gs: A Pathfinder

This is a computer-generated pathfinder created against the Distant Reader study called gs.

Each Distant Reader study carrel is composed of many individual items. Each item is bibliographically described with author, title, date, summary, and keyword values. Below is a list of the items' most signficant keywords as well as lists of the items themselves. Purpusing the content of this pathfinder provides the student, researcher, or scholar with one way to get their heads around the scope of the carrel. The keywords include:

მეცნიერები; რომ; რომელიც; არის; რაც; უნდა; ასევე; უფრო; საქართველოს; ხოლო; მაღალი; შორის; ჰაერის; მათი; Cancer; გვირაბის; სავენტილაციო; ხანძრის; შემდეგ; Safety; Data; ქართული; Patients; Fire; Management; წარმოადგენს; Для; Tbilisi; Medicine; При; Information; Systems; Ventilation; Development; Georgia; Drug; Energy; Cell; Activity; Education; Learning; Массопереноса; Https://journals.4science.ge/index.php/gs/index; Technology; Media; Water; Process; Treatment; Agnor; Health; Species; Patient; Disease; Security; Food; Intelligence; Lanchava; Air; Tkemaladze; Wine; Температуры; Potential; Skin; Acid; Analysis; Воздуха; Flow; Temperature; Materials; აქტივობა; მიწისზედა; National; Oil; Heart; Case; Sige; Chain; Ki67; Membranes; Mass; Market; Age; Levels; Environment; Quality; Compounds; Diseases; Fruit; Metabolic; Language; Системы; Method; Membrane; Life; Ards; Construction; Salivary; Reaction; Properties; ლაზერული; მჟავა; Economic; Climate; თვალის; Plant; Infections; Metaplasia; Measurement; Soil; წყლების; December; Function; Art; Dress; Policy; Thinking; Simulation; Pes; Covid-19; Signals; ლინზის; Delphinium; Wilde; Base; Shoulder; Und; Structure; Lung; Alternaria; Tax; გლიკოზიდების; 40წ-მდე; Children; Forest; Internet; Length; Mobility; Glucose; Spectrum; Talk; Mpls; Disorders; Network; Heat; Region; Kutaisi; ×10; Npk; War; Coleoptera; Foxp3; Absoluta; Urban; Monitoring; Iso; Sepsis; Shock; Biomarkers; M−1; Ponticum; Saxatile; Cherry; Icd; Abbreviations; Const; Game; Sacc; Decomposition; Cyri; Ases; Profitability; Documentary; Iot; Mail; Adrenal; Apple; Paei; Anthocyanins; Hydrogen; Paliurus; Shadow; Globodera; Knitting; Enrichment; Cnn; K50; Electromagnetic; Citrus; Viscosity; Buxi; Landslide; Article; Fairy; Fda; Dpph; Document; City; 10,0; Cardiomyopathy; Ferritin; Stoma; Diagnosis; Lactate; Guidelines; Leukemia; Emergency; Imagination; Brachiata; Toponyms; -12; Luminal

Depending on how this pathfinder was created, many of the bibliographic sections will include elaborations on the meaning(s) of the given keywords. These elaborations were generated by feeding the items' summaries to a large langauge model and asking the model to address the question, "What is X?", where "X" is the keyword. The result will be a few sentences of elaboration. Be forewarned. The elaborations are often plausible, but they should not be take as truth. Instead, they should be taken as points for consideration.

• Set Adaptation in The Formation of Estimation and Attitude: Print version was published: Materials of the scientific conference dedicated to the 130th anniversary of Dimitri Uznadze. 2016 by Goroshidze, George (2022) - ამ შემთხვევაშიც ერთი მიმართულებით ნეიტრალური შეფასების წანაცვლების შედეგად აღმოცენდება კონტრასტული შეფასება საპირისპირო მიმართულებით. „სუბიექტური ნული“ (ნეიტრალური შეფასება) წარმოადგენს ყველაზე უფრო კომფორტულ ზონას შეფასებისა და მოქმედების საწარმოებლად. სწორედ ამ ზონაში ხორციელდება განწყობისთვის დამახასიათებელი იმპულსური აქტივობები. მის ფარგლებს გარეთ აღმოცენდება აქტივობათა განხორციელებისთვის აუცილებელი მეტი ძალისხმევების გაღების საჭიროება. და ადვილ ამოცანად არ განიცდება. დამოკიდებულებისთვის, ისევე როგორც ფიქსირებული განწყობისთვის, დამახასიათებელია კონტრასტ-ასიმილაციის ეფექტები, რომლებიც იდივიდში აღმოცენდება რაიმე მოვლენის მიმართ სხვა ინდივიდის მიერ გამოვლენილი დამოკიდებულების შეფასებისას. რაიმე მოვლენის მიმართ ინდივიდის მიერ დამოკიდებულების შემუშავების პროცესი უნდა განიხილებოდეს ისევე, როგორც განწყობის ფიქსაციის პროცესი (განწყობის საფიქსაციო ეტაპის ანალოგი კლასიკურ ცდებში), ხოლო იგივე მოვლენის მიმართ სხვა ინდივიდის მიერ გამოვლენილი განსხვავებული დამოკიდებულების შეფასება პირველის მიერ უნდა ჩაითვალოს კრიტიკულ შეფასებად (განწყობის კრიტიკული შეფასების ეტაპის ანალოგი კლასიკურ ცდებში). Keywords: georgian; scientists/ქართველი; ადაპტაცია; განწყობის; დამოკიდებულების; ინდივიდის; მეცნიერები; მიერ; მიმართ; მოვლენის; ნეიტრალური; პროცესების; როგორც; სუბიექტური; უფრო; შეფასება; შეფასების
• Features of Dentin-Enamel junction in different types of teeth and designated age groups by Zarkua, Eka; Mamaladze , Marina ; Burkadze , George (2022) - და 3 ასაკობრივ ჯგუფად: I ჯგუფი - საჭრელი კბილები (60 კბილი), II ჯგუფი - ეშვები (60 კბილი), III ჯგუფი - პრემოლარები (80 კბილი), IV ჯგუფი - მოლარები (80 კბილი), გადანაწილებული 3 ასაკობრივ ჯგუფში ინტერვალებით: 16-30წწ., 30-50წწ. და 50-70წწ.. ჩვენი კვლევის შედეგების მიხედვით ყველა სახის კბილებში მინანქარ-ცემენტის შეერთების დომინანტი ტიპია III ტიპი. მისი საერთო პროცენტული მაჩვენებელი შეადგენს 42,8%. მისი სიხშირე იზრდება ასაკთან ერთად და შესაბამისად ყველაზე მაღალია 50-70წწ. ასაკობრივ Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 97 ინტერვალში. ამასთან აღსანიშნავია, რომ შეერთების ეს ტიპი ყველაზე ხშირია ეშვებში და თანაბარი სიხშირით გვხვდება საჭრელ კბილებში, პრემოლარებსა და მოლარებში. ყველა სახის კბილებში მინანქარ-ცემენტის შეერთების ტიპების საერთო პროცენტული მაჩვენებელი გადანაწილებულია შემდეგნაირად: I ტიპი - 22,9%, II ტიპის - 30%, III ტიპის - 42,8%, IV ტიპის - 4,3%. Keywords: georgian; ii ტიპი; iii; scientists/ქართველი; teeth; ასაკობრივ; კბილებში; კბილის; მეცნიერები; მინანქარ-ცემენტის; პროცენტული; რომ; საკვლევ; სახის; ტიპი; ყველა; შეერთება; შეერთების; ჯგუფებში
• Analysis of the economic efficiency of the introduction of new equipment and technology in the enterprise by Metskhvarishvili, Magda; Gorgadze, Kakha ; Dekanosidze, Shorena; Beridze, Manana; Lomsadze, Khatuna (2022) - საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ინსტიტუტი „ტალღა“ 2. საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, საინჟინრო ფიზიკის დეპარტამენტი აბსტრაქტი გლობალური პროცესების კვალდაკვალ, როგორიცაა მოსახლეობის ზრდა, მათი მზარდი მოთხოვნები, მეცნიერების და ტექნოლოგიის განვითარება, წარმოების გაზრდა და კონკურენცია, საწარმოები ცდილობენ სიახლეების დანერგვას მათი საქმიანობის ყველა სფეროში. ბაზრის განვითარება და საბაზრო დამოკიდებულებები ცხადყოფს, რომ საწარმოსათვის ერთერთი ძირითადი კონკურენტუნარიანი სტრატეგიული პირობა არის მისი ინოვაციური აქტივობა. ამიტომ, ახალი ტექნიკისა და ტექნოლოგიის დანერგვა აქტუალური და ძალიან მნიშვნელოვანი საკითხია. ეკონომიკური ეფექტურობის ანალიზს საწარმოში ახალი ტექნიკის და ტექნოლოგიის დანერგვისას ორი მიმართულებით განვიხილავთ: ახალი ტექნიკის და ტექნოლოგიის დანერგვის ძირითადი მიმართულებები; ეკონომიკური ეფექტურობა. საკვანძო სიტყვები: ეკონომიკური ეფექტურობა, ინოვაციური უზრუნველყოფა, ტექნიკის და ტექნოლოგიების დანერგვა, კაპიტალდაბანდება https://orcid.org/0000-0002-1318-529X Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 111 შესავალი. ეკონომიკის განვითარების საბაზრო პირობები მუდმივად აყენებს მოთხოვნებს არამარტო რაოდენობრივი, არამედ თვისობრივი გარდაქმნების შესახებ. ეს გარდაქმნები შეიძლება განხორციელდეს ყველაზე მოწინავე ტექნიკის, ტექნოლოგიის და უწყვეტად განვითარებადი სამაცნიერო-კვლევითი ბაზის გამოყენებით მაღალი ხარისხის ინოვაციების უზრუნველსაყოფად [1]. და რადგან, ნებისმიერი ინოვაციური პროექტის რეალიზაცია მოითხოვს მნიშვნელოვან მატერიალურ და ფინანსურ ხარჯებს, ინოვაციურ საქმიანობაში მნიშვნელოვანია ტექნიკის და ტექნოლოგიის ეკონომიკური ეფექტურობის შეფასება. ლიტერატურა: 1. Keywords: georgian; scientists/ქართველი; technology; არის; ეკონომიკური; ეფექტურობის; მეცნიერები; პროგრესის; სამეცნიერო-ტექნიკური; სხვა; ტექნიკის; ტექნოლოგიის; წარმოების
• Lack of time for doctors in the Covid-19 Pandemic and related problems by Purtskhvanidze, Mariam (2022) - Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 116 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 4 Issue 3, 2022 https://doi.org/10.52340/gs.2022.04.03.14 კოვიდ პანდემიაში ექიმების დროის სიმცირე და მასთან დაკავშირებული პრობლემები მარიამ ფურცხვანიძე საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ინფორმატიკის და მართვის სისტემების ბიოსამედიცინო ინჟინერიის მაგისტრატურის მეორე კურსის სტუდენტი. აბსტრაქტი ნაშრომში განხილულია საკითხები რომლებიც დაკავშირებულია პანდემიის პერიოდში წამოჭრილი პრობლემები. ექიმების სიმცირე და შესაბამისად დროის ნაკლებობის გამო პაციენტების დროულად გამოკვლევის შესაძლებლობის გაზრდა. ნაშრომში მოყვანილია ის მცირე პროექტი რომელსაც შეუძლია ექიმების დახმარება პაციენტებისთვის რიგითი კითხვების დასმის თავიდან აცილებთ და შესაბამისად დროის დიაგნოსტიკისთვის დროის შემცირება. Keywords: georgian; scientists/ქართველი; ამიტომ; დროის; ექიმების; მეცნიერები; პანდემია; პანდემიის; რომ
• Cyber Security Challenges in Georgia by Lomidze, Nino (2022) - და ამ მიმართულებით მნიშნვნელოვანი ნაბიჯების გადადგმა. ყოველივე ზემოთ აღნიშნულიდან გამომდინარე, აღნიშნული რისკებისა და ნორმატიული მასალების დამუშავების შედეგად მიღებულ ინფორმაციას. კვლევის პროცესში გავეცანი კიბერუსაფრთხოების, კიბერდანაშაულის, კიბერშპიონაჟის და ზოგადად კიბერსივრცის შესახებ არსებულ სხვადასხვა წყაროებს და ნორმატიულ მასალას. კიბერდანაშაულის კუთხით მთავარ დოკუმენტს წარმოადგენს Keywords: georgian; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; security; არსებული; გამოწვევები; ეროვნული; ინფორმაციის; ინფორმაციული; იყენებენ; კიბერუსაფრთხოების; კიდევ; მეცნიერები; მიმართულებით; ორგანიზაციები; რომელიც; რუსეთის; საერთაშორისო; საკმაოდ; სამსახურის; საქართველოს; სახელმწიფო; სახელმწიფოები; სოციალური; სხვადასხვა; უსაფრთხოების; უფრო; ქვეყნის; ყველა; წარმოადგენს; წლის
• The Effect of Biological Prepate “Phytokatena” and Fungicide “Ridomil Gold” on Fungal Diseases of Tomato Root and Phizospher in Booming Period by Dvali , Guliko; Zviadadze, Leila ; Kobakhidze, Maia; Lomtadze, Naili ; Shamatava, Tamar (2022) - [1], [2]. კვლევის მიზანს წარმოადგენდა: პომიდვრის ფესვისა და რიზოსფეროს მოკროფლორის შესწავლა, ფესვის ლპობის გამომწვევი პათოგენი სოკოების გამოყოფა და მათ წინააღმდეგ ბიოლოგიური ბრძოლის მეთოდის გამოყენება კერძოდ, საქართველოში წარმოებული ბიოპრეპარატ „ფიტოკატენას“ გამოცდა და მისი შედარება ფუნგიციდ „რიდომილ გოლდის“ მოქმედებასთან. ობიექტი და მეთოდი ცდის ჩასატარებლად შეირჩა მარნეულის რაიონის სოფ. წერეთელში არსებული კერძო ფერმერული მეურნეობა, რომელიც აწარმოებს სხვადასხვა ბოსტნეულ კულტურებს, მათ შორის პომიდვრის კულტურას. საცდელად ავიღეთ პომიდვრის ჯიში „სლივკა ტორკოელის“ ჩითილები. ექსპერიმენტისათვის გამოვიყენეთ ფუნგიციდი „რიდომილ გოლდი“ და ბიოპრეპარატი „ფიტოკატენა“, აგრეთვე ბიოაგრო თხევადი ორგანული სასუქი „ორგანიკა“. „ფიტოკატენას“ ხსნარი 50 ჩითილზე. მესამე ფართობი - საკონტროლო, პრეპარატებით დაუმუშავებელი ნიადაგი. ცდის დაწყების წინ, პომიდვრის ჩითილების დარგვამდე, გამოფიტული ნიადაგის აღსადგენად და ბიოპრეპარატის მოქმედების ხელსაყრელი ფონის შესაქმნელად, ნიადაგში პირველ და მეორე მიწის ნაკვეთზე შევიტანეთ თხევადი ორგანული სასუქი „ორგანიკა“, რომელიც არის ამავე ცენტრის მიერ წარმოებული უნივერსალური სასუქი და შეიცავს მიკრო და მაკრო ელემენტებს. იგი დაშვებულია ეკოლოგიურად სუფთა პროდუქტის მისაღებად (დოზირება: 3ლ 2%-იანი „ორგანიკას“ ხსნარი 50 ჩითილზე. დარგვის წინ ჩითილის ფესვები ამოვავლეთ „ფიტოკატენას“ 2%-იან სამუშაო ხსნარში, ხოლო დარგვისას თითოეული ძირი მოვრწყეთ სამუშაო ხსნარით. პომიდვრის Keywords: georgian; scientists/ქართველი; ბიოპრეპარატი; მეცნიერები; ნიადაგში; პათოგენი; პომიდვრის; როგორც; სასარგებლო; საქართველოს; სოკოების; ცენტრის
• Microstructural Feature of Salvia verticillata L. vegetative and generative organs by Korkotadze, Teona; Mchedlidze, Ketevan; Chabashvili, Giorgi; Mshvildadze, Vakhtang; Berashvili, Dali (2022) - დაჯირას მიწისზედა ღერძით ორგანოთა მიკროსტრუქტურაში აისახება ფირფიტოვანი კოლენქიმის, პოლიგონალური აგებულების ძირითადი პარენქიმული უჯრედების, ლაფნის ბოჭკოების და ქლორენქიმური ქსოვილის თანაპოვნიერბა. ღეროს, ფოთლის ყუნწსა და მთავარ ძარღვში წარმოდგენილია კოლატერალური ტიპის გამტარი კონები; მერქანში დიფერენცირებულია სიგრძეზე მწკრივად განწყობილი, სფეროსებრი მოხაზულობის გამტარ ჭურჭელთა და ტრაქეალურ ელემენტთა სანათურები, გამტარ ჭურჭელთა ერთ - და ორსპირალიანი, მოპირისპირედ განაგებული ფოროვანი ტრაქეიდების გარსის გასქელება. საკვანძო სიტყვები: ტუჩოსანთა, დაჯირა- Salvia verticillata L, მიკროსტრუქტურა შესწავლილია Salvia verticillata L.-ის, დაჯირას, მრავალწლოვანი, თაფლოვანი, ბალახოვანი მცენარის მიწისზედა გენერაციული და ვეგეტაციური ორგანოების შინაგანი Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 148 აგებულების თავისებურებანი [2,3,4,5]. და გენერაციული ორგანოების ცენტრალური არეებიდან აღებული საპრეპატარო ნიმუშთა განივი, სიგრძივი და ზედაპირული ანათლები დამზადდა ცოცხალი დაუფიქსირებელი მასალიდან ბასრი სამართებლის საშუალებით, საკვლევი მასალა შეიღება საფრანინის ხსნარში 24 სთ-ის განმავლობაში და მოთავსდა გლიცერინიან გარემოში სასაგნე მინაზე. კვლევის ობიექტთა მიკროტექნიკური კვლევა Keywords: georgian; scientists/ქართველი; verticillata-ს; გამტარი; დაჯირას; ზომის; კონუსური; მერქნის; მეცნიერები; სტრუქტურის; უჯრედები; ფოთლის; ქსოვილი; ღეროს; ყუნწის; ჭურჭელთა
• Modern problems of construction business and ways of development by Karkashadze , Nargiza ; Benidze , Nana; Bitsadze , Jambul ; Mikabadze , Sofiko (2022) - რა გავლენა იქონია პანდემიამ იმერეთის რეგიონში სამშენებლო ბიზნესზე? ძალიან დიდი არავითარი უმნიშვნელო მიჭირს პასუხის გაცემა 35.5 25.8 61.3 35.5 3.2 0 10 20 30 40 50 60 70 ინვესტიციების სიმცირე სახელლმწიფოს მხრიდან მხარდაჭერის ნაკლებობა ეკონომიკის არასტაბილურობა სავალუტო კურსის ცვლილება სხვა რა ხელისშემშლელი ფაქტორები არსებობს სამშენებლო ბიზნესის განვითრებისათვის იმერეთის რეგიონში Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 163 როგორც დიაგრამიდან ჩანს ყველაზე ხელისშემშლელ ფაქტორს წარმოადგენს ეკონომიკის არასტაბილურობა, რაც გამოწვეულია სხვადასხვა მიზეზების გამო. იმისათვის, რომ იმერეთის რეგიონში სამშენებლო ბიზნესის განვითარდეს, რესპოდენტების შეხედულებები ამასთან დაკავშირებით ასეთია:  სამშენებლო მასალების ხელმისაწვდომობა და მაღალი ხარისხი. რომელთა გათვალისწინება მათი აზრით ხელს შეუწყობს მშენებლობის დარგის განვითარებას როგორც რეგიონში ასევე ქვეყნის დონეზე. სტატიაში მოცემულია ავტორთა მოსაზრებები და რჩევები, რომელიც დანახულია მეცნიერთა Keywords: construction; georgian; scientists/ქართველი; ბიზნესის; დიაგრამა; მეცნიერები; მშენებლობის; პრობლემები; რაც; როგორც; რომელიც; სამშენებლო
• Discussion of the relationship between physical development indicators and life anamnesis of primary school age children in dynamics by Lomsianidze, Teimuraz (2022) - ჯანმრთელობა და ფიზიკური განვითარების მაჩვენებლები. აგრეთვე საყურადღებო, დედების სამეანო და გინეკოლოგიური ანამნეზი, ორსულობის Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 3 მიმდინარეობა, იმ თვალსაზრისით, რომ გამოგვერიცხა ორგანოგენეზზე უარყოფითად მოქმედი ფაქტორები. ინფორმაციის შეგროვება ხდებოდა მშობელთა დაწვრილებით გამოკითხვის შედეგად.[1,2,3,4,5,6,7,8,9,11,12] მოცემული ნაშრომის მიზანია იმ ცვლილებების ანალიზი, რომელიც მოხდა ოთხი წლის განმავლობაში დაწყებითი კლასების მოსწავლეებში. 2018 წლის გაზაფხულზე აღწერილი იყო პირველი მაჩვენებლები. დაკვირვებას ვაწარმოებდით ქუთაისის სამ სკოლაში, პირველი კლასის მოსწავლეებში, რომელთა ასაკი იყო 6 და 7 წელი. გამოკვლეულთა რაოდენობა რომელთაც შედარებით სრულყოფილი ანალიზი ჩაუტარდათ 105-ს შეადგენდა. აქედან 55 გოგო და 50 ბიჭი. მიღებული ფიზიკური განვითარების საშუალო მაჩვენებლები დაჯგუფებული იქნა ცხრილის სახით, თითოეული ასაკობრივი კატეგორიისათვის, სქესის გათვალისწინებით. ისინი შედარებული იყო სხვადასხვა ლიტერატურული მონაცემებისა და ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებთან. 2018 წლის გაზაფხულის მონაცემების ანალიზის შემდეგ მივიღეთ: 1. გამოკვლეული ბავშვებიდან ყველას ჰქონდა დამაკმაყოფილებელი საყოფაცხოვრებო პირობები. 2. მიღებული მაჩვენებლების სხვადასხვა მონაცემებთან შედარებისას მივიღეთ, რომ მოცემული სკოლების პირველი კლასის ასაკის პრაქტიკულად ჯანმრთელ ბავშვთა ფიზიკური განვითარება არ ჩამორჩება საშუალო მონაცემებს. ეს მიუთითებს იმაზე, რომ ამ ასაკობრივ კატეგორიაში ფიზიკური განვითარება შეფერხების გარეშე მიმდინარეობს. 3. გამოკვლეულ ბავშვთა შორის ფიზიკური განვითარების საშუალოზე მაღალი მაჩვენებლები დაფიქსირდა 67,6 % შემთხვევაში, ორივე სქესის წარმომადგენლები ერთად აღებული. ერთი წლის შემდეგ 2019 წელს დაკვირვებას ვაწარმოებდით იმავე მუდმივ კონტიგენტში. რაოდენობა 98, აქედან 52 გოგო და 46 ბიჭი. რაოდენობის კლება გამოწვეული იყო მიგრაციული ფაქტორით. ყურადღება ამ შემთხვევში გამახვილებული იყო ანამნეზური მონაცემებისა და ფიზიკური განვითარების მაჩვენებლების ურთიერთკავშირზე. მეორე წელს მეორე კლასის ასაკის ბავშვთა ფიზიკური განვითარების მონაცემების კომპლექსური ანალიზის შემდეგ მივიღეთ: 1. 10 და 11 წლის ბავშვთა შორის ფიზიკური განვითარების საშუალოზე მაღალი მაჩვენებლები დაფიქსირდა 73,9% შემთხვევაში, ორივე სქესის წარმომადგენლებში ერთად. თუმცა მათგან თითქმის ნახევარს ჰქონდა საშუალო მაჩვენებლებთან მიახლოებული მონაცემები. მაღალი მაჩვენებლები უმეტესად კვლავ დაფიქსირდა მაღალი ფიზიკური განვითარების მაჩვენებლების მქონე მშობლების ბავშვებში, აგრეთვე მოსწავლეებში, რომლებიც დაიბადნენ საკმარისი შუალედის შემდეგ მშობიარობებს შორის (4 წლამდე) და სადაც არ იყო სამედიცინო აბორტი ამ შუალედში. სადაც ანამნეზში არ ჰქონდათ რაიმე სერიოზული დაზიანება საყრდენ–მამოძრავებელი სისტემაში. 2. 4 წლის განმავლობაში მოსწავლეებში შესაბამისი მატება განიცადა ანალიზისათვის აღებულმა ფიზიკური განვითარების ყველა საშუალო Keywords: development; indicators; განვითარების; დაფიქსირდა; კვლავ; მაღალი; მაჩვენებლები; მეცნიერები; რომელთა; საშუალო; ფიზიკური; წლის; ჰქონდათ
• The Role of the State in the Anti-Crisis Management of the Economy In Georgia by Shengelia, Ketevan (2022) - The source of economic development is technological progress, which should be stimulated by the state and big business with the support of broad sections of society. According to the economic development strategy's central tenet, the private sector is the primary engine and the driving force of economic development. Keywords: crisis; development; gdp; georgian; government; percent; public; society; state; მეცნიერები
• Development of circular economy in agriculture by Lachkepiani , Tengiz ; Lomishvili, Maia (2022) - ცირკულარული ეკონომიკის დანერგვა. წარმოდგენილ მიდგომას მივყავართ დანახარჯების ეკონომიასთან, ახალი სამუშაო ადგილების შექმნასთან და ახალ ეკონომიკურ შესაძლებლობებთან. ამასთან ერთად იდენტიფიცირდება შედარებით რაციონალური ბუნებათსარგებლობა სოფლის მეურნეობაში ცირკულარული ეკონომიკის გამოყენებით. ცირკულარული ეკონომიკა არის მწვანე ეკონომიკის განვითარებისა და მდგრადი განვითარების კონცეფცია. ეკონომიკის ასეთ მოდელზე გადასვლა ხელს შეუწყობს მდგრადი განვითარების ექვსი მიზნის მიღწევას. სტატიაში განსაზღვრულია სოფლის მეურნეობაში ცირკულარული ეკონომიკის არსი მიღწევადი და სუფთა ენერგიით მომარაგებას;  საპასუხისმგებლო მოხმარებასა და წარმოებას;  კლიმატური პირობების გაუმჯობესებას;  დედამიწის ეკოსისტემების მდგრად განვითარებას. არსებობს ქვეყნები, რომლებიც ცირკული ეკონომიკის დანერგვის ინიციატორები არიან, რადგანაც ისინი უფრო მეტად განიცდიან ბუნების კატაკლიზმებს, კლიმატის ცვლილებას, დემოგრაფიულ პრობლემებს, ძლიერ სოციალურ უსამართლობას და სხვა. ასეთმა ქვეყნებმა კანონმდებლობის დონეზე აიყვანეს ციფრული ეკონომიკის დონე, ასეთი ქვეყნებია ჩინეთი, გერმანია და ევროკავშირი და სხვ. Keywords: economy; georgian; დახურული; ეკონომიკის; მდგრადი; მეურნეობის; მეცნიერები; რესურსების; რომ; რომლებიც; სოფლის; შეიძლება; ციკლის; ცირკულარული; წარმოების
• Development of a formula for a cosmetic day cream using by-products of oil production from the petals of Rosa x damascena, which grows in Georgia by Mskhiladze , Lasha ; Kakhetelidze , Mzia ; Yavich , Pavel (2022) - Использование в качестве органических удобрений, компостов, кормовой витаминной муки для питания животных, попытки выделения из них биологически активных веществ, использования в лечебной практике, остаются на уровне исследований, только незначительное количество гидрозолей используется в косметике и парфюмерии в виде растворов Уф-спектре 0,05% раствора гидрозоля в дистилированной воде наблюдаются пики при 262,5нм и защищеная область в пределах 260-350 нм. Keywords: damascena; georgian; https://www.google.com/aclk?sa=l&ai=dchcsewjq3nqos8j3ahwg4xckhra4czuyabaaggjlzg&sig=aod64_3buc8lh4sl8cvmv9fiosctlxb6cg&q&adurl&ved=2ahukewicz9gos8j3ahwt_7sihy_5azmq0qx6bagceae; oil; rosa; scientists/ქართველი; skin; активность; данным; для; его; кожи; крема; при; розы; что; მეცნიერები
• Social movements and business privilege in the US: Occupy Wall Street by Dolidze , Valerian; Tukvadze , Avtandil ; Abzianidze , Akaki; Kvinikadze , Giorgi (2022) - დასკვნა დაიკავე უოლსტრიტმა და ოკუპაციის მოძრაობამ იმიტომ ვერ შეძლო ფულისა და უოლსტრიტის გავლენისაგან პოლიტიკის გათავისუფლება და ვერც პოლიტიკური დღის წესრიგის შეცვლა და კორპორაციების გავლენის შესუსტება პოლიტიკაზე, რომ მათ ბიზნესის პრივილეგირებული მდგომარეობაში აქვთ ფესვები გადგმული, რომლის გარეშეც საბაზრო ეკონომიკასა და მასზე დაფუძნებულ პოლიარქიებს ფუნქციონირება არ შეუძლიათ. ამ მოძრაობამ გამოავლინა პოსტმატერიალიზმის საზოგადოებრივი საფუძვლების დასუსტებისა და სოციალური უთანასწორობის თემის აქტუალურობის გაძლიერების პროცესი და გვიჩვენა, რომ თანამედროვე აშშ დგას თვისებრივი განახლებისა და მასთან დაკავშირებული სტრატეგიული, ისტორიული გადაწყვეტილებების მიღების აუცილებლობის წინაშე. გამოყენებული ლიტერატურა 1. 2011 წლის 13 ივლისს Adbuster-მა ინტერენტით გაავრცელა მოწოდება, რომ ყველა ვინც მზად იყო ტაჰრირისათვის, 17 სექტემბერს გამოსულიყო ქვედა მანჰეტენზე, შეექმნათ მშვიდობიანი ბანაკები და დაეკავებინათ უოლ სტრიტი. მოწოდებაში ნათქვამი იყო, რომ ერთი მარტივი მოთხოვნით - პრეზიდენტ ობამას მიერ კომიტეტის შექმნა, რომლის მიზანიც იქნებოდა ფულის გავლენისაგან პოლიტიკის გათავისუფლება - იწყებოდა ბრძოლა იმისათვის, რომ შეექმნათ ახალი დღის წესრიგი ამერიკისათვის. 17 სექტემბერი სიმბოლურად მიუთითებდა მოძრაობის მიზანზე - პოლიტიკური სისტემის ფულის ბატონობისაგან გათავისუფლების საშუალებით, დემოკრატიის აღდგენა ამერიკაში, რადგანაც სწორედ ამ დღეს მოაწერეს ხელი აშშ კონსტიტუციას (Castels, 2015:163). Keywords: castels; georgian; occupy; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; street; wall; აზრით; ამერიკის; ამის; არა; არამედ; არსებული; ბიზნესის; დაიკავე; დიდი; ვერ; იყო; კიდევ; მაგრამ; მათ; მან; მეცნიერები; მიერ; მისი; მოძრაობა; მოძრაობის; მხოლოდ; ოკუპაციის; ოკუპაციის მოძრაობის; პოლიტიკური; რაც; როგორც; რომ; რომელიც; რომელმაც; რომლებიც; რომლის; საზოგადოების; საკუთარი; სოციალური; სწორედ; უოლსტრიტის; უფრო; ფინანსური; ყველაზე; შეიძლება; შორის; წლის; ხოლო
• Key Employability Skills by Kalandia, Ani (2022) - The findings suggest that while the stakeholders are concerned that graduates starting employment may lack certain employment skills, they still base their hiring decisions to take on graduates upon an historical perspectives of employment skills developed overtime, without taking into account the future requirements of ‘employment’, the possible challenges of an increasingly competitive economy and other possible labor changes which could be considerable and as yet, very much unknown. Empirical analysis done by famous researchers was analyzed and the results indicate that while employability skills could be identified, there was no clear what universities need to provide in order for graduates to gain important employment. Keywords: education; employability; employers; employment; graduates; job; skills; work; მეცნიერები
• Linguistic Characteristics of Platon Ioseliani's and Dimitri Bakradze's Private letters by Gigashvili, Mzia (2022) - ერთი წერილი დაწერილია ფრანგულად (მეუღლისადმი), 30 - რუსულად, დანარჩენი კი (36) - ქართულად. პლატონ იოსელიანის ეპისტოლეთა ენა მძიმე და “ღვლარჭნილია”, ხშირად ხელოვნური, სტილი - ოფიციალური. აშკარად შეინიშნება ანტონ კათალიკოსის ენობრივი გავლენა. ცხადია, ამაში გარკვეულ როლს თამაშობს წერილების ადრესატთა ვინაობა, ერთი მხრივ, და წერილების მიზანი და დანიშნულება, მეორე მხრივ: ბარათების უმრავლესობა აკადემიკოს მარი ბროსესადმია გაგზავნილი. ისინი სამეცნიერო ხასიათისაა და ემსახურება ცნობების მიწოდებას პეტერბურგის საიმპერატორო აკადემიისათვის ამა თუ იმ საჭირბოროტო საკითხთან დაკავშირებით. თუმცა, პლატონ იოსელიანისთვის, ზოგადად, წერის ასეთი სტილი იყო დამახასიათებელი. ზაქარია ჭიჭინაძე ნარკვევში “პლატონ იოსელიანი” წერს, რომ ენის გამო მას თანამედროვენი ხშირად საყვედურობდნენ. მკვლევარი დიდ მოვლენად და ერთიც ფრანგულ ენაზე (მარი ბროსესადმი) (გიგაშვილი, 2019: 6-7). Keywords: georgian; iii; scientists/ქართველი; ავტორთან; არა; არის; ბაქრაძე; ბაქრაძის; დიმიტრი; ენის; ესე; ვერ; თემის; იოსელიანთან; იოსელიანი; იქვე; მაგალითები; მეცნიერები; ნიშანი; პ. ი.; პირის; პლატონ; რაც; როგორც; რომ; ქართული; ყველა; ძველი; წერილების; წერილებში; ხშირად
• The first Georgian chemotherapy medicine - a fundamentally new inhibitor of cancer metastasis - "Amphicezine" by Nadiradze, Irakli (2022) - და ფიზიკური კანცეროგენული ფაქტორების მოქმედება ხორციელდება გარკვეული უჯრედული გენების დაზიანების ხარჯზე, ონკოგენური ვირუსები კი იწვევენ მუტაციებს თავისი გენომის ნაწილის ჩართვით ჯანმრთელი უჯრედების ნუკლეინის მჟავაში. დღეისათვის ავთვისებიანი სიმსივნეების პროფილაქტიკა და მკურნალობა ბიოლოგიისა და მედიცინის ერთ-ერთი ძირითადი პრობლემაა. ეს განპირობებულია ავთვისებიანი სიმსივნეებით ავადობისა და სიკვდილიანობის საგრძნობი და განუხრელი ზრდით მსოფლიოს ყველა ქვეყანაში. საქართველოში კიბოთი ავადობის სიხშირის მატება აღინიშნება ყველა მიმართულებით, მაგრამ განსაკუთრებით შესამჩნევია პირველ ექვსეულში შემავალ ავთვისებიან სიმსივნეებში (ძუძუს, კანის, ფილტვის, კუჭის, საშვილოსნოს ყელის და პროსტატის კიბო). პირველი ქართული ქიმიოპრეპარატი - კიბოს მეტასტაზირების პრინციპულად ახალი ინჰიბიტორი - „ამფიცეზინი“ ირაკლი ნადირაძე პროფესორი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, ზოგადი ონკოლოგი საქართველო-ისრაელის ერთობლივი კლინიკა „გიდმედის“ ხალის პათოლოგიისა და კანის სიმსივნეების ცენტრის ხელმძღვანელი სიმსივნე - ქსოვილთა ზრდის განსაკუთრებული რეაქტიული ფორმაა, რომელსაც მეტ- ნაკლებად გამოხატული ავტონომიურობა ახასიათებს. ორგანიზმთან არაკოორდინირებული ზრდის ეს ფორმა მიჩნეულია რეაქტიულად, რადგან მეორადია იმ ფაქტორებთან მიმართებაში, რომლებიც იწვევს მის წარმოქმნას. ამასთან, ამგვარი ზრდის პროცესი გრძელდება მისი გამომწვევი მიზეზების მოქმედების შეწყვეტის შემდეგაც. სიმსივნური უჯრედების უსაზ- ღვრო და უკონტროლო გამრავლების თვისება გადაეცემა უჯრედთა მომდევნო გენერაციებს. ორგანიზმის ნორმალურ უჯრედთა გაყოფა რეგულირდება უკუკავშირის პრინციპის მიხედვით კონტაქტური დამუხრუჭების ფაქტორით - უჯრედების ზედაპირთა შეხება ჯერ ანელებს, შემდეგ კი წყვეტს გაყოფას. ავთვისებიან უჯრედთა მთავარი თვისებაა - მაინფილტრირებელი ზრდის უნარი, ანუ შეღწევა ირგვლივ მდებარე ქსოვილებში მათი შემდგომი დაშლით და მეტასტაზების განვითარება, რაც ავთვისებიანი უჯრედების სისხლისა და ლიმფის დინებით გავრცელების შედეგია. ადამიანის ორგანიზმის ქსოვილების ავთვისებიანი სიმსივნური გადაგვარება გამოწვეულია და განისაზღვრება რიგი ფიზიკური, ქიმიური და ბიოლოგიური ფაქტორების კანცეროგენული აქტივობით. ფიზიკურ ფაქტორებს, პირველ რიგში, მიეკუთვნება მაიონიზებელი და ულტრაიისფერი გამოსხივება, ქიმიურ ფაქტორებს - ქიმიური ნაერთები, რომლებიც ხვდებიან ორგანიზმში გარედან (ეგზოგენური კანცეროგენები) ან წარმოიქმნებიან ორგანიზმში არაკანცეროგენული ნივთიერებების ბიოტრანსფორმაციის შედეგად (ენდოგენური კანცეროგენები), ბიოლოგიურ ფაქტორებს - ონკოგენური ვირუსები. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 81 ქიმიური Keywords: georgian; ავთვისებიანი; მეცნიერები; რომ; სიმსივნეების; სიმსივნური; უნდა; უჯრედების
• Hitler was looking for the "Graal" in the Caucasus! by Nadiradze, Irakli (2022) - მისი განძეული კი უკვალოდ გაქრა: მდევნელებს ერგოთ ფული, მიწები, კოშკები, რელიქვია კი – არც ერთი. ტამპლიერებს დევნიდნენ თითქმის მთელ ევროპაში, მაგრამ ბევრმა მათგანმა მოახერხა მიმალვა. ორდენის სათავეში მდგომნი აღმოჩნდნენ მეფე ფილიპეს ხელში, მაგრამ შედარებით დაბალი რანგის ხელმძღვანელების შეპყრობა ვერ მოხერხდა და მიუხედავად ხელისუფლების მაღალი წრის წარმომადგენლების არაერთი ცდისა შეეღწიათ „გრაალის” საიდუმლოში, ეს უკანასკნელი დარჩა საიდუმლოდ - არტეფაქტი გაქრა უკვალოდ. სამაგიეროდ „ბედის შუბი” იმყოფებოდა სულ ახლოს – მეზობელი ავსტრიის ტერიტორიაზე. თავად ჰიტლერი არაერთხელ აღიარებდა, რომ დაინახა რა ეს არტეფაქტი, მაშინვე იგრძნო უხილავი კავშირი მასთან და მიხვდა, რომ ეს გარდატეხის მომენტია მის Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 97 ცხოვრებაში. მრავალი წლის შემდეგ, როდესაც ჰიტლერი მოვიდა ხელისუფლებაში, დან- გრეულ და გაღატაკებულ გერმანიაში, პირველ რიგში მან გადაწყვიტა დაპატრონებოდა ჰაბსბურგების განძეულს. თუმცა, თავიდან სოციალურ-პოლიტიკური მდგომარეობა ზოგადად ისეთი იყო, რომ სასურველი ნივთის პირდაპირი მიტაცება ვერ ხერხდებოდა. 1934 წელს ავსტრიაში ჰიტლერი შეეცადა გადატრიალების განხორციელებას, მაგრამ წარუმატებლად. 1938 წელს ადგილობრივი ფაშისტების აჯანყების საშიშროების არსებობის გამო ავსტრიის მთავრობა გადადგა. ჰიტლერმა ჩაიგდო ხელში სანატრელი „ბედის შუბი” და მოათავსა იგი ნიურნბერგის წმინდა ეკატერინეს ეკლესიაში და იმავდროულად რადიოთი ამცნო გერმანელ ხალხს, რომ „ფიალასაც, ქვასაც და წიგნსაც ვარსკვლავური წარწერებით”. Keywords: georgian; scientists/ქართველი; არც; გრაალის; ვერ; მაგრამ; მეცნიერები; როგორც; რომ; ჰიტლერი
