E- Global Congress Hosted online from Dubai, U. A. E., E - Conference. Date: 29th October 2024 Website: https://eglobalcongress.com/index.php/egc ISSN (E): 2836-3612 28 | P a g e ЧИГИТ ОҚИМИНИ ТЕБРАНУВЧИ ЛЕНТАГА ТАЪСИРИНИ ЎРГАНИШ Ассистент, A. A.Умаров Профессор, Р. Х. Росулов Тошкент тўқимачилик ва енгил саноат институти Аннотация При передаче семян от пильных джинов через элеватор к следующим технологическим машинам разработана и теоретически обоснована схема движения семян, выбрасываемых из ковшов и попадающих на ленточный конвейер. Ключевые слова: пильный джин, семян, элеватор, ковш, лента, конвейер Abstract When transferring seeds from saw gins through an elevator to the following technological machines, a scheme of movement of seeds thrown out of buckets and falling onto a belt conveyor has been developed and theoretically substantiated. Keywords: saw gin, seeds, elevator, bucket, belt, conveyor, angle of inclination Кириш Маълумки, саноатда ишлаб чиқариладиган тайѐр ва ярим тайѐр маҳсулотлар ҳамда қишлоқ хўжалиги, шунингдек бошқа соҳаларда етиштириладиган мева ва сабзоватларни ишлаб чиқариш корхоналарида ташишда турли хилдаги жиҳозлардан фойдаланилади. Масалан, қишлоқ хўжалигида етиштирладиган маҳсулотлар, дон, картошка, кунгабоқар, пахта бошқа турдаги маҳсулотларни цех ичида ва цехлараро ташишда қўллланиладиган конвейерлар, элеваторлар ўзларининг хусусиятларидан келиб чиққан ҳолда турли конструкцияларга эга [1]. https://eglobalcongress.com/index.php/egc E- Global Congress Hosted online from Dubai, U. A. E., E - Conference. Date: 29th October 2024 Website: https://eglobalcongress.com/index.php/egc ISSN (E): 2836-3612 29 | P a g e Чўмичли элеватордан узатилган чигит оқимининг тебранувчи лентага таъсири натижасидаги шикастланишини камайтиришда лентани турли хил эластик элементлардаги чигитларга таъсирини назарий таҳлили келтирилган (1-расм). 1-расм. Тебранувчи лентага чигитларнинг таъсиридаги ҳаракат схемаси Тебранувчи лентага чигитларнинг таъсири натижасида ҳосил бўладиган ташқи кучлар қуйидагилардан иборат smktlmP 00 = - лентанинг тебранувчи кучи, бу ерда m c k = га тенг, c - бикрлик коэффициенти, m - чигит массаси N - босим кучи, F -чигитларнинг лента сиртидаги судраш кучи, mgG = -чигитнинг оғирлик кучи, SingmN = га тенг, G - чигитнинг оғирлик кучи CosgmF = Чўткали конвейердан узатилаётган чигит оқимининг тебранувчи лентага таьсирида шикастланишини ўрганишда тебранувчи лентадаги ҳаракат дифференциал тенгламасини аниқлаймиз. Тебранувчи лента  бурчак остида ўрнатилган бўлиб чигитнинг урилиши натижасида 0l масофада Ox ва Oy ўқи бўйича проекциялари қуйидагича аниқланади (2-расм).   Cosly Sinlx = = 0 0 (1) Энди чигитнинг тебранувчи лентага таьсири натижасидаги харакат дифференциал тенгламасини тузамиз.  SinNCosFPxm −+= 0  (2) https://eglobalcongress.com/index.php/egc E- Global Congress Hosted online from Dubai, U. A. E., E - Conference. Date: 29th October 2024 Website: https://eglobalcongress.com/index.php/egc ISSN (E): 2836-3612 30 | P a g e 2-расм. Чигитларнинг тебранувчи лентадаги ҳаракат схемаси (2) дифференциал тенгламага юқоридаги чигитга таъсир қилувчи кучларни ўрнига қўйиб ҳисоблаймиз 20 Singsmkt m c lx −−= (3) (3) ифодани икки марта интеграллаймиз. 1cos 10 СtSingkt km cl х +−  =  (4) аниқланган интеграл доимийсини (4) ифодага қўямиз km cl tSingCoskt km cl х   −+−   = 00 0 2  (5) (5) ифодани вақт бўйича яна интеграллаймиз. t km clt SingSmkt km cl x    −+−   = )0( 2 0 0 2 2 2  (6) (6) ифода чигитларнинг тебранувчи лентага таьсирини ҳаракат тенгламасини келтириб чиқарилди. Бу ерда 0l - лентани қанча ммга силжиши, m - чигитнинг массаси, g -эркин тушиш тезланиши, 0 - чигитнинг бошланғич тезлиги, c - тебранувчи лентанинг бикрлик коэффициенти, c - резина учун, темир учун, танлаб олинади. Maple дастуридан фойдаланиб графиклар таҳлил қилинган (3-расм). 3-расм. Чигитларнинг тебранувчи лентага таьсирини бикрликларини турли хил ммcНc /2.01 = ммcНc /5.02 = ммcНc /8.03 = қийматларида вақтга боғлиқ графиги. https://eglobalcongress.com/index.php/egc E- Global Congress Hosted online from Dubai, U. A. E., E - Conference. Date: 29th October 2024 Website: https://eglobalcongress.com/index.php/egc ISSN (E): 2836-3612 31 | P a g e Хулоса Юқоридаги графиклардан шуни таькидлаш мумкинки тебранувчи лентага ўрнатилган турли хил қопламаларнинг бикрлик коэффициентларини чигитларнинг таьсири натижасидаги шикастланишини камайтиришда ммcНc /2.01 = қийматида ҳамда тебранувчи лента ўрнатилган қиялик бурчагини 0 2 45= - қийматда чигитларнинг лентага таьсир кучи камайтирилишига эришилган. АДАБИЁТЛАР РЎЙХАТИ 1. Пахтани дастлабки ишлаш бўйича справочник. М.Т. Кулиевнинг умумий тахрири сотида. Тошшкент, ―Пахтасаноат илмий маркази‖ АЖ, 2019, 479 бет. 2. Турдиев Б.Э., Росулов Р.Х., Пардаев Б.Ч. Чўмичли конвейерда чигит ҳаркатини тахлили. “Zamonaviy ta‟lim tizimini rivojlantirish va unga qaratilgan kreativ g„oyalar, takliflar va yechimlar” mavzusidagi 71-sonli respublika ilmiy-amaliy online konferensiyasi” materiallari to’plami, Farg’na shahri: 1-sentabr , 2024-yil. 55-59-бетлар. 3. Djuraev, A., Rosulov, R., Kholmirzaev, J., Diyorov, H., & Berdimurodov, U. (2021). Development of effective construction and justification of parameters of the cleaner of fibrous material. In E3S Web of Conferences (Vol. 304, p. 03031). EDP Sciences. https://eglobalcongress.com/index.php/egc