatkowe – sporządzanie zeznań podatkowych – planowanie podatkowe i inne usługi doradcze z zakresu podatków – pomoc w rozstrzyganiu sporów podatkowych usługi audytu wewnętrznego – monitorowanie kontroli wewnętrznej – sprawdzenie informacji finansowych i operacyjnych – specjalne badanie konkretnych pozycji, w tym szczegółowe testo- wanie transakcji, sald i procedur – kontrola gospodarności, wydajności i efektywności działalności operacyjnej, w tym czynności niezwiązanych z finansami jednostki – kontrola zgodności z prawem, regulacjami i innymi wymogami ze- wnętrznymi, a także z polityką i zarządzeniami kierownictwa oraz innymi wymogami wewnętrznymi – ustalanie zasad audytu wewnętrznego lub wskazywanie strategicz- nych kierunków czynności – audytu wewnętrznego Jolanta Wiśniewska212 Rodzaje usług biegłego rewidenta Wyszczególnienie – decydowanie, które zalecenia wynikające z przeprowadzonego au- dytu wewnętrznego powinny zostać wdrożone – przedstawienie w imieniu kierownictwa wyników audytu we- wnętrznego osobom sprawującym nadzór – przejęcie odpowiedzialności za opracowanie, wdrożenie i stosowa- nie kontroli wewnętrznej usługi informatyczne – projektowanie lub wdrażanie oprogramowania – projektowanie lub instalowanie sprzętu komputerowego – przeprowadzanie oceny i wydawanie rekomendacji dotyczących systemów, które zostały zaprojektowane, wdrożone lub są obsługi- wane przez innego dostawcę lub klienta ekspertyzy, opinie i inne usługi świad- czone na potrzeby i w związku z postę- powaniem sądowym (usługi pomocnicze w sprawach sądowych) – usługi pomocnicze w sprawach sądowych – występowanie w charakterze biegłego sądowego – wyliczanie szacunkowych kwot szkód lub odszkodowań albo innych kwot, które w wyniku sprawy sądowej lub innego sporu prawnego, mogą stać się należnościami lub zobowiązaniami – pomoc przy zarządzaniu dokumentami oraz ich wyszukiwaniu usługi prawne – usługi dotyczące działalności korporacyjnej i handlowej jednostki – prowadzenie spraw sądowych, doradztwo prawne i wsparcie w sprawie połączeń i przejęć, a także pomoc dla wewnętrznych działów prawnych klientów – usługi prawne służące wspieraniu klienta w przeprowadzeniu transakcji usługi rekrutacyjne – sprawdzenie kwalifikacji zawodowych grupy – kandydatów oraz doradzanie w zakresie ich przydatności na dane stanowisko – odbywanie rozmów kwalifikacyjnych z kandydatami na określone stanowisko – udzielanie porad na temat kompetencji kandydata ubiegającego się o stanowisko w dziale rachunkowości finansowej, administracji lub kontroli usługi z zakresu finan- sów korporacyjnych – pomoc w projektowaniu strategii przedsiębiorstwa – doradztwo z zakresu transakcji kupna lub sprzedaży – wsparcie w przeprowadzeniu transakcji mających na celu uzyskanie finansowania – doradztwo z zakresu restrukturyzacji działalności przedsiębiorstwa Ź r ó d ł o: opracowanie własne na podstawie: Kodeks (2011).  