• Modern Reality of Asymmetric Technological and Socio-Economic Development by Jolia, Guram ; Jangavadze, Irakli (2022) - თანამდევი დადებითი და უარყოფითი შედეგებით. მეცნიერულ- ტექნიკური პროგრესი აუცილებელია მდგრადი განვითარებისათვის და მასვე შეუძლია უთანასწორობის არსებითად გამოსწორება. დღეს ტექნოლოგიების უმეტესობა თავმოყრილია გლობალურ „ჩრდილოეთში“ და ორიენტირებულია მდიდართა ინტერესებსა და ფინანსურ შესაძლებლობებზე, მათი გამოყენების ხელმისაწვდომობაზე, ციფრულ ინფრასტრუქტურასა და წიგნიერებაზე. მოცემულ ვითარებაში სახელმწიფოს ამოცანაა ისეთი პოლიტიკის გატარება, რომელიც უზრუნველყოფს მოსახლეობის მაქსიმალურ ჩართვასა და ხელმისწვდომობას ციფრული ტექნოლოგიების ათვისებაში. მხედველობაში გვაქვს მოსალოდნელი რისკების შესამცირებლად მარეგულირებელი ღონისძიებების, ეკონომიკური და საგადასახადო ინსტრუმენტების (მაგ., სუბსიდია, მინიმალური გარანტირებული შემოსავლების სისტემა, რობოტებისა და სხვა ტექნოლოგიების დაბეგრვა) გამოყენება სოციალური დაცვის საიმედო სისტემის უზრუნველსაყოფად. დასკვნა  ასიმეტრიული განვითარება განპირობებულია მსოფლიო ქვეყნებისა და რეგიონების გეოგრაფიული და ისტორიულ-კულტურული ფაქტორებით, ასევე მათ მოდერნიზაციაში განხორციელებული ფინანსური ინვესტიციებით, რაც აჩქარებს რეგიონის ტექნოლოგიურ განახლებას და სოციალურ-ეკონომიკურ განვითარებას.  თანამედროვე გლობალური სამყაროს ლანდშაფტი ორპოლუსიანია: ერთი მხრივ, არსებობს მაღალინდუსტრიული რეგიონები, მოსახლეობის დიდი შემოსავლებით, უკეთესი ცხოვრების პირობებით, მეორე მხრივ კი, - დეპრესიული, მოდუნებული რეგიონები მოსახლეობის სიღარიბით, უმუშევრობითა და უპერსპექტივობით. და სამყაროს ასეთი პოლარიზაცია კვლავ ძლიერდება. შედეგად ისეთი მწვავე სოციალურ-ეკონომიკური პრობლემები წარმოიშობა, როგორიცაა: მასობრივი ემიგრაცია, საერთაშორისო ტერორიზმი და სხვ. ზოგიერთების კომფორტი და ფუფუნება აშკარად უპირისპირდება სხვათა სიღარიბესა და სოციალურ დეგრადაციას. ასიმეტრიული სივრცითი განვითარება თვალშისაცემია მდიდარი და ღარიბი ქვეყნების შედარებისას. მაგ., ბერმუდას კუნძულების (დ. ბრიტანეთის ტერიტორია) ერთობლივი ეროვნული შემოსავალი ერთ სულ მოსახლეზე გაანგარიშებით, 2021 წლის მდგომარეობით, 5 ოქსფამი (Oxfam International) — 13 ორგანიზაციის კონფედერაცია, რომლებიც 3000 პარტნიორთან ერთად 100- ზე მეტ ქვეყანაში მუშაობენ, რათა სათანადო გადაწყვეტა მოუძებნონ სიღარბესა და უსამართლობას. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 103 შეადგენდა $117 730-ს, ბურუნდის რესპუბლიკის კი, - $280-ს ანუ 420-ჯერ მეტს (საქართველოში - $4 780, 112-ე პოზიცია).6 ზოგადად, მცირეთა გამდიდრება დიდად განაპირობებს მრავალთა გაღარიბებას. 2015 წელს გაერომ 2030 წლისთვის მდგრადი განვითარების უპირველეს მიზნებად სიღარიბისა და შიმშილის აღმოფხვრა განსაზღვრა. ამ გადაწყვეტილების მიღებიდან ნახევარი დრო უკვე გავიდა, მიღწეული შედეგები კი ერთობ საგანგაშოა - მშიერთა და ღატაკთა რაოდენობა თითქმის არ შეცვლილა, დაახლოებით, 800 მილიონამდე ანუ მსოფლიო მოსახლეობის ყოველი მე-10 ადამიანი უკიდურეს სიღარიბეშია. ამ დროს, განვითარებულ ქვეყნებში წლიურად მილიონობით ტონა სურსათი ფუჭდება და იყრება (საშუალოდ, 95-105 კგ ერთ სულზე გაანგარიშებით), ხალხს ჭარბი წონა და ცხიმიანობა აწუხებთ. მაღალგანვითარებული სამყარო ტექნოლოგიური პროგრესის ახალ ტალღაზე გადადის - საქმიანობის ყველა სფეროში ციფრული ტექნოლოგიები ინერგება. იმავდროულად, დედამიწის მდიდარ რეგიონებში, განსაკუთრებით, ოფშორულ ზონებში, არნახული, უპრეცედენტო მასშტაბით მიმდინარეობს კაპიტალის დაგროვების პროცესი. ჩვენ ხომ მკაფიოდ გამოხატულ მომხმარებლურ საზოგადოებაში ვცხოვრობთ, სადაც ბატონობს ფინანსური კაპიტალი, რომელიც დღენიადაგ გადიდებას, სოკოსავით გამრავლებას ცდილობს და, ამიტომაც, იმ რეგიონებისაკენ თავდავიწყებით მიილტვის, სადაც რენტა მაღალია და მოკლე დროში მიღებული მოგება - დიდი. და რისთვის არის ყოველივე საჭირო და აუცილებელი? Keywords: georgian; nations; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; unctad; united; ადამიანი; ასეთი; ასიმეტრიული; ახალი; განვითარება; გვ.; გლობალური; დღეს; ეკონომიკის; ეკონომიკური; თუმცა; ინოვაციური; კვლავ; მათ; მათი; მეცნიერები; მოსახლეობის; მსოფლიო; პროგრესი; რადგან; რაც; როგორც; რომ; რომელიც; ტექნოლოგიური; უთანასწორობა; უფრო; ქვეყნებში; შორის; ციფრული
• Current Situation in the Field of Gender at the Local Level and the Institutional Mechanisms for Ensuring Gender Equality in Georgia by Charkviani, Tamar (2022) - და ოზურგეთის და ახალციხის მერიების საქმიანობაზე ინფორმაციის მოპოვება ვერ მოხერხდა. ზოგადად, მუნიციპალიტეტის გამგეობებში უფრო მეტია დანიშნული პასუხისმგებელი პირები ვიდრე საკრებულოებში, ხოლო მერიაში იშვიათობაა (იხ. ცხრილი 4). Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 116 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 4 Issue 4, 2022 https://doi.org/10.52340/gs.2022.04.04.15 საქართველოში ადგილობრივ დონეზე გენდერის სფეროში არსებული მდგომარეობა და გენდერული თანასწორობის უზრუნველყოფის ინსტიტუციური მექანიზმები კავკასიის უნივერსიტეტი, კავკასიის ჰუმანიტარულ და სოციალურ მეცნიერებათა სკოლა, ასოცირებული პროფესორი აბსტრაქტი ნაშრომი მიზნად ისახავს, საქართველოში ადგილობრივ თვითმმართველობაში გენდერული თანასწორობის პრინციპების დამკვიდრებასთან დაკავშირებული აქტუალური მდგომარეობის აღწერას და საჭიროებების/მოთხოვნილებების იდენტიფიცირებას, ვითარების შემდგომი გაუმჯობესების მიზნით - ბიუჯეტის, მომსახურების, დაგეგმვის, კანონმდებლობისა და ქალთა სოციალურ-ეკონომიკური და პოლიტიკური ცხოვრების ხელშეწყობის კუთხით. კვლევის მიზანია, საქართველოში ადგილობრივ დონეზე გენდერის სფეროში არსებული მდგომარეობის ანალიზი და გენდერული თანასწორობის უზრუნველყოფის ინსტიტუციური მექანიზმები შესწავლა. საძიებო სიტყვები: ადგილობრივი თვითმმართველობა, გენდერული თანასწორობა, მოქალაქეთა ჩართულობა, ადგილობრივი თვითმმართველობის მოხელე, ინსტიტუციური მექანიზმები შესავალი სახელმწიფო და ადგილობრივ დონეზე ეფექტური გენდერული თანასწორობის პოლიტიკის გატარებისათვის აუცილებელია ქვეყანაში არსებობდეს შესაბამისი საკანონმდებლო ბაზა და ინსტიტუციური მექანიზმები, რომლებიც უზრუნველყოფენ გენდერული თანასწორობის მიღწევის სტრატეგიის შემუშავებასა და განხორციელებას, აგრეთვე, ამ სფეროში აღებული საერთაშორისო ვალდებულებების შესრულების კოორდინირებას. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 117 სწორედ ამ მიზნებიდან გამომდინარე, ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსით განისაზღვრა, რომ, ერთი მხრივ, საერთო კრების საქმიანობაში უზრუნველყოფილი უნდა იყოს ქალისა და მამაკაცის თანასწორი მონაწილეობის შესაძლებლობა24 და, მეორე მხრივ, სამოქალაქო მრჩეველთა საბჭოში ერთი სქესის წარმომადგენელთა რაოდენობა 1/3-ზე ნაკლები არ უნდა იყოს. სამოქალაქო მრჩეველთა საბჭო უფლებამოსილი არ არის, თუ დარღვეულია ამ პუნქტის მოთხოვნა.25 კვლევების უმრავლესობა აღნიშნავს, რომ საქართველოში პოსტსაბჭოთა პერიოდთან შედარებით გენდერული თანასწორობის პოლიტიკა განვითარდა რაც გამოიხატება იმაში, რომ უახლოეს წარსულში გენდერული ნიშნით დისკრიმინაციას, ოჯახში ძალადობას არანაირი აღიარება არ ჰქონდა არც საკანონმდებლო და არც საზოგადო სივრცეში. ამ ეტაპზე სიტუაცია გაუმჯობესებულია, საკანონმდებლო დონეზე არაერთი რეგულაცია შემუშავდა - 2006 წელს სახელმწიფომ კანონი მიიღო ოჯახში ძალადობის წინააღმდეგ, ხოლო 2010 წელს გენდერული თანასწორობის კანონი, Keywords: georgian; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; ადგილობრივი; არის; არსებული; ასევე; ბიუჯეტის; გადაწყვეტილების; გამგეობა; გამგეობის; გენდერის; გენდერული; გენდერული თანასწორობის; დონეზე; თანასწორობის; თვითმმართველობის; ინსტიტუციური; კვლევის; მათი; მეცნიერები; მიერ; მონაწილეობა; მრჩეველთა; მრჩევლის; მუნიციპალიტეტებში; მუნიციპალიტეტის; მუნიციპალიტეტის გამგეობა; პასუხისმგებელი; პირთა; პოლიტიკის; პროცესში; რეგიონი; რესპონდენტების; როგორც; რომ; საბჭოების; საერთაშორისო; საზოგადოების; საინფორმაციო; საკითხებზე; საკრებულოს; სამოქმედო; საქართველოს; საქმიანობის; სოციოლოგიური; სხვადასხვა; ქალთა; შერჩევის; შესახებ; ცნობიერების; წელს
• The Challenge of Democratic Governance - Awareness of the Municipal Population about the Essence and Functions of Local Self-Government by Charkviani, Tamar (2022) - თვითმმართველობის განხორციელების პროცესში. დღეს პრობლემები რომლებიც ამ თეორიული მოდელის რეალობაში განხორციელებას აფერხებს ძირითადად უკვშირდება ცენტრალური და ადგილობრივი ხელისუფლების დაუინტერესებლობას გასცეს ინფორმაცია საკუთარი საქმიანობის შესახებ. შესაბამისად, ბოლო ერთი წლის განმავლობაში გაღრმავდა ინფორმაციის დეფიციტი თვითმმართველობის საქმიანობასთან დაკავშირებით სამოქალაქო სექტორში/მას-მედიაში. ლოგიკურია, რომ არც მოსახლეობა ფლობს სათანადო ინფორმაციას თვითმმართველობაში მიმდინარე პროცესების შესახებ და პასიურად არის ჩართული თვითმმართველობის განხორციელების პროცესში. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 152 ბიბლიოგრაფია 1. ბუაძე ს. მოქალაქეთა ჩართულობის პრაქტიკის შეფასება ქალაქ ბათუმის, ქალაქ ქუთაისისა და ქალაქ ახალციხის მუნიციპალიტეტებში, 2017, „ინფორმაციის თავისუფლების განვითარების ინსტიტუტი“. სოფლის მეურნეობისა და ადგილობრივი განვითარების სისტემების გენდერული შეფასება. http://dspace.nplg.gov.ge/bitstream/1234/156812/1/SoflisMeorneobisaDaAdgilobriviGanvitarebisSistemebisGenderuliShefaseba.pdf Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 145 გათვალისწინება. 5.6% ფიქრობს, რომ ადგილობრივი მოსახლეობის აზრს გადაწყვეტილების მიღებისას ყოველთვის ითვალისწინებენ და მხოლოდ 25.7% ფიქრობს, რომ მათ აზრს გავლენის მოხდენა არ შეუძლია. ადგილობრივ დონეზე გადაწყვეტილების მიღების პროცესზე ქალების ზეგავლენასთან დაკავშირებით შეხედულებები მსგავსია ერთი მხრივ, რესპონდენტების დაახლოებით 50% აცხადებს, რომ მათი აზრი გათვალისწინებულია, მეორე მხრივ, ისინი ამბობენ, რომ გადაწყვეტილების მიღების პროცესში არ მონაწილეობენ. ასეთი საპირისპირო სურათის მიღება შეიძლება განპირობებული იყოს პასუხებზე ე.წ. „სოციალური სასურველობის“ ზეგავლენით, როდესაც რესპონდენტი ცდილობს, Keywords: georgian; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; ადგილობრივი; არის; დიაგრამა; თვითმმართველობის; ინფორმირებულობის; კვლევის; მათი; მეცნიერები; მიერ; მიღების; მოსახლეობის; მოქალაქეთა; მუნიციპალიტეტების; ორგანოების; პროცესში; რამდენად; რომ; საქმიანობის; სოციოლოგიური; უნდა
• Changes of biochemical parameters of saliva during orthodontic treatment by Orjonikidze, Nino; Kvatchadze, Irine ; Mikadze, Tinatin ; Pantsulaia, Ia ; Chikovani, Tinatin (2022) - ამდენად, პირის ღრუს სითხეში/ნერწყვში კალციუმის, მაგნიუმისა და ფოსფორის შემცველობა მნიშვნელოვნად განსაზღვრავს პირის ღრუს ჯანმრთელობას. ნერწყვის რაოდენობასა და შემადგენლობაზე მრავალი ფაქტორი ზემოქმედებს, რომელთა შორისაც არის მექანიკური გაღიზიანება. ლიტერატურაში არსებული მონაცემების თანახმად, ორთოდონტიული მკურნალობის დაწყებიდან 6 კვირიდან 2 თვემდე მონაკვეთი პირის ღრუში კარიესოგენური (2021) კვლევის შედეგებს, თუმცა, წინააღმდეგობაში მოდის Bevinagidad-ისა და თანაავტორთა (Bevinagidad, 2020) მონაცემებთან, რომელთაც დაადგინეს ნერწყვში ტუტე ფოსფატაზას მატება ორთოდონტიული მკურნალობის დაწყებიდან 6 თვის შემდეგ. ამგვარად, წინამდებარე კვლევის შედეგების მიხედვით, სტანდარტული ლიგირებადი ბრეისებით მკურნალობის დაწყებიდან 2 თვის შემდეგ პაციენტთა ნერწყვში სტატისტიკურად სარწმუნოდ იკლებს კალციუმისა და ტუტე ფოსფატაზას დონე; ეს კი კიდევ ერთი მტკიცებულებაა იმისათვის, რომ პაციენტებში ფიქსირებულ ორთოდონტიულ მკურნალობის პირობებში საჭიროა ინტენსიური მეთვალყურეობა პირის ღრუს ჰიგიენის თვალსაზრისით კარიესისა და პაროდონტის დაზიანების მიმართ მგრძნობელობის შესამცირებლად. სურ.1 . Keywords: et al; salivary; დაწყებიდან; თვის; კალციუმის; მეცნიერები; მკურნალობის; ნერწყვის; ნერწყვში; ორთოდონტიული; პირის; ტუტე; ღრუს; შემდეგ
• Modern tendencies and development strategies of service marketing in international markets by Osadze , Lali ; Sosanidze , Maka ; Tsetskhladze , Sofio (2022) - საკვანძო სიტყვები: მომსახურების მარკეტინგი, მარკეტინგის მიქსი, მარკეტინგის სტრატეგია, მომსახურების ინტერნაციონალიზაცია, სტანდარტიზაცია, ადაპტაცია 21 -ე საუკუნეში მომსახურების მარკეტინგი ეხება ინვესტიციის დაბრუნებას (ROI) და ურთიერთობის (ROR) დაბრუნებას, მომხმარებელთა შენარჩუნებას და ღირებულების გაზრდას. მარკეტინგის ცვალებადი როლი მომსახურების სექტორში მოითხოვს მომხმარებელთა, მიწოდების არხების, ბაზრებისა და მოგების ეფექტურ მენეჯმენტს. არსებობს სამი ძირითადი ტენდენცია, რამაც გამოიწვია მომსახურების მარკეტინგის როლის შეცვლა: ტექნოლოგიური მედიაციის მზარდი მნიშვნელობა, სამომხმარებლო და პროფესიული როლის შეცვლა და ურთიერთკავშირის ფაქტორების მნიშვნელობის შემცირება მომხმარებელთა გადაწყვეტილების მიღებაში. ეს ტენდენციები ფუნდამენტურ გამოწვევას უქმნის მომსახურების მარკეტინგის სპეციალისტებს, რომ შეიმუშაონ ბიზნეს - სტრატეგიები, რაც აერთიანებს დინამიურ ცვლილებებს ბიზნეს გარემოში. მომსახურების მარკეტინგის ამოცანა აგებული უნდა იყოს კლიენტების ნდობის განმტკიცებაზე, და უნდა ითვალისწინებდეს შემდეგს: შემცირდეს მომსახურების არახელშესახებობა, დაფიქსირდეს მომსახურების მნიშვნელობა, ყურადღება გამახვილდეს მომსახურებისაგან მისაღებ სავარაუდო სარგებელზე, მომსახურების პროპაგანდისათვის მოწვეული უნდა იქნეს ცნობილი ადამიანები, უნდა მოხდეს კლიენტების სრულყოფილი ინფორმირება შეთავაზებული სერვისის და მომსახურე პერსონალის შესახებ [ქათამაძე გ., ქათამაძე დ., 2013:38]. და სხვები აცხადებენ, რომ მომსახურების კომპანიებს ხშირად შეუძლიათ შეინარჩუნონ თავიანთი გლობალური კონცეფცია ხელუხლებლად, და ადაპტირდნენ, სწორი მარკეტინგის საშუალებით. Hyder and Freigidou-Malama (2009) Keywords: adaptation; business; georgian; journal; marketing; scientists/ქართველი; service; service marketing; standardization; strategies; strategy; vol; არის; ბაზრის; მარკეტინგის; მარკეტინგული; მეცნიერები; მომსახურების; მომხმარებელთა; როგორც; რომ; რომელიც; საერთაშორისო; სერვისის; უფრო
• Intelligence Aspects of Quadrilateral Security Dialogue to restraint Economic Expansion of China in the Indo-Pacific by Ortanezashvili , Archil ; Kukhalashvili , Davit (2022) - და არ გამოხატავდნენ ინტერესს საერთაშორისო დონეზე დემოკრატიისა და ადამიანის უფლებების დასაცავად. დღესდღეობით, მაღალი დონის პოლიტიკური ვიზიტების რეგულარულმა გაცვლამ, მუდმივი იმპულსი მისცა ორმხრივ თანამშრომლობას ინდოეთსა და აშშ-ს შორის, ხოლო ფართო და მუდმივად გაფართოებულმა დიალოგის არქიტექტურამ შექმნა გრძელვადიანი ურთიერთობების ჩარჩო, ამ ქვეყნებს შორის. დღეის მდგომარეობით თანამშრომლობა არის ფართო და მრავალსექტორული, მოიცავს ვაჭრობასა და ინვესტიციებს, თავდაცვასა და უსაფრთხოებას, განათლებას, მეცნიერებასა და ტექნოლოგიას, კიბერუსაფრთხოებას, მაღალტექნოლოგიას, სამოქალაქო ბირთვულ ენერგიას, სოფლის მეურნეობასა და ჯანმრთელობას. ხალხთა შორის მჭიდრო კავშირი კი, ორივე ქვეყანაში, პოლიტიკურ სპექტრში, აძლიერებს ინდოეთისა და ამერიკის ორმხრივ ურთიერთობებს,51 რომლის მიღწევა სადაზვერვო პროპაგანდის გარეშე წარმოუდგენელია. ამ სახელმწიფოთა თანამშრომლობა კოსმოსში,52 მაღალ ორბიტაზე გადადის. ინდოეთი ასევე ზრდის კოსმოსში თანამშრომლობას „Quad“-ის დანარჩენ ორ წევრთან, იაპონიასთან და ავსტრალიასთან. პრაქტიკულად, პოლიტიკური, ეკონომიკური, სამხედრო და სამეცნიერო-ტექნიკური 49 'Chinese spy' seeking asylum in Australia – reports. ჩინეთის მზარდი ეკონომიკური ექსპანსიის ზრდის საფრთხის ფონზე, ქუადის დიალოგში შემავალმა სახელმწიფოებმა, აღადგინეს დიალოგი, მიზნების გაფართოებისა და წესებზე დაფუძნებული საერთაშორისო წესრიგის კუთხით, თუმც მყარი ერთობის მიღწევა მაინც შეუძლებელი გახდა. უნდა აღინიშნოს, რომ მოწინააღმდეგის მიმართ ფსიქოლოგიური ზეგავლენის მოხდენის მიზნით განხორციელებულ ქმედებად უნდა იქნას აღქმული 2020 წლის ნოემბერში, ოთხივე ქვეყნის ფლოტის მონაწილეობა ერთობლივ წვრთნებში, რაც მათი საერთო მიზნების (მათ შორის სამხედრო დაზვერვის მიმართულებით მყარი კოორდინაციის) Keywords: china; georgian; p.1; quad; scientists/ქართველი; ამერიკის; დაზვერვის; დიალოგის; ეკონომიკური; ინტერესების; მეცნიერები; მიერ; მნიშვნელოვანი; პოლიტიკური; რაც; რომ; სადაზვერვო; საერთაშორისო; სამხედრო; სახელმწიფოს; უნდა; უსაფრთხოების; ქუადის; შორის; ჩინეთის; ხასიათის
• Heart rate changes in swimming exercised 12-13-week-old white experimental rats by Vachadze , Nikoloz ; Khetsuriani , Ramaz ; Pailodze, Marina ; Pruidze Liparteliani , Nino; Chikhladze, Ramaz (2022) - I საკვლევი ჯგუფის ვირთაგვების გულის შეკუმშვათა სიხშირის მაჩვენებლები კვირების მიხედვით n I კვირა II კვირა III კვირა IV კვირა V კვირა VI კვირა 1 490 507 515 468 402 335 2 497 508 517 446 398 252 3 496 510 519 472 372 200 4 504 498 510 457 399 247 5 501 507 521 461 374 209 6 492 518 524 475 401 303 Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 212 ცხრილი 3. II საკვლევი ჯგუფის ვირთაგვების გულის შეკუმშვათა სიხშირის მაჩვენებლები კვირების მიხედვით სურ 1. მეორე კვირის ბოლოდან გამოვლინდა გულის შეკუმშვათა სიხშირის შემცირების ტენდენციისაკენ მიდრეკილება, მესამე კვირის ბოლოს, ვირთაგვათა უმრავლესობაში გულის შეკუმშვათა სიხშირე იყო ნორმის ქვედა ზღვარზე, ხოლო მეოთხე კვირის ბოლოდან ვაგუსური ჰიპერაქტივობის ფონზე ვირთაგვებს უვლინდებოდათ ბრადიკარდია. გულის შეკუმშვათ მინიმალური სიხშირე: 200 შედეგების განხილვა ჩვენი კვლევის მიზანს წარმოადგენდა ხანგრძლივი დატვირთვის პირობებში გულის ადაპტაციური შესაძლებლობების შესწავლა 12-13 კვირის მამრობითი სქესის ვირთაგვებში. აქცენტი გაკეთებული იყო დატვირთვის ინტენსივობაზე, ხანგრძლივობასა და სიხშირეზე. სათანადო პროტოკოლის დაცვით წარმოებულმა 4 და 6 კვირიანმა ცურვით დატვირთვამ შემთხვევათა უმრავლესობაში გამოიწვია ინიციალური ტაქიკარდიის შემდგომი ხანგრძლივი ბრადიკარდია (ცხრილი 1,2,3; სურ. 1,2,3). Keywords: heart; n=6; გულის; დატვირთვა; ვირთაგვას; კვირა; კვირის; მანძილზე; მეცნიერები; სიხშირის; ცურვით
• The role of telecommunication technologies and the development of mechanisms in the industrial economy in the industry of energy resources for coal mining by Muradov, Borit Khaiat (2022) - «Современное состояние развития предприятий угольной промышленности в производстве энергии и факторы, влияющие на Таким образом, по результатом исследования показали, что включение можно сделать вывод о том, что по добыче угля в «Ангрен» разрезе, Keywords: georgian; как; предприятий; промышленности; развития; угля; узбеккумир; что; это; მეცნიერები
• Media Environment in Georgia during the Crisis by Gersamia, Mariam ; Toradze, Maia (2022) - თვითცენზურა და შიში საქართველოში დემოკრატიის განვითარებისთვის მნიშვნელოვანია მოქალაქეები მედიის საშუალებით, ინფორმირებულნი იყვნენ აქტუალურ საკითებზე და ეს პროცესი წარიმართოს ცენზურის გარეშე. ამ კუთხით, თვითცენზურა მედიაგარემოში არსებული ერთ-ერთი გამოკვეთილი საფრთხეა, რომელიც გარდამავალი დემოკრატიის ქვეყნებში უხილავი ხელით აკორექტირებს მედიის და საზოგადოების დღის წესრიგს. თვითცენზურის დროს ჟურნალისტი, თავდაცვის მიზნით, სხვისი მითითების ან ბრძანების გარეშე, საკუთარ ნამუშევარს მომზადების პროცესში წარმოსახვითი ცენზორის თვალით უყურებს და თავად არედაქტირებს. როგორც ნოველისტი დანილო კისი (1986)70 ამბობს, თვითცენზურა კრეატიული ენერგიის ნეგატიური პოლუსია. თვითცენზურის საკითხი მნიშვნელოვანია იმგვარად, რამდენადაც ის შესაძლოა მალავდეს იმ საფრთხეებს, რომლის წინაშეც მედიის წარმომადგენლები არიან და ღიად ვერ ან არ საუბრობენ. კისის შეფასებით, თვითცენზურასთან ბრძოლა დამთრგუნველი და დამამცირებელია, რადგან ცენზურის წინააღმდეგ ღია ბრძოლისგან განსხვავებით, რომელიც გმირობად აღიქმება, თვითცენზურასთან ბრძოლა ანონიმურია, ადამიანი მარტოა და ვერც ვერავინ ხედავს მის ბრძოლას. მკვლევრების (ლარსენის, ფადნესის და სხვ., 2020) ჟურნალისტურ საქმიანობაში ხელის შეშლა. მათ შორის, ამბის დაბალანსებულად თხრობასა და ხარისხიანი მედიაპროდუქტის შექმნაში ხელის შეშლა, რაც უმთავრესად გამოიხატება წინასწარგამიზნულად წყაროებთან ხელმისაწვდომობის შეზღუდვასა და ხელის შეშლის მიზნით ფარულ თვალთვალში; და სხვ. კვლევის შედეგად გამოიკვეთა მხარდამჭერი მედიაგარემოს გაძლიერების ინსტრუმენტები. საკვანძო სიტყვები: მედიაგარემო, ჟურნალისტების უსაფრთხოება, არჩევნები, პოლიტიზირება, საქართველო. Keywords: censorship; communication; georgian; journalists; media; pages; polarization; research; safety; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; self; volume; არსებული; არჩევნების; ასევე; გამოიკვეთა; დასაქმებული; დემოკრატიის; თავად; კვლევამ; კვლევის; მათ; მედიაგარემოს; მედიაში; მედიის; მეცნიერები; პერიოდში; პოლარიზაცია; პოლიტიკური; ჟურნალისტების; რაც; როგორც; რომ; რომელიც; საფრთხეები; საქართველოში; სწორედ; სხვადასხვა; უფრო; შედეგად; შეიძლება; შორის; წინასაარჩევნო; წლის
• Microstructural Feature of Salvia glutinosa L. vegetative and generative organs by KORKOTADZE , TEONA ; MCHEDLIDZE, KETEVAN ; CHABASHVILI, GIORGI ; MSHVILDADZE, VAKHTANG ; BERASHVILI, DALI (2022) - და ჯირკვლოვანი, ერთ ან მრავაუჯრედოვან ფეხიანი, სფეროსებრთავიანი, სეკრეტორულ შიგთავსიანი ბუსუსებით. ფოთლის ზედა ეპიდერმისის უჯრედების ზომა აღემატება ქვედა ეპიდერმული უჯრედების ზომას. შალამანდილის ფოთოლზე, ქვედა ეპიდერმისთან მიმართებაში, ბაგეები საგრძნობლად წამოწეული განწყობით ფიქსირდება. ფოროვანი გამტარი ჭურჭლების ფრაგმენტები S. glutinosa-ს ფოთლის ყუნწის (პერიპეციოლი) განივი ჭრილი მართკუთხა კონფიგურაციისაა, რომელსაც ვენტრალურ სიბრტყეში ორი გამოკვეთილი სფეროსებრი ნაკვთით აღებეჭდება. ფოთლის ყუნწის განივი ჭრილი ადაქსიალურ მხარეს (ვენტრალურ სიბრტყეში) ჩაზნექილი, ხოლო აბაქსიალურ მხარეს (დორზალურ სიბრტყეში) თაღისებრ ამოზნექილია. შალამანდილის ფოთლის ყუნწი ინტენსიურად შებუსულია, ერთ ან A B C D E F G 1 2 3 1 4 5 6 7 7 8 8 9 10 1 1 11 11 12 11 Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 367 მრავაუჯრედიანი, კონუსური და ჯირკვლოვანი, ერთ ან მრავაუჯრედოვან ფეხიანი, ასევე კონუსური, სეკრეტორულ შიგთავსიანი, სფეროსებრთავიანი ბუსუსებით. ფოთლის ყუნწის მფარავ ქსოვილს, შერეული ტიპის, კოლენქიმა ესაზღვრება. კოლენქიმურ უჯრედთა ინტენსიური დიფერენცირება, ფოთლის ყუნწის ნაკვთებსა Keywords: georgian; glutinosa-ს; scientists/ქართველი; ბაგის; გამტარი; ერთ; კონუსური; მერქნის; მეცნიერები; მუხლთშორისის; სტრუქტურის; უჯრედები; ფოთლის; ფუძემდებარე; ღეროს; შალამანდილის
• Amorphous Polarity by Tsintsadze, Iona (2022) - იერარქიული პერსპექტივიდან პირველ ორი კლასი Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 381 ხელშეუხებელია. რაც შეეხება რიცხობრივს, იგი აერთიანებს როგორც პირველ ორ, ასევე ბოლო აქტორთა კლასსაც. მიდგომის განხილვის შემდეგ, შესაძლებელია, უფრო ნათლად დავინახოთ თუ რატომ მივიდნენ საპირიპირო დასკვნებამდე შროდერი/კრაეჰე და გრანერი. ამავე დროს ისიც შესაძლებელია ვამტკიცოთ, რომ ორივე დასკვნა მართებულია, რადგან ერთი გამომდინარეობს იერაქიული პერსპექტივიდან, ხოლო მეორე რიცხობრივიდან. შესაბამისად, 1815-1856 წლები იყო მულტიპოლარული, თუმცა ორ აქტორს ჰქონდა შედარებით დიდი შესაძლებლობები, ვიდრე დანარჩენს. ამგვარი შეფასების შემდეგ ლეგიტიმურია დაისვას კიხთხვა, თუ რომელი მიდგომაა უკეთესი, იერარქიული თუ რიცხობრივი. თავდაპირველად, რაც უნდა აღინიშნოს, არის ავტორის მიზანი, რომელი ტიპის აქტორების გამოკვლევას ცდილობს. აქედან გამომდინარე, მიდგომის ტიპიც მეცნიერის მიზანზეა დამოკიდებული. თუმცა, უფრო რაციონალური იქნება, თუკი კონკრეტულ გზას მკვლევარი არა საკუთარი ნება-სურვილით, არამედ ობიექტური რეალობიდან გამომდინარე აირჩევს. დიდი ალბათობით, ლოგიკური და ამავდროულად მართებული იქნება, თუკი სუპერძალებსა და დიდ ძალებს შორის არსებულ შესაძლებლობათა რადიკალური განსხვავებისას, მეცნიერი იერარქიულ მიდგომას გამოიყენებს. მაგალითად, დავუშვათ, რომ სისტემას 4 აქტორი A; B; C; და D ჰყავს, რომელთაგანაც A შესაძლობლობათა 51%-ს, B -17%-ს ხოლო დანარჩენი ორი 16-16% ფლობს. ამ შემთხევაში სისტემას შეგვიძლია ვუწოდოთ უნიპოლარული, არამარტო იმიტომ, რომ პირველ და მეორე აქტორს შორის შესაძლებლობათა განსხვავება სამჯერ დიდია, არამედ დანარჩენი აქოტორები რომ გაერთიანდნენ, მაინც ვერ გაადაჭარბებენ A ქვეყნის შესაძლებლობას. ხოლო, თუკი სათავეში არსებული აქტორის შესაძლებლობები დიდად არ აჭარბებს დანარჩენ დიდი მოთაშეების მახასიათებლებს (A 35%; B 25% C 22% D 18%), მაშინ რიცხობრივი მიდგომა იქნება შესაფერისი. აღნიშნული კვლევა ამგვარ მიმართულებას დაეყრდნობა. საკვლევი კითხვა და ჰიპოთეზა როგორც შესავალში იქნა ნახსენები, ნაშრომის მთავარი ვარაუდი ეხება სამი განსხვავებული მოსაზრების, - არსებული საერთაშორისო სისტემის (1) უნიპოლარიზმის; (2) ბიპოლარიზმისა და (3) მულტიპოლარიზმის ერთდროულ ვალიდურობას. შესაბამისად, საკვლევი კითხვა შეიძლება ჩამოყალიბდეს შემდეგნაირად - შესაძლებელია თუ არა, იყოს მართებული თანამედროვე საერთაშორისო პოლიტიკური სისტემის სამი უთიერთგანსხვავებული შეფასება? პირველ ქვე-ჰიპოთეზაზე დაყდნობით, ცალ-ცალკე, ეკონომიკური და სამხედრო მახასიათებლებით, სისტემა არის უნიპოლარული. იმისათვის, რომ დადგენილიყო რამდენად მართლდება ზემოაღნიშნული ვარაუდი, მოხდა შესაძლებლობის პროცენტის დაანგარიშება მთლიანი შიდა პროდუქტისა და სამხედრო დანახარჯების მონაცემებზე დაყდნობით. შეიქმნა ორი ცხრილი, სადაც პირველი მათგანი გამოითვლის მონაცემებს მსოფლიო შესაძლებლობასთან შეფარდებიდან გამომდინარე, რაც აუცილებელია იმის დასადგენად გადაილახა Keywords: bank; georgian; politics; power; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; waltz; world; world bank; ამგვარი; არის; არც; აქტორი; გამომდინარე; დიდი; ეკონომიკური; ერთი; ვინაიდან; თანამედროვე; თუკი; თუმცა; იქნება; იყო; იყოს; კვლევის; კონკრეტული; მაგრამ; მეორე; მეტად; მეცნიერები; მთავარი; მიერ; მოდელი; მსოფლიო; ომის; პოლიტიკური; რაც; როგორც; რომ; საერთაშორისო; სამხედრო; საუკუნის; სისტემა; სისტემის; უნდა; უძლიერესი; ქვეყნის; შეეხება; შეიძლება; შემდეგ; შესაბამისად; შესაძლებელია; შესაძლებლობის; ცხრილი; ძალების; ხოლო
• Blockchain by Ramazashvili, Nino (2022) - Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 399 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 4 Issue 4, 2022 https://doi.org/10.52340/gs.2022.04.04.41 ბლოკჩეინი ნინო რამაზაშვილი საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი აბსტრაქტი სამყარო, როგორც ვიცით ჩამოყალიბდა ტექნოლოგიური ინოვაციებით. ახალი ტექნოლოგია, Blockchain, რაც ციფრული ჩანაწერებისა და ინფორმაციის უსაფრთხო, გამჭვირვალედ გაზიარების საშუალებას იძლევა. მას შეუძლია განახორციელოს ტრანზაქციები უსაფრთხოების მაღალ დონეზე და მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინოს სავაჭრო ოპერაციებზე, შეამციროს თაღლითობა და გააუმჯობესოს მიკვლევადობის და ნდობის გაძლიერება ღირებულების ჯაჭვებში. ქაღალდის გარეშე ვაჭრობა, ბლოკჩეინის უნიკალურობის დადგენა, ციფრული დოკუმენტაცია, ამ ყველაფერმა ბევრ განვითარებად ქვეყანას მოუტანა უზარმაზარი მოგება, როგორც ეს განახორციელეს ერთი ფანჯრის პრინციპის წარმატებით დანერგვამ სინგაპურში, კორეაში და მექსიკაში. ეს არის „ტექნოლოგიების ბრძოლა“, რომლის მიზანია მთავრობების დარწმუნება, რომ ბლოკჩეინი უმაღლესი ტექნოლოგიაა. ბლოკჩეინი ტექნოლოგია (როგორც ბევრი სხვა ტექნოლოგია) მწიფდება. საკვანძო სიტყვები: მიწოდების ჯაჭვი, დიგიტალიზაცია, ბლოკჩეინი. მიწოდების ჯაჭვი საერთაშორისო ვაჭრობის დროს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ასპექტია ‘’ბლოკჩეინი’’ და სავაჭრო დოკუმენტების დიგიტალიზაცია. ბევრ ქვეყანას აქვს ციფრული განბაჟება და „ვაჭრობის ხელშეწყობის ხელშეკრულება (TFA).’’8 ეს ხელშეკრულება მიზნად ისახავს ხელი შუწყოს იმპორტის გადასახდელებისგან გათავისუფლებას და გამჭვირვალობის გაძლიერებას. ვაჭრობის ხელშეწყობა მნიშვენლოვანია განვითარებადი ქვეყნებისთვის, ყველაზე მეტად კი ეფექტური საბაჟო პროცედურების ხელშეწყობა. თუ ეს პროექტები წარმატებული იქნება, ბლოკჩეინი შეიძლება გახდეს ვაჭრობის მომავალი ინფრასტრუქტურა, თუმცაღა დარჩენილია რამდენიმე გამოწვევა რაც უნდა დაიძლიოს.  გლობალურ სავაჭრო პლატფორმებს შეუძლიათ იმუშაონ თავიანთი სრული პოტენციალით. ძირითადი ვაჭრობა გაციფრულებულია, მათ შორის ვაჭრობის დაფინანსება და განბაჟების პროცესები. საბაჟოების სრული დიგიტალიაციის პროცედურების გაციფრულება რომ მოხდეს მიმდინარეობს იმის შესწავლა თუ როგორ 8 https://www.wto.org/english/res_e/booksp_e/blockchainrev18_e.pdf Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 401 შეიძლება მოხდეს Blockchai-ს გამოყენება დოკუმენტაციის ციფრული მნიშვნელობისათვის. Keywords: blockchain; georgian; scientists/ქართველი; ბლოკჩეინის; ვაჭრობის; ინფორმაციის; მეცნიერები; მიწოდების; როგორც; რომ; საბაჟო; საერთაშორისო; სავაჭრო; უნდა; შეუძლია
• For technological aspects of "smart" materials by Matsaberidze, Mamuka ; Janelidze , Inga (2022) - იმედი იმისა, რომ გამტარი პოლიმერები შეცვლიდნენ სპილენძს ელექტროსადენებში, ჯერ არ ახდა. ამისთვის პოლიანილინი საკმაოდ სტაბილურია, მაგრამ მისი ელექტრული გამტარობა გაცილებით დაბალია და კუთრი სითბოტევადობა უფრო დაბალია ჩვეულებრივ ლითონებთან შედარებით, ამიტომ შემადგენლობის ნებისმიერმა არაერთგვაროვნებამ შეიძლება გამოიწვიოს ადგილობრივი გადახურება და ასეთი პოლიმერული გამტარის მწყობრიდან გამოსვლა. გამტარ პოლიმერები გამოიყენება როგორც ქიმიური სენსორები, რაც ეფუძნება მათი თვისებების ცვლილებას ნაერთებთან და იონებთან ურთქმედებისას, რომლებსაც აქვთ ჟანგვა-აღდგენით აქტივობა. ამ ტიპის უმარტივესი სენსორია პოლიმერული ფირი, რომელიც მდებარეობს ელექტროდებს შორის, და რომლის წინააღმდეგობა კონტროლდება აქტიური ქიმიური ნაერთის ზემოქმედებით. მაგალითად, პოლიანილინი შექცევადად იცვლის ფერს, გარემოს მჟავიანობის ცვლილების მიხედვით, რაც გამოყენებულია pH მზომის შესაქმნელად. პოლიანილინზე დაფუძნებულ გაზის სენსორს, კერძოდ, აირადი ამიაკისა და აზოტის დიოქსიდისთვის, აქვს საკმაოდ მაღალი მგრძნობელობა. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 418 პოლიანილინი შეიძლება გამოყენებულ იქნას ანტიკოროზიული დაცვისთვის, ძირითადად ფოლადისა და ალუმინისათვის, ატმოსფერული ჟანგბადით ლითონის დაჟანგვის თავიდან აცილების ან შენელების გზით [5] ან სუპერშთამნთქმელი პოლიმერით, რომელიც გაჯირჯვდება ტენიანობის ზემოქმედებისას და „ლუქავს“ [6] ბეტონის ბზარებს. მეტალის მასალების, პოლიმერებთან შედარებით, თვითაღდგენა ბევრად უფრო რთულია, ვინაიდან ლითონის ატომები ერთმანეთთან მჭიდროდ არის დაკავშირებული, აქვთ მცირე ზომები და დაბალი დიფუზიის კოეფიციენტები. ამჟამად, სამი ძირითადი მიმართულებაა დაფუძნებული, რომლებიც შექმნილია თვითაღდგენადი ლითონის სისტემებისათვის. პირველ რიგში, ეს არის ნალექის წარმოქმნა დეფექტურ ადგილებში, რომელიც აჩერებს რღვევის შემდგომ ზრდას. ამ მექანიზმს ეწოდება დაზიანების პრევენცია, რადგან ამ პროცესის იდეა მდგომარეობს სიცარიელეების წარმოქმნის თავიდან აცილებაში, დიფუზიის გზით ნალექი ზეგაჯერებული მყარი ხსნარის Keywords: doi; et al; georgian; healing; journal; material; material systems; polyaniline; polymers; properties; scientists/ქართველი; self; structures; systems; vol; არის; გამო; მაგალითად; მათი; მასალების; მეცნიერები; რაც; რომელიც; რომლებიც; ქიმიური; შეიძლება; ჭკვიანი
• For the conceptualization of "smart" constructions and adaptability by Matsaberidze, Mamuka; Janelidze , Inga (2022) - ბოჭკოები და პიეზოელექტრული მასალები. ოპტიკურ-ბოჭკოვანი სისტემის სენსორებს შეუძლიათ გაზომონ მაგნიტური ველები, დაძაბულობა, ვიბრაცია და აჩქარება და კარგად მოერგონ კომპოზიტური მასალის წარმოების პროცესს; შეუძლია გაუძლოს დეფორმაციებს, რომლებიც შესატყვისია თავად კომპოზიტის ზომასთან; არის მცირე ზომის, მსუბუქი და ადვილად დასამზადებელი; არ ექვემდებარებიან ელექტრომაგნიტურ ინტერფერენციას (ჩარევის მიმართ) და მკაცრ გარემოში აჯობებენ სხვა სენსორებს მგრძნობელობით. ოპტიკურ-ბოჭკოვანი სენსორები ასევე შეიძლება ადვილად იყოს ინტეგრირებული დისტანციური მართვის სხვა მოწყობილობებთან და საშუალებას მისცემს კომპოზიტური სტრუქტურის მონიტორინგს მისი არსებობის ყველა ეტაპზე:  წარმოება, ტესტირება და ექსპლუატაცია;  მანქანების და მათთან დაკავშირებულ კონტროლის სისტემები შეზღუდული სირთულის იყო. როდესაც ინდუსტრიული რევოლუციის დროს სწრაფად განვითარდა დიდი და მძლავრი მანქანები, ერთდროულად დაიწყო მართვის მექანიკური ადაპტაციური ელემენტების შექმნა. ასეთი კონტროლის მარტივი მაგალითია გამონაბოლქვის სარქველი, რომელიც ხელს უშლის ორთქლის ძრავებში ზღვრული წნევის ზღვრების მიაღწევას და ორთქლის ქვაბის აფეთქებას. ამჟამად, ადაპტური მართვის სფერო ძალიან სწრაფად გაფართოვდა, ძირითადად კომპიუტერის გამოგონების გამო. მექანიკური სისტემების რთული მოდელები ახლა შეიძლება გამოყენებულ იქნას მართვის კანონების განსაზღვრისა და განხორციელებისათვის. ციფრულ კომპიუტერზე დამოკიდებულების გამო, ადაპტაციური მართვის კვლევა მხოლოდ თანამედროვე ეპოქაში გახდა შესაძლებელი. მეოცე საუკუნის მეორე ნახევრიდან მოყოლებული, მეცნიერებმა დაიწყეს იმგვარი ელექტრონული მოწყობილობების შექმნის გზების ძიება, რომლებსაც შეეძლებოდათ პრობლემების გადაჭრა ადამიანების მსგავსად. მაშინ ჩანდა, რომ ასეთ მოწყობილობებს „ხელოვნური ინტელექტი“ უნდა ჰქონოდათ. იმ დროს გამოგონილი ციფრული კომპიუტერი თავდაპირველად არ იყო შესაფერისი ამ ტიპის კვლევისთვის. ადრეული კომპიუტერების ალგორითმები ასახავს მათ შიდა ფიქსირებულ არქიტექტურას და იყენებდნენ წრფივი სერიული მონაცემების დამუშავებისას. ალგორითმები დაპროგრამებული იყო კომპიუტერის ძირითადი საოპერაციო ინსტრუქციების გამოყენებით, მანქანურ ენაზე და მიზნად ისახავდა რიცხვითი მონაცემების დიდი მასივების დამუშავებას. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 430 კომპიუტერის, Keywords: georgian; materials; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; structures; ადაპტური; ანუ; არა; არის; გამოიყენება; გარე; დაზიანების; ვიბრაციის; ინტელექტუალური; ინფორმაციის; ისინი; კონსტრუქციის; მაგალითად; მაგრამ; მართვის; მასალები; მასალის; მეცნიერები; მხოლოდ; რაც; როგორც; რომ; რომელიც; რომლებიც; სენსორების; სისტემის; სტრუქტურის; სურათი; სხვადასხვა; უნდა; უფრო; შეიძლება; შეუძლიათ; ჭკვიანი
• TGF-β in patients with refractory immune thrombocytopenia by Metreveli, Sophio; Nanava, Nino; Kvachadze, Irine ; Chikovani, Tinatini ; Janikashvili, Nona (2022) - ამრიგად, წინამდებარე კვლევა ამტკიცებს, რომ რეფრაქტერული ითპ-ის მქონე პაციენტების პლაზმაში TGF-β დონე მნიშვნელოვნად დაქვეითებულია. ამასთან, საინტერესოა, რომ TGF-β პლაზმური კონცენტრაცია არ კორელირებს ჩვენს მიერ აქამდე შესწავლილ სისტემური ანთების ბიომარკერებთან სისხლში. ჩვენი და სხვათა კვლევებით დასტურდება, რომ TGF-β როლი აუტოიმუნურ დაავადებებში, მათ შორის - ითპ-ში მნიშვნელოვანია, რაც განსაზღვრავს ამ ფაქტორის, როგორც მკურნალობის პოტენციური სამიზნის უფრო მასშტაბურ კვლევებს ითპ-ის სხვადასხვა ფორმის და მართვის განსხვავებული სტრატეგიების გათვალისწინებით. გამოყენებული ლიტერატურა: [13] J. J. Letterio and A. B. Roberts, “REGULATION OF IMMUNE RESPONSES BY TGF-β*,” http://dx.doi.org/10.1146/annurev.immunol.16.1.137, vol. 16, pp. Keywords: doi; georgian; tgf; vol; ანთების; ასევე; იმუნური; მეცნიერები; პლაზმაში; როგორც; სისტემური; უჯრედების
• For various aspects of microencapsulation by Matsaberidze, Mamuka; Janelidze , Inga (2022) - ეპოქსიდურ-ფისოვანი მიკროკაფსულირება ჩატარდა შემდეგი სქემით: 150 გ კარბამიდ-ფორმალდეჰიდის ოლიგომერის წყალხსნარი და 250 მლ წყალი დაემატა 700 მლ ჭიქაში, რომელიც აღჭურვილი იყო „პროპელერურ“/ფრთიანი ამრევით და გამახურებული პერანგით; ხსნარის pH დარეგულირდა მჟაუნ მჟავას 10% ხსნარით pH-ის 6,0– 6,5 მნიშვნელობებამდე, რის შემდეგაც, მორევით (250 ბრ/წთ), ეპოქსიდური ფისი DER-330 თბება 70°C-მდე და ემატება 4,95 გ სალიცილის მჟავა, რომელიც გამოიყენება მიღებული კაფსულების სტაბილიზაციისთვის; შემდეგ ტემპერატურა უნდა დავიყვანოთ 30°C-მდე და ვურიოთ 10 წუთის განმავლობაში - შემრევის ბრუნვის კოსმეტიკური საშუალებების ინგრედიენტები და ა.შ. პოლიმერულ გარსში ჩაშენებული, მყარი და თხევადი სუბსტანციების მიკრონაწილაკები, სხვადასხვა ფუნქციონალური დანიშნულების პრეპარატებს ანიჭებენ სრულიად ახალ თვისებებს. ცეცხლმქრობი პოლიმერული კომპოზიციური მასალების მიკროკაფსულირების გადაუდებელი აუცილებლობის მსაზღვრელი ფაქტორი ტექნიკურად ღირებული, ზოგჯერ უნიკალური ფუნქციური თვისებების მთელ კომპლექსთან ერთად, პოლიმერულ მასალებს აქვთ ისეთი მნიშვნელოვანი ნაკლი, როგორიცაა მათი აალება. მასალების წვადობის შემცირების ყველაზე ფართოდ გამოყენებული მეთოდია სხვადასხვა ანტიპიროგენების (ანუ იმ ნივთიერებების, რომლებიც შეიცავენ ფოსფორს და ჰალოგენებს) პოლიმერულ მატრიცაში შეყვანა. ცეცხლმქრობ პოლიმერულ კომპოზიტურ მასალებს აქვთ უნარი აქტიურად აღკვეთონ აალების პროცესის ინიცირება, ე.ი. ნახსენებ, ცეცხლმქრობ პოლიმერულ კომპოზიტურ მასალებს, შეუძლიათ შეასრულონ ხანძრის მქრობი, დამოუკიდებელი ავტომატური სისტემის ფუნქცია. ცეცხლმქრობი პოლიმერული კომპოზიტური მასალები პერსპექტიულია სხვადასხვა ობიექტების დაცვისთვის, კერძოდ:  ყველაზე დაუცველი კვანძები და აგრეგატები სატრანსპორტო მანქანათმშენებლობაში (ავიამშენებლობა, გემთმშენებლობა, ვაგონ-მშენებლობა). Keywords: epoxy; georgian; healing; materials; microencapsulation; scientists/ქართველი; self; vol; განმავლობაში; ეპოქსიდური; თვითაღდგენადი; მასალების; მეცნიერები; მიკროკაფსულების; მიკროკაფსულირება; მისი; მიღებული; ოლიგომერის; პოლიმერული; რეაქცია; რომლებიც; სხვადასხვა; უნდა; ყველაზე
• CD4+CD39+ cells in patients with hematologic malignancies by Nanava, Nino ; Metreveli, Sophio ; Giorgobiani, Giorgi ; Chikovani, Tinatin ; Janikashvili, Nona (2022) - 26.5±19.8 0.0050 0.0007 ჰას = ჰემატოლოგიური ავთვისებიანი სიმსივნის მქონე პაციენტები განსხვავება სტატისტიკურად სარწმუნოა, თუ p<0.05 ასევე, ერთმანეთისგან სტატისტიკურად სარწმუნოდ განსხვავებულია საკონტროლო ჯგუფების მონაცემები (ჯგუფი 1 – 82.0±32.0, ჯგუფი 2 - 26.5±19.8; P=0.0007), იხ. სურათი. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 5, 2022 37 სურათი. TGF-β-ს დონე საკონტროლო ჯგუფებსა და ჰემატოლოგიური ავთვისებიანი სიმსივნის მქონე პაციენტებში TGF-b C ontr ol 1 C ontr ol 2 H M 0 50 100 150 ** *** n g /m L ** - გამოხატავს სარწმუნო განსხვავებას, როდესაც P ≤ 0.01. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 5, 2022 22 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 4 Issue 5, 2022 https://doi.org/10.52340/gs.2022.04.05.03 CD4+CD39+ უჯრედები ჰემატოლოგიური ავთვისებიანი სიმსივნეების მქონე პაციენტებში ნინო ნანავა1, სოფიო მეტრეველი1, გიორგი გიორგობიანი2, თინათინ ჩიქოვანი1, ნონა ჯანიკაშვილი1 1იმუნოლოგიის დეპარტამენტი, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი, თბილისი, საქართველო 2ქირურგიის დეპარტამენტი, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი, თბილისი, საქართველო აბსტრაქტი T ლიმფოციტებში ექტონუკლეოტიდაზა CD39-ის ექსპრესიის ცვლილება აღწერილია სხვადასხვა იმუნოპათოლოგიის დროს სოლიდური სიმსივნეების ჩათვლით. თუმცა საკმაოდ მწირია ინფორმაცია ჰემატოლოგიური ავთვისებიანი სიმსივნეების მქონე პაციენტებში ამ იმუნომარეგულირებელი მოლეკულის მატარებელ უჯრედებზე. წინამდებარე კვლევის მიზანს წარმოადგენდა CD39+ უჯრედების სიხშირის შესწავლა ჰემატოლოგიური ავთვისებიანი სიმსივნის მქონე პაციენტების სისხლისა და ელენთის CD4+ პოპულაციაში და სისტემური ანთების სისხლის ბიომარკერებთან მათი კორელაციის დადგენა. კვლევა ჩატარდა ჰემატოლოგიური ავთვისებიანი სიმსივნის დიაგნოზის მქონე შვიდ პაციენტზე, რომელთაც თერაპიული ჩვენებით ჩაუტარდათ სპლენექტომია. კონტროლად გამოყენებულ იქნა სპლენექტომირებული პაციენტების ორი ჯგუფი. პირველ საკონტროლო ჯგუფს შეადგენდა ექვსი პაციენტი, რომელთაც არ ჰქონდათ სიმსივნური ან აუტოიმუნური დაავადებების დიაგნოზი, ხოლო მეორე საკონტროლო ჯგუფს წარმოადგენდა იმუნური თრომბოციტოპენიის (ითპ) დიაგნოზის მქონე ცხრა პაციენტი. დადგინდა, რომ ჰემატოლოგიური ავთვისებიანი სიმსივნის მქონე პაციენტთა სისხლსა და ელენთაში CD4+CD39+ უჯრედების რაოდენობა არ განსხვავდება იმ სპლენექტომირებულ პაციენტთა ანალოგიური მაჩვენებლებისგან, ვისაც არ აქვს რაიმე სახის კიბო ან აუტოიმუნური დაავადება. ჰემატოლოგიური ავთვისებიანი სიმსივნის მქონე პაციენტების ელენთაში CD4+CD39+ უჯრედების სიხშირე მნიშვნელოვნად აღემატება ითპ პაციენტების ანალოგიურ მაჩვენებელს. ამავდროულად, ძლიერი უარყოფითი კორელაცია დასტურდება საკვლევი ჯგუფის პაციენტთა ელენთაში CD4+CD39+ უჯრედების სიხშირესა და სისხლში თრომბოციტების მონოციტებთან ფარდობას შორის. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 5, 2022 23 საძიებო სიტყვები: CD4+CD39+ T ლიმფოციტები, ანთებითი მარკერები, ჰემატოლოგიური ავთვისებიანი სიმსივნე შესავალი ჯანმრთელ ქსოვილებში უჯრედგარე ატფ-ის კონცენტრაცია უმნიშვნელოა. თუმცა, ანთების პირობებში და ისეთი სტიმულის საპასუხოდ, როგორიცაა ჰიპოქსია/ქსოვილის დაზიანება ან სიმსივნე, ატფ-ის რაოდენობა მნიშვნელოვნად იმატებს (Moestra et al., 2020; Mittal et al., 2016; Di Virgilio et al., 2017). Keywords: cancer; cd39; cd4+cd39; cell; doi; et al; georgian; lmr; malignancies; nlr; patients; plr; pmr; scientists/ქართველი; tgf; vol; β-ს; ავთვისებიანი; ავთვისებიანი სიმსივნის; ანთების; დროს; ელენთაში; იმუნური; კორელაციის; მეცნიერები; მქონე; პაციენტების; პაციენტთა; სიმსივნის; სისხლის; უჯრედების; ჰემატოლოგიური; ჰემატოლოგიური ავთვისებიანი
• TGF-β in patients with hematologic malignancies by Nanava, Nino; Metreveli, Sophio; Giorgobiani, Giorgi; Chikovani, Tinatin; Janikashvili, Nona (2022) - 26.5±19.8 0.0050 0.0007 ჰას = ჰემატოლოგიური ავთვისებიანი სიმსივნის მქონე პაციენტები განსხვავება სტატისტიკურად სარწმუნოა, თუ p<0.05 ასევე, ერთმანეთისგან სტატისტიკურად სარწმუნოდ განსხვავებულია საკონტროლო ჯგუფების მონაცემები (ჯგუფი 1 – 82.0±32.0, ჯგუფი 2 - 26.5±19.8; P=0.0007), იხ. სურათი. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 5, 2022 37 სურათი. TGF-β-ს დონე საკონტროლო ჯგუფებსა და ჰემატოლოგიური ავთვისებიანი სიმსივნის მქონე პაციენტებში TGF-b C ontr ol 1 C ontr ol 2 H M 0 50 100 150 ** *** n g /m L ** - გამოხატავს სარწმუნო განსხვავებას, როდესაც P ≤ 0.01. კიდევ არ არის კარგად აღწერილი. თუმცა, მზარდია მის მიმართ ინტერესი, რადგან ის პოტენციურ თერაპიულ სამიზნედ მიიჩნევა.[8] იმუნური სისტემის გამართული მუშაობა მუდმივ რეგულაციას მოითხოვს, რაც უზრუნველყოფს უცხო აგენტებისგან დაცვას და, ამავდროულად, საკუთარის მიმართ ტოლერანტობას. ამ კრიტიკულად მნიშვნელოვანი ბალანსის შენარჩუნებაში სხვადასხვა მარეგულირებელი კომპონენტი მონაწილეობს, მაგალითად მარეგულირებელი T (Treg) უჯრედი, რომელიც იმუნური ეფექტორული უჯრედების ექსპანსიას ზღუდავს; მარეგულირებელი მოლეკულები (CTLA-4 და PD-1), რომელიც ანტიგენ-რეცეპტორის სიგნალს აბალანსებს და იმუნუმასუპრესირებელი ციტოკინები [9] რომელთაგან ყველაზე გამოხატული მატრანსფორმირებელი ზრდის ფაქტორი ბეტაა. TGF-β Keywords: cell; doi; georgian; tgf; vol; β-ს; ავთვისებიანი; მეცნიერები; მქონე; სიმსივნის; უჯრედების; ღეროვანი; ჰემატოლოგიური; ჰემატოლოგიური ავთვისებიანი
• Optically guided spatially modulated Laser generation doped with rhodamine 6G dye in the polymer (PVS) layer by Vardosanidze, Zurab ; Abramishvili, Medea ; Oniani, Davit ; Nakhutsrishvili, Irakli (2022) - მასშტაბში განხორციელდეს აღმგზნები ტალღური ფრონტის (ოპტიკური ინფორმაციის) რეკონსტრუქცია არა დიფრაგირებული, არამედ გენერირებული ლაზერული გამოსხივების მეშვეობით. ამასთან, მოცემულ შემთხვევაში, აღმგზნები სინათლის ჯამური ინტერფერენციული ველის ზემოქმედების შედეგად ჰოლოგრაფიული რეგისტრაცია ხორციელდება არა გარემოს ოპტიკური პარამეტრების (ოპტიკური სიმკვრივე, გარდატეხის მაჩვენებელი, ანიზოტროპია), არამედ ლაზერულ ფენებში გენერაციის პირობების მოდულაციის ხარჯზე. ამდენად, ლაზერულად აქტიური ჰოლოგრაფიული სტრუქტურები საშუალებას იძლევიან, განხორციელდეს ობიექტების სივრცული გამოსახულების რეკონსტრუქცია საკუთარი ლაზერული გამოსხივების მეშვეობით. სურ.1-ზე წარმოდგენილია ლაზერული უჯრედის ჰოლოგრაფიული აღგზნების სქემა, რაც ანალოგიურია ჰოლოგრაფიული ლაზერული სტრუქტურების გამოსხივების სპექტრი როდამინ Keywords: ინტერფერენციული; ლაზერული; მეცნიერები; როდამინ; ჰოლოგრაფიული
• For the chemistry of cultural heritage (Part I - for fresco conservation/restoration) by Matsaberidze, Mamuka; Janelidze, Inga (2022) - რადგან წერის ამ ტექნიკამ, რომელიც ანტიკურ პერიოდში ჩაისახა და გავრცელდა სხვადასხვა ხალხებში და რეგიონებში, განიცადა უამრავი ცვლილება, იმის მიხედვით, თუ რა ამოცანა იდგა ამა თუ იმ პერიოდის მხატვრული პროგრამის წინაშე და რა საშუალებები და როგორი ტრადიციული სკოლა არსებობდა აღნიშნულის შესასრულებლად. ერთადერთი მუდმივობა, რაც ყველა არსებულ სახელოვნებო მოდიფიკაციას აერთიანებს, ეს არის ჩამქრალი კირის გრუნტი და პიგმენტები, სხვა დანარჩენი - გრუნტის რეცეპტურა, მისი დადების წესი, საღებავების ასორტიმენტი, და, რაც მთავარია, მხატვრული წერის სისტემა, იცვლებოდა მოთხოვნილებისა და არსებული საშუალებების მიხედვით. ნამდვილი ფრესკის ტექნიკით ე.ი. კირის სველ ზედაპირზე, წყალში ან ჩამქრალ კირში შეზელილი პიგმენტებით წერა, როდესაც ყველა ელემენტი ამ ტექნიკითაა შესრულებული, გამოიყენებოდა იშვიათად. ისტორიულად ევროპის სხვადასხვა რეგიონებში, ანტიკური პერიოდიდან დაწყებული XIX საუკუნის ჩათვლით, კედლის მხატვრობაში გამოიყენებოდა შერეული მასალები და, აღნიშნულიდან გამომდინარე, მხატვრობაც შერეული ტექნიკით სრულდებოდა. ამ თვალსაზრისით აღინიშნება ოთხი ძირითადი მეთოდოლოგია, რომელიც სხვადასხვა საჭიროებით და ინტენსივობით გამოიყენებოდა. მათი ერთობლიობა ქმნის წერის მანერას, Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 5, 2022 67 რომელიც ფრესკის საფუძველს წარმოადგენს. მხატვრული წერის ასეთი სისტემა, ანუ კედლის მხატვრობა მოიცავს: ა) ფრესკა (ნამდვილი ფრესკა) ანუ წერა სველი კირის გრუნტზე, როდესაც პიგმენტების მაკავშირებლად სუფთა წყალი ან იგივე ჩამქრალი კირია გამოყენებული; ბ) ჩამქრალი კირის საღებავები, რომლებშიც შემკვრელად იგივე კირი ან კირრძეა გამოყენებული, ოღონდ ასეთი საღებავებით წერდნენ მშრალ ზედაპირზე ან ხდებოდა გამშრალი საღებავების ფენების გადაწერა, შესწორება, დამთავრება; გ) ტემპერის საღებავები, ძირითადად მთლიანი კვერცხის ტემპერა, რომლითაც სრულდებოდა გამშრალი საღებავების ფენების გადაწერა ან დამთავრება. ასეთ შემადგენლობებში გამოიყენებოდა პიგმენტები, რომელთაც არ მოეთხოვებათ ტუტეგამძლეობა, რადგან კედელი მშრალია და კალციუმის ტუტეს არ შეიცავს; დ) წებოს საღებავები, რომელიც იმავე დანიშნულებით გამოიყენებოდა, როგორც ტემპერა. ფრესკას, როგორც წერის ტექნიკას სველი კირის საფუძველზე, გააჩნია მრავალი მოდიფიკაცია და სახესხვაობა, რომლებშიდაც გამოიყენება სხვადასხვა მასალა, შესრულების წესი, მხატვრობის ფორმა. მათ აერთიანებთ მხოლოდ ერთი რამ, რომელიც ყოველთვის რჩება უცვლელი - გრუნტისა და ხშირად - პიგმენტების შემკვრელად გამოიყენება ჩამქრალი კირი. პირველი ფენებისათვის საბერძნეთში ბათქაში მზადდებოდა კირისა და ქვიშისაგან. ზედა ფენებში კირს დაფქულ მარმარილოს ურევდნენ. კედლები რომ არ დამსკდარიყო, საბათქაშე მასას მცირე რაოდენობის წყალში ზელდნენ, შენობის შიგა კედლებს ორ ფენად ლესავდნენ, გარეთა კედლებს კი - ექვს-შვიდჯერ. ფენები იდებოდა თანმიმდევრობით წინამდებარე ფენის გაშრობამდე. ამგვარი ნალესობის გაშრობა მიმდინარეობდა ხანგრძლივად, ამიტომ მასზე მუშაობა შეიძლებოდა რამდენიმე დღის განმავლობაში. ბოლო ფენას განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობოდა. მას საგულდაგულოდ ასწორებდნენ და აკრიალებდნენ, ამიტომ ანტიკური ხანის ფრესკის ზედაპირი განსაკუთრებული ბზინვარებით გამოირჩევა. ამ თვისების გამო ზოგიერთმა მკვლევარმა Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 5, 2022 58 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 4 Issue 5, 2022 https://doi.org/10.52340/gs.2022.04.05.09 კულტურული მემკვიდრეობის ქიმიისათვის (ნაწილი I - ფრესკის კონსერვაცია/რესტავრაციისათვის) მამუკა მაცაბერიძე1, ინგა ჯანელიძე2 1პროფესორი, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ქიმიური ტექნოლოგიის და მეტალურგიის ფაკულტეტი 2ასოცირებული პროფესორი, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ქიმიური ტექნოლოგიის და მეტალურგიის ფაკულტეტი აბსტრაქტი საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობა, როგორც ჩვენი ქვეყნის სულიერი და მატერიალური კულტურის განვითარების უკვდავი მატიანე, ქართველი ერის თვითშეგნების ჩამოყალიბებისა და თვითმყოფადი ეროვნული კულტურის უწყვეტობის წინაპირობა და კაცობრიობის კოგნიტურ-სახელოვნებო საგანძურის განუყოფელი ნაწილია. წინამდებარე სტატია წარმოადგენს კულტურული მემკვიდრეობის კონსერვაციის გეგმის მეთოდოლოგიური მხარდაჭერის მცდელობას. როგორც ცნობილია კულტურული მემკვიდრეობის კონსერვაციის გეგმა მოიცავს მეცნიერულ, მეთოდოლოგიურ და პრაქტიკულ რეგლამენტირებას, განსაზღვრავს ძირითად რეგულაციებსა და მისაღები სამუშაოების ნუსხას, აგრეთვე მატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა შენარჩუნებისა და გამოყენების პროცედურებს. სტატიაში განხილულია კულტურული მემკვიდრეობის დაცვისათვის გამოყენებადი ქიმიური სუბსტანციების ფუნქციური მახასიათებლები და ფრესკის ფერწერული ფენის ხანგამძლეობაზე მოქმედი რისკ-ფაქტორების მართვის ქიმიური ასპექტები. საკვანძო სიტყვები: კულტურული მემკვიდრეობა, კულტურული მემკვიდრეობის კონსერვაციის გეგმა, ქიმიური სუბსტანციების ფუნქციური მახასიათებლები, ფრესკის ფერწერული ფენის ხანგამძლეობაზე მოქმედი რისკ-ფაქტორები, ვენეციის ქარტია, UNESCO, ICOMOS, კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტების Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 5, 2022 59 ავთენტურობა, კულტურული მემკვიდრეობის კონსერვაცია, ჯონ რასკინი, უილიამ მორისი, ეჟენ ვიოლე-ლე- დიუკი, მაღალმოლეკულური ნაერთების სასიცოცხლო ციკლი, სარესტავრაციო/საკონსერვაციო მასალა, ქარხნულად დამზადებული სარესტავრაციო/საკონსერვაციო პოლიმერული მასალები, ფრესკული კულტურული მემკვიდრეობის დასაცავი ქიმიური სუბსტანციები, ჩამქრალი კირის საღებავები, წებოს საღებავები, ტემპერის საღებავები, ჩენინო ჩენინი, ჯორჯო ვასარი, ჯოტო, მიქელანჯელო, პერუჯინო, „ტრილონ ბ“, BASF, ხელატირების ფუნქციის ქიმიური აგენტი - Chelating Agent, პოლიელექტროლიტი, იზოპროპილის- და უაით სპირტები, ფიჭვის ეთერზეთი, პინენი, მეთილცელულოზა, კარბოქსიმეთილცეცულოზა, პოლივინილის სპირტი, ფრესკის გაწმენდა ჭვარტლისა და ფისისებრი ნივთიერებებისაგან, ქსილოლი, ტოლუოლი, საფრესკო ანტისეპტიკები, კატამინ AB, პოლიმერული ბიოციდი კატაპოლი (Catapol), ბიოციდური პროდუქტების დირექტივა REACH (Registration, Evaluation, and Authorisation of Chemicals) - Keywords: conservation; cultural; georgian; heritage; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; არის; ასევე; ექსპონატის; ზედაპირზე; იქნას; კალციუმის; კედლის; კირის; კონსერვაციის; კულტურული; კულტურული მემკვიდრეობის; მათი; მასალის; მემკვიდრეობის; მეცნიერები; მისი; მხოლოდ; ნივთიერებების; ობიექტის; პოლიმერის; პოლიმერული; როგორც; რომ; რომელიც; რომლებიც; საერთაშორისო; სარესტავრაციო/საკონსერვაციო; საღებავები; სხვადასხვა; ტექნიკით; უნდა; ფენის; ფრესკის; ქიმიური; ყველაზე; შემდეგ; შემთხვევაში; ჩამქრალი; ძეგლის; წყალში; ხდება
• Problemic issues in Molecular Characterization, Risk of Progression and Recurrence of Basal Cell and Squamous Cell Carcinomas of the Skin by Arveladze, George; Beriashvili, Rima; Kepuladze, Shota; Burkadze, George (2022) - Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 5, 2022 86 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 4 Issue 5, 2022 https://doi.org/10.52340/gs.2022.04.05.11 კანის ბაზალურუჯრედოვანი და ბრტყელუჯრედოვანი კარცინომების პროგრესიისა და რეციდივის კლინიკური კვლევებით ნაჩვენებია, რომ იმ ინდივიდებში, რომლებშიც ვითარდება კანის ბაზალური კარცინომა, ასევე აღინიშნება ბაზალურუჯრედოვანი კარცინომის ახალი უბნის განვითარების მაღალი რისკი. გარდა ამისა, იმატებს კანის სხვა სიმსივნეების განვითარების რისკიც, მათ შორის მელანომისა და ბრტყელუჯრედოვანი კარცინომის. ბოლო 20 წლის განმვალობაში ბაზალურუჯრედოვანი კარცინომის და ბრტყელუჯრედოვანი კარცინომის განვითარების რისკი გაიზარდა 35% და 133%-ით შესაბამისად.[8], [9] ბაზალურ უჯრედოვანი კარცინომები ხშირად კლასიფიცირდება როგორც აგრესიული და არააგრესიული. ბაზალურუჯრედოვანი კარცინომის მიკრონოდულური, ინფილტრაციული და სკლეროდერმიფორმული ჰისტოლოგიური ქვეტიპები ითვლება შედარებით უფრო აგრესიულად, ზედაპირულ და ნოდოლურ ქვეტიპებთან შედარებით. რაც შეეხება ბრტყელუჯრედოვან კარცინომებს, არჩევენ მრავალ ჰისტოლოგიურ ტიპს, თუმცა შესაძლებელია მათი ორ ძირითად ქვეტიპად დაყოფა, როგორიცაა კერატინიზებული და არაკერატინიზებული ბრტყელუჯრედოვანი კაცრინომები. სხვადასხვა კვლევებით ნაჩვენებია, რომ არაკერატინიზებული ბრტყელუჯრედოვანი კარცინომები ხასიათდებიან ადამიანის პაპილომავირუსთან მკვეთრი ასოციაციით. გარდა ამისა, არსებობს მოსაზრება, რომ ბრტყელუჯრედოვანი კარცინომების დროს კერატინიზაცია ასოცირდება გაზრდილ სიკვდილიანობასთან Keywords: carcinoma; cell; doi; georgian; scientists/ქართველი; skin; vol; ამისა; არამელანომური; ასევე; ბაზალურ; ბრტყელუჯრედოვანი; განვითარების; გარდა; თუმცა; კანის; კანის ბრტყელუჯრედოვანი; კარცინომის; მეცნიერები; რომ; რომელიც; რომლებიც; სიმსივნეების; სიმსივნის; უჯრედების; ღეროვანი; წარმოადგენს
• A Study of Anxiety-Related Behavior under Conditions of Oxidative Stress Caused by Hydrogen Peroxide by Sakandelidze, Reniko ; Lomsianidze, Izolda ; Julakidze, Erekle ; Rusadze, Khatuna (2022) - I ჯგ. საკონტროლო 8 7 IV- 0.1% იან H2O2 9.5 5,5 V- 0.2% იან H2O2 13 2 წყალბადის ზეჟანგის 0,1 % და 0.2% წყალხსნარის მიღება ქრონიკულად 25 დღე დიაგრამა 2 წყალბადის ზეჟანგის 0,1 % და 0.2% წყალხსნარის მიღება ქრონიკულად 25 დღე მონაცემების შეჯამება და დასკვნები 0 2 4 6 8 10 12 საკონტროლო (I ჯგუფი) 0.1% იანი (II ჯგუფი) 0.2%იანი (III ჯგუფი) შ ფ ო თ ვი ს ს ი დ ი დ ე 0 2 4 6 8 10 12 14 საკონტროლო (I ჯგუფი) 0.1% იანი (IV ჯგუფი) 0.2%იანი (V ჯგუფი) შ ფ ო თ ვი ს ს ი დ ი დ ე Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 5, 2022 104 მიღებული ექსპერიმენტული მონაცემების ანალიზი გვიჩვენებს: წყალბადის ზეჟანგით ინდუცირებული ოქსიდაციური სტრესი, როდესაც მისი კონცენტრაცია სასმელ წყალში არ აღემატება 0.1%-ს და მიღების ხანგრძლივობა - 10 დღეს (II - ჯგუფი ) ჯერ კიდევ ვერ იწვევს საექსპერიმენტო ცხოველების ლოკომოტორული აქტივობის სტიმულირებას და შესაბამისად საკონტროლო ჯგუთან შედარებით არ ხდება შფოთვის ფსიქო-ემოციური მდგომარეობის ცვლილება. წყალბადის ზეჟანგით ინდუცირებული ოქსიდაციური სტრესი, როდესაც მისი კონცენტრაცია სასმელ წყალში არ აღემატება 0.1% და მისი მიღების ხანგრძლივობა კი - 25 დღეს (IV-ჯგუფი), იწვევს ცხოველების ლოკომოტორული აქტივობის სტიმულირებას და შესაბამისად შფოთვის ფსიქო-ემოციური მდგომარეობის ნორმის ფარგლებში მაქსიმალურ გაუმჯობესებას. აღნიშნული ფაქტი დაკავშირებული უნდა იყოს ოქსიდაციური სტრესით გამოწვეული ჰორმეზისის ფენომენის აღმოცენებასთან, რამაც განაპირობა შფოთვის ფსიქო-ემოციური მდგომარეობის გაუმჯობესება და მისი სტაბილურად შენარჩუნება. III-ჯგუფის ცხოველების მიმართ წყალბადის ზეჟანგის კონცენტრაციის გაორმაგებამ სასმელ წყალში (H2O2 0.2% წყალხსნარი), რომლის მიღების ხანგრძლივობა იყო 10 დღე, საკონტროლო ჯგუფთან შედარებით, სტატისტიკურად გამოიწვია ლოკომოტოპული აქტივობის ნაწილობრივი შემცირება და შესაბამისად შფოთვის ფსიქო-ემოციური მდგომარეობის ნორმის ფარგლბში გაუმჯობესება. ცხოველთა ამ ჯგუფში მიღეული შედეგი გვიჩვენებს, რომ სასმელ წყალში წყალბადის ზეჟანგის კონცენტრაციის გაორმაგებული დოზა, რომელსაც ახასიათებს ორგანიზმში აკუმულაციის უნარი, გახდა მიზეზი ოქსიდაციური სტრესის აღძვრის, რამაც თავის მხრივ განაპირობა ჰორმეზისის ფენომენის გამოვლენა და შესაბამისად შფოთვის ფსიქო-ემოციური მდგომარეობის გაუმჯობესება. როგორც მოსალოდნელი იყო, წყალბადის ზეჟანგის კონცენტრაციის გაორმაგებამ სასმელ წყალში H2O2 0.2% ხსნარი და მისი მიღების 25 დღიანმა ხანგრძლივობამ გამოიწვია ჰორმეზისის ფენომენის ქცევითი გამოვლენის სრული დარღვევა, ლოკომოციის შემცირება და შესაბამისად შფოთვის ფსიქო-ემოციური მდგომარეობის გაძლიერება. ამრიგად, მიუხედავად იმისა, რომ ოქსიდაციური სტრესი ჩართულია მრავალი პათოლოგიური პროცესის განვითარებაში, აღმოჩნდა, რომ მას შეუძლია შეასრულოს დადებითი როლი ნეიროპლასტიურობის, ფსიქო-ფიზიოლოგიური ადაპტაციის რეგულირებაშიც. ჩვენი შედეგების ანალიზი საშუალებას გვაძლევს აღვნიშნოთ, რომ ექსპერიმენტში მცირე დოზიანი სტრესოგენური ფაქტორის (წყალბადის ზეჟანგის H2O2 0.1%) ქრონიკული მოქმედების პირობებში ადგილი აქვს შფოთვის ფსიქო-ემოციური მდგომარეობის გაუმჯობესებას და მის სტაბილურ შენარჩუნებას ნორმის მაქსიმალურ ფარგლებში, გამოწვეულია ჰორმეზისის მოვლენის ქცევითი გამოვლინებით. სტრესოგენული ფაქტორის „დოზის“ მატებამ ანუ გაორმაგებამ (წყალბადის ზეჟანგის 0.2% წყალხსნარის ქრონიკული მიცემა) გამოიწვია ჰორმეზისის ფენომენის დათრგუნვა. ამით კიდევ ერთხელ დასტურდება ჰორმეზისის ფენომენის ძირითადი არსი, რომ სტრესოგენული ფაქტორის დაბალი დოზების დადებითი და მაღალი დოზების უარყოფითი ეფექტი შფოთვის ფსიქო-ემოციური მდგომარეობაზე. ბიომედიცინის თვალსაზრისით ჰორმეზისით აღწერენ ისეთ მოვლენას, როდესაც დაბალი დოზის ტოქსინების, ან სხვა სტრესოგენული ფაქტორების საპასუხოდ ორგანიზმში ვითარდება ბიოლოგიურად დადებითი რეაქცია. იგულისხმება ადაპტური სტრეს-რეაქცია, რომელიც უზრუნველყოფს უჯრედების მდგრადობას ამ რეაქციის მასტიმულირებელი აგენტის უფრო ძლიერი (დამღუპველი) დოზებისადმი. შფოთვა ნებისმიერი ჯამრთელი ადამიანისა და ძუძუმწოვარი ცხოველისათვის დამახასიათებელი ემოციური მდგომარეობაა, რომელსაც გარეგანი გამოხატულება ხშირად არ გააჩნია, მაგრამ მისი განცდა არსებითად, საფრთხის, მარცხის ან უსიამოვნების მოლოდინში გამოიხატება. შფოთვა სრულიად ნორმალური ემოციური მდგომარეობაა, რომელიც ნორმის ფარგლებში, სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია (2,5). Keywords: georgian; h2o2; scientists/ქართველი; stress; გამოწვეული; ზეჟანგის; თავისუფალი; ლაბირინთის; მდგომარეობის; მეცნიერები; მისი; ორგანიზმში; ოქსიდაციური; რომ; საკონტროლო; სტრესის; ფსიქო-ემოციური; შფოთვის; ცხოველთა; წყალხსნარის; ჰორმეზული
• Problematic issues of the mucous membrane inflammatory changes of the gallbladder and the features of hormonal expression in the development of dysplasia-carcinoma consequence by Kveliashvili, Tamta; Didava, George; Kepuladze, Shota; Burkadze, George (2022) - Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 5, 2022 108 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 4 Issue 5, 2022 https://doi.org/10.52340/gs.2022.04.05.13 ნაღვლის ბუშტის ლორწოვანი გარსის ანთებითი ცვლილებებისა და ჰორმონული ექსპრესიის თავისებურებების პრობლემური საკითხები დისპლაზია-კარცინომის განვითარებაში თამთა ყველიაშვილი1, გიორგი დიდავა2, შოთა კეპულაძე3, გიორგიბურკაძე; თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი აბსტრაქტი ნაღვლის ბუშტის კარცინომა წარმოადგენს ბილიარული ტრაქტის ყველაზე ხშირ სიმსივნეს. იგი შედარებით იშვიათად გვხვდება დასავლეთის ქვეყნებში. თუმცა, ფართოდაა გავრცელებული დედამიწის სხვადასხვა რეგიონებში, განსაკუთრებით კი განვითარებად ქვეყნებში. ნაღვლის ბუშტის კარცინომის მკურნალობის ყველაზე ეფექტური მეთოდია რადიკალური ქოლეცისტექტომია. თუმცა, სამწუხაროდ პაციენტთა მხოლოდ 10-30% ექვემდებარება აღნიშნულ მკურნალობის მეთოდს, შემთხვევათა 70-90%-ის შორსწასულ სტადიაზე დიაგნოსტირების გამო. ნაღვლის ბუშტის კარცინომის განვითარება დაკავშირებულია სხვადასხვა გარემო და გენეტიკურ ფაქტორებთან. ნაღვლის ბუშტის კარცინომის განვითარება ასოცირდება ქრონიკული ანთების არსებობასთან და/ან სპეციფიკური ქიმიური ნივთირებების, მძიმე მეტალების და საკვები ფაქტორების ზემოქმედებასთან. ზუსტი მექანიზმი, თუ როგორ ხდება ქოლელითიაზის ფონზე ნაღვლის ბუშტის კარცინომის განვითარება, ჯერ-ჯერობით ბოლომდე ნათელი არაა. ნაღვლის ბუშტის ანთებითი დაზიანებების დროს, ნაღვლის ბუშტის ეპითელიუმის პროლიფერაციული ინდექსის ცვლილებები ჯერ-ჯერობით შესწავლილი არაა. გარდა პროლიფერაციული მარკერებისა, ასევე ნაჩვენებია, რომ მრავალი სიმსივნის პათოგენეზში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს უჯრედის აპოპტოზური აქტივობის შემცირება. თუმცა ნაღვლის ბუშტის კარცინომების აპოპტოზური აქტივობის შესახებ ლიტერატურული მონაცემები არასრული და ურთიერთწინააღმდეგობრივია. საკვანძო სიტყვები: ნაღვლის ბუშტის კარცინომა ჰორმონული რეცეტორები; პროლიფერაციულ-აპოპტოზური მარკერები; Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 5, 2022 109 ნაღვლის ბუშტის კარცინომა წარმოადგენს ბილიარული ტრაქტის ყველაზე ხშირ სიმსივნეს. იგი შედარებით იშვიათად გვხვდება დასავლეთის ქვეყნებში. თუმცა, ფართოდაა გავრცელებული დედამიწის სხვადასხვა რეგიონებში, განსაკუთრებით კი განვითარებად ქვეყნებში. მსოფლიოს მასშტაბით 100 000 მოსახლეზე ნაღვლის ბუშტის კარცინომის ინციდენტობა შეადგენს 2,3%-ს, ხოლო საქართველოს მასშტაბით კი 1,3%-ს. ნაღვლის ბუშტის კარცინომა დასაწყის ეტაპზე უსიმპტომოდ მიმდინარეობს რაც ართულებს მის გამოვლენას და მკურნალობას[1]. ნაღვლის ბუშტის კარცინომის არაქირურგიული მკურნალობის მეთოდებიდან ყველაზე ხშირად გამოიყენება ქიმიოთერაპია და სხივური თერაპია[4][5]. Keywords: cancer; gallbladder; georgian; scientists/ქართველი; vol; ასევე; ბუშტის; დისპლაზია; დროს; ექსპრესია; თუმცა; კარცინომის; მაღალი; მეცნიერები; მისი; მკურნალობის; ნაღვლის; ნაჩვენებია; რაც; რომ; სიმსივნის; უფრო
• The Symbolic Meaning of White and Red Roses in Oscar Wilde’s Fairy Tales by Ebralidze, Lela (2022) - Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 5, 2022 120 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 4 Issue 5, 2022 https://doi.org/10.52340/gs.2022.04.05.14 თეთრი და წითელი ვარდების სიმბოლიკა ოსკარ უაილდის ზღაპრებში ლელა ებრალიძე ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასისტენტ პროფესორი, ფილოლოგიის დოქტორი https://orcid.org/0000-0003-0802-4085 აბსტრაქტი სტატიაში საუბარია თეთრი და წითელი ფერების, უფრო კონკრეტულად კი თეთრი და წითელი ვარდების სიმბოლურ დატვირთვაზე ოსკარ უაილდის ზღაპრებში. ხსენებულ ფერებთან დაკავშირებული ასოციაციების საილუსტრაციო მაგალითებში შეგვხვდა ბევრი შემთხვევა, როდესაც ერთმანეთის გვერდიგვერდ იყო ნახსენები თეთრი და წითელი ვარდები. შესაბამისად, გავეცანით კვლევებს არა მხოლოდ თეთრი და წითელი ფერების, არამედ ვარდის ზოგადი სიმბოლიკის შესახებ. ამის ფონზე განვიხილეთ, თუ რა კონოტატიურ მნიშვნელობათა მატარებელია თეთრი და წითელი ფერები, თეთრი და წითელი ვარდები ოსკარ უაილდის ნაწამორმოებებში. გამოიკვეთა მთელი რიგი მნიშვნელობები, როგორიცაა, უმანკო თუ ვნებიანი სიყვარული, ცოდვის სისხლით გამოსყიდვა და სულიერი განწმენდა, ხელოვნება. ყოველივე ეს თავად ავტორის პიროვნებას და ცხოვრებას ასახავს და ნათელ გვინდა პარალელი გავავლოთ ზღაპართან The Nightingale and the Rose („ბულბული და ვარდი“), სადაც თეთრი ვარდი უმანკო, წითელი ვარდი კი ვნებიანი, მგზნებარე სიყვარულის გამომხატველია. თუმცა, ამ ზღაპარში ვარდი არაერთმნიშვნელოვან სიმბოლოდ გვევლინება. https://www.coursehero.com/lit/The-Nightingale-and-the-Rose/character-analysis/#Nightingale Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 5, 2022 130 უპირველეს ყოვლისა, იგი წარმოადგენს ხელოვნებას, რადგან ბულბულის მშვენიერი სიმღერისა და თავგანწირვის ნაყოფია. ბულბული როგორც ხელოვანი საკუთარი სიმღერით ამოიყვანს მას და საკუთარი გულის სისხლით შეღებავს წითლად, ვარდი არის ხელოვნება, რომელიც მსხვერპლს მოითხოვს ჭეშმარიტი ხელოვანისგან და ისიც სიცოცხლეს დაუფიქრებლად სწირავს, თუმცა დაუფასებელი რჩება. აქ იხატება თავად უაილდის პიროვნება, რომელიც ხელოვნებას ყველაფერზე მაღლა აყენებდა და სწორედ ხელოვნებასა და სილამაზეში ეძიებდა თავშესაფარს რეალური სამყაროს ფარისევლობისა და ვერცხლისმოყვარეობისაგან. მეტად საგულისხმოა ის შემთხვევები, როდესაც უაილდი ვარდებს და ზოგადად ყვავილებს ცოდვებისაგან განწმენდისა და ღვთაებრივი სიყვარულის სიმბოლოდ იყენებს. გარდაცვლილი თავკერძა გოლიათის ცხედარს საკუთარ ბაღში თეთრი ყვავილებით დაფარულს პოულობენ მას შემდეგ, რაც პატარა ბიჭი, ქრიტეს რომ განასხიერებს, მას გამოეცხადება და სამოთხეში წაიყვანს; ზღაპარში “The Fisherman and his Soul” სიყვარულისათვის დაღუპული პატარა ქალთევზა ტალღებზე ტივტივებს როგორც ვერცხლზე უფრო თეთრი, ქაფივით თეთრი ყვავილი; თეთრი და წითელი ვარდები ერთად გვხვდება ზღაპარში “The Young King,” რომლის მთავარი გმირი ჭეშმარიტებას ეზიარება და სულიერად ამაღლებული უფლისაგან კურთხევას მიიღებს. ოსკარ უაილდი იზარებს ქრისტიანულ ლიტერატურაში დამკვიდრებულ სიმბოლიკას, რომლის მიხედვითაც წითელი ვარდი წამებას, ჯვარცმას, ქრისტეს მიერ დაღვრილ სისხლს განასახიერებს, თეთრი ვარდს კი ამ გზით განწმენდის, მიტევების სიმბოლოდ წარმოგვიდგენს. ცოდვის სინანულით, სისხლით გამოსყიდვის თემა ყველაზე მეტად არის წინ წამოწეული პოემაში Keywords: georgian; red; rose; scientists/ქართველი; white; wilde; არის; აქვს; და წითელი; ვარდები; ვარდი; ზღაპარში; თეთრი; იგი; მას; მერაბიშვილი; მეცნიერები; ოსკარ; როგორც; როდესაც; რომ; რომელიც; რომლის; სადაც; სიმბოლოდ; სიყვარულის; უაილდი; უფრო; ფერების; ქრისტეს; წითელი
• For the chemistry of cultural heritage (Part II - for stone conservation/restoration) by Matsaberidze, Mamuka; Janelidze, Inga (2022) - სამეცნიერო ან ესთეტიკური ღირებულების გეოლოგიური და ფიზიკური ფორმაციები;  გადაშენების საფრთხის ქვეშ მყოფი ცხოველებისა და მცენარეების სამყოფელი ტერიტორიები;  მღვიმეები. ადამიანი საკუთარ იდენტობას კულტურული მემკვიდრეობის მეშვეობით ინარჩუნებს. ზოგადად, ესა თუ ის ქვეყანა გაიგივებულია მის რომელიმე ძეგლთან, მაგალითად, იტალია - პიზის კოშკთან, ვენეციასა ან ფლორენციასთან; ეგვიპტე - გიზის დიდ პირამიდასთან; ინდოეთი - ტაჯ-მაჰალთან; გაერთიანებული სამეფო - შექსპირთან და ლონდონის 14 კულტურული ლანდშაფტი - (გერმ. “Land” - მიწა, “Schaft” - სახე, იერი) ბუნებრივ-გეოგრაფიული არეალი ან ბუნებისა და ადამიანის მოქმედებით შექმნილი მატერიალური და არამატერიალური ფასეულობის მომცველი სისტემა. 15 ინდუსტრიული არქეოლოგია - წარსულის საწარმოო და ფიზიკური შრომის არსობრივი კვლევა დღემდე შენარჩუნებული დოკუმენტური და არტეფაქტული მტკიცებულებების შესწავლის საფუძველზე. 16 არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის მატარებელი - პირი ან პირთა ჯგუფია, რომელთაც გააჩნიათ არამატერიალურ კულტურულ მემკვიდრეობასთან დაკავშირებული ცოდნა ან უნარ-ჩვევები, რომლისთვისაც ეს ტრადიცია მისი ყოფისა და კულტურული იდენტობის განუყოფელი ნაწილია. გამორჩეული ცოდნისა და უნარ- ჩვევების მატარებლებს „საქართველოს მიწა - წყალზე მგონი არ მოიძებნება არც ერთი კუთხე, არც ერთი ხეობა და სოფელი, რომ წარსულის რაიმე ნაშთი არ იყოს დარჩენილი - ან ძველი ეკლესია და სამრეკლო, ან ციხის ნანგრევი, ან სადარაჯო კოშკი, ან ნასახლარი. ჩვენი ქვეყნის მძიმე ისტორიული ხვედრის მოწმეებია ნასოფლარები და ნაქალაქარები, რომლებიც უმეტესად სამხრეთის რაიონებშია, იმ კუთხეებში, რომელთაც პირველად უხდებოდათ მტრის შეხვედრა და გამკლავება. თბილისისა და საქართველოს სხვა ქალაქების მუზეუმებში ინახება ოქრომჭედლობის, დეკორაციული ქანდაკების, გამოყენებითი ხელოვნების სხვადასხვა დარგთა მშვენიერი ნიმუშები, მრავალი ათასი ხელნაწერი წიგნი, რომელთაგან ბევრი ოსტატურად შესრულებული სამკაულებითა და მინიატურებითაა მორთული. ტაძრების კედლებმა შემოგვინახა სხვადასხვა დროის ფრესკები და მოზაიკები - ამ მხატვრობაში მარტო საღვთო წერილის სიუჟეტებს კი არ ვხვდებით, არამედ ისტორიულ პირთა - მეფეთა, ფეოდალთა, სასულიერო მოღვაწეთა საინტერესო პორტრეტებსაც. ბოლო ათეული წლების არქეოლოგიურმა კვლევა-ძიებამ დიდად განავრცო ქართული ხელოვნების ქრონოლოგიური არე: მეცნიერებამ უკვე ჩააღწია ძველი წელთაღრიცხვის მეხუთე ათასწლედამდე, როდესაც ჩვენი შორეული წინაპრები სრულიად პრიმიტიულ საცხოვრებლებს ქმნიდნენ, და, ამგვარად, პირველ ნაბიჯებს დგამდნენ სამშენებლო ხელოვნების დარგში (აღარაფერს ვამბობთ პირველყოფილ ადამიანთა ნაკვალევის შესახებ). Keywords: conservation; georgian; georgian scientists/ქართველი; heritage; http://blueshield.ge/wp-content/uploads/2020/12/%e1%83%a0%e1%83%9d%e1%83%92%e1%83%9d%e1%83%a0-%e1%83%93%e1%83%90-%e1%83%a0%e1%83%90%e1%83%a2%e1%83%9d%e1%83%9b-%e1%83%a3%e1%83%9c%e1%83%93%e1%83%90-%e1%83%93%e1%83%90%e1%83%95%e1%83%98%e1%83%aa%e1%83%95%e1%83%90%e1%83%97-%e1%83%9b%e1%83%9d%e1%83%93%e1%83%94%e1%83%a0%e1%83%9c%e1%83%98%e1%83%a1%e1%83%a2%e1%83%a3%e1%83%9a%e1%83%98-%e1%83%90%e1%83%a0%e1%83%a5%e1%83%98%e1%83%a2%e1%83%94%e1%83%a5%e1%83%a2%e1%83%a3%e1%83%a0%e1%83%90_online.pdf; icomos-ის; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; ამგვარი; არის; ასევე; გამოიყენება; ექსპონატის; ზედაპირზე; ზედაპირიდან; ზედაპირის; კონსერვაციის; კულტურული; კულტურული მემკვიდრეობის; მათი; მართვის; მარმარილოს; მასალის; მემკვიდრეობის; მეოცე; მეცნიერები; მისი; ნატრიუმის; რამდენიმე; რაც; როგორც; რომ; რომელიც; რომლებიც; საერთაშორისო; საუკუნის; საქართველოს; სხვადასხვა; უნდა; უფრო; ქართული; ქვის; ქიმიური; შეიძლება; შემდეგ; ძეგლის; ხდება