Zakończenie Analizując przedstawione klasyfikacje usług wykonywanych przez biegłych rewidentów, należy stwierdzić, że we wszystkich podzielono usługi na dwie ka- tegorie. Pierwsza z nich stanowi usługi atestacyjne, natomiast druga pozostałe usługi, które nie są usługami atestacyjnymi. Nie ma w tych klasyfikacjach po- działu na rodzaje usług świadczonych na rzecz przedsiębiorstw. Taka klasyfi-   KlasyfiKacja usług wyKonywanych przez biegłych rewidentów 213 kacja usług biegłego rewidenta wydaje się szczególnie istotna w świetle zmian uchwalonej Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Europy 2013/34/ /UE z 26.06.2013 r. w sprawie rocznych sprawozdań finansowych, skonsolido- wanych sprawozdań finansowych i powiązanych sprawozdań niektórych ro- dzajów jednostek, która w istotny sposób będzie miała wpływ na rynek usług audytorskich w Polsce (Stachniak 2013). Aby poradzić sobie z trendem zmniej- szania wymagań dotyczących ustawowej rewizji finansowej oraz utrzymania wysokiego statusu zawodu biegłego rewidenta dla rynku i interesu publicz- nego, konieczna jest odpowiednia prezentacja usług świadczonych przez bie- głych rewidentów, ponadto w odpowiedzi na zapotrzebowanie rynku, należy opracować nową ofertę usług wykorzystujących mocne strony tego zawodu. Przy klasyfikacji usług biegłego rewidenta należy zwrócić szczególną uwa- gę na podział uwzględniający zakres wykonywanych prac. Propozycję klasyfi- kacji tych usług przedstawia rysunek 1. Rysunek 1. Klasyfikacja usług biegłego rewidenta Rodzaje usług biegłego rewidenta Wyszczególnienie usługi z zakresu finansów korporacyjnych − pomoc w projektowaniu strategii przedsiębiorstwa − doradztwo z zakresu transakcji kupna lub sprzedaży − wsparcie w przeprowadzeniu transakcji mających na celu uzyskanie finansowania − doradztwo z zakresu restrukturyzacji działalności przedsiębiorstwa Źródło: opracowanie własne na podstawie: Kodeks (2011). Zakończenie Analizując przedstawione klasyfikacje usług wykonywanych przez biegłych rewidentów, należy stwierdzić, że we wszystkich podzielono usługi na dwie kategorie. Pierwsza z nich stanowi usługi ate- stacyjne, natomiast druga pozostałe usługi, które nie są usługami atestacyjnymi. Nie ma w tych klasyfi- kacjach podziału na rodzaje usług świadczonych na rzecz przedsiębiorstw. Taka klasyfikacja usług biegłego rewidenta wydaje się szczególnie istotna w świetle zmian uchwalonej Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Europy 2013/34/UE z 26.06.2013 r. w sprawie rocznych sprawozdań finanso- wych, skonsolidowanych sprawozdań finansowych i powiązanych sprawozdań niektórych rodzajów jednostek, która w istotny sposób będzie miała wpływ na rynek usług audytorskich w Polsce (Stach- niak 2013). Aby poradzić sobie z trendem zmniejszania wymagań dotyczących ustawowej rewizji fi- nansowej oraz utrzymania wysokiego statusu zawodu biegłego rewidenta dla rynku i interesu publicz- nego, konieczna jest odpowiednia prezentacja usług świadczonych przez biegłych rewidentów, ponad- to w odpowiedzi na zapotrzebowanie rynku, należy opracować nową ofertę usług wykorzystujących mocne strony tego zawodu. Przy klasyfikacji usług biegłego rewidenta należy zwrócić szczególną uwagę na podział uwzględnia- jący zakres wykonywanych prac. Propozycję klasyfikacji tych usług przedstawia rysunek 1. Rysunek 1. Klasyfikacja usług biegłego rewidenta Źródło: opracowanie własne. Przedstawiona na rysunku 1 kolejność nie jest przypadkowa. Taka klasyfikacja usług powinna zwrócić uwagę podmiotom, że współpraca z biegłym rewidentem może i powinna odbywać się na każdym etapie prowadzenia rachunkowości