• The histopathological and phenotypic characteristics of keloid and hypertrophic scar during wound closure with compressive and non-compressive sutures by Sulamanidze, Konstantin; Chkhaidze, Zurab; Burkadze, George (2022) - და ჰიპერტროფიული ნაწიბურები წარმოიქმნება სპონტანურად, ან ტრავმის შემდეგ, მის განვითარებაში გენეტიკურ და გარემო ფაქტორების ზემოქმედებას გარკვეული წილი მიძღვის. Გარკვეული კვლევების გამოვლენილია კავშირი კანის პათოლოგიური ნაწიბურების წარმოქმნასა და სხვადასხვა დემოგრაფიულ რისკ-ფაქტორებს შორის, კერძოდ, გეოგრაფიულ რეგიონსა და ეთნიკურ კუთვნილებას შორის [3]. ჭრილობის შეხორცება წარმოადგენს ფიზიოლოგიურ, რთულ და კარგად რეგულირებულ პროცესს, რომელიც მოიცავს უჯრედების მიგრაციის, ანთების, ინერვაციისა და ანგიოგენეზის პროცესების ერთობლიობას. ჭრილობის შეხორცების პროცესი შედგება ხუთი ძირითადი ფაზისგან. ესენია ჰემოსტაზი, ანთება, პროლიფერაცია, რე-ეპითელიზაცია და რემოდელირება[2]. Keywords: doi; georgian; keloid; scientists/ქართველი; tgf; vol; ანთებითი; არის; განვითარების; იწვევს; კანის; კელოიდებისა; კოლაგენის; მეცნიერები; ნაწიბურების; პათოლოგიური; რაც; როგორც; რომ; რომელიც; რომლებიც; შემდეგ; შესაძლოა; შორის; წარმოადგენს; წარმოქმნის; ჭრილობის; ჰიპერტროფიული
• Physicochemical characteristics of fresh and lyophilized Georgian royal jelly and Formulation bentonite-based cream by Tsiklauri, Lia; Getia, Malkhaz; Bakuridze, Aliosha (2022) - According to the obtained data presented in Table 2, the values of total acidity for RJ samples correspond to the normal range given in the published literature: 3–6 ml 0.1 n NaOH/g. Furthermore, in the IR spectra of RJ cream, the absorption areas characteristics for bentonite clay were also revealed. Keywords: ascane; base; cream; formulations; fresh; georgian; jelly; lyophilized; royal; samples; scientists/ქართველი; მეცნიერები
• Structural-molecular features of the osteochondral unit of the femur head and the synovial membrane and characteristics of progression and relapse in different types of osteoarthritis by Qavtaradze, Nino; Qartvelishvili, Elene (Dodo); Kepuladze, Shota; Burkadze, George (2022) - ბევრი რამ არის შესწავლილი სტრუქტურული და მოლეკულური ცვლილებების შესახებ, რომელიც მიმდენარეობს ოსტოართრიტული ხრტილის უჯრედგარე მატრიქსსა და ქონდროციტებში. იმ სტრუქტურულ ცვლილებებს, რომელიც ვლინდება გამოსახულებითი ტექნიკის გამოყენებით სასახსრე ხრტილში, სუბქონდრულ ძვალსა და სხვა პერი- არტიკულარულ ქსოვილებში, წინ უსწრებს მოლეკულური ფაზა, რომელიც ფარულად მიმდინარეობს წლების განმავლობაში [19]. ანთებითი რეაქცია გამოწვეულია, როგორც უჯრედგარე მედიატორებით, როგორიცაა ციტოკინები და პროტეაზები, ასევე შიდა უჯრედული მექანიზმებით. ეს განაპირობებს ანთებითი მედიატორების რაოდენობის გაზრდასა და დაჟანგული ცილების ელიმინაციის შემცირებას. საინტერესოა, რომ ოქსიდაციურ სტრესს შეუძლია, ხელი შეუწყოს უჯრედების, Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 5, 2022 179 მათ შორის, ქონდროციტების ფიზიოლოგიურ დაბერებას. უჯრედულ დონეზე, დაბერება შეიძლება დაიყოს ორ ძირითად კატეგორიად: რეპლიკაციური და სეკრეტორული. ბევრ უჯრედს აქვს შეზღუდული პროლიფერაციული უნარი და მათი გაყოფის სიჩქარე პროლიფერაციის შემდეგ მცირდება (რეპლიკაციური დაბერება). Keywords: georgian; osteoarthritis; scientists/ქართველი; vol; ანთებითი; ასევე; გარდა; თუმცა; მათ; მენჯ-ბარძაყის; მეცნიერები; მისი; მოლეკულური; ოსტეოართრიტის; რაც; როგორც; რომ; რომელიც; სასიგნალო; სახსრის; სინოვიური; შესაძლოა; ცვლილებები; წარმოადგენს; ხრტილის
• New normality of agriculture against the background of infodemia (Georgian example) by Kuprashvili, Natia; Chalaganidze, Nino; Choladze, Irma (2022) - Existing scientific works and articles say that problems of agricultural communications exist even in such developed countries, as the USA. საზოგადოებრივი აზრით მანიპულაციასა და მომხმარებლის ინფორმირებულ არჩევანზე გავლენას. წინამდებარე ნაშრომის მიზანია მიმდინარე ინფოდემიის ფონზე სოფლის მეურნეობის დარგის ე. წ. ,,ახალი ნორმალობის“ ანალიზი, რომელსაც განვიხილავთ, როგორც ცალკეული ინდივიდებისა და ორგანიზაციების მიერ ათასწლეულების განმავლობაში გამომუშავებული ქცევის ნორმების ჩანაცვლებას ურთიერთობის ახალი ფორმებით. თავად ტერმინი ინფოდემია კი, ონლაინ და ოფლაინ ინფორმაციის მოზღვავებად განისაზღვრება და ცრუ ცნობების განზრახ გავრცელების მცდელობით მიზნად ისახავს ცალკეული ჯგუფებისა და ინდივიდების ალტერნატიული დღის წესრიგის ხელშეწყობას. კვლევის ამოცანა საქართველოს მცირე და საშუალო ფერმერების საქმიანობის მაგალითზე, ახალი ნორმალობის პირობებში, მომხმარებელთან კავშირისა და ბაზრის წვდომისტვის, კომუნიკაციის არხებისა და ფორმების ანალიზია. Keywords: communication; farmers; georgian; information; normality; pandemics; research; sector; skills; მეცნიერები
• Modeling of kinematic pairs with 3D graphic editors by Khatiashvili, George (2022) - და ვააქტიურებთ Cylinder (ცილინდრი) ფანჯარას ვხაზავთ ცილინდრს და ინსტრუმენტთა პანელის Move (გადაადგილება) და ინსტრუმენტთა პანელის Rotate (მობრუნება) საშუალებით ვასწორებთ ობიექტს. გასწორების შემდეგ ვაერთებთ ერთმანეთთან ობიექტებს და ვიღებთ ხრახნულ კინემატიკურ წყვილს. შემდეგ კინემატიკურ წყვილს წარმოადგენს ცილინდრული კინემატიკური წყვილი. იგი შედგება ღერძისა და ცილინდრისაგან, 4- ზე. მექანიზმი შედგება ბრუნვითი და სფერული კინემატიკური წყვილებისაგან. აქ წარმოდგენილია ინვერსიით შექმნილი შეწყვილებული მექანიზმი, რომელიც უზრუნველყოფს მუშა რგოლების ურთიერთსაწინააღმდეგო მიმართულებით ბრუნვას. ეს კი ფურცლის ნებისმიერი კუთხით მობრუნებას მარტივად შეძლებს. გამოყენებული ლიტერატურა: 1. ვ. ასათიანი, ნ. თოდუა- გეომეტრიული მოდელირება და მანქანური გრაფიკა. ნაწ. II; 2. ნ. ნოზაძე, გ. ჩიტაიშვილი - საინჟინრო კომპიუტერული გრაფიკა ნაწ. II Auto cad; 2. Keywords: create; georgian; ბრუნვითი; ვიწყებთ; ინსტრუმენტთა; კინემატიკური; მეცნიერები; პანელის; რგოლების; რომელიც; საშუალებით; შემდეგ; ჩანართიდან; ცილინდრის; წყვილის
• Evaluation of recurrent soft tissue injuries of shoulder after physiotherapy treatment in athletes by Potskhveria, Vasil; Maskhulia, Lela; Pavliashvili, Natalia; Akhalkatsi, Valeri; Matiashvili , Marina (2022) - ცხრილი #1 - მხრის ტკივილის და დისფუნქციის განმეორებითი შემთხვევების რაოდენობა სპორტული აქტივობის განახლებიდან 8 და 12 კვირის შემდეგ ჯგუფები განმეორებითი დაზიანებებისას ტკივილის ჯგუფში განმეორებითი დაზიანებების სიხშირე ნაკლებია II და III საკონტროლო ჯგუფებთან შედარებით; ასევე, II და III ჯგუფებთან შედარებით მნიშვნელოვნად დაბალია ტკივილის მონაცემებიც. კვლევაში ჩართული სამივე ჯგუფის სპორტსმენების დაზიანებული მხრის ფუნქციური მდგომარეობა შეფასდა KJOC-ის სკალის მიხედვით და მიღებულ ქულათა საშუალო მაჩვენებლების ჯგუფთაშორის შედარების შედეგები ასახულია ცხრილში (ცხრილი #6). Keywords: athletes; iii; injuries; shoulder; განმეორებითი; დაზიანებების; კვირა; კვირის; კვირის შემდეგ; მეცნიერები; მხრის; რბილი; სპორტსმენის; სპორტული; ტკივილის; ქსოვილების; შემდეგ; ჯგუფის
• Natural Waste Use for Mycotoxins Adsorption by Karkashadze, Nino; Uridia, Rusudan; Tserodze, Nana; Tatiashvili, Leila; Ebralidze, Ketevan; Dolidze, Liparit (2022) - The food is frequently infected by fungi of Fusarium and Aspergillus families, which produce more or less hazardous mycotoxins: mycotoxin T-2 and aflatoxin B1 [2]. This fact leads to food contamination with different mycotoxins raises as well. Keywords: aflatoxin; conditions; food; lignin; mycotoxins; storage; t-2; zearalenone; მეცნიერები
• Toxicological characterization of pesticides used against the Asian Halymorpha Halis, features of action on the body, prevention of acute and chronic poisoning by Giorgobiani, Marina (2022) - (Beauveria bassiana) – 6 ლ/ჰა ნიმფების წინააღმდეგ და 12 ლ/ჰა – იმაგოს წინააღმდეგ. რეკომენდებულია 3 შესხურება 7-დღიანი ინტერვალით, თხილის სიმწიფის და სიმინდის რძისებრ-ცვილისებრი სიმწიფის პერიოდში. ნიმბეციდინი (აზადირაქტინი) – 5-6 ლ/ჰა თხილზე რეკომენდებულია 3 შესხურება ნიმფების გამოჩენისთანავე, ყვავილობის და ნაყოფის გამონასკვის ეტაპზე და მოსავლის აღებამდე 10 დღით ადრე. საცხოვრებელი სახლების, ასევე სხვა მავნებლის წინააღმდეგ. ქიმიური ბრძოლის ორივე შემთხვევაში საქართველომ გაითვალისწინა სხვა ქვეყნების გამოცდილება, განსაკუთრებით აშშ წარმატებული ბრძოლა ამ მავნებლის წინააღმდეგ და ქიმიურ ღონისძიებებს ატარებს პირეტროიდების ჯგუფის პრეპარატებით. მსოფლიოში უკვე დიდი ხანია პრაქტიკაში შემოვიდა ინსექტიციდების ჯგუფი – სინტეზური პირეტროიდები. ისინი გვირილას (პირეტრუმი) მოქმედი საწყოსი – პირეტრინების ანალოგებია და ბუნებრივი პირეტრინებისაგან განსხვავდებიან უფრო მაღალი აქტივობით და გარემო ფაქტორებისადმი, პირველ რიგში, მზის ულტრაიისფერი სხივების სპექტრისადმი გამძლეობით. პირეტროიდებმა ჩაანაცვლეს ის მაღალტოქსიკური პესტიციდები, რომელთაც ახასიათებდა ბიოსფეროში დაგროვება, ადამიანის ორგანიზმში კუმულირება, აგრეთვე ალერგიული, ბლასტომოგენური, ტერატოგენული, ემბრიოტროპული და სხვა არასასურველი თვისებები. ამ ჯგუფს მიეკუთვნებიან დეცისფლუქსი, თეიქოფი, ინსაკარი და ზონდერი. ეს პრეპარატები ხასიათდებიან ქიმიური სისუფთავის მაღალი ხარისხით, შეიცავენ ერთადერთ იზომერს, რომელიც მაღალეფექტურია მავნებლის Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 5, 2022 242 წინააღმდეგ საბრძოლველად. აღსანიშნავია ამ პრეპარატების სწრაფი მოქმედება მავნებლის ნერვულ სისტემაზე, დაბალი ხარჯვის ნორმა, გარემოს ნაკლები დაბინძურება, ისინი სწრაფად იშლებიან არატოქსიკურ კომპონენტებად და სწრაფადვე გამოიდევნებიან ორგანიზმიდან. ორმოც წელზე მეტია რაც ამ ჯგუფის პრეპარატებს მოიხმარენ მთელ მსოფლიოში და მათ შორის საქართველოში. პირეტროიდების გამოყენების დაწყება წარმოადგენდა მნიშვნელოვან მოვლენას ინსექტიციდების ისტორიაში. მცენარეთა დაცვის საშუალებების ბაზარზე პირეტროიდების წილი 15%-ზე მეტია და დღესაც გრძელდება კვლევები ამ ჯგუფის პრეპარატები დახვეწისათვის. ნებისმიერი პესტიციდის და მათ შორის პირეტროიდების გამოყენებისას აუცილებელია დაცული იქნას პრეპარატის გამოყენების რეგლამენტები და უსაფრთხოების სანიტარულ- ჰიგიენური წესები. ყველა ეს ნორმა და წესი მკაცრად არის დაცული, როდესაც სურსათის ეროვნული სამსახური ქიმიური წამლობის ღონისძიებებს ატარებს. მაგრამ გასათვალისწინებელია მოსახლეობის მაღალი ჩართულობა ამ განსაკუთრებით მავნე მწერის რიცხოვნობის შემცირებაში. დღეისათვის აზიური ფაროსანას წინააღმდეგ გამოიყენება საქართველოში რეგისტრირებული სინთეზური პირეტროიდებისა და ნეონიკოტინოიდების ჯგუფის ინსექტიციდები. სხვა ქვეყნების, მათ შორის ამერიკის შეერთებული შტატების გამოცდილებით, მავნებლის წინააღმდეგ ყველაზე ეფექტიანია პირეტროიდული ჯგუფის – ბიფენტრინის შემცველი პრეპარატები. საქართველოში რეგისტრირებულია: ტალსტარი, ზონდერი, ინსაკარი, ბატალიონი, თეოქოფი, კურა-კურა და ხაბლა. პრეპარატების ხარჯვის ნორმაა 0.3-0,6 ლიტრი ჰექტარზე. ამ პრეპარატებით წამლობა უნდა ჩატარდეს პრეპარატების გამოყენების წესებისა და ლოდინის პერიოდის (შეწამვლიდან – მოსავლის აღებამდე) მკაცრი დაცვით. ფაროსანას წინააღმდეგ ასევე გამოიყენება კომბინირებული ინსექტიციდები: პირინექს სუპერი (ბიფენტრინი + ქლორპირიფოსი) – 0,5-0,7 ლიტრი/ჰექტარზე (ლ/ჰა), ანტიხრუშჩი (ბიფენტრინი + იმიდაკლოპრიდი) – 0,8-1 ლ/ჰა, ნურელ-დ, ეფდალ-ფოსეტრინი, სუპერკილ ფორტე, ქლორპირივიტ-აგრო, ტენჩანტი (ქლორპირიფოსი + ციპერმეტრინი,) – 1-1,5 ლ/ჰა. პირეტროიდების ჯგუფიდან: რივომეტრინი, ეფდალ კიმეტრინი, ალექსანდერი, კრალი 250 ეკ, საირუქსი, მატადორი, ბესტ სუპერი, ციპრინი (ციპერმეტრინი) – 0,2-0,4 ლ/ჰა; ფასტაკი, ალპაკი, სუპერ ჰექტამეტრინი, ბესტ ალფა, ეფდალ ალფატრინი (ალფა-ციპერმეტრინი) – 0,25-0,35 ლ/ჰა, კარატე ზეონი, კარატე, კაიზო, გრანდი დ, ეფდალ ლამტორინი, ტეკვანდო კაფსულა, პეტრა, ლამბადა ჩY (ლამბადა-ციჰალოტრინი) – 0,4-0,8 ლ/ჰა, ფიური (ზეტა-ციპერმეტრინი) – 0,2-0,4 ლ/ჰა. ნეონიკოტინოიდების ჯგუფიდან გამოიყენება: აქტარა, მედალი, რენოვა (თიამეტოქსამი) – 0,2-0,4 კილოგრამი ჰექტარზე (კგ/ჰა), კონფიდორ მაქსი, მიდაში, იმიდორ მაქსი, იმიდორ დ (იმიდაკლოპრიდი) – 0,2 კგ/ჰა, პერფექტო, ანტიკოლორადი (ლამბადა-ციჰალოტრინი + იმიდაკლოპრიდი) – 0,3-0,5 ლ/ჰა და აღნიშნული ჯგუფის სხვა პრეპარატები. კარბამატების ჯგუფიდან გამოიყენება: ლანატი (მეთომილი) – 1,8-2,2 ლ/ჰა, ნიტროგუანიდინების ჯგუფის სტარკლი (დინოტეფურანი) – 0,5-1 კგ/ჰა, რომელიც ლოდინის მოკლე პერიოდით (თხილი, ხეხილი – 14, ბოსტნეული – 5 დღე) გამოირჩევა. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 5, 2022 243 ბიოლოგიური ინსექტიციდები. nostaljisti (Beauveria bassiana) – 6 ლ/ჰა. თხილზე რეკომენდებულია 3-4 შესხურება მცენარის ზრდის პროცესში, მავნებლის ნიმფების გამოჩენისთანავე Keywords: georgian; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; აზიური; აზიური ფაროსანას; ასევე; გამოიყენება; გამოყენების; გამოყენებული; განსაკუთრებით; გიორგობიანი; თბილისი; ისინი; ლ/ჰა; მავნებელი; მავნებლის; მეცნიერები; მიერ; მოსავლის; პესტიციდების; პირეტროიდების; რაც; სხვა; უნდა; ფაროსანას; ფაროსანას წინააღმდეგ; შემთხვევაში; წინააღმდეგ; ჯგუფის
• Transit system and benefits of its operation by Ramazashvili, Nino (2022) - საბაჟო გარანტიებისთვის სატრანზიტო ქვეყნებში არის სწრაფი ადმინისტრაციული პროცედურები ტრანზიტულ მოძრაობაზე. ზოგადად, სატრანზიტო მოძრაობის უფლებები არეგულირებს ტერიტორიაზე წვდომას. ისინი ექვემდებარებიან მოლაპარაკებებს სახელმწიფოებს შორის და წარმოადგენს ორ, რეგიონულ ან მრავალმხრივ შეთანხმების ნაწილს - ტრანზიტი ან ტრანსსასაზღვრო ტრანსპორტი. ოპერატიული თვალსაზრისით, სატრანზიტო ოპერაცია მოიცავს საქონელს, მომსახურებას. 45 სატრანზიტო ოპერაციების სარგებელი მრავალი მტკიცებულება არსებობს, იმისა რომ გაზრდილი ეკონომიკური ვაჭრობა ხელს უწყობს ქვეყნების განვითარებას. სავაჭრო ბარიერების შემცირებას და ეფექტურობის გაზრდას წვლილი შეაქვს ქვეყნების ეკონომიკურ ზრდაში. საბაჟო სატრანზიტო ოპერაცია მოიცავს ბევრ სავაჭრო ბარიერს, რადგან ის ჩვეულებრივ მოიცავს დაინტერესებულ მხარეებს, როგორიცაა: გადასახადების სრულ რაოდენობას. გარანტიის გაანგარიშება არის საქონელზე მოქმედი გადასახადების განაკვეთების საფუძველზე. ყოვლისმომცველი გარანტია, მეორეს მხრივ, არის გაშვებული გარანტია, რომელიც შეიძლება იყოს ხელახლა გამოყენებული და რომელიც მოიცავს ერთი და იმავე ოპერატორის მიერ განხორციელებულ რამდენიმე სატრანზიტო ოპერაციას, საბაჟოს მიერ დაფიქსირებული მოცემული საცნობარო თანხით. საცნობარო თანხა ჩვეულებრივ გამოითვლება გადასახადებისა მთლიანი ოდენობის საფუძველზე, რომელიც ოპერატორმა შეიძლება გაიღოს სატრანზიტო ოპერაციებისას, სავარაუდო რაოდენობა, რომელსაც იგი განახორციელებდა განსაზღვრული პერიოდის განმავლობაში მაგ. ერთი კვირა ან ერთი თვე. საბაჟო ტრანზიტის რეჟიმისა Keywords: georgian; scientists/ქართველი; არის; გარანტიის; მეცნიერები; მოიცავს; ოპერაციების; პროცედურები; რისკის; საბაჟო; საერთაშორისო; სასაზღვრო; სატრანზიტო; საქონელი; საქონლის; ტრანზიტის; უნდა; შეიძლება
• For the chemistry of cultural heritage (Part III - For surface chemistry of archaeological gold and silver) by Matsaberidze, Mamuka; Janelidze, Inga (2022) - უძველესი დროიდან ოქრო გამოიყენება სხვა ლითონების ზედაპირთა მოოქროებისათვის. ის ადვილად იხსნება ვერცხლისწყალში და წარმოქმნის ამალგამას. ამალგამაციის მეთოდით მოოქროებულია უძველესი ფერადლითონდამუშავების შედევრები და ვერცხლის ნაკეთობები. ამალგამა წარმოადგენს ლითონურ სისტემებს, რომელთა შედგენილობაში ერთ- ერთ კომპონენტად შედის ვერცხლისწყალი. ამალგამა ნახევრადთხევადი ნარევია. ცნობილია ოქროს ბუნებრივი ამალგამა გეოქიმიური მონაცემებით: მსოფლიო გლობალიზმის გავლენის შედეგად, დღევანდელ მსოფლიო ბაზრებზე ინდუსტრიული პროდუქციის სტანდარტიზაცია შეინიშნება. ამის გამო მომხმარებელი სულ უფრო მეტად ინტერესდება თვითმყოფადი, განსხვავებული პროდუქტით. კულტურული მემკვიდრეობა სწორედ ის რესურსია, რის საფუძველზეც შესაძლებელია ამ მოთხოვნის დაკმაყოფილება და ინოვაციური, მომხმარებლისთვის საინტერესო, პროდუქციის შექმნა. ასევე მნიშვნელოვანია მეორე ტენდენცია - ხელნაკეთი პროდუქციის პოპულარობის ზრდა, მისი აღქმის და ცნობადობის ამაღლება და, შესაბამისად, მასზე მოთხოვნის მატება, რაც პირდაპირ ეხმიანება ტრადიციულ ხელოსნობას და მისი ეკონომიკური მდგრადობის კარგ წინაპირობას ქმნის. უნდა აღინიშნოს, რომ კულტურული მემკვიდრეობის კომერციალიზაცია სათუთი საკითხია. ხშირია გაზრდილი მოთხოვნის შედეგად მიღებული პროდუქციის ნეგატიური სახეცვლის და ტრადიციის დეკონტექსტუალიზაციის შემთხვევები. მაგალითად, კულტურული ტურიზმის განვითარებამ გამოიწვია კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლებზე მნახველების რაოდენობის ზრდა, რამაც დადებით ეკონომიკურ შედეგთან ერთად, წარმოშვა პრობლემები, რომლებიც ამ ძეგლების დაცვასა და გადარჩენას ეხება. არსებობს კულტურული მემკვიდრეობის რიგი სფეროები, რომლებისთვისაც იმთავითვე იყო დამახასიათებელი კომერციალიზაცია. ასეთებია, მაგალითად, თეატრალიზებული წარმოდგენები, ტრადიციული რეწვის დარგები, ხალხური მედიცინა. Keywords: georgian; georgian scientists/ქართველი; iii; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; არქეოლოგიური; ასევე; აღმოჩენილი; განვითარების; გრაფიკული; დამუშავების; ექსპონატის; ვერცხლის; ინფორმაციის; კულტურის; კულტურული; კულტურული მემკვიდრეობის; ლომის; მათი; მემკვიდრეობის; მეორე; მეცნიერები; მისი; მხრივ; ნატრიუმის; ოქრომჭედლობის; ოქროს; რაც; როგორც; რომ; რომელიც; სადაც; საიუველირო; საქართველოს; სურ.; სხვა; ტექნიკური; უფრო; ფერადი; ქართული; ძვ.წ.; წყაროს; ხანის
• The Problems Connected with Translating Titles of English Literary Works into Georgian by Ebralidze, Lela (2022) - და ცნობისმოყვარეობას აღგვიძრავს მისი ქმნილებისადმი. გასაკვირი არ არის, რომ სათურის შესწავლას არაერთმა გამოჩენილმა მეცნიერმა მიუძღვნა საგულისხმო ნაშრომები. ასეთ ავტორებს შორისაა სათაურის ანალიზის ფუძემდებელი (ნაშრომის „სათაურის პოეტიკა“ ავტორი) ს. კრჟიჟანოვსკი, ასევე ი. გალპერინი, ი. ლოტმანი, ი. არნოლდი, ჰ. ლევინი, ქართველი მეცნიერები, ლ. ჯოხაძე, ნ. მარტაშვილი და სხვები. ჩვენთვის საინტერესო გამოდგა ქართველი მეცნიერის, მ. გაბადაძის სადისერტაციო ნაშრომი „მხატვრული ტექსტის სათაური როგორც ენობრივ–კულტურული ფენომენი და მისი და 11. Keywords: georgian; https://www.mentalfloss.com/article/62088/9-english-novels-strangely-translated-titles; scientists/ქართველი; translation; ანუ; არის; დედნის; ენაზე; თარგმანის; თარგმანში; იგი; ლ.ე.; მაგრამ; მეცნიერები; მთარგმნელი; მისი; მკითხველის; მხატვრული; ნაწარმოების; რაც; როგორც; როდესაც; რომ; რომანის; რომელიც; სადაც; სათაურის; სამიზნე; სიტყვების; სიტყვის; ტექსტის; უნდა; ფუნქცია
• FDS modeling of severe fires under combined tunnel ventilation conditions by Lanchava, Omar; Nozadze, George (2022) - 109 მ მანძილზე მარჯვენა პორტალის მხარეზე. ორივე სავენტილაციო ფანჯარასთან, ცეცხლის კერიდან მოშორებით, პორტალების მხარეებზე ამოქმედებულია თითო ცალი მოქნილი ცეცხლგამძლე ბარიერი. ყოველი სცენარის შემთხვევაში დაცული იყო შემდეგი საწყისი და სასაზღვრო პირობები: ჩვეულებრივი სტანდარტული ვენტილაციისა და სახანძრო ვენტილაციის მოდელირება ითვალისწინებდა ჰაერის რაოდენობის 33 %-ით ზრდას წვის პროდუქტების მატების ხარჯზე ისეთნაირად, რომ სუფთა ჰაერის მისაწოდებელ არხში და გაჭუჭყიანე-ბული ჰაერის ასარინებელ არხში ერთი და იმავე სავენტილაციო ნაკადის პირობებში დაცული იყო ერთნაირი სიჩქარე - 5, 10, 15 და 20 მ/წმ ყოველ მათგანში. მოდელირების დრო შეადგენდა 60 წმ. საწყისი და სასაზღვრო პირობების ასეთი კონფიგურაცია თითოეული სცენარის შეფასების საშუალებას იძლევა. ამის შედეგად გამოვკვეთება ის თავისებურებანი, რაც ახასიათებს ხანძრის უფრო რეალისტურად მიმდინარე სცენარს, თომასის სცენართან შედარებით, რომელიც, როგორც უკვე აღინიშნა, სავენტილაციო ჰაერის ხარჯის 100 %-იან ზრდას ითვალისწინებდა ნამწვი აირების ხარჯზე. ფიგ. 1-ზე წარმოდგენილია 1-ლი სცენარის რეალიზაციის შედეგები ძირითად სატრანს- პორტო გვირაბში ერთ-ერთი დამაზიანებელი ფაქტორის - სახანძრო და სტანდარტული ვენტილაციის ერთობლივი მოქმედებისას, ნახშირბადის მონოოქსიდის კონცენტრაციის ცვალებადობა გვირაბში, ცეცხლგამძლე ბარიერით შემოუსაზღვრავი ხანძრის პირობებში ფიგ. Keywords: georgian; განივი; გვირაბის; ვენტილაციის; კერიდან; კრიტიკული; მ/წმ; მეცნიერები; პირობებში; სავენტილაციო; სატრანსპორტო; სახანძრო; სიჩქარე; ცეცხლგამძლე; ხანძრის; ხდება; ჰაერის
• Fire effect on tunnel ventilation according to numerical modeling results by Lanchava, Omar; Javakhishvili, George (2022) - დროში 0.00 წმ ჩაირთო ჭავლური ვენტილაცია, სავენტილაციო ნაკადმა მიიღო სიჩქარე დაახლოებით 3.4 მ/წმ- მდე. მე-20 წმ-ზე გვირაბის ცენტრალურ ნაწილში ამოქმედებული 50 მგვტ სიმძლავრის ხანძარი დროსელური ეფექტის ხარჯზე ამცირებს ჰაერის სიჩქარეს 0.4 მ/წმ-ით. ამ შემთხვევაში ხანძრის მიერ აღძრული წევა პრაქტიკულად ნულის ტოლია. ვენტილაციის დაღმავალი ნაკადის შემთხვევაში (მრუდი 3) სავენტილაციო ნაკადი არის დადებითი მიმართულების, ხანძრის არსებობა კვლავ წინაღობაა ვენტილაციისათვის და იგი ჰაერის სიჩქარეს ამ შემთხვევაშიდაც დაახლოებით 0.4 მ/წმ-ით ამცირებს, ხოლო სიჩქარის დანარჩენი შემცირება - დაახლოებით 1.4 მ/წმ არის ხანძრის მიერ აღძრული უარყოფითი მიმართულების ნაკადისა და დადებითი მიმართულების სავენტილაციო ნაკადის ალგებრულად შეკრების შედეგი. აღმავალი სავენტილაციო ნაკადის შემთხვევაში (მრუდი 1) სავენტილაციო და ხანძრის მიერ აღძრული ნაკადის ალგებრული შეკრება ზრდის ჯამურ ნაკადს დაახლოებით 1.3 მ/წმ- ით, რადგან ორივე ნაკადი ერთ მიმართულებისაა. კერძოდ, ორივე ნაკადი არის უარყოფითი მიმართულების. ხანძარი ამ შემთხვევაშიც აეროდინამიკური წინაღობაა სავენტილაციო ნაკადისათვის და ჯამური სიჩქარე შემცირებულია სათანადო სიდიდით, დაახლოებით 0.4-0.5 მ/წმ-ით. ამგვარად გამოიკვეთა, რომ ჰაერის სიმკვრივის შემცირებით აღძრული ნაკადი 3.0-3.5-ჯერ უფრო ძლიერ გავლენას ახდენს სავენტილაციო ნაკადის ინტენსიურობისა და ხარჯის შემცირებაზე, ვიდრე ხანძარი როგორც ადგილობრივი წინაღობა. რაღა აღნიშვნა უნდა, ამ აბზაცში მოცემული აღწერა უფრო სრულყოფილია, ვიდრე დროსელის ეფექტის გავლენის სხვა ავტორების მიერ შესრულებული უფრო ადრინდელი ანალიზები, რომლებიც საერთოდ არ ღებულობდა მხედველობაში მექანიკური და თერმული სავენტილაციო ნაკადების ალგებრულად შეკრების შესაძლებლობას. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 5, 2022 345 ლისა და სხვების ნაშრომში 3-ის მარჯვენა ნახაზიდან ჩანს, რომ გვირაბის განივკვეთში ერთმანეთის პარალელურად მოქმედი ორი ცალი ვენტილატორის შემთხვევაში, ჰაერის სიჩქარე ხანძრის ამოქმედებამდე აღწევს კრიტიკული სიჩქარის დეკლარირებულ რიცხვით სიდიდეს (3.0 მ/წმ), მაგრამ ხანძრის ამოქმედების შემდეგ (𝝉= 60 წმ) ჰაერის ნაკადის საშუალო სიჩქარე Keywords: fire; georgian; lanchava; scientists/ქართველი; tunnels; ventilation; გვირაბის; ვენტილაციის; კრიტიკული; მ/წმ; მეცნიერები; მიხედვით; რაც; რიცხვითი; რომ; სავენტილაციო; სიჩქარე; სიჩქარის; უკუდინების; უფრო; შემთხვევაში; წვის; ჭავლური; ხანძრის; ჰაერის; 𝐹𝑟𝑐
• Probiotic microorganisms – Propionibacterium ssp by Papian, Tereza (2022) - რძის პროპიონმჟავა ბაქტერიების პრობიოტიკური თვისებები: მაღალ მჟავიანობაზე ზრდა, ნაღვლის მჟავას მიმართ ტოლერანტობა, პათოგენური მიკროორგანიზმების დათრგუნვის უნარი, ანტიბიოტიკური მგრძნობელობა. ასევე სხვადასხვა ფერმენტირებული რძის პროდუქტების შენახვის ვადის გაგრძელება, რაც განპირობებულია პროპიონმჟავას სინთეზის უნარით. პროპიონმჟავა ბაქტერიების თვისებებიდან გამომდინარე შესაძლებელია ადვილად გადაილახოს ტექნოლოგიური დაბრკოლებები წარმოების ოპტიმიზაციის პროცესში. ეს პროპიონმჟავა ბაქტერიებისთვის დამახასიათებელ ძირითად რეაქციას წარმოადგენს რძის შაქრის, რძის მჟავის და მისი მარილების ბიოქიმიური გარდაქმნა პროპიონმჟავად. ამ დუღილის დროს, გარდა პროპიონმჟავასი წარმოიქმნება ძმარმჟავა, ნახშირორჟანგი, ქარვის მჟავა, აცეტონი, დიაცეტილი და სხვადასხვა აქროლადი არომატული ნახშირწყალბადები – დიმეთილ სულფიდი, აცეტალდეჰიდი, პროპიონალდეჰიდი, ეთანოლი და პროპანოლი. ასევე ვიტამინები (განსაკუთრებით B12), ბაქტერიოცინები, ფერმენტების და სხვა სასიცოცხლო მეტაბოლიტები. გარდა ამისა, პროპიონმჟავა ბაქტერიების დადებითი ეფექტი არის იმუნური სისტემის სტიმულირება და სისხლში ქოლესტერინის დონის დაქვეითება. მათ აქვთ ანტიმიკრობული მოქმედების ფართო სპექტრი, რაც აფერხებს ზოგიერთი გრამუარყოფითი და გრამდადებითი ბაქტერიების, აგრეთვე ზოგიერთი ობის სოკოს და საფუარის ზრდას [4]. Keywords: acid; georgian; propionibacterium; scientists/ქართველი; ასევე; ბაქტერიების; თვისებები; მეცნიერები; პრობიოტიკური; პროპიონმჟავა; რომლებიც; რძის; სხვადასხვა; ფერმენტირებული
• Color Harmonization in Georgian Ornaments by Lursmanashvili, Lia; Kvantidze, Gulnara; Failodze, Nato (2022) - და არც ფერთა შეხამებას საერთო არ აქვს ძველ ქართულ ორნამენტთან. გაჩნდა საშიშროება იმისა, რომ გაგრძელდეს სტილიზირება და საზოგადოების არაინფორმაციულობამ განაპირობოს მისი სრული აღრევა და მივიწყება. ქართულ სამეცნიერო სივრცეში ორნამენტი შესწავლილია როგორც მხატვრული, ასევე სიმბოლური თვალსაზრისით. მიუხედავად საკითხის კვლევის არსებული მდგომარეობისა, ჯერ კიდევ არ მომხდარა ქართული ორნამენტის სისტემატიზაცია ფორმის, ფერისა და სიმბოლური მახასიათებლების მიხედვით და მათი რაციონალური გამოყენება სხვადასხვა ტექნოლოგიებში ორიგინალური ფორმისა და ფერის შენარჩუნებითა და დაცვით. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 5, 2022 370 შოთა რუსთაველის საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ფონდის მიერ დაფინანსებული პროექტი „ძველი ქართული ნაქსოვი ორნამენტის სახეობების კვლევა კონტრასტულ, დინამიურ და ნაჯერფერებიან აჭარულ სიხმა კაბას (სურ. 5), ჩათაკასა და თოლაბუსის სარტყელს, ასევე სამცხე-ჯავახურ ჩაქურასა და ქალის კაბას. მდგრად და ნაჯერფერებიან რაჭულ კაფთარას (სურ. 6), ჩიმჩიყსა და ფეშტემალს; მკვეთრად აქრომატულ, მტკიცე და მშვიდ სვანურს; არამდგრად და ჰარმონიულ გურულს, მტკიცე და ბრძოლისუნარიან ნაბადს, მდგრად და დინამიურ ელეგს (სურ.7) და ა.შ. ფერთა სიმბოლიკას აქტუალობა არ დაუკარგავს Keywords: georgian; georgian scientists/ქართველი; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; ეროვნული; მეცნიერები; მუზეუმი; ნახ.; ორნამენტი; ს-ის; საქართველოს; სიმონ; ფერები; ფერთა; ფერის; ქართული; ჯანაშიას
• Conversion processes of local raw materials considering the use of reactor-decarbonizer in rotary kiln system for clinker production by Chkheidze, Vakhtang (2022) - საკვანძო სიტყვები: ცემენტი, კლინკერი, ტუფი, ემისიები, კირქვა, კლინკერის მაცივარი, პუცოლანური მასალა Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 5, 2022 395 კავთისხევის კარიერის გადართვით გამოწვეული სირთულეები მოგვარებულ იქნა, სასხორის კირქვასთან ერთად გამამდიდრებლად გამოყენებულ იქნა დედოფლის წყაროს კირქვა რომლის 95%-ზე მეტი კალციუმის კარბონატია. ეს ჩანაცვლება მოხდა ისე, რომ კლინკერის ხარისხზე უარყოფითი გავლენა არ ჰქონია და პირიქით იგივე უფრო მეტად სტაბილური და აქტიური გახადა. ნახშირის და შესაბამისად ნაცრის 2-ჯერ შემცირების შემდეგ ნედლეული ფქვილის ქიმია გადაითვალა ისე რომ კლინკერის ხარისხი იყო იგივე ან გაზრდილი. შესაბამისი გადათვლა ხდებოდა ცდების ყველა ეტაპზე. კლინკერის ახალი მეთოდით გამოწვის პროცესი შესწავლილი და ოპტიმიზირებული იქნა. ნედლეულის და საწვავის გადანაწილების 20 ინდუსტრიული ექსპერიმენტის შედეგად დადგინდა საუკეთესო მიქსები, რომელთა საშუალებით კლინკერის ხარისხი იზრდება ან იგივე რჩება, ხოლო თბური დანახარჯი, საწვავის და ნედლეული ფქვილისგან მიღებული CO2-ის ემისიები კი შემცირდა. ყველაზე მნიშვნელოვანი მიღწევა იყო ტუფის თერმული აქტივაცია, რომელიც წარმატებით დამთავრდა უკვე არა მხოლოდ ლაბორატორიული არამედ ინდუსტრიული ექპერიმენტითაც. ინოვაციური იდეის საწყისი ის იყო რომ ფიზიკურად შეკავშირებული წყლის გამოდევნა (გამოშრობა) პუცოლანურ მასალას გაცილებით აქტიურს ხდის და მისი თბური ენერგია გასახერებლად ვიდრე კლინკერს და შესაბამისად ისიც გამოყოფს დამატებით CO2-ის ემისიებს. ამიტომ სტანდარტული მიდგომით გააქტიურებული პუცოლანური მასალა შედარებით ნაკლებად ამცირებს გამონაბოლქვს, თერმულ და სხვა ხარჯებს, ამასთანავე საჭიროებს მინიმუმ 10 მილიონის ინვესტიციას და მინიმუმ 6 თვიან სამონტაჟო პერიოდს. კლინკერის Keywords: clinker; emissions; georgian; material; process; კლინკერის; მეცნიერები
• FOR THE CHEMISTRY OF CULTURE HERITAGE (PART IV – FOR CONSERVATION-RESTORATION OF EXHIBITS OF CULTURAL HERITAGE MADE OF WOOD) by Matsaberidze, Mamuka; Janelidze, Inga (2023) - დოკუმენტი ითვალისწინებს ვენეციის ქარტიის (1964), ამსტერდამის დეკლარაციის (1975), ბურას ქარტიის (1979) და ავთენტურობის შესახებ ნარას დოკუმენტის (1994) ზოგად პრინციპებსა და ხის არქიტექტურის ხის არქიტექტურული მემკვიდრეობის განსაკუთრებული მრავალფეროვნების და მასთან დაკავშირებული ნებისმიერი არამატერიალური მემკვიდრეობის გათვალისწინება და პატივისცემა;  ხის მემკვიდრეობის, როგორც ხელოსნებისა და მშენებლების უნარების და მათი ტრადიციული, კულტურული და მემკვიდრეობით მიღებული ცოდნის დადასტურების, გათვალისწინება და დაფასება;  კულტურული ღირებულებების დროში უწყვეტი ევოლუციის ახსნა და მათი იდენტიფიცირების და ავთენტურობის განსაზღვრის მეთოდების პერიოდულად გადახედვის საჭიროების აღიარება, აღქმისა და დამოკიდებულების ცვალებადობის გათვალისწინებით;  სხვადასხვა ადგილობრივი ტრადიციის, სამშენებლო პრაქტიკისა და საკონსერვაციო მიდგომის სათანადოდ დაფასება, კონსერვაციის სფეროში არსებული მეთოდოლოგიისა და ხერხების მრავალფეროვნების გათვალისწინებით;  Keywords: chemistry; georgian; icomos-ის; issue; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; ადგილების; ამონიუმის; არქეოლოგიური; არქიტექტურული; ასევე; აუცილებელია; ბორის; გამოიყენება; გამოყენებული; ვენეციის; ისტორიული; იყენებენ; იყოს; კონსერვაციის; კულტურული; კულტურული მემკვიდრეობის; მათ; მათი; მემკვიდრეობის; მერქანში; მერქნის; მეცნიერები; მიზნით; მისი; მნიშვნელობის; მჟავა; ნაგებობის; ნატრიუმის; ორთოფოსფორის; პრინციპები; რომ; რომელიც; რომლებიც; საერთაშორისო; სტრუქტურული; სხვა; სხვადასხვა; უნდა; ღირსშესანიშნავი; ყველა; შეიძლება; შემდგომ; შემთხვევაში; ჩარევის; წყალში; ხის; ხის მერქნის; ხისგან
• FOR THE CHEMISTRY OF CULTURAL HERITAGE (PART IV – THE CULTURAL HERITAGE WITH PAPER BASIS EXHIBITS AND PREVENTIVE CONSERVATION PLANNING) by Matsaberidze, Mamuka; Janelidze, Inga (2023) - თმის და ქაღალდის შემცველი ჰიგრომეტრები და ჩამწერი ჰიგროგრაფი განსაზღვრავს ქვეყნის სახეს და ყოველ ჩვენგანს იმ განუმეორებელ მუხტს ანიჭებს, რომელიც მხოლოდ თაობებზე გადაცემული უნიკალური ღირებულებების უფაქიზეს ერთობლიობას შეიძლება წარმოადგენდეს. ესაა სიმდიდრე, რომელიც წინაპრებისგან გვერგო, რომლის მემკვიდრენიც დღეს ჩვენ ვართ და რომლის მნიშვნელობასაც ხშირად ვერ Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 1, 2023 25 ვაცნობიერებთ და ჯეროვნად ვერ ვუფრთხილდებით. თუმცა ამგვარი მემკვიდრეობა, ქვეცნობიერად, ყველას გვაღელვებს და გვეძვირფასება, თუნდაც ბოლომდე არ გვესმოდეს მისი ნამდვილი რაობა და მნიშვნელობა. ეს არის ის საფუძველი, რაც გვამოძრავებს, წინსვლისკენ გვიბიძგებს, ჩვენ იდენტობას განსაზღვრავს და საკუთარი თავის რწმენას გვსანიჭებს. ესაა გენეტიკური გამოცდილების, ცოდნისა და კეთილდღეობის წყარო. საქართველოს კულტურულ მემკვიდრეობას გამოარჩევს ერის შემოქმედებითი გენი და მისი უწყვეტობა, ინტელექტუალური, სამეცნიერო და ტექნოლოგიური ცოდნა და უნარი. Keywords: conservation; georgian; georgian scientists/ქართველი; heritage; issue; janelidze; matsaberidze; restoration; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; und; vol; ამგვარი; არის; ასევე; ბუნებრივი; გამოიყენება; განათების; განმავლობაში; გარდა; გასამაგრებლად; დამუშავება; დიდი; ექსპონატის; ვინილის; თუმცა; იგი; იყენებენ; კალიუმის; კულტურული; კულტურული მემკვიდრეობის; ლაქების; მაგალითად; მათი; მემკვიდრეობის; მეტი; მეცნიერები; მიმართ; მისი; ორგანული; პოლიმერები; რესტავრაცია; როგორც; რომ; რომელიც; რომლებიც; რომლის; სარესტავრაციო; საქართველოს; საყურადღებოა; სინათლის; სხვადასხვა; ტენიანობის; ულტრაიისფერი; უნდა; უფრო; ფარდობითი; ფილტრის; ფურცლის; ქაღალდზე; ქაღალდის; ქლორის; ყველაზე; შეიძლება; შემდგომ; შემდეგ; შემთხვევაში; ცელულოზის; წიგნის; წყალში; წყლის; ხდება; ხელნაწერი; ხოლო
• Proliferative characteristics of eutopic and ectopic endometrium in adenomyosis using AgNOR technology by Metreveli, Beka; Gagua, Davit; Burkadze, George; Kepuladze, Shota (2023) - მონაწილე და ასევე უცნობი მნიშვნელობის მიკრო-რნმ-ები. ამ შეცვლილმა სასიგნალო გზებმა შესაძლებელია განაპირობონ ენდომეტრიუმის იმპლანტების განვითარება, მიგრაცია და გადარჩენა მიომეტრიუმში. თუმცა, აუცილებელია დამატებითი კვლევების ჩატარებაამ შეცვლილი სასიგნალო გზების ბიოლოგიური მნიშვნელობის გამოსავლენად. შემდეგი თეორიის თანახმად, ადენომიოზის განვითარებაში მნიშვნელოვან როლს თამაშობს ქსოვილის დაზიანებისა და რეპარაციის მექანიზმები, რომლებიც წარმოადგენენ მიომეტრიული ინვაზიის ძირითად მექანიზმს მიომეტრიუმის ქრონიკულმა პერისტალტიკურმა შეკუმშვებმა შესაძლებელია ხელი შეუწყოს მიკროტრამვების განვითარებას შემაერთებელ ზონაში, რაც იწვევს ანთების განვითარებას და ესტროგენის ლოკალურ პროდუქციას. არსებობს ადენომიოზის ალტერნატიური პათოგენეზური თეორია, რომლის მიხედვითაც დაზიანება ვითარდება de novo მიომეტრიუმის ემბრიონული ან მოზრდილთა ღეროვანი უჯრედების მეტაპლაზიის შედეგად. ადენომიოზის ეპითელურ-მეზენქიმური ტრანზიციის თეორიის მიხედვით, ესტროგენის ჭარბი პროდუქციის პირობებში ვითარდება ეპითელურ-მეზენქიმური ტრანზიციის მახასიათებლები, რაც წარმოადგენს კრიტიკულ ეტაპს ენდომეტრიული უჯრედების მიერ ინვაზიური მახასიათებლების შეძენისათვის ადენომიოზის პროგრესიის დროს. ენდომეტრიუმი არის უაღრესად დინამიური და რეგენერაციული ქსოვილი, რომლის ზრდა და ასევე რეგრესი ყოველი მენსტრუალური ციკლის დროს მკვეთრად იმართება ჰორმონული ზეგავლენის შედეგად. ამ ქსოვილის რეგენერაციული პოტენციალი ასევე სავარაუდოდ მონაწილეობს ენდომეტრიუმის კეთილთვისებიანი და ავთვისებიანი დაავადებების პათოგენეზში, როგორიცაა ენდომეტრიოზი, ადენომიოზი და ენდომეტრიუმის კიბო. და ექტოპიური ენდომეტრიუმის პროლიფერაციული მახასიათებლები AgNOR-ის ტექნოლოგიის გამოყენებით ბ. მეტრეველი დ. გაგუა შ.კეპულაძე გ. ბურკაძე თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი აბსტრაქტი ადენომიოზი წარმოადგენს საშვილოსნოს კეთილთვისებიან დაზიანებას, რომელიც ხასიათდება მიომეტრიუმში ენდომეტრიუმის ჯირკვლებისა და სტრომის არსებობით და პათოლოგიური ზრდით. ადენომიოზის დროს მიომეტრიუმში პათოლოგიურად გაზრდილ ენდომეტრიულ ქსოვილს ეწოდება ექტოპიური ენდომეტრიუმი, ხოლო საშვილონოს ღრუში არსებულ ენდომეტრიულ ქსოვილს კი ეუტოპიური ენდომეტრიუმი. ადენომიოზის მქონე ქალებში შესაძლებელია აღინიშნებოდეს პათოლოგიური სისხლდენა საშვილოსნოდან, დისმენორეა, დისპარეუნია და უნაყოფობა, თუმცა ქალების ერთ-მესამედში დაზიანება მიმდინარეობს ასიმპტომურად. პერიმენოპაუზურ ქალებში ძლიერი სისხლდენის ან ტკივილის გამო ჩატარებული ჰისტერექტომიის შემდეგ ადენომიოზი ყველაზე ხშირად დიაგნოსტირებულ პათოლოგიას წარმოადგენს. AgNOR გამოიყენება დამხმარე საშუალება უჯრედთა პროლიფერაციული აქტივობის შეფასებისათვის. გარკვეული ტიპის კვლევებით გამოვლენილია მისი ეფექტურობა სხვადასხვა კეთილთვისებიანი თუ ავთვისებიანი პროცესების დიფერენცირებაში ასევე ინტრაეპითური ნეოპლაზიური პროცესების ჰისტოლოგიური ხარისხის დადგენაში. ჩვენი კვლევის ფარგლებში განხორციელდა ფორმალინში Keywords: adenomyosis; agnor-ის; endometrium; georgian; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; აბსოლუტური; ადენომიოზის; ასევე; ბაზალური; დროს; ენდომეტრიუმის; ექტოპიური; იქნა; კომპონენტი; მაჩვენებელს; მერყეობდა; მეცნიერები; პროლიფერაციული; რიცხვი; როგორც; საშუალო; სტანდარტული; შეადგენდა; ხოლო
• LABOUR SAFETY, REQUIREMENTS AND REALITY by Baratashvili, Merab (2023) - შრომის უსაფრთხოება და მისდამი უყურადღებო დამოკიდებულების გამო დამდგარი შემთხვევები ყოველთვის იქცევდა სამეურნეო საქმიანობით დაკავებული სხვა დასხვა პროფესიით დაკავებული საზოგადოებრივი ჯგუფების ყურადღებას და შემთხვევის ხასიათიდან და სიხშირიდან დამოკიდებულებით პროცესის შემდგომი განვითარების პრევინციის მიზნით ითხოვდა სათანადო დამოკიდებულებას. შრომის უსაფრთხოების ნორმების დაცვა მნიშვნელოვანია ნებისმიერი სახეობის სფეროში პროფესიული საქმიანობისას, მაგრამ დარგების მიხედვით შესაბამისი პროცესის და მისდამი არასათანადო დამოკიდებულების გამო დამდგარი შედეგების ანალიზი იძლევა იმის შესაძლებლობას არსებული რისკების და საფრთხეების მრავალფეროვნერბის გამო რომ სამშენებლო სექტორში შრომის უსაფრთხეობის ნორმების სტანდარტის გაუმჯობესება და მისი დაცვა საქმიანობისას უსაფრთხოების დაცვის და ადამიანების ჯანმრთებობის შენარჩუნების მიზნით განსაკუთრებულ ყუდაღებას იმსახურებს. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 1, 2023 82 შესაბამისი ინსტიტუციების და მათ შორის შრომის საერთაშორისო კვლევებითაც დასტურდება თუ რამდენად მნიშვნელოვანის სამშენებლო სექტორში შრომის უსაფრთხოების ნორმების დაცვა ადამიანის ჯანმრთელობის და სიცოცხლის გაფრთხილების თვალსაზრისით ამ დაკვირვებების სათანადო ანალიზით გაირკვა რომ სამშენებლო სექტორში ერთი ინცინდეტით გამოწვეული დაავადების სრულად განკურნება საშუალოდ 15 000 დოლარი ღირს. მსოფლიოს მასშტაბით სამრეწველო საქმიანობაში ჩართული სამუშაო ძალის 7-10% სამშენებლო სექტორში საქმიანობს. Business Insider შეფასებით აშშ - ში მშენებლობა შედის 15 ყველაზე მეტად საქმიანობებში. ამ სექტორზე მოდის მსოფლიოში საქმიანობისას დამდგარი ფატალური შემთხვევების რაოდენობა რომელიც რომელიც არანაკლებ წლიურად 60 000 უტოლდება. 2012 წელს აშშ-ში სამშენებლო სექტორში დაკავებული პესრონალის 3,7%-მა მიიღო სერიოზული ხასიათის საწარმოო ტრამვა, და ამასთან ყოველდღე სამშენებლო სეტორში მომხდარი უბედური შემთხვევის გამო სამი ადამიანი ვერ ბრუნდებოდა სახლში გარდაცვალების გამო. რაც მრეწველობაში მომხდარი ანალოგიური შემთხვევბის 17%-ს შეადგენს. ადამიანის ჯანმრთელობის და უსაფრთხოების მაჩვენებლების შემცირებასთან დაკავშირებული საფრთხეები ორ კატეგორიად იყოფა: საფრთხე რომელიც იწვებს ჯანმრთელობის გაუარესებას და საფრთხე რომელმაც შეიძლება გამოიწვიოს სასიკვდილო შემთხვევები. სამშენებლო მოედანზე ჯანმრთელობისა და ადამიანის სიცოცხლისთვის რისკის შემცველის საფრხეები იყოფა ჯგუფებად: 1.სიმაღლიდან ვარდნა; 2.სახსრების ტკივილის გამომწვევი საფრთხეები; 3.საყდენი აპარატის დაზიანება; 4.ქიმიური ნივთიერების ზემოქმედებით გამოწვეული ჯანმთელობის პრობლემები; 5.მტვრის ზემოქმედების შედეგად დამდგარი ჯანმრთელობის გაუარესების შედეგები; 6.ხმაურის ზემოქმედებით გამოწვეული პრობლემები; 7.მანქანა დანადგარების სხვადასხვა ნაწილის ან და ხელის ინსტრუმენტების ზემოქმედებით გამოწვეული პრობლემები; 8.საქმიანობისას სამუშაოს შესრულების დროს სხეულის არახელსაყრელ მდგომარეობაში სისტემატიურად ყოფნის გამო გამოწვეული პრობლემები. 9.ხანძრით ან სხვა სტიქიით გამოწვეული პრობლემები; მიწის სამუშაოს შესრულებისას ჯანმრთელობის დაზიანების პრობლემები; Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 1, 2023 83 10. წარმოდგენილი მასალიდან ცხადი ხდება რომ სამუშაოს შესრულებისას პერსონალი არ იცავს სასუნთ გზებს სათანადო საშუალებით წარმოქმნილი მიკრო დისპერსიული მტვერისაგან თავის დაცვის მიზნით. ხშირია შემთხვევები როცა მსგავსი სამუშაოები მიმდინარეობს ქალაქის ქუჩებში, სავაჭრო სივრცეების მიმდებარე ტერიტორიაზე, როცა მტვრის ზემოქმედების ქვეშ დასაქმებულთან ერთად ხვდება იქ ამ სამუშაოების შესრულებისას მყოფი ადამიანები. მტვერის ზემოქმედებით გამოწვეული ნეგატიური ხასიათის შედეგები იმ მასალაზე დამოკიდებული რომლის ამ ფორმით მექანიკური დამუსავება ხდება, თუმცა არსებობს აშშ-ში ასფალტბეტონის მწარმოებლებისა და მომხმარებლების 1959 წელს დარეგისტრირებული ასოციაცია, რომლის მიერ მრავალწლიანი კვლევების შედეგები რომელიც ადასტურებს იმ ფაქტს რომ ინერტული მასალის, ცემენტ ბეტონის და ასფალტბეტონის ფრეზებით და მჭრელი ინსტრუმენტებით დამუშავების შედეგად წარმოქმნილი მტვერის თუნდაც მცირე დოზები სერიოზული რისკის ქვეშ აყენებს ფილტვების ჯანმრთელობას. გზების მშენებლობისას უსართხოდ სამუშაოების ჩატარებას Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 1, 2023 84 ხშირად ართულებს ის მდგომარეობა როცა სამუშაოები სრულდება გზის იმ უბნებზე სადაც არაა შეწყვეტილი სატრანსპორტო ნაკადების მოძრაობა. დადგენილი ნორმებით ტრანსპორტი ასეთ დროს უნდა დაბალი სიჩქარით უნდა მოძრაობდეს სამუშაო უბნიდან სპეციალური შემზღუდველი საშუალებებით გამოყოფილ უბნებზე, მაგრამ როგორც რეალურ პროცესზე დაკვირვებით ცხადი ხდება, უბნებზე მათ შორის მაღალი ინტენსივობის საქალაქო ქუჩებზე მიმდინარეობს საგზაო სამუშაოები და ისე რომ პერსონალი დაცული არაა ქუჩაში მოძრავი ტრანსპორტის ზემოქმედებისაგან და ხშირად სათანადო გამაფრთხილებელი ფერის მქონე შესაბამისი მოსაცმელითაც არაა შემოსილი. აქ მოყვანილია ცალკეული შემთხვევები ქალაქის მაღალი ინტენსივობის ქუჩებზე მიმდინარე სამუშაოების დროსაა დაფიქსირებული, სამწუხაროა ის რომ ეს და ამის მსგავსი შემთხვევები გამონაკლისს აშკარად არ წარმოადგენს. ეს კი იმაზე მეტყველებს რომ შრომის უსაფრთხოების სფეროშო მოქმედი რეგულაციები, ხშირად რჩება პრაქტიკაში სათანადო ასახვას არ პოულობს და რის გამოც ძვირადღირებული პროექტის შემსრულებელი კომპანიები, მიუხედავად იმისა რომ კანონი მათგან ითხოვს სამშენებლო ნორმების მკაცრად დაცვას, ისინი თავს უფლებას აძლევენ სამუშაოები აწარმოონ შესაბამისი მოთხოვნების ნაწილობრივი დაცვით და ხშირად კი მისი სრული იგნორირებით. ასეთ პირობებში შრომის უსაფრთხოების ხარისხის გაუმჯობესება ვერ მოხერხდება, გამოსავალი კი მოქმედი ნორმების მიმართ ყველა შემსრულებელი კომპანიისაგან თანაბრად, მათ მოთხოვნების სრულად დაცვით შეიძლება იქნას უზრუნველყოფილი. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 1, 2023 85 გამოყენებული ლიტერატურა: 1. Accident Patterns in Road Construction Work Zones Tariq Shehab, Ph.D California State University, Long Beach | shehab@csulb.edu Keywords: georgian; scientists/ქართველი; გამოწვეული; მეცნიერები; ნორმების; სათანადო; სამშენებლო; უსაფრთხოების; შესრულებისას; შრომის; ჯანმრთელობის
• CHALLENGES ON THE WAY TO THE REVIVAL OF ICON PAINTING – ON CERTAIN ASPECTS OF THE CANONICAL NORMS: The article was published in the journal "Antiquities of Georgia" N25'22 by Intskirveli, Thea (2023) - თუ რამდენად მკაცრი და კატეგორიული იყო ხატწერის კანონიკისადმი მათი მოთხოვნები, სამომავლო კვლევის საგანია, თუმცა ფაქტია, საიმდროოდ რუსულ ეკლესიას ჭეშმარიტი მართლმადიდებელი ეკლესიის ეტალონად სწორედ საკუთარი საეკლესიო ხელოვნება მიაჩნდა; ასი თავის კრების დადგენილების საფუძველზე კი ხატის ნიმუშიდან გადმოხატვას აკანონებდა და მთელი სიმკაცრითა და გულმოდგინებით ასრულებდა ქართული ღვთისმსახურების “გამოსწორების” მისიას.42 ამის შედეგი მკვლევართა სამეცნიერო ნაშრომებშიც აისახა და საეკლესიო ხელოვნების განვითარებაზეც დიდი გავლენა მოახდინა.43 ამდენად, პოსტსაბჭოთა ქვეყანაში ეკლესიისკენ შემობრუნებული ქართველი მრევლი, რომელსაც რელიგიურზე არანაკლები ძალით საკუთარი ეროვნული იდენტობის წყურვილი უბიძგებდა ხატწერისა და გალობის განახლებისკენ, უკიდურესად რთულ მდგომარეობაში აღმოჩნდა – მას არ ჰქონდა ერთმნიშვნელოვანი პასუხი მთავარ კითხვაზე: როგორ უნდა შევქმნათ ახალი ტაძარი, ხატი მოციქულებმა და მამებმა დაგვიბარეს და არც მრევლის კურთხევა იციან ჯვრის გადასახვით. აქედან ვასკვნით, რომ თქვენ წმინდა ჯვრის მადლისაგან განშორებულხართ”, იქვე, გვ. 16. ხელოვნების პირდაპირი ანალოგები. საეკლესიო კულტურის სულ უფრო მზარდი მოთხოვნების დაკმაყოფილებას დიდი დრო სჭირდებოდა. გამოსავალი თითქოს არსად სჩანდა, მაგრამ ღმერთმა სხვანაირად განაგო; მამა ლაზარემ დროის კანონზომიერება დაარღვია და შექმნა ისეთი სრულყოფილი ხატები, თითქოს შუა საუკუნეების შემდეგ ქართულ საეკლესიო ხელოვნების სკოლას შემოქმედებითი პროცესი არც შეუწყვეტია“35. Keywords: georgian; icon; painting; scientists/ქართველი; vii; არის; გალობა; ეკლესიის; ეროვნული; თავად; თავის; თანამედროვე; ისე; იყოს; კრების; მაგრამ; მათ; მათი; მართლმადიდებელი; მეცნიერები; მთავარი; მისი; მსოფლიო; რადგან; რათა; რაც; როგორც; რომ; რომელიც; საეკლესიო; საკუთარი; საქართველოს; სწორედ; უკვე; უნდა; უფრო; ქართული; ქრისტიანული; ღვთისმსახურების; ყველა; შესახებ; ჩვენი; წმინდა; ხატები; ხატის; ხატწერა; ხატწერის; ხელოვნების; ხოლო
• FIGURATIVE MEANINGS OF ORNITHONYMS IN RUSSIAN AND GEORGIAN by Tsertsvadze, Mzia (2023) - В ходе анализа коннотативных оттенков данных Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ 5 N 1, 2023 105 паремий в обоих языках было выявлено, что и в грузинском, и в русском языках большую часть паремий составляют паремий с негативной оценкой (жадность, трусость, хвастливость, хитрость, безделье, лицемерие). в русском и грузинском языках Мзия Церцвадзе доктор филологии, ассоцированный профессор департамента славянской филологии Кутаисский государственный университет имени А. Церетели https\\orcid.org\0000-0002-6497-8278-83 Аннотация Цель данной работы состоит в выявлении, описании и сопоставлении переносной семантики орнитонимов в русском и грузинском языках. Keywords: georgian; анализ; ворона; груз; грузинском; или; как; орнитонимов; русс; русских; русском; человек; что; языках; მეცნიერები
• BIOLOGICALLY ACTIVE ALKALOIDS OF SOME SPECIES OF PLANTS WIDESPREAD IN GEORGIA by Kintsurashvili, Lali; Suladze, Tamar; Jgerenaia, Giorgi; Mskhiladze, Lasha (2023) - Peganum harmala L. - მარიამ-საკმელას ჩენჩოსგან განთავისუფლებული დაწვრილმანებული ჰაერმშრალი მწიფე თესლები (20გ.) დავამუშავეთ ჰექსანით ფორექსტრაქციის მიზნით. მცენარე გავაშრეთ და ალკალოიდები გამოვწვლილეთ ეთილის სპირტით. გამონაწვლილები Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ 5 N 1, 2023 110 გავაერთიანეთ და შევასქელეთ ვაკუუმ ამაორთქლებელ აპარატზე, დავამუშავეთ 5% HCl-ით. მჟავე ფაზა შევატუტიანეთ ამიაკის 25% ხსნარით და ალკიალოიდების ექსტრაქცია მოვახდინეთ ქლოროფორმით. გაერთიანებული ქლოროფორმიანი გამონაწვლილები გავრეცხეთ გამოხდილი წყლით, გავაუწყლოვეთ უწყლო ნატრიუმის სულფატით, გავფილტრეთ, ფილტრატი შევასქელეთ ვაკუუმის ქვეშ მშრალ ნაშთამდე. მივიღეთ 0,64გ ალკალოიდების ჯამი 1ფარმაციის დოქტორი, თსსუ იოველ ქუთათელაძის ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი 2ფარმაციის დოქტორი, თსსუ იოველ ქუთათელაძის ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტის მეცნიერ თანამშრომელი 3ფარმაკოგნოზიის დეპარტამენტი, ფარმაკოგნოზიისა და ფარმაცევტული ბოტანიკის მიმართულება, ფარმაციის ფაკულტეტი, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი 4 ფარმაციის დოქტორი, ასოცირებული პროფესორი, ფარმაკოგნოზიის დეპარტამენტი, ფარმაკოგნოზიისა და ფარმაცევტული ბოტანიკის მიმართულება, ფარმაციის ფაკულტეტი, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი, თსსუ იოველ ქუთათელაძის ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი აბსტრაქტი კვლევის ობიექტებს წარმოადგენდა: Keywords: a2058; baccata; georgian; taxus; tbilisi; thalictrum; ალკალოიდების; მეცნიერები; მიწისქვეშა; ციტოტოქსიკური
• LEGITIMACY OF THE OSCE IN LIGHT OF THE RUSSIA-UKRAINE WAR by Kantelashvili, Lasha (2023) - ეუთო, მიუხედავად მრავალი წინაღობისა, დადებით ფუნქციურ როლს ასრულებს მრავალი პრობლემური საკითხის ინოვაციური გზებით მოგვარების საქმეში. დემოკრატიული ინსტიტუტებისა და ადამიანის უფლებათა ოფისი (ODIHR) მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ადამიანის უფლებების დაცვისა და თავისუფალი, სამართლიანი არჩევნების ხელშეწყობის საქმეში ეუთოს რეგიონში. ეროვნული უმცირესობების უმაღლესი კომისარი (HCNM) ხელს უწყობს უმცირესობების პოლიტიკურ ინტეგრაციას და ეთნიკურ კონფლიქტებში დიპლომატიური გზების უალტერნატივობის იდეის დამკვიდრებას. ევროპაში ნდობისა და უსაფრთხოების ზომების შესახებ ვენის დოკუმენტი „საშუალებას აძლევს წევრ სახელმწიფოებს, სხვა საკითხებთან ერთად, დააკვირდნენ ერთმანეთის სამხედრო წვრთნებსა და აქტივობებს.“82 რა შედეგებითაც არ უნდა დამთავრდეს რუსეთ-უკრაინის ომი რუსეთს და „დასავლეთს“ მოუწევს თანაარსებობა და ერთმანეთთან დიალოგი. ომის დამთავრების შემდეგ პრიორიტეტული იქნება მოლაპარაკებების გამართვა საერთაშორისო შეთანხმებების შესრულებაზე აპელირებით რაშიც ეუთოს როლი არსებითია. შემდგომ თვეებსა და წლებში რუსეთი მთელ რიგ საკითხებზე ისარგებლებს ვეტოს უფლებით, რაც გამოიწვევს ეუთოს უფრო მეტად პარალიზებას. მსგავსს სცენარს შესაძლოა მოჰყვეს ეუთოს საველე მისიების დახურვა. იმ შემთხვევაში თუ „დასავლეთი“ იპოვის 79 იქვე, 6. 80 იქვე,6. 2008 წლის რუსეთ- საქართველოს ომმა გააჩინა, როდესაც რუსეთმა საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდგომ პირველად გამოიყენა სამხედრო ძალა მის საზღვრებს მიღმა ეუთოს მეორე წევრი სახელმწიფოს წინააღმდეგ. 2022-23 წლებში მიმდინარეობს ეუთოს ნახევარსაუკუნოვან ისტორიაში ყველაზე მასშტაბური დაპირისპირება ორგანიზაციის ორ წევრ სახელმწფოს შორის, რაც ეუთოს მომავალს ბუნდოვანს ხდის. კვლევის შედეგად გამოტანილი დასკვნები ეყრდნობა ცნობილი ევროპული კვლევითი ცენტრების ბაზაზე არსებულ უახლესი კვლევითი ნაშრომების მიმოხილვას. პრობლემის მეცნიერული ძიებით იკვეთება, რომ რუსეთ-უკრაინის ომის დასრულების შემდეგ დასავლურ-აღმოსავლური მოლაპარაკების ერთ-ერთი მთავარი პლათფორმა ეუთო იქნება, რაც თავის მხრივ ორგანიზაციას ლეგიტიმაციას შეუნარჩუნებს. საკვანძო სიტყვები: ეუთო, ლეგიტიმაცია, ორგანიზაციის მომავალი, რუსეთის გარიცხვა. 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომის ქრონიკებმა დღის წესრიგში დააყენა ეუთოს (ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაცია) ლეგიტიმაციის საკითხი. 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომი 21-ე საუკუნეში იყო პირველი ომი ეუთოს ორ წევრ სახელმწიფოს შორის და ამავე დროს საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ რუსეთის ფედერაციის მიერ სამხედრო ძალის პირველი გამოყენება მის საზღვრებს მიღმა. ომში ეუთოს მოქმედების Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ 5 N 1, 2023 115 შესახებ არსებული ლიტერატურა არაერთგვაროვანია. Keywords: argyro; baden; eds; georgian; insights; kartsonaki; nomos; osce; scientists/ქართველი; ეუთოს; იქვე; მეცნიერები; ომი; ორგანიზაციის; რომ; რუსეთის; საერთაშორისო; უსაფრთხოების; წელს; წლის
• SURVEILLANCE AND SECURITY MODELS BASED ON THE ARDUINO UNO INTERFACE by Zakariashvili, Mariam; Chichashvili, Irakli (2023) - პროექტების ვირტუალური სიმულაციის, პრაქტიკული რეალიზების, ექპერიმენტის ვიდეო ჩანაწერის ბმულები. საკვანძო სიტყვები: Arduino UNO; Arduino IDE; tinkercad.com; Quality Sensor- MQ135; PIR Motion Sensor შესავალი ხელოვნური ინტელექტი, ელექტრონიკა და პროგრამირება... Key words: Arduino UNO; Arduino IDE; tinkercad.com; Quality Sensor- MQ135; PIR Motion Sensor https://ss-valpovo.hr/wp-content/uploads/2020/01/arduinoprojecthandbook.pdf https://globaled.gse.harvard.edu/stem-science-technology-engineering-math https://innotech.ge/full-color-technology-2/ https://innotech.ge/full-color-technology-2/ https://innotech.ge/ Keywords: air; arduino; georgian; ide; motion; pir; quality; scientists/ქართველი; sensor; uno; ვირტუალური; მეცნიერები; ონლაინ; პროგრამული; პროექტის; სურ.
• FOR THE FUNCTIONAL PURPOSE OF THE THIRD MISSION OF THE UNIVERSITY AND THE IMPLEMENTATION OF NEW KNOWLEDGE IN EDUCATIONAL PROGRAMS by Matsaberidze, Mamuka (2023) - „საგზაო რუკის“ ფუნქციის მქონე მასალას მენეჯერ- სტრატეგებისათვის, ეკონომისტებისათვის, პოლიტიკის განმსაზღვრელთათვის, მეწარმეებისათვის, ბიზნეს პროფესიონალებისათვის, მეცნიერ-მკვლევარებისა და სამივე საფეხურის, სხვადასხვა პროფილის სტუდენტებისათვის. საკვანძო სიტყვები: „უნივერსიტეტის მესამე მისია“, „საქართველოსა და ევროკავშირს შორის ასოცირების შესახებ შეთანხმება“, „მაგნა კარტა“, ცოდნის ტრანსფერი, დარგობრივი ცოდნის მიკრო და მაკრო კონტექსტი, ტექსტიდან ცოდნის ამოღების ალგორითმი, ცოდნის სტრუქტურირების სტადიები, რადონის პრობლემა, ჰადრონები, ქვანტური ქრომოდინამიკა (კქდ), კვანტური ველების თეორია. გლობალიზაციის დამდგარი რეალობის შესატყვისად - უნივერსიტეტი, როგორც კვლევის, სწავლების და თანამედროვე მოქალაქის აღზრდის ინსტიტუცია, ორიენტირებული უნდა იყოს მომავლის ადამიანზე, რომელსაც შეეძლება საკუთარი მსოფლხედვის, სახელმწიფოსა და Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 1, 2023 138 საკუთარი ხალხის ცხოვრების კეთილსაიმედო განსაზღვრა. მომავლის ადამიანმა სწორად უნდა დაადგინოს, თუ რომელი ღირებულებებია მნიშვნელოვანი და რისთვის ღირს საკუთარი ცხოვრების მიძღვნა. უნივერსიტეტის ავტონომიურობა, აკადემიური თავისუფლება, ღიაობა, სწავლების ალტერნატიული ფორმების დანერგვა და კრიტიკული აზროვნება მეცნიერების წინსვლის მსაზღვრელი წინაპირობაა. სხვა შემთხვევაში, ჭეშმარიტების ძიებას ენაცვლება კორპორატიული ან ინტერესთა ჯგუფებისათვის სასურველი დოგმატიკა, რაც, როგორც უნივერსიტეტისათვის, ასევე სახელმწიფოსათვისაც დამღუპველია. აღნიშნული სახელმწიფოს ავალდებულებს, რომ უნივერსიტეტის თავისუფლების გარანტი იყოს და თავად უზრუნველყოს, რომ უნივერსიტეტმა არასოდეს დაივიწყოს საკუთარი მაგნა კარტა83 და დანიშნულება. 21-ე საუკუნის დასაწყისში უნივერსიტეტის მისია ფუნდამენტურად შეიცვალა. აღნიშნული ცვლილებები ეხება უნივერსიტეტისა და საზოგადოების ურთიერთობის მიზნებსა და მოდელებს. უნივერსიტეტი არ არის მხოლოდ სასწავლო ინსტიტუცია, არც მხოლოდ კვლევების საწარმოო ინსტიტუცია. დღეს უმნიშვნელოვანესია უნივერსიტეტის სოციალური ფუნქცია: საზოგადოებას მუდმივად სჭირდება განვითარების ორიენტირები, რაზე დაყრდნობითაც საზოგადოებრივი აზრი წარმართავს სახელმწიფოს განვითარების დინამიკას. ამდენად, საზოგადოების სასიცოცხლო ინტერესები მოითხოვს საუნივერსიტეტო ჩართულობას მისი კონკურენტუნარიანობის უზრუნველყოფისათვის. უნივერსიტეტის სოციალური მისია საგანმანათლებლო საქმიანობით მაგნა კარტამ მსოფლიოს მისცა ის ცნებები და ინსტიტუციები, რომლებსაც მომავალში დემოკრატია დაეფუძნა. ამ ქარტიის დამსახურებაა, რომ სახელმწიფო ძალაუფლების წყარო ხალხის ნებაა და ეს ნება მათი არჩეული წარმომადგენლობითი ორგანოთი ხორციელდება; ამ ქარტიით - ადამიანის თავისუფლება და ქონება ხელშეუხებელია და კანონის წინაშე ყველა, მათ შორის ნებისმიერი მმართველი, თანასწორია და ამ ყველაფრის ზედამხედველის როლს ასრულებს დამოუკიდებელი და სამართლიანი სასამართლო. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 1, 2023 139 ტექნოლოგიების ტრანსფერი საზოგადოების ცხოვრების დონის გასაუმჯობესებლად. გ). Keywords: georgian; georgian scientists/ქართველი; knowledge; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; university; არის; ახალი; დაკავშირებული; დარგობრივი; თემატიკებში; თეორია; თქვენ; მათემატიკის; მგ/დმ3; მესამე; მეცნიერები; პროგრამებში; რაც; რომ; საგანმანათლებლო; საგანმანათლებლო პროგრამებში; საუნივერსიტეტო; საქართველოს; სისტემური; სწავლების; ტექსტის; უმაღლესი; უნდა; უნივერსიტეტის; უსდ-ს; უსდ-ში; შესაბამის; შესახებ; ცოდნის; წყლის
• ORGANIZATIONAL AND TECHNICAL CONDITIONS OF HIGHWAY QUALITY ASSURANCE by Baratashvili, Merab; Baratashvili, Tornike (2023) - რეგულაციის მოთხოვნების ვერ და ან არ გათვალისიწნებით დამოკიდებულებით. - მართვის პროცესში დაშვებული შეუსაბამობით ან და რაც უფრო სავალალოა მნიშვნელოვანი ხარვეზებით. მთლიანობაში მაღალი ხარისხის, უსარფთხოების საუკეთესო მაჩვენებლით გამორჩეული საავტომობილო გზა შესაძლებელია მივიღოთ სათანადო ხედვების ჩამოყალიბების მიზნით ყველა ამ ფაქტორების დროული შესწავლითა და სამშენებლო სამუშაოების დაწყებამდე და გზის ექსპლუატაციისას ტექნიკურ ეკონომიკური პარამეტრების შესაბამისი ზემოქმედების ხარისხობრივი მაჩვენებლების სრულფასოვანი შესწავლითა და ანალიზით. 1ასოცირებული პროფესორი, აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტი 2მშენებლობის ინჟინერიის მაგისტრი, აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ანოტაცია სტატიაში განხილულია საავტომობილო გზების პროექტირების ეტაპიდან, ექსპლუატაციის პერიოდის ჩათვლით ხარისხისა და საიმედოობის უზურუნველყოფის აუცილებელი პირობები, რომლის სწორად შერჩევისა და დასაბუთების გარეშე მოქმედებაში მოყვანა აუცილებლად გაზრდის გზაზე სატრანსპორტო ნაკადების გატარებისას საგზაო სატრანსპორტო შემთხვევათა შემთხვევათა რაოდენობას. სტატიაში წარმოდგენილია გზის სავალი ნაწილის დაზიანების გამომწვევი საორგანიზაციო პერიოდიდან ტექნიკური პირობების ჩათვლით კონკრეტული მაგალითები. სტატიის დასკვნით ნაწილში წარმოდგენილია მიდგომები რომლის გათვალისწინება შესაძლებელს Keywords: georgian; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; გზების; გზის; დროს; დროულად; მეცნიერები; რამდენად; როგორც; რომ; საავტომობილო; საგზაო; სამუშაოების; სატრანსპორტო; სწორად
• A GEOPOLITICAL UNDERSTANDING OF CHRISTIANITY by Abzianidze, Akaki (2023) - Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 1, 2023 165 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 5 Issue 1, 2023 https://doi.org/10.52340/gs.2023.05.01.14 ქრისტიანობის გეოპოლიტიკის საკითხები აკაკი აბზიანიძე პოლიტიკის მეცნიერებათა დოქტორი. პროფესორი, საქართველოს ეროვნული უნივერსიტეტი რეზიუმე თემა ეხება ქრისტიანობის გეოპოლიტიკის საკითხებს, სადაც გაანალიზებულია სახარებისეული იგავი ,,მთესველის შესახებ’’ და ამავე იგავის მიმართება ქრისტიანობის გეოგრაფიული განფენილობასა და გეოპოლიტიკურ სიმბოლიზმთან. ამასთან ერთად, ქართული სახელმწიფოსა და ეკლესიის ურთიერთობათა სიმფონიის საკითხები და ამავე სიმფონის გეოპოლიტიკური საფუძვლები რუსეთის მართლმადიდებლობის გეოპოლიტიკასთან მიმართებაში. საკვანძო სიტყვები: რელიგია, ქრისტიანობა, გეოპოლიტიკა «ესერა გამოვიდა მთესვარი თესვად და თესვასა მას მისსა რომელიმე დავარდა გზასა ზედა და მოვიდეს მფრინველნი ცისანი და შეჭამეს იგი. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 1, 2023 170 რომზე პრეტენზია მოგვიანებით ჯერ ბიზანტიამ, ხოლო შემდეგ რუსეთმა განაცხადეს, რითაც შეითვისეს რომის იმპერიის ბუნება. გარდა ბიზანტიისა და რუსეთისა რომს სხვა სულიერი მემკვიდრეებიც დარჩა მსოფლიო ჰეგემონი სახელმწიფოების სახით, ხოლო იერუსალიმზე, რომელიც იყო და არის ღვთის ქალაქის, სულიერების, რწმენის, რელიგიის სიმბოლო არც ერთ სახელმწიფოს არ განუცხადებია პრეტენზია გარდა საქართველოსი, რითაც საქართველომ აიღო ორიენტაცია სულიერებისაკენ და ღმერთისაკენ, და ამით ეროვნული თვითმყოფადობის შენარჩუნება-დაცვას მიჰყო ხელი. პარალელურად, საქართველოს პრეტენზია, რომელიც მას კავკასიის ერთიანობაში ჰეგემონის გამოვლინებაში გააჩნდა, დავით აღმაშენებლის ეპოქაში ხელსაყრელი ვითარებით ისარგებლა და თითქმის მიაღწია საერთო კავკასიური იდეის განვითარებას. გელათის ახალ იერუსალიმად და სხვა ათინად სახელდებით საქართველომ თავის თავში მოახდინა აღმოსავლური რელიგიისა და დასავლური ფილოსოფიის სინთეზი, რაც სახელმწიფოსა და ეკლესიის ურთიერთობებშიც აისახა სიმფონიის სახით, რის შედეგადაც მივიღეთ სხვა სახელმწიფოებისაგან განსხვავებული, სახელმწიფოსა და ეკლესიის ურთიერთობათა ქართული მოდელი. ვინაიდან გეოპოლიტიკურად საქართველო განეკუთვნება იმ ადგილს, სადაც ერთმანეთს ემიჯნება და ესაზღვრება აღმოსავლეთი და დასავლეთი, ჩრდილოეთი და სამხრეთი მან თავის ბუნებაში ცუდთან ერთად მოახდინა ყველა იმ სიკეთის თავმოყრა, რაც ამ გეოგრაფიული ორიენტაციის სიმბოლოებს ახასიათებდა. ამიტომ შემთხვევითი არ იყო საქართველოს პრეტენზია იერუსალიმზე და ათენზე, ეს მისი ისტორიულ-გეოგრაფიული მოთხოვნილება გახდა. იერუსალიმობის შინაგანმა მოთხოვნილებამ თავისი დაკმაყოფილება თანამედროვე სახელმწიფოს სიმბოლიზმში ჰპოვა, როცა სახელმწიფოს დროშად აღიარებულ იქნა ხუთჯვრიანი დროშა, რომელიც ისტორიულად იერუსალიმის დროშა იყო და მას განასახიერებდა. ამაშია ქართული სახელმწიფოს ბუნების თავისებურება, რამაც განაპირობა მისი შეუთავსებლობა რუსულ ბუნებასთან და აქედან გამომდინარე ქართული მართლმადიდებლობის გეოპოლიტიკის წინააღმდეგობა რუსული მართლმადიდებლობის გეოპოლიტიკასთან. ამ შეუთავსებლობაში თავისი როლი ითამაშა გეოპოლიტიკურმა მდებარეობამ. Keywords: georgian; scientists/ქართველი; ანუ; არა; არის; გეოპოლიტიკის; ისტორიის; იყო; მართლმადიდებლობის; მეცნიერები; მსოფლიო; რომ; რომელიც; რუსული; სადაც; საქართველოს
• BLUEBERRY MYCOBIOTA by Beradze, Lamziri; Basilia, Ioseb; Jackeli, Ese; Takidze, Rusudan; Sajaia, Giorgi (2023) - ლურჯი მოცვის გოდრონიოზი - გამომწვევი სოკო Godronia casandra pck = Fusicocum putrefaciens Sheare საქართველოში პირველად ჩვენს მიერ აღინიშნა. იგი ნიადაგში მხოვრებია, დიდი პათოგენური ბუნების მქონე, საკარანტინოა. იგი აღინიშნა 2020 წელს უცხოეთიდან შემოტანილ ნერგებსა და 3-4 წლიან მცენარეებზე. დაავადება აღინიშნა ოზურგეთის, ჩოხატაურის, წალენჯიხისა და ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მოცვის პლანტაციებში. სოკო მცენარეში იჭრება ფესვებიდან და ფესვის ყელიდან. დაავადება პირველად გამოვლინდება ფესვის ყელთან და ფესვის ყელთან ახლომდებარე ყლორტებსა და ტოტებზე.(ფოტო 1 ) ქლამიდიოსპორები უხვია, შეუფერავი, სოკოს ახასიათებს სკლეროციუმების წარმოქმნა. Fusarium -ის გვარის სოკოებს გააჩნიათ გარემო პირობებისადმი შეგუების ფართო დიაპაზონი, რაც გამოწვეულია იმით, რომ ისინი იზამთრებენ სხვადასხვა საშუალებებით: მიცელიუმით - მცენარის ღეროსა და ტოტებში, ქლამიდიოსპორებით, სკლეროციებით, ასკოსპორებით და პერიტეციუმებით - მცენარეულ ნარჩენებსა და ნიადაგში. ლურჯ მოცვზე ჩვენს მიერ აღინიშნა სოკო Keywords: casandra; fusarium; georgian; godronia; pestalotiopsis; scientists/ქართველი; ზომით; იგი; ლურჯი; მეცნიერები; მიერ; მოცვის; სოკო
• CONSUMER VALUE OF SUBTROPICAL PERSIMMON AND PROSPECTS FOR PRODUCTION EXPANSION by Tsintskiladze, Avtandil; Ardzenadze, Merab; Kutaladze, Nunu; Abuladze, Dodo (2023) - და ხურმის სანელებელი /58, 59, 60/. ხურმის მწკლარტე ჯიშები შეიცავენ 1-2% ხსნად ტანინებს და გააჩნიათ ძლიერი მწკლარტე გემო. CO2-ით ან ეთანოლით ანაერობული დამუშავება ზრდის აცეტილალდეჰიდის შემცველობას და აქრობს მწკლარტე თვისებებს. ფიქრობენ /75/, რომ ხურმის პოლიფენოლები მონაწილეობენ დიაბეტის გართულების, ათეროსკლეროზის, სიმსივნური, მეტასტაზირების, ანთებით, ოსტეოპოროზის, კანის დაბერების პროცესებში. სამკურნალო მიზნით შექმნეს კაფსულები, რომელსაც ცუდი გემური თვისებები გააჩნდა, ამის გადასაფარად კაპსულირების პროცესებში გამოიყენეს ციტრუსის არომატიზატორები (ციტრალი), რათა კაპსულის გემური თვისებები გაეუმჯობესებინათ. აღსანიშნავია, რომ ფენოლურ ნაერთებს გადამუშავების პროცესში უყალიბდებათ ცუდი გემო და არომატი, წამლის მძაფრი გემო. პრეპარატის მიღების პროცესი ხდებოდა შემდეგნაირად: დაუმწიფებელ მწკლარტე ხურმას გააცალეს კანი, რბილიბი დააბლენდერეს. შემდეგ ჩაუტარეს ჰომოგენიზირება და გააზავეს წყლით 3 ლ-მდე. ხსნარს დაუმატეს 7ლ მეთანოლი და დააყოვნეს ერთი კვირა ბნელ ადგილას. მიზანი იყო დაუწმენდელი ექსტრაქტების მიღება. დაწმენდა გაუკეთდა ვაკუუმ ფილტრაციით ნუტჩ-ფილტრზე და ჩაუტარდა კონცენტრირება ვაკუუმით. ექსტრაქტებიდან ბიოაქტიური ნივთიერებების გამოყოფა მოახდინეს ჰექსანით, შემდეგ 1-ბუთანოლით. ექსტრაგენტების 1-ბუთანოლიდან გამოყოფა განხორციელდა განმეორებითი ქრომატოგრაფიით სილიკაგელით და გელ-ფილტრაციით. მიღებული იქნა 12 კომპონენტი /73/. ქართველმა მეცნიერებმა /76/ ჰუსეინინეჯადი, გონსალესი და ჰერნანდო თავიანთ კვლევებში /55/, თემაზე „კვების პროდუქტებისა და ინგრედიენტების წარმოება აგროსამრეწველო გადამუშავების თანმდევი პროდუქტების ღირებულების გაზრდის ხარჯზე“ აცხადებენ, რომ ხურმა მდიდარია კვებითი და ბიოაქტიური ნივთიერებებით. თუმცა მალფუჭადობის, დაბალი შენახვისუნარიანობის, ტრანსპორტაბელობის და სხვა ფაქტორების ზეგავლენით მაღალი დანაკარგებით გამოირჩევა. ამიტომ ისინი თავის კვლევებს მიმართავენ ხურმისათვის უნარჩენო ტექნოლოგიების შემუშავების მიმართულებით, რაც ითვალისწინებს ძვირფასი ნარჩენების მართვას და ახალი სახის პროდუქტების წარმოებას. სტატიაში /1,2/ აღნიშნულია, რომ ხურმის ფიტოქიმიური პროფილი შედგება კაროტინოიდებისაგან, ანტოციანებისაგან, ორგანული მჟავებისა და ფენოლური ნაერთებისაგან, რომლებიც განსაზღვრავენ მის ბიოლოგიურ ღირებულებას. ეს ნივთიერებები აუმჯობესებენ ადამიანის ჯამრთელობას და ამცირებენ გულსისხლძარღვთა, სიმსივნურ, დიაბეტურ, სიმსუქნის დაავადებებს. მიზანშეწონილია გლობალური სასურსათო კრიზისის პირობებში კვების რაციონში ხურმის პროდუქტების ჩართვა. აგრეთვე უნდა გაფართოვდეს ხურმის გამოყენება სხვადასხვა პროდუქტების (ბიოსაწვავი, ნატურალური საღებავები, Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 1, 2023 194 ზრდის რეგულატორები, ბიოდეგრადირებადი პოლიმერები, ანტიმიკრობული პრეპარატები, ემულგატორები) მისაღებად. უნდა მოხდეს უნარჩენო წარმოება. საკვები ნივთიერებები უფრო მეტი რაოდენობითაა კანში ვიდრე რბილობში /7/, თუმცა როგორც წესი ის იყრება ნედლი მოხმარებისას და ჩირის წარმოებისას. ჩირის წარმოება ფართოდაა Keywords: acid; activity; antioxidant; astringency; chem; compounds; content; demand; diospyros; diseases; food; fruit; georgian; kaki; persimmon; persimmon fruit; phenolic; polyphenols; processes; processing; production; products; properties; ripening; scientists/ქართველი; studies; substances; taste; value; varieties; გამოიყენება; იქნა; მაღალი; მეცნიერები; მწკლარტე; ნივთიერებები; რაც; რომ; რომელიც; სხვა; ფენოლური; შემცველობა; წარმოების; ხურმა; ხურმის