w przedsiębiorstwie. Globalizacja rynku, ciągle rosnące ryzyko działalności gospodarczej oraz zmieniające się uregulo- wania krajowe i międzynarodowe wymuszają na biegłych rewidentach otwarcie się na nowe wyzwa- nia. Takim wyzwaniem jest świadczenie innych usług na rzecz przedsiębiorców. Z analizowanych kla- syfikacji usług wynika, że spektrum pozostałych usług świadczonych przez tę grupę zawodową jest Usługi dotyczące organizacji rachunkowości Usługi w zakresie prowadzenia ksiąg rachunkowych Usługi w zakresie sporządzania sprawozdań finansowych dla celów wewnętrznych i zewnętrznych Usługi rewizji finansowej Pozostałe usługi z zakresu finansów i rachunkowości Ź r ó d ł o: opracowanie własne. Przedstawiona na rysunku 1 kolejność nie jest przypadkowa. Taka klasyfi- kacja usług powinna zwrócić uwagę podmiotom, że współpraca z biegłym re- widentem może i powinna odbywać się na każdym etapie prowadzenia rachun- kowości w przedsiębiorstwie. Globalizacja rynku, ciągle rosnące ryzyko działalności gospodarczej oraz zmieniające się uregulowania krajowe i międzynarodowe wymuszają na bie- głych rewidentach otwarcie się na nowe wyzwania. Takim wyzwaniem jest świadczenie innych usług na rzecz przedsiębiorców. Z analizowanych klasy- Jolanta Wiśniewska214 fikacji usług wynika, że spektrum pozostałych usług świadczonych przez tę grupę zawodową jest bardzo szerokie. Znacznie szersze niż tych, które uzna- wane są jako podstawowy zakres działalności biegłych rewidentów, co daje duże możliwości wykorzystania ich wiedzy dla zwiększenia jakości sprawoz- dawczości finansowej i bezpieczeństwa obrotu gospodarczego.  Literatura: Fedak Z. (2013), Przegląd śródrocznych informacji finansowych przeprowadzany przez niezależnego biegłego rewidenta, „Rachunkowość”, nr 2. Kodeks etyki zawodowych księgowych IFAC (2011), http:www.kibr.webserwer.pl_docu- chwalyuchwala_4249-60-2011_Kodeks_IFAC.pdf (dostęp: 30.05.2013). Komunikat nr 20/2013 Krajowej Rady Biegłych Rewidentów z dnia 9 kwietnia 2013 r. w sprawie zaliczenia do czynności rewizji finansowej badania informacji finansowej pro forma, prognozy wyników oraz wyników szacunkowych (2013), http://www. kibr.webserwer.pl/_doc/komunikaty/komunikat_2013_20.pdf (dostęp: 24.04.2013) Międzynarodowe standardy rewizji finansowej i kontroli jakości t. I (2009), IFAC, SKwP, KibR, Warszawa. Paluchniak J. (2013), Inne usługi biegłego rewidenta, http://abc.online.wolterskluwer. pl/WKPLOnline/index.rpc?#content.rpc--ASK--nro=151151228&wersja=0&fullTe- xtQuery.query=Inne+us%25C5%2582ugi+bieg%25C5%2582ego+rewidenta&reqId =1369744127856413&class=CONTENT&loc=4&dataOceny=2013-05-28&tknDATA =3030%252C1369724255&full=1&hId=5 (dostęp: 28.05.2013). Stachniak A. (2013), Nowa dyrektywa UE o rachunkowości, „Rachunkowość” nr 11. Stanowisko Krajowej Rady Biegłych Rewidentów z dnia 26 stycznia 2010 r. w sprawie innych usług poświadczających, wchodzących w zakres czynności rewizji finansowej (2010), http://www.kibr.webserwer.pl_docstanow_postanstanowisko_ KRBR_usl_poswiadcz.pdf. (dostęp: 24.04.2013). Ustawa z dnia 7 maja 2009 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie, podmiotach uprawnionych do badania sprawozdań finansowych oraz o nadzorze publicznym (Dz. U. 2009 nr 77 poz. 649 z późn. zm.).