• RADON EXPOSURE AND LUNG CANCER by Metskhvarishvili, Magda; Pagava, Samson; Gorgadze, Kakha; Dekanosidze, Shorena; Beriashvili, Natia (2023) - კვლევებმა პირველად გამოავლინა მაღალი კორელაცია ფილტვის კიბოს სიხშირესა და რადონის შვილობილი ელემენტების ზემოქმედებას შორის ევროპაში მაღაროელებში. ამის შემდეგ დაიწყეს სახლებში რადონის ზემოქმედებისა და ფილტვის კიბოს შემთხვევების შესახებ მონაცემების და კვლევების შეგროვება. ბევრმა საერთაშორისო კვლევამ აჩვენა ფილტვის კიბოს რისკის თანაფარდობის ზრდა, როდესაც სახლის შიგნით რადონის კონცენტრაცია მაღალია. საკვანძო სიტყვები: მაიონიზებელი გამოსხივება, რადონი, ფილტვის კიბო, იზოტოპები, A კლასის კანცეროგენი, ბაზალური და სეკრეტული უჯრედები. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 1, 2023 220 შესავალი მაიონიზებელი რადიაციით დასხივების უმეტესი წილი, საზოგადოდ, განპირობებულია ბუნებივი წყაროებით ფილტვის კიბოს საშუალო სიხშირეების ვარიაციებს შორის გეოგრაფიული კორელაციების შესწავლა. უმეტეს შემთხვევებში ეკოლოგიური კვლევების შედეგები წინააღმდეგობრივია და ისეთი ინდივიდუალური მონაცემების გარეშე, როგორიცაა რადონის კონკრეტული დონეები ან ფილტვის კიბოს გამომწვევი სხვა ისეთი მნიშვნელოვანი ფაქტორების არსებული კანონზომიერებები, როგორიცაა, მაგ., თამბაქოს მოხმარება, ადექვატურად არ ასახავენ რეალურ უთიერთკავშირს. კოენის მიერ ჩატარებული ერთერთი ყველაზე მასშტაბური ეკოლოგიური კვლევის შედეგებმა უარყოფითი კორელაცია აჩვენეს რადონის საშუალო დონესა და ფილტვის კიბოთი დაავადების ასაკის მიხედვით შესწორებულ სიხშირეს შორის. ამის ერთერთი მიზეზი შესაძლოა იყოს უარყოფითი კორელაცია თამბაქოს მოხმარების სიხშირესა და რადონის დონეებს შორის გამოკვლეულ ტერიტორიებზე Keywords: cancer; georgian; lung; radiation; radon; scientists/ქართველი; vol; დაშლის; კიბოს; მეცნიერები; რადონის; რომ; სურ.; ფილტვის; ყველაზე; შორის
• DETERMINATION OF CHEMICAL PARAMETERS OF SPANISH ALVARINHO AND GEORGIAN RACHULI MTSVIVANI WINES by Sordia, Elene; Dzneladze, Sofio; Samitashvili, Tamta; Butskhrikidze, Elene; Kebuladze, Elene (2023) - მომდევნო ეტაპს წარმოადგენს წვენის გადატანა დაბალ ტემპერატურულ ოთახაში, სადაც მოწმდება გოგირდის ცვლილება. ეს პროცესი გრძელდება შემოდგომიდან გაზახულამდე, გაზაფხულზე კი ლექიდან მოხსნილ და დაწმენდილ ღვინოს უტარდება ქიმიური ანალიზი, იფილტრება და საბოლოოდ ისხმება ბოთლებში. დამზადებულ ღვინოებში განისაზღვრა შემდეგი ქიმიური პარამეტრები: ეთილის სპირტი, ტიტრული მჟავიანობა, მქროლავი მჟავები, შაქრები, თავისუფალი და შეკავშირებული გოგირდოვანი მჟავა, pH, რომელიც მოცემულია ცხრილის სახით (ცხრ.1). უკვე აწარმოებს მის სამარკო ღვინოს. ამ ჯიშის ყურძენი გამოირჩევა მკვეთრად გამოხატული მცენარეების არომატით და ციტრუსების ტონებით, რომელსაც ასევე გააჩნია ატმის და გარგრის არომატიც, არის უჩვეულოდ მსუბუქი და გამოირჩევა მაღალი მჟავიანობით Keywords: georgian; არის; გ/ლ; ევროპული; მეცნიერები; მცვივანი; რაჭული; ქართული; ქიმიური; ღვინის; ღვინო
• ASSESSMENT OF PROLIFERATIVE ACTIVITY OF IMMATURE OVARIAN TERATOMAS USING AgNOR TECHNOLOGY by Tavdgiridze, Nino; Tevdorashvili, George; Kepuladze, Shota; Burkadze, George (2023) - 1თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის Phd სტუდენტი; 2თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსტეტის მეანობა-გინეკოლოგიის კათედრის ასოცირებული პროფესორი; 3თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, მოლეულური პათოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი; 4თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის Phd სტუდენტი; ექიმი პათოლოგანატომი; აბსტრაქტი გერმინაციული უჯრედული სიმსივნეები მომდინარეობს საკვერცხის გერმინაციული უჯრედებისგან. ისინი საკვერცხის ყველა სახის სიმსივნის 20-30%-ს შეადგენენ. დაახლოებით 95% არის კეთილთვისებიანი და წარმოდგენილია მწიფე ცისტური ტერატომით და მხოლოდ 5% არის ავთვისებიანი. საკვერცხის ავთვისებიანი გერმინაციული უჯრედული სიმსივნე წარმოადგენს საკვერცხის ყველა ავთვისებიანი სიმსივნის 2,6%-ს, განსხვავებით საკვერცხის ეპითელური სიმსივნეებისაგან (95%). და პრობლემური საკითხია და არსებული ლიტერატურის მიხედვით გამოიყენება სხვადასხვა საშუალებები შემთხვევათა უფრო ზუსტი სტატიფიკაციის განსაზღვრის მიზნით. ერთერთი შესაძლოა გამოყენებულ იქნას AgNOR შეღებვა რომელიც მოწოდებულია როგორც პროლიფერაციის შეფასების ერთ ერთი საშუალება სხვადასხვა სიმსივნეთა შემთხვევაში, როგორც დისპლაზიების ასევე კეთილთვისებიანისა და ავთვისებიანი პროცესების დიფერენციაციაში. ჩვენი კვლევის თანახმად ის გამოყენებულია უმწიფარი ტერატომების სხვადასხვა ჰისტოლოგიური დიფერენციაციის დროს პროლიფერაციული აქტივობის შეფასებისათვის. საკვანძო სიტყვები: უმწიფარი ტერატომა; პროლიფერაციული აქტივობა; AGNOR; Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 1, 2023 234 ლიტერატურის მიმოხილვა გერმინაციული უჯრედული სიმსივნეები მომდინარეობს საკვერცხის გერმინაციული უჯრედებისაგან. ისინი საკვერცხის ყველა სახის სიმსივნის 20-30%-ს შეადგენენ(1). Keywords: agnor; agnor-ის; georgian; grade; ovarian; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; tumors; ავთვისებიანი; არის; ასევე; აქტივობა; გერმინაციული; მაღალი; მეცნიერები; ნეიროეპითელის; პროლიფერაციული; საკვერცხის; სიმსივნის; ტერატომის; უმწიფარი; უჯრედული
• EFFECT OF REPETITIVE RFA ON THE IMMUNE RESPONSE OF THE PATIENTS WITH INOPERABLE PANCREATIC CANCER by TORIA, NINO; KIKODZE, NINO; PANTSULAIA, IA; IOBADZE, MANANA; JANIKASHVILI, NONA; MIZANDARI, MALKHAZ; CHIKOVANI, TINATIN (2023) - CD4+CD39+, CD45RA, CD45RA უჯრედების პროცენტული შემცველობის დინამიკა პანკრეასის თავის ინოპერაბელური კიბოს მქონე პაციენტების პერიფერიულ სისხლში რსა პროცედურამდე და პირველი პროცედურიდან TGF-β-ს რეგულაციის დარღვევის კავშირი სხვადასხვა ავთვისებიანი სიმსივნის განვითარებასთან მრავალი კვლევით არის დადასტურებული. TGFβ-ს მნიშვნელოვანი როლი აქვს სოლიდური ავთვისებიანი სიმსივნეების მიკროგარემოს რემოდილირებაში. სიმსივნური უჯრედების მიერ გამომუშავებული TGF-β, იმუნომასუპრესირებელი გარემოს ჩამოყალიბებით, სიმსივნოგენური და პრომეტასტაზური პასუხის განვითარებას უზრუნველყოფს. პანკრესის ინოპერაბელური კიბოს მქონე პაციენტებში ჩვენი კვლევის შედეგად ნანახი მომატებული TGF-β-ს დონეც ასევე ეხმიანება ლიტერატურულ მონაცემებს23,24,25,26. და არ არის რანდომიზებული, ის ჩატარდა მხოლოდ ერთ კლინიკაში, გამოკვლეულია პაციენტთა მცირე რაოდენობა. ამდენად, ჩვენი კვლევით ნანახი, განმეორებითი რსა-ის მიერ სიმსივნის საწინააღმდეგო სპეციფიკური იმუნური პასუხის ჩართვის უნარი, ფართო მასშტაბიან კვლევებში შემდგომ დადასტურებას საჭიროებს. დასკვნა: ჩვენი კვლევის შედეგებმა აჩვენა, რომ განმეორებითი რსა პროცედურების შემდგომ პანკრეასის თავის ინოპერაბელური კიბოს მქონე პაციენტების პერიფერიულ სისხლში სტატისტიკურად სარწმუნოდ იკლებს პროსიმსივნური CD4+CD39+ უჯრედებისა და გულუბრყვილო CD45RA უჯრედების პროცენტული შემცველობა და პროსიმსივნური ციტოკინების- Keywords: cancer; georgian; pancreatic; scientists/ქართველი; tgf; განმეორებითი; თვის; იმუნური; ინოპერაბელური; კიბოს; მეცნიერები; მქონე; პანკრეასის; პაციენტთა; რომ; რსა; რსა-ს; სიმსივნის; სტატისტიკურად; უჯრედების; შემდეგ
• CULTURAL ELITE: AN ACTOR THE FORMATION OF NATIONAL-POLITICAL IDENTITY by Tukvadze, Avtandil; Abzianidze, Akaki; Gelashvili, Elene (2023) - ხალხის კულტურულ ერთობად, ერად ფორმირების, და პოლიტიკური თვითშეგნების ჩამოყალიბების პროცესში განუსაზღვრელია ინტელექტუალური, კულტურული ელიტის როლი; შესაძლებელია გავიზიაროთ სენ–სიმონის, ლებონის, სმიტის, მეინეკეს და სხვა მკვლევარების შეხედულებები და აღვნიშნოთ: გარკვეული აზრით შეიძლება ვთქვათ, რომ გამოჩენილი ადამიანების ერთობლიობა ქმნის ნაციონალური თვითშეგნებას და პოლიტიკური იდენტობას, ქვეყნის ინტელექტუალური პოტენციალის ნაყოფია ერის კულტურულ ერთობად ფორმირება–წამოუდგენელია ვისაუბროთ ქართველ ერზე უძველესი დამწერლობის, განვითარებული სალიტერატურო ენის, ბაგრატის, სვეტისცხოვლის, გელათის, ალავერდის, პეტრე იბერის, შოთა რუსთაველის, ბექა და ბეშქენ ოპიზრების „ხახულის ხატის“, ბექა აღბუღას, ვახტანგ მეექვსის სამართლის წიგნების, მართლმადიდებლური რწმენისა და ზნეობის მქადაგებელი საეკლესიო მოღვაწეების პეტრე იბერის, გრიგოლ ხანცთელის, გიორგი ათონელის, გაბრიელ ქიქოძის, ილია მეორის, Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 1, 2023 277 მწერლების და პოეტების ნიკოლოზ ბარათაშვილის, ილია ჭავჭავაძის, აკაკი წერეთლის, გალაქტიონ ტაბიძის, კოსტანტინე განსახურდიას, მიხეილ ჯავახიშვილის, გრიგოლ რობაქიძის, ვაჟა–ფშაველას, ოთარ ჭილაძის, ჭაბუა ამირეჯიბის, ნოდარ დუმბაძის, მეცნიერების ივანე ჯავახიშვილის, ივანე ბერიტაშვილის, ნიკო მუსხელიშვილის, ილია ვეკუას, ანდრია რაზმაძის, ვიქტორ კუპრაძის, აკაკი შანიძის, გია დვალის, თამაზ გამყრელიძის, ექვთიმე თაყაიშვილის, ქორეოგრაფების, ქართული ცეკვების დიდოსტატების ილიკო სუხიშვილის და ნინო რამიშვილის, ქართული ხალხური სიმღერების ვირტუოზი შემსრულებლების ჰამლეტ გონაშვილის, ანზორ ერქომაიშვილის, თეატრისა და კინოს გამოჩენილი მოღვაწეების, კოტე მარჯანიშვილის, სანდრო ახმეტელის, რობერტ სტურუას (სპექტაკლების „კავკასიური ცარცის წრის“ და „რიჩარდ მესამის“), რამაზ ჩხიკვაძის, უშანგი ჩხეიძის, აკაკი ხორავას, სესილია თაყაიშვილის, ნატო ვაჩნაძის, ვერიკო ანჯაფარიძის, თენგიზ აბულაძის, ელდარ შენგელაიას, მოჭადრაკეების ნონა გაფრინდაშვილის, მაია ჩიბურდანიძის გარეშე: ბევრი ცნობილი ადამიანი არაა დასახელებული, რომელთა როლი განუზომელია ქართველი ხალხის ერად ქმნადობის პროცესში; და ბოლოს, ქართული სახელმწიფოებრიობის ჩამოყალიბება, განვითარება შენარჩუნების პროცესში გადამწყვეტი როლი ითამაშა დიდმა ქართველმა მეფეებმა და გამორჩეულმა პოლიტიკურმა, საეკლესიო და საზოგადოებრივმა მოღვაწეებმა. ერის კულტურულ ერთობად ფორმირებაში ლიტერატურის, ხელოვნების, კულტურის გამოჩენილ წარმომადგენლების როლის ანალიზი, მიზეზ–შედეგობრივი კავშირის კონკრეტიზაცია, დეტერმინიზმის გამოხატულებაა და ბევრ შეზღუდულობას შეიცავს, მაგრამ მიგვაჩნია საკითხის უკეთ გააზრებისათვის შესაძლებელია სენ–სიმონისეული მიდგომის დაკონკრეტებული ვარიანტის გამოყენება: ასეთი მიდგომა ნიშნავს ფრიდრიხ მეინეკეს შეხედულების გაზიარებას, ერების დეფინიციას ორ კატეგორიად, კულტურულ და სახელმწიფო ნაციებად, როცა ერთ შემთხვევაში კულტურულ ერთობად, ერის იდენტობის განმსაზღვრელი სულიერი ღირებულებებია (ბუნებრივია ამ ფასეულობების შემქმნელი კულტურის გამოჩენილი წარმომადგენლები), ხოლო მეორე შემთხვევაში სახელმწიფოებრიობა, სუბიექტუნარიანობა, კონსტიტუცია და სუვერენიტეტია სახელმწიფო ერის განმსაზღველი. განათლებისა და კულტურის მნიშვნელობა ეროვნული თვითმყოფადობის შენარჩუნებისა და სახელმწიფობრივი მშენებლობის პროცესში პირველმა გააცნობიერა ილია ჭავჭავაძემ, ივანე ჯავახიშვილმა და სხვა ცნობილმა საზოგადო მოღვაწეებმა: ილია ჭავჭავაძემ მოგვცა ინტელექტუალური ელიტის იერარქიული საფეხურების დეფინიცია და გამოყოფს ზოგად, ერის, თემის, გვარის, ოჯახის კაცებს და აკონკრეტებს მათ მმართველობის ფუნქციებს: ჯონსი, რომელიც ერთი მსრივ, ფასადებითა და ფანტაზიებით და მეორე მხრივ, რეალობებით და აჯანყებებით ხასიათდებოდა..ამ სისტემის ორმაგი ხასიათი განსაკუთრებით თვალსაჩინო იყო ეკონომიკაში.“ სტივენ ფ. ჯონსი (2013) Keywords: georgian; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; культуры; элита; ახალი; განვითარების; და კულტურის; ელიტა; ელიტის; ერის; ეროვნული; იდენტობის; ინტელექტუალური; ინტელიგენციის; იყო; კომუნისტური; კულტურის; კულტურული; მაგრამ; მათი; მეცნიერები; მხოლოდ; მხრივ; პოლიტიკური; პრივილეგირებული; პროცესში; რაც; როლი; რომ; რომელიც; საბჭოთა; საუკეთესო; სახელმწიფოს; სხვა; უნდა; ფაქტობრივად; ქართული; ქვეყნის; ხელისუფლების
• მოდელურ გვირაბში ხანძრის განვითარების სცენარების ანალიზი სიცოცხლის გადარჩენის მიზნით რეალურ მიწისქვეშა სივრცეში by Tsanava, David (2023) - და მისი განვითარების სცენარი, გამოყოფილი ტოქსიკური ნაერთების სახეობა და გავრცელების ხასიათი, გვირაბის გეომეტრია და ვენტილაციის სისტემა. ტრანსფორმირებადი სისტემის გამოყენება ნიშნავს ცეცხლგამძლე ბარიერებით გვირაბების მოკლე უბნებად დაყოფას ხანძრისა და მისი დამაზიანებელი ფაქტორების გავრცელების შეფერხებისათვის. ხაზგასმით აღსანიშნავია, რომ გვირაბის მოკლე უბნებად დაყოფის აღნიშნული ხერხის გამოყენება საქართველოში მოქმედი და მშენებარე გვირაბების საპროექტო გადაწყვეტებში გათვალისწინებული არ არის. კერძოდ, საქართველოში უახლოეს 3-5 წელიწადში უნდა აშენდეს 50-ზე მეტი საავტომობილო გვირაბი, რომელთა საპროექტო გადაწყვეტების თანახმად, მოსალოდნელი საფრთხის ერთადერთი რისკ-ფაქტორია ხანძარი, ხოლო უსაფრთხოების ღონისძიებები არ ითვალისწინებენ გვირაბების ოპერატიული დაყოფის შესაძლებლობას. აქედან გამომდინარე, აღნიშნული საკითხი ძალზე აქტუალურია საქართველოს პირობებისათვის. თეორიულ ანალიზს მოითხოვს კრიტიკული სიჩქარისა და უკუდინების სიგრძის კორელაცია ხანძრის მაჩვენებლებთან ტრანსფორმირებადი სისტემის გავლენის გარეშე და მისი გავლენის მხედველობაში მიღებით. აღნიშნული გათვალისწინებული უნდა იქნეს გვირაბის მომსახურე პერსონალისა და მაშველების მიერ უბედურების ზონაში მოქცეული ადამიანების ევაკუაციის საკითხის გადაწყვეტისას. საკვანძო სიტყვები: გვირაბის ვენტილაცია; მიწისქვეშა ხანძარი; ფიზიკური მოდელი; ტრანსფორმირებადი სისტემა; სიცოცხლის გადარჩენა. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 1, 2023 290 1. შესავალი საქალაქო და საავტომობილო ტრანსპორტისათვის, ისე როგორც სარკინიგზო მიმოსვლისა და სამთო მრეწველობისათვის გვირაბები განუყოფელი ნაწილია თანამედროვე პირობებში. ამიტომ გვირაბების უსაფრთხოება დიდად მნიშვნელოვანია, ხოლო სავენტილაციო სისტემები უსაფრთხოების უზრუნველყოფაში დიდ როლს თამაშობენ, განსაკუთრებით გამოკვეთილია აღნიშნული ხანძრით გამოწვეული საგანგებო სიტუაციების დროს. საქართველოში უახლოეს 3-5 წელიწადში უნდა აშენდეს 50-ზე მეტი საავტომობილო გვირაბი, რომელთა საპროექტო გადაწყვეტების თანახმად, მოსალოდნელი საფრთხის ერთადერთი რისკ-ფაქტორია ხანძარი. ხანძრის კრიტიკული სიჩქარე არის ერთ-ერთი ძირითადი მახასიათებელი, რომელიც გავლენას ახდენს გვირაბის ვენტილაციის კონსტრუქციაზე. აღნიშნული სიჩქარე არის ვენტილაციის მინიმალური გრძივი სიჩქარე, რომელიც გამორიცხავს კვამლის შესაძლო ნაკადის უკუდინებას, ანუ მის მოძრაობას გვირაბის შესასვლელისაკენ და შესაბამისად, ხელს უწყობს ევაკუაციას და ხანძრის ჩაქრობას. არსებობს კრიტიკული სიჩქარისადმი მიძღვნილი მრავალი ექსპერიმენტული, ანალიზური და რიცხვითი კვლევა. თეორიული კვლევები ფოკუსირებული იყო თომასის კორელაციაზე და ფრუდის მასშტაბირების თეორიაზე და ნატურაში, მ; nu , mu - ჰაერის სიჩქარე მოდელზე და ნატურაში, მ/წმ. ექსპერიმენტები შესრულდა გვირაბის ფიზიკურ მოდელზე. შესწავლილი იქნა ხანძრის გავლენა გრძივი ვენტილაციის პირობებში კრიტიკულ სიჩქარეზე, უკუდინების სიგრძეზე და ვენტილაციის კოლაფსის მოსალოდნელობაზე ტრანსპორტისა და ტრანსფორმირებადი Keywords: georgian; scientists/ქართველი; tunnels; ventilation; არის; აღნიშნული; გვირაბის; გვირაბში; კვტ; კრიტიკული; მ/წმ; მეცნიერები; მიხედვით; მოდელზე; რაც; რიცხვითი; რომ; რომელიც; სავენტილაციო; სიჩქარე; ტრანსფორმირებადი; ფრუდის; შემთხვევაში; ხანძრის; ხოლო; ჰაერის
• PROTECTION OF FOOD PRODUCTS AND THE ENVIRONMENT FROM CONTAMINATION WITH ARSENICCONTAINING PRODUCTS by Didbaridze, Izolda; Gamkhrelidze, Elene; Bregadze, Nestan (2023) - რ. გიგაური, გ. ჩაჩავა. დარიშხანი და გარემომცველი ბუნება, თსუ გამომცემლობა, გვ 44. L = NH3, (C2H5)2NH ან C5H5N; ხოლო n = 4 ან 6 მიღებული კოორდინაციული ნაერთები წარმოადგენენ სხვადასხვა შეფერილობის წვრილ კრისტალურ ნივთიერებებს. არ იხსნებიან წყალსა და სპირტში, არც ორგანულ გამხსნელებში. დარიშხანშემცველი ნაერთების გამოყენების დიდი პერსპექტივა დაადგინეს ქართველმა მკვლევარებმა Keywords: georgian; scientists/ქართველი; ადამიანის; დარიშხანის; დარიშხანშემცველი; თეთრი; მეცნიერები; რომ; სხვა; შეიცავს
• INFORMATION SECURITY AND CYBER SECURITY by Kotrikadze, Gulnara (2023) - საფრთხეები კიბერსაფრთხეების „ტრადიციულ“ ფორმებთან ერთად, შესაბამის სივრცეში საქართველოს მოწყვლადობას, აღნიშნული საფრთხეების თანამედროვე გამოვლინებები განაპირობებს. ახალი კორონავირუსის (COVID-19) პანდემიით გამოწვეულ, დისტანციური მუშაობის უზრუნველყოფის მიზნით ელ. სერვისებზე მზარდ დამოკიდებულებას, შესაბამისი ქსელების / სისტემების უსაფრთხოების კუთხით დამატებითი გამოწვევები მოაქვს. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 1, 2023 331 კიბერსივრცის უსაფრთხოებაზე საკუთარი გავლენა აქვს ხელოვნური ინტელექტის განვითარებას. ამასთან, ყოველდღიურ ცხოვრებაზე, 5-G და ბლოკჩეინ ტექნოლოგიები უშუალო და სულ უფრო მზარდ ზეგავლენას ახდენს. შესაბამისად, კიბერუსაფრთხოების სფეროში, მათთან დაკავშირებული სირთულეების გათვალისწინებაც ხდება საჭირო. აღნიშნული ტექნოლოგიები, ინფორმაციის მიღების, ცოდნის გენერირებისა და მონაცემთა გაცვლის ახალ შესაძლებლობებს ქმნიან, თუმცა, შესაბამისი სისტემების „ახალი ფორმით“ მოწყვლადობასაც განაპირობებენ. შესაბამის ინფრასტრუქტურაზე/ტექნოლოგიებზე მზარდი დამოკიდებულება, შესაძლებლობებთან ერთად, საფრთხის აქტორების მხრიდან აღნიშნული ინოვაციების ბოროტად გამოყენების რისკებსაც ზრდის. ახალი ტექნოლოგიების განვითარება იწვევს კიბერთავდასხმების მეთოდებისა და საშუალებების დივერსიფიცირებასა და შემდგომ დახვეწას. აღნიშნული სიტუაცია კიბერუსაფრთხოების უზრუნველყოფის კონტექსტში გარკვეული მიდგომების ცვლილებას / ადაპტაციას განაპირობებს და საერთაშორისო თანამეგობრობის მხრიდან სათანადო რეაგირებას მოითხოვს. მიუხედავად გარკვეული აღმავლობისა, მომდევნო ნაწილში აღწერილ საფრთხეებსა და რისკებთან გამკლავების მიზნით საქართველოს ჯერ კიდევ დიდი ძალისხმევა დასჭირდება კიბერუსაფრთხოების ეროვნულ-სტრატეგიულ დონეზე განვითარების თვალსაზრისით. თუკი წინა წლებში შეიქმნა მყარი საფუძველი კიბერუსაფრთხოებისთვის, დღეს და სამომავლოდ კრიტიკულია ამ ხელშემწყობი ჩარჩოების მდგრადი განვითარება, არსებული პროგრესის შენარჩუნება და მასზე დაშენებით კიბერუსაფრთხოების ეროვნული შესაძლებლობებისა და საქართველოს კიბერუსაფრთხოების პოლიტიკის სტრატეგიული მიმართულებების გაძლიერება. კომპიუტერულ ინციდენტებზე დახმარების ეროვნული და სამთავრობო ჯგუფის (CERT.GOV.GE) მიერ ინციდენტების აღმოჩენისა და მათზე რეაგირების სხვადასხვა ტექნოლოგიური საშუალების გამოყენებით (ქსელისა და IP მონიტორინგის სისტემა, პორტალები, სენსორები და ა.შ.) მიღებული სტატისტიკა ცხადყოფს, რომ 2014 წლიდან 2019 წლამდე დარეგისტრირებული ინციდენტების რაოდენობა, სულ მცირე, ორჯერ გაიზარდა. ამასთან, იმატა დაინფიცირებული IP მისამართების რიცხვმა და პორტალებთან დაკავშირებულმა უსაფრთხოების მოვლენებმა. დასკვნა  არ გასცეთ არანაირი პაროლი, მათ შორის არც ძალიან ახლობელ ადამიანებთან;  პაროლი უნდა იყოს რაც შეიძლება საიმედო, რთული (სიმბოლოები, რიცხვები, პატარა და დიდი ასოები);  არ შეხვიდეთ არასაიმედო საეჭვო გვერდებზე;  არ გახსნათ ვითომდა ბანკი თუ გთავაზობთ რაიმეს, თუნდაც მესიჯის სახით, თუ არ დარწმუნდებით, რომ ინფორმაცია ჭეშმარიტია; და ელექტრონული მმართველობის ხელსაყრელი გარემო, ჩამოაყალიბოს ისეთი სტრატეგიული, ინსტიტუციურ-ორგანიზაციული და სამართლებრივ-მარეგულირებელი ჩარჩოები, რაც ხელს შეუწყობს ელექტრონულ სივრცეში მოქალაქეების, კერძო და საჯარო სექტორების უსაფრთხო ფუნქციონირებასა და ონლაინ სივრცის დაცულად გამოყენებას. საქართველოს მთავრობა აქტიურად ისწრაფვის ღია, უსაფრთხო და დაცული კიბერსივრცის უზრუნველყოფისკენ, რათა კიდევ უფრო მეტად განვითარდეს ინფორმაციული საზოგადოება, შეიქმნას საჯარო და კერძო სექტორში ელექტრონული კომერციის, ინფორმაციულ-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიებისა და ტრანზაქციების, ასევე, ელექტრონული მმართველობის მომსახურებისთვის სანდო გარემო. 1.4. Keywords: computer; cyber; georgian; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; security; დონეზე; ეროვნული; ინფორმაციული; ინფორმაციული უსაფრთხოების; ისე; კიბერუსაფრთხოების; კრიტიკული; მართვის; მეცნიერები; მიერ; მისი; როგორც; რომელიც; საბჭოს; საერთაშორისო; საკუთარი; საქართველოს; სისტემის; სფეროში; უსაფრთხოების; ფარგლებში; ქვეყნის; შესაბამისად
• LIPIDS OF THE FRUIT OF PHYTOLACCA AMERICANA L. COMMON IN GEORGIA by Turabelidze, Durmishkhan; Sulakvelidze, Tsisana; Malania, Mariam; Kikalishvili, Bela (2023) - დადგენილია მათში შემავალი ძირთადი კლასები, განსაზღვრულია ზოგიერთი ფიზიკო-ქიმიური მახასიათებელი, გაზურ-ქრომატოგრაფიული მეთოდით ნ/ლ ჯამში თვისობრივად და რაოდენობრივად დადგენილია ნაჯერი, უჯერი და პოლიუჯერი ცხიმოვანი მჟავები, ზოგიერთი მათგანის მაღალი პროცენტული შემცველობით 9,12 ოქტადეკადიენი 30,99%, 9,12,15 ოქტადეკატრიენი 31,56%, ჰექსადეკანი 15,56%. პოლარულ ჯამში თვისობრივად დადგენილია და რაოდენობრივად განსაზღვრულია ფოსფოლიპიდები საერთო შემცველობით 0,1%. Keywords: americana; georgia; phytolacca; tbilisi; დადგენილია; თვისობრივად; ინსტიტუტის; ლიპიდების; მეცნიერები; ნ/ლ
• THE ANATOMICAL STRUCTURE OF THE ABOVEGROUND VEGETATIVE ORGANS OF Solanum nigrum L. by Mchedlidze, Ketevan; Benidze, Mariam; Sakvarelidze, Natia; Aneli, Jemal (2023) - Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 2, 2023 6 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 5 Issue 2, 2023 https://doi.org/10.52340/gs.2023.05.02.02 Solanum nigrum L. -ის მიწისზედა ვეგეტატიურ ორგანოთა ანატომიური აგებულება ქეთევან მჭედლიძე, მარიამ ბენიძე, ნათია საყვარელიძე, ჯემალ ანელი თსსუ იოველ ქუთათელაძის ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტი აბსტრაქტი შესწავლილია საქართველოს ფლორის, როგორც ბიოლოგიურად აქტიური ნივთიერებების მდიდარი წყაროს Solanum nigrum L.-ის, ძაღლყურძენას მიწისზედა ვეგეტატიური ორგანოების შინაგანი აგებულების თავისებურებანი. მიკროტექნიკაში მიღებული კამერალური მეთოდებით კვლევის შედეგად გამოვლენილია პერსპექტიული მცენარის ანატომიური აგებულების სადიაგნოსტიკო მახასიათებლები. S. nigrum-ის მიწისზედა ვეგეტატიური ორგანოები შებუსულია კონუსური, მრავალუჯრედიანი, მოკაუჭებული ბუსუსებითა და სფეროსებრთავიანი ჯირკვლოვანი ტრიქომებით. ვეგეტატიურ ორგანოთა მფარავ ქსოვილში დიფერენცირებულია უპირატესად ანისოციტური ბაგის აპარატი, ამასთანავე ფიქსირდება ანომოციტური ბაგეების არსებობაც. S. nigrum-ის ყლორტის ტრანზიტორული სისტემა მონოციკლურია, მერქანში წარმოდგენილია მერქნის ტრაქეიდულ, მცირედკალიბრიან სანათურთა ბადისებრი ქსოვილი და გამტარ ჭურჭელთა სპირალურად გარსგასქელებული დიდკალიბრიანი სანათურები. S. nigrum-ის ფოთოლი ბიფაციალურია, მეზოფილი დორზოვენტრალური, ამფისტომატური სტრუქტურის, გამტარი კონა უკუ-კოლატერალური ტიპის. ფოთლის ზედა და ქვედა ეპიდერმისის ფუძემდებარე უჯრედები არადაგვირისტებული მრუდხაზოვანი და მრუდკედლიანი აღნაგობისაა. ფოთლის ყუნწში აისახება შერეული ტიპის კოლენქიმა; ყუნწში ასახული ტრანზიტორული ქსოვილის მოხაზულობა რკალისებრია; გამტარი ქსოვილი კოლატერალური აღნაგობის. საკვანძო სიტყვები: Solanum nigrum L.; ფოთოლი; ანატომია; სადიაგნოსტიკო მახასიათებლები; საქართელოს ფლორა. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 2, 2023 7 ძაღლყურძენასებრთა, Solanaceae Juss. Keywords: georgian; nigrum-ის; scientists/ქართველი; solanum; გამტარი; ეპიდერმისის; მერქნის; მეცნიერები; უჯრედები; ფოთლის; ქსოვილის; ყლორტის
• INVESTMENT PROJECTS, DEVELOPMENT PHASES AND INVESTMENT ACTIVITY by Lomsadze-Kutchava, Maya; Giorgadze, Khatuna; Janelidze, Salome (2023) - სხვა. 3) საინვესტიციო გარემოსა და საინვესტიციო ობიექტზე მოქმედი ფაქტორების ანალიზი. პროექტის ამ ნაწილში კეთდება საინვესტიციო ობიექტზე მოქმედი ყველა ფაქტორის და მთლიანად საინვესტიციო გარემოს ანალიზი, სათანადო ციფრული გათვლებით დასაბუთებული. განსაკუთრებული მნიშვნელობა უნდა მიექცეს საინვესტიციო გარემოს მდგომარეობას, რაშიც პირველ რიგში იგულისხმება ეკონომიკური საკანონმდებლო ბაზის ლიბერალურობა, სამეწარმეო საქმიანობისადმი ფისკალური პოლიტიკის ლოიალურობა, საფინანსო ინსტიტუტების განვითარების დონე, ბაზრის თავისუფლების ხარისხი, კვალიფიციური მუშახელის არსებობა. 4) საინვესტიციო ობიექტის ტექნიკურ-ეკონომიური დახასიათება. ობიექტის განსაზღვრის შემდგომ ინვესტორმა უნდა დაიწყოს შერჩეული საქმიანობის დაწვრილებითი გაანგარიშება. მიზნის განსაზღვრის დროს იგი დაახლოებით ითვლიდა, ამ ეტაპზე კი ყველაფერი ზუსტად უნდა გათვალოს. ამ გათვლებში ზუსტდება საინვესტიციო ობიექტის ტექნიკურ-ეკონომიური მახასიათებლები. 5) ინვესტირების ეტაპობრივი გეგმის შედგენა. პროექტის ამ ნაწილში ინვესტორმა საქმის გამართვის დროში გაწერილი გეგმა უნდა Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 2, 2023 21 შეადგინოს. ზემოთ ხსენებული მაგალითის შემთხვევაში იგი ადგენს ჰესის აშენების ეტაპებს. 6) ეტაპების მიხედვით საპროგნოზო ეკონომიური მაჩვენებლების განსაზღვრა. პროექტის ეს ნაწილი ყველაზე არსებითია, ვინაიდან იმის და მიხედვით, თუ რამდენად რეალისტურად იქნება დადგენილი თითოეული ეტაპის საპროგნოზო ეკონომიური მაჩვენებელი, იმდენად მცირე იქნება მთლიანი საინვესტიციო პროექტის უარყოფითი რისკ- ფაქტორი. აქ დაშვებული შეცდომა მძიმედ აისახება შედეგზე. ვთქვათ ჰესის საინვესტიციო პროექტში ამ ნაწილში ინვესტორმა დაგეგმა ჰესის აშენების ხუთი ეტაპი და ვთქვათ მეორე ეტაპზე, კერძოდ კი საგუბარი კაშხლის აშენება დაგეგმილი იყო შემოდგომაზე და მასზე გათვალისწინებული იყო 100 000 ლარი. პროექტის რეალიზაციის დროს აღმოჩნდა, რომ კაშხალი შემოდგომაზე ვერ მოესწრო. ზამთარში სამუშაოები შეწყდა უამინდობის გამო, გაზაფხულზეც წყალუხვობის გამო ვერ განახლდა სამუშაოები. ჯამში სამუშაოები შეჩერდა 5-6 თვე. მანამდე გაწეულმა ხარჯებმა და წარმოშობილმა საკონსერვაციო-საექსპლუატაციო ხარჯებმა გადააჭარბეს 100 000 ლარს. კაშხლის აგებისათვის კიდევ 50 000 ლარის გაღება გახდა საჭირო. უკვე ამ ეტაპისათვის პროექტის ჯამური ეკონომიკური ეფექტურობა უარყოფითი გახდა. 7) ინვესტიციის საპროგნოზო ჯამური ეფექტურობის განსაზღვრა. პროექტის ამ ნაწილში ინვესტორი ანგარიშობს მთელი პროექტის მომგებიანობას დახარჯული თანხის, დროისა და ამოღებული თანხის გათვალისწინებით. ამ დროს, გარდა წმინდა ეკონომიკური ანგარიშისაც, საპროგნოზო ჯამური ეფექტურობის ფორმულაში შეყვანილი უნდა იქნას უარყოფით რისკ-ფაქტორთა მდგენელები. 8) გადაწყვეტილების მიღება. ეს ნაწილი აერთიანებს შვიდივე ნაწილში ჩატარებულ ანალიზს. იგი ეყრდნობა არა მარტო ციფრობრივ დასაბუთებას, არამედ მეწარმის ალღოსა და ინტუიციას. რამდენადაც პარადოქსულად მოგვეჩვენოს, წარმატებული ბიზნესმენები თავის საქმიანობაში საკუთარ ალღოსა და ინტუიციას უფრო ეყრდნობიან, ვიდრე მშრალ ეკონომიურ გათვლებს. ამრიგად, Keywords: georgian; scientists/ქართველი; ა ი; ა ნ; ბ ი; ი ე; ი ი; ი ო; ი ც; მეცნიერები; პროექტები; პროექტის; საინვესტიციო; ტ ი; უნდა
• TRITERPENE SAPONINS OF SOME PLANTS GROWING IN GEORGIA AND THEIR BIOLOGICAL ACTIVITY by Kemoklidze, Zurab; Sulakvelidze, Marine; Novikova, Zhana; Mulkijanyan, Karen (2023) - Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 2, 2023 34 საიკოსაპონინები არის ძირითადი ბიოაქტიური ნაერთები ქვაპურაში, რომლებიც შედგება ტრიტერპენული აგლიკონისა და ნახშირწყლებისგან, რომელიც შეიცავს 1-13 მონოსაქარიდს, ისინი შეიძლება დაიყოს შვიდ ტიპად მათი სტრუქტურული მახასიათებლების მიხედვით. მე-20 საუკუნის 80-იან წლებში საიკოსაპონინების სტრუქტურასა და მათი ფარმაკოლოგიური ჟენშენს და ტრიტერპენული გლიკოზიდების შემცველ რიგ მცენარეებს ახასიათებთ იმუნომასტიმულირებელი, სიმსივნის საწინააღმდეგო, ანტიმუტაგენური, ანთების საწინააღმდეგო და სხვა მნიშვნელოვანი ფარმაკოლოგიური აქტივობები. ნივთიერების ქიმიურ სტრუქტურას და მისი ორგანიზმზე მოქმედების დამოკიდებულებას უდიდესი მნიშვნელობა აქვს ახალი სამკურნალო ობიექტების მოძიების და მათი რაციონალურად გამოყენებისთვის. Keywords: b.rotundifolium; b.wittmannii; bupleurum; georgian; saikosaponins; scientists/ქართველი; stev; ანთების; გლიკოზიდების; მეცნიერები; საიკოსაპონინი; საპონინების; საწინააღმდეგო; ტრიტერპენული
• INFLUENCE OF ELECTRON IRRADIATION ON STRUCTURAL PHASE TRANSFORMATIONS DURING MICROINDENTATION OF n-Si by Darsavelidze, Giorgi; Sichinava, Avtandil; Shamatava, Kakhaber; Kadaria, Marina; Abramishvili, Roman (2023) - Si, ხოლო შენელებული სიჩქარით განტვირთვისას შესაძლებელია ინდენტორის ქვეშ ჩაისახოს Si-III და Si-XII ფაზების ნარევი. Si-III ფაზური მდგენელი წარმოადგენს bcc მოცულობით ცენტრირებულ კუბურ სტრუქტურას. ამჟამად არსებული მონოკრისტალური სილიციუმის ნანოინდენტირებისადმი მიძღვნილი მრავალრიცხოვანი სამეცნიერო შრომების ანალიზი ცხადყოფს, რომ პრაქტიკულად შეუსწავლელია ლეგირებისა და თერმული, მექანიკური და რადიაციული ზემოქმედების გავლენა ფაზური გარდაქმნებისა და სტრუქტურული დეფექტების ქვესისტემის ცვლილებებთან დაკავშირებულ დეფორმაციის მექანიზმებსა და მათი წვლილზე ფიზიკური თვისებების მოდიფიცირებაში. წინამდებარე ნაშრომში წარმოდგენილია საწყისი და მაღალენერგეტიკული ელექტრონებით დასხივებული n-Si-ის დატვირთვა-განტვირთვის რეჟიმში ინდენტირების ფაზური მდგომარეობებისა და მექანიკური თვისებების მახასიათებლების ექსპერიმენტული კვლევის შედეგები. კვლევის და სტრუქტურული გარდაქმნებისათვის სილიციუმის მეტასტაბილურ ფაზებში. ელექტრონებით დასხივება ავლენს ფაზური გარდაქმნების კრიტიკული წნევების ამაღლების ტენდენციას საშუალო საკონტაქტო წნევის Keywords: georgian; scientists/ქართველი; განტვირთვის; გპა; დატვირთვა; ელექტრონებით; ინდენტორზე; მაქსიმალური; მეცნიერები; საკონტაქტო; საშუალო; ფაზური; წნევის
• Evaluation of proliferative activity of pre-tumor and tumor processes of Barrett’s esophagus using AgNor technology by Meshveliani, Paata; Didava, Gia; Tomadze, Gia; Kepuladze, Shota; Burkadze, George (2023) - ზემოთ აღნიშნული ლიტერატურული მონაცემები მიუთითებს, რომ ცალკეული პაციენტები ხასიათდებიან ბარეტის ეზოფაგიტის დისპლაზიად და შემდგომში კარცინომად პროგრესიის განსხვავებული რისკით. შესაბამისად კლინიკურ პრაქტიკაში მაღალი მნიშვნელობა ენიჭება ინდივიდუალურ პაციენტში არსებული დაზიანების პროგრესიის რისკის სწორ შეფასებას, რაც თავის მხრივ გააადვილებს მკურნალობისა და კლინიკური მენეჯმენტის სწორი მეთოდების შემუშავებას. ამჟამად Ki67 წარმოადგენს უჯრედის პროლიფერაციის ყველაზე კარგად შესწავლილ მარკერს. Ki67-ის მომატებული ექსპრესია აღინიშნება სხვადასხვა ტიპის კარცინომებში, საყლაპავის კარცინომის ჩათვლით. სხვადასხვა კვლევებით ნაჩვენებია განსხვავება Ki67-ის განაწილებაში დაბალი ხარისხის დისპლაზიასა და მაღალი ხარისხის დისპლაზიას შორის. შესწავლილი იქნა კოლეგების მიერ გამოკვლეული იქნა Ki67-ის მონიშვნის ინდექსი 25 ეზოფაგექტომიურ მასალაში ბარეტის ეზოგაფუსის სხვადასხვა უბნებში. ბარეტის ეზოგაფუსის უბნებში დისპლაზიის გარეშე Ki67-ზე საშუალო Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 2, 2023 49 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 5 Issue 2, 2023 https://doi.org/10.52340/gs.2023.05.02.07 ბარეტის საყლაპავის სიმსივნისწინარე და სიმსივნური პროცესების პროლიფერაციული აქტივობის შეფასება AGNOR-ის ტექნოლოგიის გამოყენებით პაატა მეშველიანი1, გია დიდავა2, გია თომაძე3, შოთა კეპულაძე4, გიორგი ბურკაძე5 1თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის Phd სტუდენტი; 2თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პათოლოგიური ანატომიის დეპარტამენტის ასოცირებული პროფესორი; 3თბილისის სახელმწიგო სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, ზოგადი ქირურგი; 4თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის Phd სტუდენტი; ექიმი პათოლოგანატომი; 5თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, მოლეულური პათოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი; აბსტრაქტი საყლაპავის კარცინომა წარმოადგენს სიხშირით მერვე ავთვისებიან დაავადებას და სიმსივნესთან ასოცირებული სიკვდილიანობის მეექვსე მიზეზს მსოფლიო მასშტაბით. აშშ-ს მონაცემებით საყლაპავის კარცინომების უმეტესობას შეადგენს ადენოკარცინომები. საყლაპავის ბრტყელუჯრედოვანი კარცინომების ინციდენტობა ყოველწლიურად მცირდება, ხოლო ადენოკარცინომების რაოდენობა კი ბოლო სამი-ოთხი დეკადის განმავლობაში არ შეცვლილა. დადგენილია, რომ არსებობს ძლიერი კორელაცია პროლიფერაციულ აქტივობასა და სიმსივნის ცუდ პროგნოზს შორის, ამიტომ კლინიკური კვლევებით ინტერესი პროლიფერაციული პოტენციალი სსხვადასხვა მარკერებზე ჯერ კიდევ აქტუალურია და ყოველწიურად იზრდება. ჩვენი კვლევის ფარგლებში განხორციელებულ იქნა კოჰორტული რეტროგრადული კვლევა, რისთვისაც გამოყენებული იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სასწავლო-სამეცნიერო და დიაგნოსტიკური ლაბორატორიის 2019-2022 წლების საარქივო მასალა. განისაზღვრა პროლიფერაციული აქტივობა AgNOR-ის ტექნოლოგიით არსებულ 35 შეთხვევაში შეფასდა შემდეგ ჰისტოლოგიურ ერთეულში: ბარეტის საყლაპავი ენტერული მეტაპლაზიით; ბარეტის საყლაპავი ფოვეოლური მეტაპლაზიით; ბარეტის საყლაპავი ეპითელიუმის დაბალი ხარისხის დისპლაზიით; ბარეტის საყლაპავი ეპითელიუმის მაღალი ხარისხის დისპლაზიით; ჩვენი კვლევის შედეგებზე დაყრდნობით AgNOR-ის ტექნოლოგია შესაძლებელია გამოყენებული იქნას ბარეტის საყლაპავის დროს პროლიფერაციული აქტივობის შესაფასებლად. საკვანძო სიტყვები: ბარეტის საყლაპავი; AgNOR; დისპლაზია; მეტაპლაზია; Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 2, 2023 50 ლიტერატურის მიმოხილვა საყლაპავის კარცინომა წარმოადგენს სიხშირით მერვე ავთვისებიან დაავადებას და სიმსივნესთან ასოცირებული სიკვდილიანობის სიხშირით მეექვსე მიზეზს მსოფლიო მასშტაბით. აშშ-ს მონაცემებით საყლაპავის კარცინომების უმეტესობას შეადგენს ადენოკარცინომები1. Keywords: agnor-ის; barrett; esophagus; georgian; scientists/ქართველი; ასევე; ბარეტის; დაბალი; დისპლაზიის; ეზოგაფუსის; ეპითელიუმის; ინციდენტობა; იქნა; კვლევის; მაღალი; მაჩვენებელი; მეცნიერები; საყლაპავის; საშუალო; ხარისხის; ხოლო
• INFLUENCE OF ALPHA PARTICLE IRRADIATION ON DYNAMIC MECHANICAL PROPERTIES OF p-SiGe SUBSTRATES by Kurashvili, Ia; Shamatava, Kakhaber; Sanaia, Ekaterine; Chubinidze, Giorgi; Darsavelidze, Giorgi (2023) - ვ -1 წმ -1 ჟა ნგ ბ ად ი ს (O i) კო ნც ენ ტ რ აც ი ა, სმ -3 ნა ხ ში რ ბ ად ი ს (C s) კო ნც ენ ტ რ აც ი ა, ს მ-3 p- Si+0,25%Ge:B საწყისი 9 2.1015 345 2.1018 6.1016 ალფა ნაწილაკებით დასხივებული 19 8.1014 365 8.1017 4.1016 p-Si+2%Ge:B საწყისი 7 4.1015 230 1.1018 5.1016 ალფა ნაწილაკებით დასხივებული 17,5 1.1015 360 7.1017 3.1016 რადიაციული დეფექტების ჩასახვისა და მოძრაობის აქტივაციური მახასიათებლების განსაზღვრისათვის ექსპერიმენტულად შესწავლილია p-SiGe შენადნობების ფუძეშრეების ძვრის მოდულისა და გრეხითი რხევების შთანთქმის ინტენსივობის ცვლილებათა კანონზომირებანი. შედარებისათვის განისაზღვრა ასევე დაუსხივებელ მდგომარეობაში ნიმუშების მექანიკური მახასიათებლები. მეტალოგრაფიული კვლევების თანახმად საცდელ ნიმუშებში დისლოკაციების სიმკვრივე 103- 104 სმ-2 შუალედში იცვლება. ასეთ შემთხვევებში დისლოკაციების ბირთვებს შორის მანძილების საშუალო სიდიდე 5-10 მკმ-ს შეადგენს, რაც მეტად ამცირებს მათი ურთიერთქმედებისა და ურთიერთბლოკირების წვლილს მექანიკური მახასიათებლების ცვლილებებში. ასეთი სიმკვრივის დისლოკაციების წვლილი შესაძლებელია გამოვლინდეს თერმული, დეფორმაციული და რადიაციული წარმოშობის დეფექტებთან ინტენსიური ურთიერთქმედებით, რითაც მნიშვნელოვნად შეიცვლება წერტილოვანი დეფექტების დიფუზიის სიჩქარეები და შეიქმნება მასალის განმტკიცების რეალური შესაძლებლობები. მართლაც 5.1012სმ-2 ფლუენსის ალფა ნაწილაკებით დასხივებულ ნიმუშებში შემჩნეულია დინამიური მექანიკური მახასიათებლების განსხვავებული სიდიდეები. ცხრ.2-ში წარმოდგენილია საწყისი და ალფა ნაწილაკებით დასხივებული საცდელი ნიმუშების დინამიური მექანიკური მახასიათებლები. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 2, 2023 67 ცხრილი 2: საწყისი და ალფა ნაწილაკებით დასხივებული p-SiGe ფუძეშრეების დინამიური - მექანიკური მახასიათებლები მეორე ნიმუშში საწყის მდგომარეობაში რეგისტრირებულია SiGe ფუძეშრეების დამზადების პროცესში. მათი ძვრადობისა და, მაშასადამე, დინამიური მექანიკური თვისებების მართვა, როგორც შესრულებლუმა ექსპერიმენტებმა აჩვენეს, შესაძლებელია გერმანიუმისა და რადიაციული დეფექტების შემცველობის ცვლილებით. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 2, 2023 70 ლიტერატურა: 1. D.Y.Oliver, D.B.Lawn, R.F. Cook, M.G. Reitsma, I.E. Bradby, I.S. Williams, P.Munroe. Keywords: georgian; scientists/ქართველი; sige; ალფა; ამპლიტუდური; დინამიური; მექანიკური; მეცნიერები; ნაწილაკებით; რადიაციული; ფუძეშრეების; შენადნობების; ძვრის
• IMPACT OF HARMFUL ENVIRONMENTAL FACTORS ON THE VISUAL SYSTEM by Gorgadze, Gigi; Giorgobiani, Marina; Jikurashvili, Tinatin; Phirtskhalaishvili, Mzia (2023) - რომელთაც მხედველობის სისტემა აერთიანებს. [2][29] ფაქტია, რომ თანამედროვე სამყაროში მეტად მნიშვნელოვანია გარემო ფაქტორების, მათი ცვლილებისა და გავლენს შესწავლა - „დღეს დაბადებული ყველა ბავშვის ცხოვრებაზე კლიმატის ცვლილება დიდ გავლენას მოახდენს. სასწრაფო ჩარევის გარეშე, დადგება ეს ახალი ერა, რომელიც განსაზღვრავს ადამიანების ჯანმრთელობას მათი ცხოვრების ყველა ეტაპზე [28] და შესაბამისად გამოტანილი დასკვნების საფუძველზე სხვადსხვა საპრევენციო თუ პროფილაქტიკური ღონისძიებების გატარება და გზამკვლევების შექმნა რისკის ჯგუფში შემავალი ინდივიდებისა თუ მთლიანი პოპულაციისათვის. ჰაერის და კლიმატის ცვლილების გავლენა მხედველობის სისტემაზე მხედველობის სისტემაზე გარემო ფაქტორების ზემოქმედების მრავალი გზა არსებობს, მაგრამ ყველაზე გავრცელებულია მზის გამოსხივების პირდაპირი ზემოქმედება, და ასევე ჰაერში ქიმიკატების, ოზონის, აზოტის დიოქსიდისა (NO2) Keywords: climate; doi; effects; eye; georgian; health; pmid; review; scientists/ქართველი; ასევე; გარემო; ზემოქმედება; თვალის; კატარაქტის; კლიმატის; მეცნიერები; მხედველობის; რომელიც; რქოვანას; სამედიცინო; სხვადასხვა; ულტრაიისფერი; უფრო; ყველაზე; ჰაერის
• FEATURES OF THE MICROSTRUCTURE OF THE LEAVES OF Fatsia japonica (THUNB.) DECNE. ET PLANCH. (Araliaceae) by Kemoklidze, Zurab; Mchedlidze, Ketevan; Churadze, Manana; Aneli, Jemal (2023) - მჟაუნმჟავა კალციუმის დრუზა კრისტალები 15 Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 2, 2023 90 დასკვნა შესწავლილია საქართველოში ინტროდუცირებული F. japonica-ს ფოთლის შინაგანი აგებულების თავისებურებანი და დადგენილია მისი, როგორც ბიოლოგიურად აქტიურ ნივთიერებათა მდიდარ საექსპერიმენტო ობიექტის მიკროსტრუქტურულ სადიაგნოსტიკო მახასიათებელთა შემდეგი ერთობლიობა ფარმაკოგნოსტულ ანალიზში ნედლეულის ნამდვილობის დადგენის მიზნით:  F. japonica-ას ფოთოლი შიშველია, ბიფაცუალური ფორმის, დორზოვენრტალური, ჰიპოსტომატური სტრუქტურის;  ფოთლის ზედა და ქვედა ეპიდერმისის ფუძემდებარე უჯრედები არადაგვირისტებული, მრუდხაზოვანი და მრუდკედლიანია, ქვედა ეპიდერმისის კუტიკულარული მოზაიკა ტალღისებრი;  ფოთოლში დიფერენცირებული ბაგის აპარატი ანიზოციტური ტიპისაა, ბაგეთშორისი ხვრელი თითისტარისებრი, ხოლო, ბაგეთა განწყობა ქაოტური;  F. japonica-ას ფოთლის რბილობში უკუ-კოლატერალური აღნაგობის გამტარი კონა აღიბეჭდება;  იაპონური ფაციას ფოთლის ყველა სტრუქტურულ ერთეულში შესამჩნევია მჟაუნმჟავა კალციუმის დრუზა კრისტალების და სეკრეტორული სავალების დიფერენცირება;  F. japonica-ას ფოთლის ნაკვთის მთავარი ძარღვის ძირითადი ქსოვილი პოლიგონალურია, გამტარი სისტემა როგორც ძართვში, ასევე ყუნწში ჭურჭლ- ბოჭკოვანი, ღია-კოლატერალური ტიპის, მხოლოდ მთავარ ძარღვში მათი განწყობა ასიმეტრულია, ხოლო ყუნწში სიმეტრიული;  F. japonica-ას ფოთლის ნაკვთის მთავარი ძარღვის და ყუნწის მერქანში დიფერენცირებულია სიგრძეზე მწკრივისებ განწყობილი სანათურები;  F. japonica-ას ფოთლის ყუნწის სიგრძივ ანათანზე აღიბეჭდება მერქნის გამტარი ჭურჭლების გარსის სპირალური, რგოლური მასალა და მეთოდიკა. F. japonica-ას ფოთლის საკვლევი ნიმუში მოპოვებულ იქნა 2020 წელს. საანალიზო მცენარის ფოთლის ფირფიტის, ფოთლის მთავარი ძარღვის და ფოთლის ყუნწის (მეზოპეციოლი) ცენტრალური არეებიდან აღებული საპრეპატარო ნიმუშთა განივი, სიგრძივი და ზედაპირული ანათლები დამზადდა ცოცხალი დაუფიქსირებელი მასალიდან ბასრი სამართებლის საშუალებით, საკვლევი ანათლები შეიღება საფრანინის ხსნარში 24 სთ-ის განმავლობაში და მოთავსდა გლიცერინიან გარემოში სასაგნე მინაზე. კვლევის ობიექტთა მიკროტექნიკური კვლევა Keywords: fatsia; georgian; japonica-ას; scientists/ქართველი; გამტარი; ეპიდერმისის; მერქნის; მეცნიერები; მთავარი; სეკრეტორული; უჯრედები; ფოთლის; ქსოვილი; ყუნწის; ძარღვის
• მონაცემთა ცენტრის მომავალი, მისი დადებითი და უარყოფითი მხარეები by Kochiashvili, Nugzar; Kartvelishvili, Iosebi (2023) - მოხმარების სწრაფ შემცირებას და ხშირად იქმნება დახურულ ეკოლოგიურ ციკლად. პასიურად გაცივებული სისტემები უახლესი ტექნოლოგიით კომპონენტების თვალსაზრისით, რომლებიც მოიხმარენ მნიშვნელოვნად ნაკლებ ენერგიას და მოითმენს მაღალ ტემპერატურას, მომავალში მნიშვნელოვნად გაბატონებული იქნება. ასევე შექმნილია და განლაგებულია მომავალი მონაცემთა ცენტრები უკეთესი ეფექტურობისთვის. ამის კარგი მაგალითია Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 2, 2023 92 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 5 Issue 2, 2023 https://doi.org/10.52340/gs.2023.05.02.11 მონაცემთა ცენტრის მომავალი, მისი დადებითი და უარყოფითი მხარეები ყოჩიაშვილი ნუგზარ1, Keywords: center; data; georgian; scientists/ქართველი; არის; ასევე; აუთსორსინგის; ბიზნესის; თქვენი; მეცნიერები; მონაცემთა; რომ; რომელიც; უნდა; უფრო; შეიძლება; ცენტრების; ცენტრის
• EQUIPMENT FOR TIGHTENING AND STRAIGHTENING NON-WOVEN FABRICS by Natbiladze, Nia; Lursmanashvili, Lia; Rukhadze, Olga (2023) - https://doi.org/10.52340/gs.2023.05.02.12 უქსოვი ქსოვილის შემჭიდროებისა და მოსწორების მოწყობილობა ნია ნათბილაძე, ლია ლურსმანაშვილი, ოლღა რუხაძე საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი რეზიუმე: სტატიაში წარმოდგენილია მოწყობილობა, რომელიც განეკუთვნება მსუბუქ მრეწველობას, კერძოდ უქსოვი ქსოვილების დამზადების ტექნიკასა და ტექნოლოგიებს და შესაძლოა გამოყენებული იყოს თექის ქსოვილის შემჭიდროებისა და მოსწორებისათვის. სტატიაში აღწერილია ჩვენს მიერ კონსტრუირებული მოწყობილობა, რომლის მე- შვეობითაც შესაძლებელია თექის შემჭიდროება და მოსწორება განსხვავებულად დე- ფორმირებული უბნების წარმოქმნის გარეშე, დამუშავებული ქსოვილის მთელ ფართობზე სტრუქტურული შემადგენლობის დაცვით და შემჭიდროება მოსწორების ხარისხის ამაღლებით. ამასთან, თელვის პროცესისათვის განკუთვნილი დროის შემცირებისა და ხელით შრომის გამოთავისუფლების უზრუნველყოფა. საკვანძო სიტყვები: თექა, ტექნოლოგია, მოწყობილობა, კონსტრუქცია, ქსოვილი. თექა არის ტექსტილის ქსოვილი, რომელიც შედგება მექანიკურად გამაგრებული ბოჭკოებისგან. სხვა ქსოვილებისგან განსხვავებით, თექა არ იქმნება ქსოვით. ტრადიციულად, თექა მიიღება მატყლის ან სხვა სახის ფხვიერი ცხოველის თმისგან მოთელვით, რადგან თმის ქერცლიანი სტრუქტურის გამო ხდება ბოჭკოების ურთიერთმიწებება. ბოლო დროს, თექა სულ უფრო და უფრო იწარმოება დახვეული უქსოვი ქსოვილის სახით. ამ შემთხვევაში, ბოჭკოები ერთმანეთზეა გადაფენილი და არაერთხელ იჭრება მრავალ ნაჭრებად. თბოიზოლაციის თვისებების გამო, თექა გამოიყენება ტანსაცმლის, შუასადებად გამოსაყენებელი მასალისა და ფეხსაცმლის, ასევე საიზოლაციო მასალების წარმოებაში. თბოიზოლაციის ეფექტის გამო განსაკუთრებით პოპულარულია თექის ფეხსაცმელი, სპორტული ქურთუკები და თექის ქუდები. თბოიზოლაციის თვისებებთან ერთად, თექა ჰაერგამტარი და, გარკვეულწილად, წყალგაუმტარია. მშრალ მდგომარეობაში თექის მასალა სუნთქვადია, რაც უზრუნველყოფს ტანსაცმლის, ფეხსაცმლის ან თექის მასალით მოწოდებული სხვა ნივთების ვენტილაციას. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 2, 2023 101 თექის ქსოვილი ჩვეულებრივ მზადდებოდა სხვადასხვა სისქის პანელების სახით. თხელ თექას იყენებდნენ თავსაფარად, სქელი თექას იყენებდნენ ჯავშანტექნიკის, ფეხსაცმლის, იურტისა და ცხენების საფარების დასამზადებლად. ტანსაცმლის, ფეხსაცმლის, ტყავის ნაწარმის სამომხმარებლო თვისებები, ბეწვისა და სხვა მოთხოვნადი საქონელის, ხარისხი დამოკიდებულია მათი წარმოების ტექნიკური საშუალებების სრულყოფილებასა და სწორ მუშაობაზე.სხვადასხვა ტიპის აღჭურვილობის შექმნის, გაუმჯობესების, გამოყენების, მათი განვითარების წინსვლის საფუძველი არის ეკონომიკურ მიზანშეწონილობაზე დაფუძნებული ტექნოლოგიური პროცესი. საწარმოო ურთიერთობები მოიცავს მატერიალური ეკონომიკური ურთიერთობების მთლიანობას ადამიანებს შორის სოციალური წარმოების პროცესში და სოციალური პროდუქტის მოძრაობას წარმოებიდან მოხმარებამდე. თექის შემჭიდროებისა და მოსწორების პროცესში წარმოებული პროდუქტი ძირითადად მცირდება ზომაში, შესაბამისად იზრდება მასალის სიმტკიცე და სიმკვრივე. თექის შეკუმშვა მერყეობს 30-დან 80 პროცენტამდე, სიმკვრივეს კი აქვს მაქსიმალური მნიშვნელობა, რომელიც ტოლია 0,55 შესრულების ფორმების მოყვანაც, მატ სორის დოლის ბრუნვის ღერძის განთავსებით კრონშტეინებზე შესრულებულ ვერტიკალურ მიმმართველებში, სადაც დოლს ექნება არამარტო თავისუფალი ბრუნვის არამედ ვერტიკალურად თავისუფალი გადაადგილების შესაძლებლობაც. როგორც აღნიშნული იყო მაგიდა მოძრაობას იღებს ორ სიჩქარიანი რევერსული ელექტროძრავიდან 3 და ასრულებს უკუქცევით-წინსვლით გადადგილებას. ძრავას 3 აქვს ორი სიჩქარე, რათა თექის სისქის თანაბრობისათვის სხვადასხვა სიჩქარით მაგიდამ და დოლმა შეასრულონ აუცილებელი მოძრაობა. დოლი, რომელიც დამაგრებულია კრონშტეინებზე თავისუფალი ბრუნვის შესაძლებლობით და მოძრაობაში მოდის მაგიდის გადაადგილებისას მასზე განთავსებული ქსოვილთან კონტაქტის ხარჯზე ნახაზზე ნაჩვენები მიმართულებით. იმისათვის, რომ თექის სტუქტურული შემადგენლობა არ დაირღვეს, არ უნდა მოხდეს ზედმეტი დაწნევა მასზედ. ამ მოსაზრებითაა სწორედ, რომ დოლი ბრუნვაში მოდის ნახსენები კონტაქტის მეშვეობით და არა საკუთარი ძრავით, რაც გამოიწვევდა ძლიერ კონტაქტს ანუ დაწნევას და რასაც დიდი ალბათობით აუცილბლად მოჰყვებოდა ქსოვილის სტრუქტურული ცვლილებები. დოლზე შესრულებული განივი შემზღუდველები, ფორმირებული ტორსულ მხარეებზე შესრულებული რგოლური შვერილების 6 ფორმით იძლევა იმის შესაძლებლობას, რომ კონტაქტი დასამუშავებელ ქსოვილთან მიმდინარეობდეს სისქის თანაბრობის მაქსიმალური დაცვით მთელ ფართობზე. მაგიდაზე განთავსებულ ქსოვილსა და დოლს შორის მაძილის რეგულირება საჭიროა ქსოვილის მოცემული სისქის შესაბამისად, რაც ასევე ჩანს ტექნიკის არსებული დონიდანაც. ამრიგად, ჩვენი მიზანი იყო შეგვექმნა ისეთი კონსტრუქცია, რომლის მეშვეობითაც შესაძლებელი იქნებოდა თექის შემჭიდროება და მოსწორება განსხვავებულად დეფორ- მირებული უბნების წარმოქმნის გარეშე, დამუშავებული ქსოვილის მთელ ფართობზე Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 2, 2023 103 სტრუქტურული შემადგენლობის დაცვით და შემჭიდროება მოსწორების ხარისხის ამაღ- ლებით. ამასთან, თელვის პროცესისათვის განკუთვნილი დროის შემცირებისა და ხელით შრომის გამოთავისუფლების უზრუნველყოფით. გამოყენებული ლიტერატურა: 1. ცაგარელი ნ.-ქართული თექა-თბილისი 1982წ. 2. Keywords: georgian; თექა; თექის; მეცნიერები; მოსწორების; მოწყობილობა; რომელიც; უქსოვი; ქსოვილის
• TRADITIONAL METHODS OF FABRIC MAKING IN GEORGIA by Rukhadze, Olga (2023) - წარმოადგენს. არსებობს მრავალი ლეგენდა თექის დამზადების შესახებ. თექის დამზადების ტექნოლოგია ძაფის დართვისა და ქსოვის წინამორბედად მოიაზრება. თექა, თავისი ჰიგიენური თვისებებიდან გამომდინარე, როგორიცაა - ეკოლოგიურობა, თბოგამტარობა, ანტიბაქტერიულობა, სიმსუბუქე, ცვეთამედეგობა, თანამედროვე პირობებშიც არ კარგავს აქტუალობას და გაცილებით მეტად დასაფასებელი და ღირებული ხდება. არაერთი არქეოლოგიური, ეთნოგრაფიული და ისტორიული წყაროები გვაწვდიან ინფორმაციას, როგორც ძველი ქართული თექის, ისე სხვა კულტურათა თექის განვითარების შესახებ. არსებულ წყაროთა დახმარებით ვიგებთ თექის დამზადების ტექნოლოგიური პროცესების შესახებ. მოთელილი მასალისაგან შექმნილი ნაწარმი წარმოადგენდა არა მარტო სხეულის საფარველს, მისი თბური რეგულაციისა და მექანიკური დაზიანებისაგან დაცვის საშუალებას, არამედ ფუფუნებისა და ერთგვარი ესთეტიკური გემოვნების საგნებადაც ითვლებოდა. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 2, 2023 105 ძველი წელთაღრიცხვის III-II ათასწლეულთა მიჯნითაა დათარიღებული ბედენის აკლდამა, რომელშიც სხვა ნივთებსა და ქსოვილების ნაშთებთან ერთად, მოთელილი ნაწარმის ფრაგმენტებიცაა წარმოდგენილი. გ. გობეჯიშვილის ვარაუდით, „ქეჩა , ალბათ, ქვეშ ეფინათ მიცვალებულებს“ - აქვე ნაპოვნია ნაბადგამოკრული ფარიც. თელვის საქმიანობა იმდენად იყო განვითარებული , რომ წერილობითი წყაროების მიხედვით, შუა საუკუნეებში, ქსოვილებთან ერთად, ნაბდები გაჰქონდათ საქართველოდან. საქართველოში მატყლს თელავდნენ სამეგრელოში, ზემო რაჭაში, იმერეთში, სვანეთში, ჯავახეთში, ხევში, ფშავში, თუშეთში, ქართლსა და კახეთში. მრავალმხრივი გამოყენება ჰქონდა მატყლის თელვით მიღებულ მასალას თავსაბურსა და შესამოსელში, სახლის შიგა სივრცის გასალამაზებლად და დასათბუნებლად; იყენებდნენ აგრეთვე დროებითი საცხოვრებლის სახურავად, კარვებად, სასაპალნე და ტვირთმზიდავი პირუტყვის აღკაზმულობაში, დანიშნულების მიხედვით მზადდება მოკლე ან გრძელი, მსუბუქი ან მძიმე, დაბალ ან მაღალხაოიანი. XIX საუკუნეში საუკეთესო ნაბდის წარმოებით ამიერკავკასიაში განთქმული იყო საქართველო. ნაბადი მზადდებოდა თუშეთში, სვანეთში, იმერეთში, სამეგრელოსა და რაჭაში. ნაბადი თავისი უნიკალური თვისებების – სითბოდამცავობისა და წყალგაუმტარობის გამო, კავკასიელი ხალხის გასაოცარი გამოგონებაა. ნაბადი ღღესაც კი იდეალურ, შეუცვლელ სამოსად ითვლება მთიელი მწყემსებისათვის, ნისლიან და უხვთოვლიან პირობებში. მოხმარების მოხერხებულობის, სისადავისა და პრაქტიკულობის წყალობით ნაბადი ძველთაგანვე იყო ყველა სოციალური ფენის წარმომადგენლის – მწყემსისა თუ თავადის, მდიდრისა თუ ღარიბის საყვარელი და Keywords: georgian; scientists/ქართველი; დამზადების; თექის; იყო; მატყლის; მეცნიერები; მისი; მოთელილი; ნაბადი; ნაბდის; რომ; უნდა
• ASSESSMENT OF PROLIFERATIVE ACTIVITY OF ENDOMETRIAL STROMAL TUMORS USING AgNOR TECHNOLOGY by Barbakadze, Lali; Kintraia, Nikoloz; Burkadze, George; Kepuladze, Shota (2023) - ენდომეტრიუმის სტრომულ კვანძებს ჰქონდათ ყველაზე დაბალი საშუალო AgNOR რაოდენობა, ხოლო მაღალი ხარისხის ESS - ყველაზე მაღალი. ეს დასკვნები ვარაუდობს, რომ AgNOR რაოდენობა შეიძლება იყოს სასარგებლო მარკერი ენდომეტრიუმის სიმსივნეების სხვადასხვა ტიპების, მათ შორის ESS-ს შორის დიფერენცირებისთვის. საერთო ჯამში, ჩვენი კვლევა ხელს უწყობს ენდომეტრიუმის სიმსივნეების ქცევის უკეთ გაგებას და გვაწვდის მნიშვნელოვან ინფორმაციას, რომელიც შეიძლება სასარგებლო იყოს პაციენტთა პერსონალიზირებული მკურნალობის სტრატეგიების შემუშავებაში. საკვანძო სიტყვები: ენდომეტრიუმის სტრომული სარკომა, ენდომეტრიუმის სიმსივნეები, AgNOR რაოდენობა, უჯრედების პროლიფერაცია; Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 2, 2023 124 შესავალი ენდომეტრული სტრომული სარკომები მეზენქიმური [16], [17]. კვლევის მიზანს შეადგენდა შეგვეფასებინა პროლიფერაციული აქტივობა ენდომეტრიუმის სტრომულ კვანძში, სტრომულ ენდომეტრიოზში, დაბალი ხარისხის ენდომეტიულ სტრომულ სარკომასა და მაღალი ხარისხის ენდომეტრიულ სტრომულ სარკომაში AgNOR ტექნოლოგიის გამოყენების. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 2, 2023 126 მასალა და მეთოდები: საკვლევად გამოყენებული იქნა არაპერსონიფიცირებული, ფორმალინში დაფიქსირებული და პარაფინში ჩაყალიბებული ქსოვილოვანი ბლოკები და ჰემატოქსილინ-ეოზინით შეღებილი ანათლები. მასალა მოიცავდა შემდეგ ნოზოლოგიებს: ➢ ენდომეტრიუმის სტრომული კვანძი (12), ➢ სტრომული ენდომეტრიოზი (20), ➢ Keywords: agnor; agnor-ის; doi; endometrial; georgian; vol; დაბალი; ენდომეტრიუმის; ენდომეტრული; მაღალი; მეცნიერები; რაოდენობა; სარკომა; სტრომული; სხვადასხვა; ხარისხის
• COMPARING CHANGES IN EPITHELIAL-MESENCHYMAL TRANSFORMATION MARKERS IN DIFFERENT TUMOR SITES OF BREAST CANCER WITH HER2-POSITIVE MOLECULAR SUBTYPE by Kepuladze, Shota; Kokhreidze, Irakli; Burkadze, George (2023) - და სიმსივნის უფრო აგრესიული ფენოტიპის ჩამოყალიბებაში, ახალი თერაპიული სამიზნეების შემუშავებამ შეიძლემა მნიშვნელოვნად გააუმჯობესოს HER2 პოზიტიური ძუძუს კიბოს პერსონალიზირებული მკურნალობის მეთოდები. გამოყენებული ლიტერატურა დადებითი კორელაციები TIL და სიმსივნის ,,ბადების,, რაოდენობას შორის ოთხივე ლოკაციაში ვარაუდობს, რომ სიმსივნის ,,ბადების,, არსებობასთან შეიძლება ასოცირებული იყოს იმუნური ინფილტრაციის გაზრდა. თუმცა, იყო გარკვეული ვარიაციები კორელაციების სარწმუნოობაში სხვადასხვა ადგილას. ყველაზე სუსტი კორელაცია დაფიქსირდა ,,ბადების,, რაოდენობასა და E-კადჰერინის ექსპრესიას შორის ლიმფურ კვანძებში (r=-0.348, p=0.088). Keywords: breast; cancer; doi; emt; georgian; her2; her2-დადებითი; scientists/ქართველი; vol; არის; ექსპრესია; იყო; კიბოს; ლიმფურ; მეცნიერები; რომ; სარძევე; საშუალო; სიმსივნის; სტადია; უფრო; ფოკუსში; ყველაზე; შეიძლება; შორის; ძუძუს; ძუძუს კიბოს; ჯირკვლის
• POTENTIAL USE OF FOOD PRODUCTION WASTE TO OBTAIN MEDICAL AND COSMETIC PRODUCTS by Kakhetelidze, Mzia; Kikalishvili, Bela; Gabelaia, Margarita; Yavich, Pavel; Mskhiladze, Lasha (2023) - Согласно отчёту об оценке безопасности косметических ингредиентов [38], полученных из Zea Mays, продукты, получаемые из растения, в том числе и из кукурузных рыльцев и уже нашедшие широкое прменение в косметологии, практически безопасны для использования в косметике, судя по проведёным исследованиям на Композиция для отбеливания кожи [41], которая содержит экстракт кукурузных рыльцев в качестве активного ингредиента, безопасно ингибирует меланогенез в меланоците не цитотоксична, ингибирует экспрессию тирозиназы, которая участвует в биосинтезе меланина Композиция для увлажнения кожи, содержащая майзин или экстракт кукурузных рыльцев Keywords: corn; corn silk; doi; extract; food; georgian; scientists/ქართველი; silk; stigma; waste; zeamays; активность; данным; для; или; кожи; кукурузных; массы; при; рылец; рыльцев; также; тела; что; экстракт; მეცნიერები; სიმინდის
• FORMULATION AND TECHNOLOGY OF ENTERIC AND FOAM-FORMING RABEPRAZOLE TABLETS by Zazadze, Revaz; Mikaia, Gulnara; Bakuridze, Lasha; Lagazidze, Dimitri; Orjonikidze, Manana; Tsurtsumia, Ia; Bakuridze, Aliosha (2023) - Zhu Y, Zhou X, Wu J, Su J, Zhang G. Risk Factors and Prevalence of Helicobacter pylori Infection in Persistent High Incidence Area of Gastric Carcinoma in Yangzhong City. Helicobacter pylori: past, current and future treatment strategies with gastroretentive drug delivery systems. Keywords: 20,0; georgian; helicobacter; pylori; მეცნიერები; რაბეპრაზოლის; ტაბლეტ-ბირთვის; ტაბლეტების; ქაფწარმომქმნელი; ხსნადი
• COMPARATIVE DESCRIPTION OF SPHAGNUM AUSTINII ANS S. PAPILLOSUM OF THE GENUS SPHAGNUM SPECIES OF KOLKHETI PLAIN by Tetemadze, Natela; Matchutadze, Izolda (2023) - ტორფის წარმომქნელი ძირითადი სახეობაა, Sphagnum austinii Sull. In the peatlands of Kolkheti, the species - Sph. Papillosum Lindb., which in some cases is morphologically very similar to Sphagnum austinii Sull., and is almost impossible to distinguish in the field with a magnifying glass. Keywords: austinii; kolkheti; papillosum; sph; sph.papillosum; sphagnum; sull; კოლხეთის; მეცნიერები; სახეობა
• SOME SOCIAL ASPECTS OF ANTIBIOTIC USE IN GEORGIA by Korinteli, Irine; Korinteli, Irma (2023) - და არ აქვთ მკაცრად განსაზღვრული რეკომენდაცია, ანტიბიოტიკების გაცემის და შერჩევის შესახებ. ეს ნეგატიურად აისახება სამომავლოდ ფარმაცევტის განათლებასა და გათვითცნობიერებაზე. ოჯახის ექიმების გამოკითხვის შედეგების მიხედვით დადგინდა, რომ ექიმებმა 14/56%/ შემთხვევაში დიაგნოზის დასმის დროს, კარგად, და როგორ მოხდა ანტიბიოტიკის შეძენა, ანტიბიოტიკების მიღების, გამოყენების შესახებ დამოკიდებულება და გათვითცნობიერება, სამომავლო რეკომენდაციები და სურვილები, გაიდლაინის და პროტოკოლის გამოყენება (მხოლოდ ოჯახის ექიმების და ფარმაცევტების შემთხვევაში) დაავადების სიმპტომები იყო შემდეგ:თავის ტკივილი, მაღალი ცხელება, ყელის ტკივილი, ადინამია, რის გამოც 14 შემთხვევაში/56%/ მიმართეს ოჯახის ექიმს, ოჯახის ექიმმა ჩაატარა ანამნეზური, კლინიკური და ლაბორატორიულ-ინსტრუმენტული კვლევები და დასვა ზედა სასუნთქი გზების ინფექციის დიაგნოზი. ოჯახის ექიმმა ანტიბიოტიკი შეარჩია კლინიკური, ლაბორატორიული და ობიექტური კვლევის შედეგად და პაციენტს მიეცა სრული ინსტრუქცია და განმარტება ანტიბიოტიკის გამოყენების შესახებ. ასევე, ექიმმა იკითხა ბოლო პერიოდში თუ ქონდა ანტიბიოტიკი მიღებული პაციენტს და რომელი. ექიმმა გამოწერა იმ ჯგუფის ანტიბიოტიკი, რომელიც უკვე ჰქონდა მიღებული პაციენტს. პაციენტმა ანტიბიოტიკი შეიძინა ექიმის რეცეპტით აფთიაქში. კონკრეტული აფთიაქი შეარჩია იმიტომ, რომ იქ მედიკამენტები შედარებით იაფია, შეძენის დროს ფარმაცევტმა მოითხოვა რეცეპტი, გამოთვალა ჯამური ფასი და აცნობა პაციენტს, შემდეგ შესთავაზა ფასდაკლების ბარათის გახსნა. 6 შემთხვევაში პაციენტმა მიმართა კონკრეტულ აფთიაქს, ვინაიდან ჰქონდა ამ აფთიაქის დაგროვების ბარათი და ყველა შენაძენი ქულების სახით გროვდებოდა ბარათზე 18/72%/ შემთხვევაში ბინაზე ანტიბიოტიკის მიღების შემდეგ პაციენტი გახდა უკეთ, მომდევნო დღეებში ჩივილების ინტენსივობა შემცირდა და მდგომარეობა გაუმჯობესდა. 7/28%/ შემთხვევაში კი-ანტიბიოტიკის მიღებიდან 3 დღის შემდეგ პაციენტს დაეწყო ნაწლავთა გახშირებული მოქმედება, რის გამოც კვლავ მიმართა ოჯახის ექიმს მან გამოუწერა პრობიოტიკი. მომდევნო დღეებში მდგომარეობა გაუმჯობესდა. 12/85,7%/ შემთხვევაში/ექიმს მიმართა სულ 14 პაციენტმა/ პაციენტები კმაყოფილი დარჩნენ ექიმის კონსულტაციით და გამოწერილი ანტიბიოტიკის ეფექტურობით. გამოჯანმრთელდნენ დროულად და გართულებების გარეშე. ანტიბიოტიკის შეძენის დროს აფთიაქში არ შეჰქმნიათ პრობლემები. რაც შეეხება ცოდნის დონეს, პაციენტებს აქვთ ცოდნა ანტიბიოტიკების შესახებ. მათ იციან, რომ ანტიბიოტიკები არის მედიკამენტები, რომელიც გამოიყენება ინფექციების სამკურნალოდ. ასევე იციან, რომ ანტიბიოტიკების არამიზნობრივი გამოყენება არის საზიანო ჯანმრთელობისთვის და აუცილებელია ექიმის კონსულტაციით მათი მიღება. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 2, 2023 180 სამომავლო რეკომენდაციებთან დაკავშირებით გამოვლინდა შემდგომი სიტუაცია: პაციენტები თვლიან, რომ ჯანდაცვის სამინისტრომ უნდა გააძლიეროს კონტროლი ანტიბიოტიკების ურეცეპტოდ გაცემაზე. დააწესოს ჯარიმა, რაც უფრო სოლიდური იქნება ჯარიმა მით უფრო შემცირდება არამიზნობრივი გამოყენება. ასევე, პაციენტები თვლიან, რომ მოსახლეობის ცოდნის დონის ამაღლება ანტიბიოტიკების შესახებ, შეამცირებს არამიზნობრივ გამოყენებას. ასევე, ეროვნული ჯანდაცვის სერვისები საკმარისად არ არის ხელმისაწვდომი, რის გამოც მათ უწევთ ანტიბიოტიკების ურეცეპტოდ შეძენა. პაციენტების აზრით, ერთჯერადად ანტიბიოტიკის ურეცეპტოდ მიღება არ მიაყენებს ზიანს მათ ჯანმრთელობას, ამიტომ თვითნებურად იღებენ მას. ფარმაცევტების გამოკითხვისას, დამატებით, დაისვა შეკითხვები მკურნალობის გაიდლაინის და პროტოკოლის შესახებ. ფარმაცევტები ადასტურებენ, რომ პაციენტმა მიმართა ზედა სასუნთქი გზების ინფექციებისთვის დამახასიათებელი ჩივილებით. ცხელება, ხველა, რინორეა, ყელის Keywords: antibiotic; georgian; ანტიბიოტიკების; ასევე; აქვთ; გამოყენების; მათ; მეცნიერები; მოხდა; ოჯახის; რომ; შემთხვევაში
• IMPACT OF EPIDEMIOLOGICAL RESTRICTIONS RELATED TO COVID 19 ON CHILDREN’S HEALTH STATUS by Korinteli, Irine; Korinteli, Irma; Darsadze, Ana (2023) - კანის და ალერგიული დაავადებები-26/19,4%/ o ენდოკრინული სისტემა-15/11,1%/ o მხედველობა, ფსიქო-ემოციური სფერო-13/29,8%/ o გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები -23/17,1%/ • გაიზარდა o სასუნთქი სისტემა - 12/9,7% o კუჭ-ნაწლავის სისტემა-15/11,1%/ o ძვალ-სახსროვანი სისტემა-54/40,2%/ o კანის და ალერგიული დაავადებები 13 o ენდოკრინული სისტემა-69/51,4%/ o მხედველობა, ფსიქო-ემოციური სფერო 74/55,2%/ o გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები-18/13,4%/ ჩვენი კვლევის მონაცემების მიხედვით, COVID 19 ის პანდემიის პირობებში არსებულმა შეზღუდვებმა მოახდინა ზეგავლენა ბავშვთა ჯანმრთელობის მდგომარეობაზე. იდენტიფიცირებულ იქნა ე.წ ონლაინ სწავლების დადებითი და უარყოფითი შედეგები. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 2, 2023 185 კერძოდ, შემცირდა დერმატოლოგიური ჩივილები (განსაკუთრებით გამონაყარი), ასევე, შემცირდა სასუნთქი სისტემისა კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის ჩივილები. რაც შეეხება ენდოკრინულ, ფსიქო-ემოციური სფეროს და მხედველობას. გაიზარდა მხედველობის საქართველოსა და დანარჩენ მსოფლიოში COVID 19 პრევენციის კუთხით უდიდესი როლი მიენიჭა მობილობის შეზღუდვას და ვაქცინაციას. როგორც ცნობილია, ამ ეტაპზე, ბავშვთა ასაკის მასობრივი ვაქცინაცია ჯანმოს რეკომენდაციით არ ხორციელდება და ეპიდემიოლოგიური თვალსაზრისით, მობილობის შემცირება აქტუალურია/2,4/. ჩვენს ქვეყანაში, COVID 19 პანდემიის პირობებში, განათლების სფეროში დაწესებული შეზღუდვებს შორის, განხორციელდა მეცადინეობების ე.წ ონლაინ ფორმატში გადატანა. 2019- 2022 სასწავლო წლების განმავლობაში მეცადინეობები მიმდინარეობდა ძირითადად ამ რეჟიმში. სკოლის მოსწავლეებს სწავლება მოუწიათ საკლასო ოთახების მიღმა, რამაც შეამცირა მობილობა და უზრუნველყო სწავლების პროცესის უწყვეტობა. მეცადინეობის ამ ფორმატმა შეამცირა ბავშვების რუტინული აქტივობა და ისინი გადავიდნენ ადინამიურ რეჟიმზე. ყოველივე ზემოთ აღნიშნულმა ერთის მხრივ, ეპიდემიოლოგიური კუთხით მოგვცა დადებითი ეფექტი, მეორეს მხრივ-კი გავლენა იქონია ბავშვთა ჯანმრთელობაზე, რაც შესაძლოა შემდგომში გახდეს სომატური დაავადებების პროვოცირების მიზეზი. ჩვენი კვლევის მიზანს წარმოადგენდა, საქართველოში, COVID 19 ის პანდემიის დროს საჯარო სკოლებში on line სწავლების გავლენის დადგენა ბავშვების ჯანმრთელობაზე. კვლევის მეთოდები და მასალები: ჩვენს მიერ ჩატარებულ იქნა პროსპექტული კვლევა. დახურული კითხვარის გამოყენებით, კითხვარი მოიცავდა 15 დახურულ კითხვას. კვლევაში ჩართულები იყვნენ საჯარო სკოლის მოსწავლეები და მშობლები. მათი შერჩევა მოხდა ე.წ თოვლის გუნდის პრინციპით. კვლევაში სულ მონაწილეობდა 134 ობიექტი: 52 მოსწავლე/38,8%/ და 82 მშობელი/61,1%/. გამოკითხვა ჩატარდა ანონიმურად, პიროვნების მაიდენტიფიცირებელი არცერთი მონაცემი არ იყო აღრიცხული. შედეგების დამუშავება და ანალიზი განხორციელდა Microsoft Excel-ის Keywords: covid; georgian; ბავშვთა; გავლენა; დადებითი; მეცნიერები
• WAYS OF LEARNING OF IDEAL STATE EQUATION (METHODOLOGICAL MATERIAL) by Metskhvarishvili, Magda; kalandadze, Iamze; Gorgadze, Kakha; Beridze, Manana (2023) - ფიზიკურ სიდიდეს, რომელიც ახასიათებს სისტემის მდგომარეობას პარამეტრი ეწოდება. აირი ხასიათდება ერთი მექანიკური (მასა m) და სამი თერმოდინამიკული პარამეტრით, ესენია: P წნევა, V მოცულობა, T ტემპერატურა. ამ პარამეტრებს შორის კავშირი მენდელეევ-კლაპეირონის ფორმულით (1) მყარდება და იდეალური აირის მდგომარეობის განტოლება ეწოდება. 𝑃𝑉 𝑇 = 𝑐𝑜𝑛𝑠𝑡, თუ 𝑚 = 𝑐𝑜𝑛𝑠𝑡 (1) შესაძლებელია ამ განტოლების ორი, ერთმანეთისგან მკვეთრად განსხვავებული და საერთოს არ მქონე გზით მიღება, ხოლო სუფთა ექსპერიმენტული ვითარება მეტად არწმუნებს მკითხველს მის ჭეშმარიტებაში და მათ შორის მიზიდულობის ძალებიც საგრძნობლად დიდია. მყარ მდგომარეობაში ნივთიერება ინარჩუნებს ზომას და ფორმას, რადგან მისი შემაგენელი ნაწილაკები მკაცრად განსაზღვრულ ადგილებზეა განლაგებულნი, ისინი ირხევიან წონასწორობის მახლობლად და იშვიათ შემთხვევაში ტოვებენ ამ მგომარეობას. თხევად მდგომარეობაში მყოფი ნივთიერება ფორმას ვერ ინარჩუნებს, მაგრამ ინარჩუნებს მოცულობას - სითხეები პრაქტიკულად უკუმშვადია. სითხეში მოლეკულა თავისუფლად ვერ გადაადგილდება. ის მეზობელი მოლეკულების მიზიდულობით ერთ ადილას არის „ჩაჭერილი“ და ამ მდებარეობის მახლობლად ირხევა. თუმცა, სითხის ატომს შეუძლია დატოვოს საკუთარი ადგილმდებარეობა და სხვა მდებარეობაში გადახტეს (მის ადგილს სხვა ატომი დაიკავებს), Keywords: აირის; მეცნიერები; მოლეკულების; 𝑀 𝑅𝑇; 𝑁 𝑁; 𝑁 𝑉; 𝑇 𝑇; 𝑇 𝑝; 𝑉 𝑇; 𝑝 𝑉
• ექსტრაცელულური მატრიქსი და ანგიოგენეზი მოპროლიფერაციე, მცირე ზომის ლეიომიომებში რეპროდუქციულ პერიოდში ასაკობრივ ასპექტში by Megrelishvili, Irina; Pailodze, Marina; Kvesitadze, Natia; Arabuli-Chlikadze, Manana; Kandelaki, Sofiko; Asatiani, Evgeni; Khomeriki, Cisana; Aladashvili, Lali; Gogiberidze, Anzor (2023) - ჰემატოქსილინი და ეოზინი და მასონის ტრიქრომი. 3მმ. კვანძი. Leika 1000 Led. foto MC170HD, x0,25 x 0.65 ჩვენს მიერ გამოვლენილი იქნა ფიბროზის და ანგიოგენეზის ხარისხი მოპროლიფერაციე მცირე ზომის ლეიომიომებში კვანძების პერიფერიაზე და ცენტრალურ ნაწილში ასაკობრივ ასპექტში(ფოტო 3.4.). კვანძების ცენტრალურ ნაწილში 40წ-მდე ასაკში სისხლძარრვების გარესე სიმისვნური ქსოვილი ვლინდება 68%-ში, 41-49წწ კი 39%-ში, ხოლო სისხლძარრვების შემცველი 30%-ში და 53%-ში. გადაკეთებული სისხლძარღვები აღინიშნბება 40წ-მდე 21%-ში და 41-49წწ-ში 28%-ში; მცირე კალიბრის არტერიები ვლინდება 11%-ში და 22%-ში, მცირე და ზომიერი კალიბრის არტერიები ვლინდება მხოლოდ 41-49წწ -მდე ქალებში და შეადგენს 11%-ს, დიდი კალიბრის არტერიები არ ვლინდება. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 2, 2023 198 მოპროლიფერაციე მცირე ზომის ლეიომიომების ანგიოგენეზი კვანძების პერიფერიაზე და ცენტრალურ ნაწილში ქალის ასაკის გათვალისწინებით დიაგრამა3. Keywords: 40წ-მდე; georgian; ასაკის; ვლინდება; ლეიომიომის; მეცნიერები; მცირე; ფიბროზი
• IMPORTANCE OF AMINO ACIDS by Tserodze, Nana; Karkashadze, Nino; Tatiashvili, Leila; Kavtaradze, Nino; Uridia, Rusudan; Tserodze, Khatuna (2023) - თრეონინი არის კოლაგენის, ელასტინის და კბილის მინანქრის შემადგენელი ნაწილი. ხელს უშლის ღვიძლში ცხიმის დაგროვებას, უზრუნველყოფს საჭმლის მომნელებელი სისტემის და კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის ნორმალურ მოქმედებას. ტრიპტოფანი მონაწილეობს ნიაცინის (B-ვიტამინის) და სეროტონინის სინთეზში. ის ბუნებრივი ანტიდეპრესანტია, აუმჯობესებს განწყობას, ამცირებს არტერიების და გულის კუნთების სპაზმების რისკს, ამცირებს ქოლესტერინის დონეს. ფენილალანინი გამოიყენება ორგანიზმის მიერ თიროზინის და სამი სხვადასხვა ჰორმონის ეპინერფინის (ადრენალინის), ნორეპინერფინის და თიროქსინის სინთეზში. ის უზრუნველყოფს კარგ განწყობას, აქვეითებს მადას, მოქმედებს, როგორც ანტიდეპრესანტი და აუმჯებესებს მეხსიერებას. ცოცხალი ორგანიზმების ნორმალური ცხოველქმედებისთვის მნიშვნელოვანია რომ ორგანიზმმა არ განიცადოს ამინომჟავების დეფიციტი. აქედან გამომდინარე, ამინომჟავები წარმოადგენენ ცოცხალი სისტემების არსებობისათვის მნიშვნელოვან პირობას. ამინომჟავების აგებულებისა და თვისების ცოდნის გარეშე ვერ მოხდება ცილის ვერც სტრუქტურის, ფუნქციის კანონზომიერება, ვერც ცალკეული ორგანიზმებისა და ბიოსისტემის მექანიზმების ფუნქციონირება ამინომჟავები გამოიყენება ცილების სინთეზში, რომლებიც შედიან უჯრედის, ქსოვილებისა და ორგანოების ყველა ძირითადი სტრუქტურის შემადგენლიობაში, ასრულებენ Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 2, 2023 230 ფერმენტულ ფუნქციებს, მონაწილეობენ ნივთიერებების ტრანსპორტირებაში და სხვ. ისინი აქტიურად არიან ჩართული იმ პროცესებში, რომლებიც არეგულირებენ ორგანიზმში ამინომჟავების, ჰემის, კრეატინისა და სხვა ნაერთების ცვლას. ამინომჟავების კატაბოლიზმი ატფ-ის სინთეზისთვის ენერგიის წყაროა. ადამიანის ორგანიზმში დაახლოებით 35 გრამი თავისუფალი ამინომჟავაა. მათი უდიდესი ნაწილი ცილების შემადგენლობაშია. ამინომჟავები შეიცავენ ორგანიზმის მთლიანი აზოტის 95%-ს. ევოლუციის პერიოდში ადამიანმა დაკარგა იმ ამინომჟავების სინთეზის უნარი, რომლებიც საჭიროებდნენ დიდი რაოდენობით ფერმენტებს. მათი მიღება აუცილებელია საკვებიდან. Keywords: acids; amino; georgian; ადამიანის; ამინომჟავები; გამოიყენება; იგი; მეცნიერები; მონაწილეობს; ორგანიზმში; უწყობს; შეუცვლელი; ცილების; ხელს
• INTERACTIONS OF BIOFLAVONOID ROBININ WITH EFFLUX TRANSPORTERS: P-GLYCOPROTEIN AND BREAST CANCER RESISTANCE PROTEIN by Tsiklauri, Lia; An, Guohua; Alania, Meri; Kemertelidze, Ether; E. Morris, Marilyn (2023) - MCF-7 cells were cultured in RPMI 1640 culture medium supplemented with 2 mM L- glutamine, 10% FBS and 1% penicillin/streptomycin. In cellular drug accumulation experiments, robinin uptake in P-gp expressing cells was compared with accumulation in cells from the parental cell line. Keywords: accumulation; adr; bcrp; cancer; cells; concentration; drug; flavonoids; georgian; kaempferol; mcf-7; min; mitoxantrone; protein; robinin; uptake; verapamil; მეცნიერები
• EFFECTIVENESS OF CORPORATE MANAGEMENT: CURRENT PROBLEMS AND PERSPECTIVES by Barbakadze, Khatuna; Kakashvili, Nato (2023) - რომლებიც შეადგენდნენ ქვეყნის ინდუსტრიული ბაზის საფუძველს მაგრამ ახალი კორპორატიული სტრუქტურების ჩამოყალიბების პროცესი საქართველოში სხვაგვარად წარიმართა, რომელიც გამოირჩეოდა შემდეგი მახასიათებლებით: სახელმწიფო სტრუქტურებმა თავი აარიდეს იმ საკითხების გადაწყვეტას რომლებიც საბაზრო ეკონომიკის პირობებშიც კი მათი კომპეტენციის სფეროს განეკუთვნებოდა; საქართველოში პრივატიზაციის შედეგად Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 2, 2023 258 ეკონომიკაში დომინირება დაიწყეს სააქციო სტრუქტურებმა რომლებიც იურიდიული თვალსაზრისით იყო „ღია მაგრამ დე ფაქტო იყო დახურული გარეშე გავლენისა და კონტროლისათვის საწარმოს თანამშრომლების და ადმინისტრაციის საკუთრების დომინირებას მის აქციებზე მსოფლიო ეკონომიკურ ლიტერატურაში ეწოდება „ინსაიდერების ან შიდა აქციონერების საკუთრება რაც წარმოადგენს წინააღმდეგობას ინვესტიციების მოსაზიდად და ცნობილია როგორც ინსაიდერების დილემა , რომლის არსი იმაში მდგომარეობს რომ ინსაიდერების განუყოფელი კონტროლი საწარმოზე გამორიცხავს გარეშე ინვესტორების დარწმუნების შესაძლებლობას რომ მათ სახსრები მოცემულ საწარმოში დააბანდონ რადგან ინვესტორი ფულის დაბანდების გადაწყვეტისას მოითხოვს დაშვებას ობიექტურ ინფორმაციასთან და თავისი სახსრების გამოყენების პროცესის კონტროლს შესაბამისად ინსაიდერებმა უარი უნდა თქვან ინვესტიციების მოზიდვის გეგმებზე ან თავიანთ განუყოფელ კონტროლზე სააქციო კაპიტალის გაფანტულობის მაღალი ხარისხის გამო კორპორაციის მენეჯერებს გადაეცათ ძალიან დიდი უფლებამოსილებები რომლებიც მესაკუთრეების უფლებამოსილებებს უტოლდებოდა სააქციო კაპიტალის გაფანტულობის გარდა ამას ასევე ხელი შეუწყო კორპორაციის მართვაში საინვესტიციო ფონდების რომლებიც ფლობდნენ სააქციო კაპიტალის დაახლოებით ს სხვა ფინანსური ინვესტორების და სახელმწიფოს სუსტმა მონაწილეობამ ანაბრები, ბანკები და „კაპიტალის თავდაპირველი დაგროვება“ პოსტკომუნისტურ საქართველოში“. Keywords: georgian; scientists/ქართველი; ეკონომიკური; იყო; კაპიტალის; კერძო; კორპორატიული; მართვის; მეცნიერები; პრივატიზაციის; პროცესი; რომ; სააქციო; საკუთრების; საქართველოში; საწარმოების; სახელმწიფო
• STUDY OF CUPRESSUS SEMPERVIRENS L. VERTICALIS GROWING IN GEORGIA ON THE CONTENT OF LIPIDS AND SOME BIOLOGICALLY ACTIVE COMPOUNDS by Kikalishvili, Bela; Chikviladze, Tamar; Puladze, Mariam (2023) - ნეიტრალური ლიპიდების ექსტრაქცია. Cupressus sempervirens L. Verticalis მარადმწვანე კვიპაროსის ნ/ჰექსანით ოთხჯერადი ექსტრაქცია (1:5) განხორციელდა ოთახის ტემპერატურაზე, შემდგომი შესქელებით ვაკუუმ-როტაციულ აპარატზე (600 C) მიღებულ იქნა მუქი ყვითელი ფერის, ზეთისებური კონსისტენციის ნეიტრალური ლიპიდების ( ნ/ლ) ჯამი . Kikalishvili1*, Tamar Chikviladze2, Mariam Puladze3 1Academic Doctor of Pharmacy, Senior Researcher, Institute of Pharmacochemistry I. Kutateladze Tbilisi State Medical University, Tbilisi, Georgia; 2Academic Doctor of Pharmacy Associate Professor of the Department of Pharmaceutical and Toxicological Chemistry of Tbilisi State Medical University; 3Tbilisi State Medical University, Master of Pharmaceutical Analysis Abstract Sums of neutral and polar lipids with the yield of 8% and 2.6% were obtained from the cones of Cupressus sempervirens L. Verticalis growing in Georgia and the main classes were identified: hydrocarbons, diglycerides, triglycerides, fatty acids and sterol. Keywords: cupressus; georgian; sempervirens; verticalis; დადგენილია; კვიპაროსის; ლიპიდების; მეცნიერები; ნეიტრალური; ცხიმოვანი
• DEVELOPMENT AND STANDARDIZATION OF SEA-BUCKTHORN (HIPPOPHAE RHAMNOIDES) SUPPOSITORIES by Lagazidze, Dimitri; Kutateladze, Giorgi; Orjonikidze, Manana; Getia, Malkhaz; Bakuridze, Alyosha (2023) - ქაცვის ზეთის 0,3 გ ვაგინალური სუპოზიტორიებიდან კაროტინოიდების in vitro გამოთავისუფლების პროფილის შედარებით ნაჩვენებია, რომ ორივე ფუძეზე მომზადებულ ნიმუშებს ახასიათებს პროლონგირებული გამოთავისუფლება, ამასთან პროცესი უფრო ინტენსიურიად მიმდინარეობს დიფილურ ფუძეზე (ვიტეპსოლი W 35), რომელიც რეკომენდებულია ძირითად სუპოზიტორიულ ფუძედ ქაცვის ზეთის სუპოზიტორიებისათვის. სუპოზიტორიებში იდენტიფიცირებულია ქაცვის ზეთის წამყვანი ცხიმოვანი მჟავები - პალმიტინის, ოლეინის და სტეარინის. განსაზღვრულია სუპოზიტორიების ფიზიკურ - ქიმიური და სტრუქტურულ-მექანიკური მაჩვენებლები. საკვანძო სიტყვები: ქაცვის ზეთი, სუპოზიტორიები, კაროტინოიდები, ცხიმოვანი მჟავები, კაროტინოიდების გამოთავისუფლების კინეტიკა. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 2, 2023 268 ფიტოპრეპარატები შეადგენს სამკურნალო საშუალებების 35-40%-ს. ლიტერატურის მონაცემების ანალიზი გვიჩვენებს, რომ მცენარეული წარმოშობის სამკურნალო საშუალებები უპირატესად წარმოდგენილია გალენური და ახალგალენური პრეპარატების, ასევე რბილი წამალთფორმების - სუპოზიტორიებისა და მალამოების სახით [4,5,6]. სუპოზიტორები, როგორც უძველესი წამლის ფორმა, დღესაც არ კარგავენ აქტუალობას და პრაქტიკულ მნიშვნელობას დამზადების ტექნოლოგიის სიმარტივისა და წამლის ფორმის ეფექტურობის გამო [7]. 1ფარმაციის დოქტორი, თსსუ იოველ ქუთათელაძის ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტის მეცნიერ თანამშრომელი. 2თსსუ-ს მაგისტრანტი. 3ფარმაციის დოქტორი, თსსუ იოველ ქუთათელაძის ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტის მეცნიერ თანამშრომელი. 4ფარმაციის დოქტორი, თსსუ იოველ ქუთათელაძის ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტის მთავარი მეცნიერ თანამშრომელი. 5თსსუ, ფარმაცევტული ტექნოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი, პროფესორი. აბსტრაქტი ქაცვი (Hippophae ramnoides L, Eleagnaceae) საქართველოს ფლორის ერთ-ერთი ფართოდ გავრცელებული მცენარეა, მისი მდიდარი ქიმიური შემადგენლობა განსაზღვრავს მრავალფეროვან ფარმაკოლოგიურ მოქმედებას დამწვრობის, გასტრიტის, კუჭისა და თორმეტგოჯა ნაწლავის წყლულის, საშვილოსნოს ყელის ეროზიის, კანის და საყლაპავი მილის სხივური დაავადებების და სხვათა სამკურნალოდ Keywords: georgian; scientists/ქართველი; suppositories; გამოთავისუფლების; ვაგინალური; ზეთის; კაკაოს; კაროტინოიდების; კვლევის; მეცნიერები; სუპოზიტორიების; ფუძეზე; ქაცვის; ქაცვის ზეთის; ცხიმოვანი
• Chemical Composition and Biological Activity of Species of the Genus Heracleum by Nersezashvili, Mariam; Berashvili, Dali; Jokhadze, Malkhaz; Gokadze, Sofio; Bozhadze, Ana (2023) - H. rechingeri აქტიურია მხოლოდ LS180 კარცინომული უჯრედების მიმართ, ხოლო H. persicum საერთოდ არ ამჟღავნებს ციტოტოქსიკურობას. აღნიშნულ ბიოლოგიურ აქტივობას, სავარაუდოდ, განაპირობებს H. pastinacifolium და H. transcaucasicum-ის ეთერზეთების ძირითადი კომპონენტები, მირისტიცინი და ელემიცინი. H. sibiricum-ის აპოპტოზური აქტივობა შეამოწმეს ადამიანის რამდენიმე ტიპის სიმსივნურ უჯრედზე. ყველაზე მაღალი აქტივობა გამოავლნდა T უჯრედოვანი ლეიკემიის (C-8166) წინააღმდეგ. ხოლო H. humile-ს ექსტრაქტი ციტოტოქსიკურია მკერდის კიბოს (MDA-MB-231 უჯრედები) წინააღმდეგ [2] Heracleum persicum ნაყოფები პროპანოის მჟავა, 2-მეთილ-1-მეთილეთილ ესტერი (0,27%); იზოპროპილ ბუტირატი (0.09%); ბუთანოის მჟავა, 2-მეთილ-1- მეთილეთილ ესტერი (0.84%); ბუთანოის მჟავა, 3-მეთილ-1- მეთილ ესტერი (0.72%); 1R-α-პინენი (0.27%); პროპანოის მჟავა, 2-მეთილ-ჰექსილ ესტერი (6.05%); Keywords: activity; chem; composition; doi; georgian; heracleum; med; oil; persicum; pharm; plants; res; scientists/ქართველი; vol; ანთების; აქტივობა; ბერგაპტენი; დიყის; ესტერი; იზოპიმპინელინი; მეცნიერები; მიწის; მჟავა; ნაწილები; პიმპინელინი; საწინააღმდეგო; სფონდინი; ფესვები; ქვედა; ქსანტოტოქსინი; ხოლო
• Chemical composition and biological activity of aerial parts of Salvia glutinosa L. growing in Georgia by KORKOTADZE, TEONA; MSHVILDADZE, VAKHTANG; JOKHADZE, MALKHAZ; GOKADZE, SOPIO; BERASHVILI, DALI (2023) - ფრაქციის თხელფენოვანი ქრომატოგრამა. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 2, 2023 346 ლურჯი შეფერილობა (სურ. №2-3), რაც დამახასითებელია ფენოლური ბუნების ნივთიერებებისათვის. შალამანდილის წყლიან, მეთანოლიან და ქლოროფორმიან ფრაქციაში, ფენოლური შენაერთების ჯამური შემცველობა განისაზღვრა ფოლინ-ციოკალტის (Folin-Ciocalteu) რეაქტივის გამოყენებით. სამი პარალელური ცდის შედეგებით დადგინდა მთლიანი ფენოლების ჯამური შემცველობა, წყლიან ფრაქციაში 25 ± 2 % და მეთანოლიანში 26 ± 3 %, ქლოროფორმიანში 1.8 ± 0.5 % შედეგები მოცემულია გრამებში, გალის მჟავას ექვივალენტი 100 გ ექსტრაქტზე გადაანგარიშებით. ფენოლური შენაერთების ჯამური შემცველობის განსაზღვრით დადასტურდა თხელფენოვანი ქრომატოგრაფიული ანალიზის შედეგები. კვლევის შემდგომ ეტაპზე, სითხური ქრომატოგრაფია მასსპექტრომეტრიით, მეთანოლიან ფრაქციაში, რეფერენს სტანდარტების გამოყენებით, დადგინდა ფენოლკარბონმჟავების: როზმარინის, ქლოროგენის და ელაგის მჟავის, ფლავონოიდებიდან იზორამნეტინის, კემფეროლის და ლუტეოლინის შემცველობა. შალამანდილის წყლიანი, მეთანოლიანი და ქლოროფორმიანი ფრაქციის, ანტიოქსიდანტური აქტივობა შეფასდა, ჟანგბადის თავისუფალი რადიკალის აბსორბციის უნარით (ORAC ტესტი) შალამანდილის მიწისზედა ნაწილებიდან, ეთერზეთის მიღების შემდეგ, განხორციელდა ნარჩენი შროტის კვლევა, ბიოლოგიურად აქტიური ნივთიერებების შემცველობაზე. წყლიანი ფრაქციის შრობა განხორციელდა ლიოფილური მაშრობით, შროტის ექსტრაქცია ჯერ მეთანოლით, შემდეგ ქლოროფორმით. მიღებული ფრაქციების შრობა როტაციული ვაკუუმ ამაორთქლებლის გამოყენებით. წყლიანი, მეთანოლიანი და ქლოფორმიანი ფრაქციების კვლევა თხელფენოვანი ქრომატოგრაფიული და სითხურ ქრომატოგრაფიულ მასსპექტრომეტრული მეთოდით (LC- MS). Keywords: georgian; glutinosa; salvia; scientists/ქართველი; vol; აქტივობა; ეთერზეთის; მეთანოლიანი; მეცნიერები; მიწისზედა; ფრაქციების; შალამანდილის; წყლიანი
• Chemical composition and biological activity of aerial parts of Salvia verticillata L. growing in Georgia by KORKOTADZE, TEONA; BERASHVILI, DALI; JOKHADZE, MALKHAZ; GOKADZE, SOPIO; MSHVILDADZE, VAKHTANG (2023) - და ყვავილებიდან მიღებული ეთერზეთის შემადგენელი კომპონენტების იდენტიფიკაციისთვის, ექსპერიმენტულად მიღებული მასსპექტრი შედარებულ იქნა ნისტის მონაცემთა ბაზის მასსპექტრათან. უფრო მეტი სარწმუნოებისთვის გამოყენებული იყო სტანდარტული ნიმუშის ხსნარი, მათი ანალიზიც ტარდებოდა ეთერზეთებისთვის შერჩეული პირობებით. დაჯირას, წყლიანი და მეთანოლიანი ფრაქციების თხელფენოვანი ქრომატო- დაჯირას ფოთლებიდან და ყვავილებიდან ეთერზეთის მიღების შემდეგ, განხორციელდა ნარჩენი შროტის კვლევა, ბიოლოგიურად აქტიური ნივთიერებების შემცველობაზე. წყლიანი ფრაქციის შრობა განხორციელდა ლიოფილური მაშრობით, შროტის ექსტრაქცია ჯერ მეთანოლით, შემდეგ ქლოროფორმით. მიღებული ფრაქციების შრობა როტაციული ვაკუუმ ამაორთქლებლის გამოყენებით. წყლიანი, მეთანოლიანი და ქლოფორმიანი ფრაქციების კვლევა თხელფენოვანი ქრომატოგრაფიული და სითხურ ქრომატოგრაფიულ მასსპექტრომეტრული მეთოდით (LC- MS). Keywords: georgian; salvia; scientists/ქართველი; vol; აქტივობა; დაჯირას; მეთანოლიანი; მეცნიერები; მიწისზედა; საქართველოში; ფენოლური; ქიმიური; წყლიანი; ხოლო
• Development of the production technological line of Meskhuri Tenili cheese by Aspanidze, Davit; Ruxadze, Teimuraz; Bokeria, Akaki; Siradze, Manana; Sordia, Elene; Dzneladze, Sofio (2023) - დარჩენილ ცხიმს გავუკეთეთ პასტერიზება. დანორმალიზებული რძე გადავიტანეთ ყველის აბაზანაში და გავაცხელეთ 40oC ტემპერატურამდე, რაზეც დავამატეთ კალციუმის ქლორიდის 40%-იანი წყალხსნარი (30 გ მშრალი CaCl2 100 ლ რძეზე). აგრარული მეცნიერებებისა და ბიოსისტემების ინჟინერინგის ფაკულტეტი; 6პროფესორ-ასისტენტი, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, აგრარული მეცნიერებებისა და ბიოსისტემების ინჟინერინგის ფაკულტეტი რეზიუმე ყველი მეტად პოპულარული საკვები პროდუქტია და მასზე მოთხოვნილება ძალიან დიდია. ის დამზადების ტექნოლოგიის მიხედვით მრავალფეროვანია და შესაბამისად განსხვავებული ორგანოლეპტიკური Keywords: georgian; ბიოსისტემების; მეცნიერებებისა; მეცნიერები; საქართველოს; ტენილი; ტექნიკური; ტექნიკური უნივერსიტეტი; უნივერსიტეტი; ფაკულტეტი; ყველის
• Forest fires and modern technologies of fighting with them by Bzhalava, Nino; Metskhvarishvili, Magda (2023) - ტყეების განადგურების ერთ-ერთი მთავარი რისკ-ფაქტორი ტყის ხანძრები. აღწერილია მასთან ბრძოლის თანამედროვე ტექნოლოგიები, კერძოდ დრონის როლი. ტყის ხანძრები მკვეთრად განსხვავდება ქალაქის ხანძრებისაგან. მათი კონტროლი რთულია, ზოგჯერ შეუძლებელიც და უფრო დიდ საფრთხეს უქმნის ადამიანს და გარემოს. დრონებს შეუძლიათ გადამწყვეტი როლი შეასრულონ ტყის ხანძრის გამოვლენაში, შეკავებასა და ჩაქრობაში. ხანძართან ბრძოლის ახალი ტექნოლოგიების დანერგვა მნიშვნელოვან საკითხს წარმოადგენს. საკვანძო სიტყვები: ტყე, ხანძარი, ტექნოლოგიები, ეკოლოგია. არსებობს ორი ტიპის ხანძარი ბუნებრივი წარმოშობის და ტექნოგენური. კონტროლის და პრევენციული ღონისძიებების არ არსებობის შემთხვევაში როგორც ბუნებრივი წარმოშობის, ასევე, ანთროპოგენური ფაქტორებით გამოწვეულმა ხანძარმა შესაძლოა მიიღოს სტიქიური ხასიათი. ნებისმიერი საშუალო და დიდი ზომის ხანძარი იწვევს მინიმუმ 5 წლიან ეკოლოგიური დაზიანებას. არსებობს ტყის ხანძრების შემდეგი სახეები: 1. დაბლითი ხანძარი –იწვის ხმელი ბალახი, ფოთოლი, წიწვი, ხავსი, ტოტები და ჰუმუსის საფარის ზედა ნაწილი; Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 2, 2023 39 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 5 Issue 3, 2023 https://doi.org/10.52340/gs.2023.05.03.05 ტყის ხანძრები და მასთან ბრძოლის თანამედროვე ტექნოლოგიები ნინო ბჟალავა1; მაგდა მეცხვარიშვილი2 1მექანიკის ინჟინერიისა და ტექნოლოგიის დოქტორი. საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი 2ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა კანდიდატი, დოქტორი. საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი https://orcid.org/0000-0002-1318-529X აბსტრაქტი სტატიაში განხილულია ბუნებრივი გარემოს ეკოლოგიური წონასწორობის დარღვევისა და Keywords: forest; georgian; მეცნიერები; საქართველოს; ტყის; ხანძარი; ხანძრების
• Indentation induced structural changes in boron-doped silicon irradiated with electrons by Darsavelidze, Giorgi; Shamatava, Kakhaber; Sichinava, Avtandil; Kadaria, Marina; Abramishvili, Roman (2023) - წნევის კონტაქტის სიღრმეზე დამოკიდებულება. ----●---- მაქსიმალური დატვირთვა 100მნ. ----∗---- მაქსიმალური დატვირთვა 50მნ. მაღალენერგეტიკული ელექტრონებით დასხივებას შეუძლია გამოიწვიოს სტრუქტურაში არსებული დისლოკაციური წარმოშობისა და რადიაციული დეფექტების ურთიერთქმედების ძალისა და ძვრადობის ცვლილებები. ეს გარემოება საცდელი ნიმუშის ინდენტირების პროცესებზე 100 მნ მაქსიმალურ დატვირთვაზე წარმოდგენილია ბაქანითა და ასევე ზუსტად ამაღლებული დატვირთვისა და საშუალო საკონტაქტო წნევის კრიტიკული მნიშვნელობებით. ექსპერიმენტულად დადგინდა, რომ საცდელი ნიმუშების (111) ზედაპირზე დრეკადობის მოდული სუსტად მცირდება ინდენტორზე მაქსიმალური დატვირთვის ამაღლებით 50 დან 100 მნ-მდე. მაღალ ენერგეტიკული ელექტრონებით დასხივება იწვევს დრეკადობის მოდულის სუსტად მატებას მაქსიმალური დატვირთვის ორივე შემთხვევაში. აღსანიშნავია, რომ ბორით ლეგირებული მონოკრისტალური Si-ის დრეკადობის მოდული ~10%-ით ნაკლებია არალეგირებული მონოკრისტალური სილიციუმის ასეთივე მექანიკურ მახასიათებლებზე პრაქტიკულად ნებისმიერი კრისტალოგრაფიული ორიენტაციისათვის მაქსიმალური დატვირთვა 100მნ. ----∗---- მაქსიმალური დატვირთვა 50მნ. საცდელი ნიმუშის ელექტრონებით დასხივების შემდეგ 100 მნ მაქსიმალური დატვირთვის პირობებში შეიმჩნევა არადრეკადი დეფორმაციის არეში დატვირთვის კრიტიკული მნიშვნელობისა და საშუალო საკონტაქტო Keywords: georgian; scientists/ქართველი; ბორით; განტვირთვის; დატვირთვა; ელექტრონებით; მაქსიმალური; მაღალენერგეტიკული; მეცნიერები; მონოკრისტალური; საკონტაქტო; საშუალო; სილიციუმის
• Proliferative-apoptotic, hormonal receptor, and immune response characteristics of rheumatoid arthritis by Germisashvili, Khatuna; Kartvelisvhili, Elene; Burkadze, George; Kepuladze, Shota; Kantaria, Nino (2023) - უცნობი ეტიოლოგიის მულტიფაქტორული აუტოიმუნური მექანიზმებით მიმდინარე დაავადებაა, რომელიც ძირითადად აზიანებს სახსრებს, თუმცა, შესაძლოა, გამოვლინდეს ექსტრაარტიკულური ცვლილებები. რევმატოიდული ართრიტის განვითარების პათოგენეზური მექანიზმი სრულად არ არის შესწავლილი, რაც მოითხოვს კვლევების შემდგომ გაგრძელებას. მიუხედავად იმისა, რომ სინოვიური გარსი არის ართრიტის ძირითადი სამიზნე, სინოვიური ქსოვილის სპეციფიკური ანტიგენები, რომლებმაც შეიძლება გამოიწვიონ იმუნური პასუხი, პრაქტიკულად უცნობია. სინოვიური გარსის შესწავლის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი მიზეზი არის იმ იმუნოპათოლოგიური პროცესების გამოვლენა, რომლებიც შესაძლოა გამოყენებულ იქნეს თერაპიულ სამიზნედ და შედეგების პროგნოზირებისთვის. რევმატოიდული ართრიტის პათოლოგიურ ნიშანს წარმოადგენს ძვლის კარგვა, რომელიც გამოიხატება ლოკალური, პერიარტიკულური და სისტემური ძვლის ქსოვილის შემცირებაში და წარმოადგენს ოსტეოკლასტების ინდუქციისა დიდი ხნის განმავლობაში, მუხლის სახსრის რევმატოიდული ართრიტის ბიომექანიკური მახასიათებლები ექსკლუზიურად დაკავშირებული იყო სინოვიტთან, შეშუპებასთან და იოგების ქრონიკულ გადატვირთვასთან. რევმატოიდული ართრიტის კვლევამ აჩვენა პერიარტიკულური უჯრედული სტრუქტურების მონაწილეობა დაავადების განვითარებაში. აუტოანტისხეულები, როგორიცაა ანტი-ციტრულინირებული ცილის ანტისხეულები და ციტოკინები, ხელს უწყობენ ანთებითი მედიატორების პროდუქციას და იწვევენ ოქსიდაციურ სტრესს. კვლევებით ნაჩვენებია, რომ ანტი-ციტრულინირებული ცილის ანტისხეულები წარმოდგენენ პროგნოზულ მარკერს ხრტილის პროგრესული დესტრუქციისთვის და მათი სპეციფიკურობა შეადგენს 97%-ს. ანტი-ციტრულინირებული ცილის ანტისხეულების გამოვლენა სისხლში შესაძლებელია დაავადების სიმპტომების განვითარებამდე 10 წლით ადრე [4]. Keywords: arthritis; doi; georgian; osteoarthritis; res; rheumatoid; scientists/ქართველი; vol; ანთებით; ართრიტის; არის; მეცნიერები; რაც; რევმატოიდული; რომ; რომელიც; სინოვიური; უჯრედების; ძვლის; ხრტილის
• Challenges of Androgen Receptor Expression in Epithelial Tumors of the Breast and Ovary by Shengelaia, Ketevan; Kokhreidze, Irakli; Burkadze, George; Kepuladze, Shota; Tevzadze, Nino (2023) - [მაგ., ნეიროფიბრომინი 1 (NF1), რეტინობლასტომა 1 (RB1) და ციკლინ E1 (CCNE1) ], ან დნმ-ის რეპარაციაში მონაწილე გენების ინაქტივაციას (მაგ. BRCA1 და BRCA2).(16) საკვერცხის დაბალი ხარისხის სეროზული კარცინომა შეიძლება იყოს ჩართული MAPK გზის გააქტიურებაში NRAS, KRAS ან BRAF მუტაციების მეშვეობით და ასოცირდება ესტროგენისა და პროგესტერონის რეცეპტორების ჭარბ ექსპრესიასთან. საკვერცხის ენდომეტროიდული და ნათელუჯრედოვანი კარცინომები შეიძლება ასოცირებული იყოს ენდომეტრიოზთან, მაშინ როდესაც ზოგიერთი გარემო ფაქტორი (მაგ., მოწევა) შესამჩნევად ზრდის საკვერცხის მუცინური კარცინომის (17) განვითარების რისკს. გარდა ამისა, საკვერცხის კიბოს პათოგენეზი ასევე ასოცირდება AT-ით მდიდარი დომენის 1A (ARID1A), ფოსფატიდილინოზიტოლ-4,5- ბისფოსფატ 3-კინაზას კატალიზური ქვედანაყოფის ალფა (PIK3CA) და ფოსფატაზას და ტენსინის ჰომოლოგიური (PTEN) გენების მუტაციებთან.(18) საკვერცხის ჩანასახოვანუჯრედული სიმსივნეები ვითარდება ემბრიონული გონადების პრიმორდიული ჩანასახოვანი კიბოს განვითარების ყველა სტადიაზე და იმუნოჰისტოქიმიური მეთოდით (IHC) ვლინდება სიმსივნეთა 30-80%-ში, ქვეტიპის შესაბამისად. ბოლო მონაცემებით ვარაუდობენ, რომ ანდროგენული რეცეპტორები ასოცირდება სხივური თერაპიისადმი (RT) რეზისტენტობასთან. მიუხედავად იმისა, რომ ანდროგენული რეცეპტორები ჩართულია ძუძუს კიბოს განვითარების ყველა სტადიაში (6), მისი ფუნქცია, როგორც ჩანს, განსხვავდება ძუძუს კიბოს ქვეტიპების მიხედვით. ანდროგენული რეცეპტორები განიხილება, როგორც პოტენციური თერაპიული სამიზნე ძუძუს კიბოსთვის და პროსტატის კიბოს სამკურნალოდ დამტკიცებული ანდროგენული რეცეპტორების ინჰიბიტორები შესაძლოა მივიჩნიოთ თერაპიულ საშუალებად ძუძუს კიბოს კონკრეტული ქვეტიპისათვის. სამმაგად-უარყოფითი ძუძუს კიბო (TNBC) წარმოადგენს ძუძუს კიბოს ყველა შემთხვევის (BC) 15-20%-ს და ხასიათდება აგრესიული ქცევით. ბოლო მონაცემებით ვარაუდობენ, რომ სამმაგად-უარყოფითი ძუძუს კიბო აერთიანებს სხვადასხვა ქვეტიპებს როგორიცაა ბაზალური 1 და 2, მეზენქიმური და ლუმინალური ანდროგენული რეცეპტორები (LAR). Keywords: androgen; breast; cancer; georgian; internet; jul; receptor; scientists/ქართველი; ანდროგენული; კიბოს; მეცნიერები; რეცეპტორების; როგორც; რომ; საკვერცხის; სამმაგად-უარყოფითი; სიმსივნეების; სიმსივნის; უჯრედების; ღეროვანი; შეიძლება; ძუძუს; ძუძუს კიბოს
• Determining the degree of soil and water pollution from uncontrolled landfills (in the lower basin of the Aragvi River, Natakhtari territory) by Sekhniashvili, Salome (2023) - ამ დაავადების განვითარებისას არის თირკმელების ფუნქციონირების შეწყვეტის საშიშროება. ნიადაგის კვლევამ, მძიმე მეტალებზე, გამოავლინა ტყვიის მაღალი კონცენტრაცია. ტყვია უარყოფითად მოქმედებს ადამიანის ჯანმრთელობაზე. ის მარტივად ხვდება წყალსა და ნიადაგში. მისი ძირითადი წყაროა საავტომობილო გამონაბოლქვი, საღებავები, სასუქები და პესტიციდები, სამრეწველო ნარჩენები და სხვა, რომლითაც მდიდარია და შესაბამისად ქალაქი თბილისი. ათასწლეულების განმავლობაში ბუნება ახერხებდა თვითგაწმენდა-აღდგენას. თუმცა დღეს, როდესაც ანთროპოგენული დაბინძურება კატასტროფულ ზღვრამდე მივიდა, თვითგაწმენდის პროცესი საკმარისი აღარაა. მნიშვნელოვანი პრობლემები შეექმნა ჰაერს, წყალს და ნიადაგს. ნიადაგის საფარის გაწმენდასა და აღდგენის საჭიროებაზე ფიქრი კაცობრიობამ სულ ახლახანს დაიწყო. 1970 წელს ნიადაგის მახასიათებლების შესახებ მიღებულმა ქარტიამ დაადგინა, რომ ნებისმიერი ნიადაგის ქიმიური, ფიზიკური Keywords: coli; e.coli; escherichia; georgian; scientists/ქართველი; არაგვის; არაკონტროლირებადი; დანართი; მდ.; მდინარის; მეცნიერები; ნიადაგის; ტყვიის; წყლის
• Akaki Tsereteli about America by Akhvlediani, Tamar (2023) - და ვერცხლის ფოთლებიანი და ოქროს და ვერცხლის ნაყოფით დახუნძლული ხეები... და სულიერი სრულყოფილების განსახიერება. აკაკის მოსმენის მერე ამერიკელი ქალი ამბობს, რომ მას უკვე ძალიან უნდა ნახოს მისი სამშობლო, საქართველო, რომლის შესახებაც მან არაფერი იცოდა. გაუგონია, რომ არის კავკასია, სადაც ცხოვრობენ ჩერქეზები, სომხები, მაგრამ არაფერი იცოდა საქართველოზე. და ახლა მას, სიყვარულის და წრფელი გრძნობების, ნამდვილი ადამიანების მძებნელს, ფუჭი ცხოვრებით დაღლილს, უჩნდება სურვილი ჩამოვიდეს ამ უცნაურ, იდეალურ ქვეყანაში, სადაც ჯერ კიდევ შემორჩენილია ნამდვილი გრძნობები, ნამდვილი, ანგარებით შეუბღალავი ადამიანები, სადაც არსებობს ისეთი სიყვარული, რომელზეც აკაკიმ ილაპარაკა და ნახოს ის მშვენიერი ქალიც, აკაკის სატრფო, რომელიც აკაკისგან აღწერილი სიყვარულის სულიდან შობის მიზეზია... აბა, იმ ქალმა რა იცოდა ვის ელაპარაკა, ქართველების შვიდთაგან ყველაზე დიდ მგოსანს, გალაკტიონის თქმით „ნამდვილ ბაირონს მწუხარებაში, ნამდვილი სერვანტესს ხუმრობაში, ნამდვილი ჰეინეს ეროტიკაში“, რომელიც საუბრობდა თავის უკანასკნელ, დიდ სიყვარულზე, გედის გალობად რომ გადმოიღვარა და ქართულ პოეზიას სატრფიალო ლირიკის შესანიშნავი შედევრები შესძინა. სხვათა შორის, აკაკის მეორე მოგზაურობისას საფრანგეთში მწერლის იუბილის მერე 1909 წელს იგი პარიზში შეხვედრია ახალგაზრდა კატო მიქელაძეს. აკაკი მას იცნობდა ბავშვობიდან, ნიკო ნიკოლაძის დების ოჯახიდან, რომელსაც, როგორც ნიკო ნიკოლაძის ახლო მეგობარი ხშირად სტუმრობდა. ეს გოგონა მეგობრობდა მათი გადაცვლილი დის, ოლიკოს და გიორგი წერეთლის ქალიშვილთან ელიკო წერეთელთან, რომელიც დეიდებთან იზრდებოდა. აქაც, პარიზში აკაკი დაბინავებულა ნიკო ნიკოლაძის პირველი ცოლის ოჯახში. 3 აკაკი ტასო ბაგრატიონ-მაჩაბლისას რაფაელის სიქსტეს მადონას ადარებს, თვითონ თხზავს, მაგრამ ხალხურად ასაღებს ლექსს: „ხომალდში ჩავჯექ, ზღვას გაველ, ფრანგის ქვეყნები ვნახეო, სულ დავიარე ქვეყანა, ვერ ვნახე შენი სახეო, ანთებულ სანთელს გამსგავსე, დილის ცისკარზე გნახეო, ხელში მეჭირა ყმაწვილი, ფარსაგ ვერ დაგინახეო“ 4 აკაკი ამბობდა, რომ ბაგრატიონის ქალებს-ნიცას, ტასოს, ბაბოს, როგორც დიასახლისებს და მამულის მმართველებს, სულ ნაპერწკლები ცვიოდათ, ალბათ, დედამისის, ეკატერინე აბაშიძესავით, რომლის გარეშეც, მისი ნიჭიერი, ნათელი გონების, მაგრამ, იმპულსური და ექსცენტრული მამის გამო ყველაფერი არეული იქნებოდა მამულში Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 2, 2023 101 კატო მიქელაძე წერს, რომ აკაკიმ გამორჩეული შთაბეჭდილება მოახდინა მადამ დე სენ ვიქტორზე, კომუნის მომსწრე, მრავალი დიდი ადამიანის მნახველ არისტოკრატ ქალზე, რომელიც მას გაუცვნია ლივრში, მარკიზა დე სივინიეს სახელობის პანსიონში, სადაც ყოველი ზაფხულს ჩადიოდა დასასვენებლად და საცხოვრებლად. მადამ დე სენ ვიქტორს აკაკი რომ დაუნახავს, გაოცებულს აღმოხდენია: „რა მშვენიერი მამაკაცია!“ არც მან იცოდა ვის შეხვდა, არ იცოდა, რომ მის წინაშე იდგა „საქართველოს უგვირგვინო მეფე“, რომელმაც თავისი სინათლით სავსე შემოქმედებითი დაიპყრო და მართა საქართველო მთელი მე-19 საუკუნის მეორე ნახევრის განმავლობაში. მოკლედ, აკაკიმ საქმიანი, ანგარებიანი ამერიკელებით, ცივილიზაციით და ევროპელების გარეგნული, ფუქსავატური ცხოვრებით დაღლილ ამერიკელ ქალს საქართველოს, როგორც სულიერების და ბუნებრივი გრძნობების რომანტიული სამყაროს, „აღთქმული ქვეყნის“ ხატი შეუქმნა. საინტერესოა, რომ ამ მოკლე დიალოგში აკაკისთვის ამერიკა სულაც არაა შატობრიანის „ატალას“ გმირის, შაქტასის ეგზოტიკური ქვეყანა, ბუნებრივი გრძნობების წარმართული სამყარო, ქრისტიანულ ასკეტიზმთან პირველი შეხებით ცოდვად რომ ექცა სიყვარული და მაინც წამლეკავ მადლად რომ იხატება. სხვათა შორის, ამ პერიოდის აკაკი ნამდვილად გავს შაქტასს ან გრეთჰენთან შეხვედრის Keywords: georgian; scientists/ქართველი; აკ.; აკ. წერეთელი; აკაკი; ამერიკა; არის; არც; ბარბარე; თავისი; თბ.; თხზ-თა; იყო; მაგრამ; მაინც; მერე; მეცნიერები; მისი; როგორც; რომ; რომელიც; სადაც; საუკუნის; საქართველოში; სრული; ტომად; უნდა; უფრო; წერეთელი; წოდებები
• Understanding of Psycho-physical Parallelism in Neurophilosophy by Antidze, Lali; Iakovenko, Imeda (2023) - და ტვინის ფუნქციონირებას შორის კავშირის ძიება ახალი არ არის ფილოსოფიისათვის. ამ კავშირზე წერდნენ პლატონი, ლეონარდო და ვინჩი და რენე დეკარტი. დეკარტის მოსაზრებები ცნობიერებისა და ტვინის კავშირის შესახებ შეიძლება ნეიროფილოსოფიის პირველწყაროდაც მივიჩნიოთ. ნეიროფილოსოფიამ, გაერთო რა ემპირიული საბუნებისმეტყველო აღმოჩენებით, ნაცვლად იმისა, რომ ადამიანის როგორც რთული სისტემის - თვითცნობიერების მატარებელი ბიო-ფიზიკური არსებიდან მხოლოდ ნეირონების ფუნქციონალური მოდელი მიიღო ისე, რომ თავად ადამიანი ფიქციად გამოაცხადა. უფრო მეტიც, მოშალა ინტერსუბიექტური ურთიერთობების ველიც. ის წინააღმდეგობები, რაც ნეიროფილოსოფიის შიგნით წამოიქმნება და ის ურთულესი გამოწვევები, რაც მკვლევართა წინაშე დგას, იმითაც შეიძლება იყოს განპირობებული, რომ ტვინისა და ნერვული სისტემის ფიზიოლოგიური კვლევები იმდენად თავბრუდამხვევი ტემპით ვითარდება, რომ მისი შედეგების გადააზრება, განზოგადება და გარკვეულ თეორიულ სისტემაში მოქცევა აშკარად ჩამორჩება დაგროვილი ემპირიული ცოდნის მოცულობას. გარდა ამისა, ნეირონული კვანძებისა და ზოგადად ტვინის ფუნქციონირების ემპირიული შედეგები ინტერპრეტაციის უსასრულო ვარიაციის საშუალებას იძლევა, რაც ასევე ობიექტურად ართულებს არაწინააღმდეგობრივი თეორიული კონცეფციების დაფუძნების პროცესს. საკვანძო სიტყვები: ნეიროფილოსოფია; ფსიქო-ფიზიკური პარალელიზმი; კვალია; ნეირომეცნიერება; ნეირონული ქსელები; ემპირიული კვლევები; შეგრძნებები; ცნობიერება; გაცნობიერება; ტვინი; ბიორობოტი; ინტერაქციონიზმი; ფიქცია; სიმულაცია; განზოგადება; სისტემა; ფუნქციონირება; ინტერპრეტაცია; თვითცნობიერება; საბუნებისმეტყველო აღმოჩენები; ,,მე“; მატერიალურისა და იდეალურის, ტვინისა და ცნობიერების, დრო-სივრცული და მის მიღმა არსებული პროცესების ურთიერთდამოკიდებულება არის ფილოსოფიის ძირითადი პრობლემა, რომელიც იმთავითვე იქცა ფილოსოფოსთა საჯილდაო ქვად. საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებში განხორციელებული რევოლუციური აღმოჩენები და შესაბამისად, ყოველი ახალი პარადიგმა, როგორც წესი, ფილოსოფიაში რყევებს იწვევს. ხდება უნდა აიგოს ის?“ (დუბროვსკი; 2015:12) - ეს არის შეკითხვა, რომელსაც უნდა უპასუხოს ნეიროფილოსოფიის თეორიულმა ნაწილმა, თუ მას ლოგიკური სისტემის დაფუძნების პრეტენზია გააჩნია. ის წინააღმდეგობები, რაც ნეიროფილოსოფიის შიგნით წამოიქმნება და ის ურთულესი გამოწვევები, რაც მკვლევართა წინაშე დგას, იმითაც შეიძლება იყოს განპირობებული, რომ ტვინისა და ნერვული სისტემის ფიზიოლოგიური კვლევები იმდენად თავბრუდამხვევი ტემპით ვითარდება, რომ მისი შედეგების გადააზრება, განზოგადება და გარკვეულ თეორიულ სისტემაში მოქცევა აშკარად ჩამორჩება დაგროვილი ემპირიული ცოდნის მოცულობას. გარდა ამისა, ნეირონული კვანძებისა და ზოგადად ტვინის ფუნქციონირების ემპირიული შედეგები ინტერპრეტაციის უსასრულო ვარიაციის საშუალებას იძლევა, რაც ასევე ობიექტურად ართულებს არაწინააღმდეგობრივი თეორიული კონცეფციების დაფუძნების პროცესს. გამოყენებული ლიტერატურა: 1. დეკარტი რ., მსჯელობა მეთოდის შესახებ. მეტაფიზიკური მედიტაციები, თბილისი, 2001 2. დეკარტი რ., სულის ვნებანი, თბილისი, 2015 3. მაჭარაშვილი ი., დუალიზმი რენე დეკარტის ფილოსოფიაში, https://www.academia.edu/43775540/დუალიზმი_რენე_დეკარტის_ფილოსოფიაში 4. Keywords: brain; consciousness; georgian; neurophilosophy; ადამიანი; არის; ემპირიული; მეცნიერები; მისი; მხოლოდ; ნეიროფილოსოფიის; როგორც; რომ; რომელიც; ტვინის; შეიძლება; ცნობიერების
• Chemical Composition and Biological Activity of Angelica L. Species by Nersezashvili, Mariam; Berashvili, Dali; Metreveli, Mariam; Bozhadze, Ana (2023) - Diels და Angelica acutiloba (Siebold & Zucc.) Microsoft Word - fullpdf05022023 Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 2, 2023 112 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 5 Issue 3, 2023 https://doi.org/10.52340/gs.2023.05.03.13 გვარი ანგელოზას (Angelica L.) სახეობების ქიმიური შემადგენლობა და ბიოლოგიური აქტივობა მარიამ ნერსეზაშვილი1*, დალი ბერაშვილი1, მარიამ მეტრეველი2, ანა ბოჟაძე1 1 ფარმაკოგნოზიისა და ფარმაცევტული ბოტანიკის მიმართულება, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი, თბილისი, საქართველო 2 ფიტოპათოლოგიისა და ბიომრავალფეროვნების ინსტიტუტი, ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ბათუმი, საქართველო m.nersezashvili@tsmu.edu, 0000-0002-7825-3986 d.berashvili@tsmu.edu, 0000-0003-0887-3810 აბსტრაქტი ქოლგოსანთა ოჯახის ერთ-ერთი კარგად ცნობილი და ფართოდ გავრცელებული გვარია ანგელოზა (Angelica L.), რომელიც აერთიანებს 60-დან 90-მდე სახეობას. ამ გვარის სახეობები ტრადიციულ მედიცინაში გამოიყენება, როგორც ანთების საწინააღმდეგო, დერმატოლოგიური პრობლემების, Keywords: activity; angelica; angelica dahurica; archangelica; dahurica; doi; georgian; gigas; kim; med; nat; oil; oils; res; scientists/ქართველი; sinensis; vol; ანგელოზას; ანთების; აქტივობა; გვარი; მეცნიერები; საწინააღმდეგო
• The Role of the Local Neural microenvironment in the Progression of cervical intraepithelial Neoplasia by Gogitidze, Giorgi; Kepuladze, Shota; Tevzadze, Nino; Burkadze, George (2023) - სიმსივნურ უჯრედებს აქვთ მსგავსი მარეგულირებელი სისტემები და ემბრიონულ ნერვულ უჯრედებთან მსგავსი მახასიათებლები. მონაცემებით დასტურდება, რომ სიმსივნურ უჯრედებს გაცილებით მეტი მსგავსება აქვთ ნერვულ წინამორბედ/ღეროვან უჯრედებთან, ვიდრე მეზენქიმული ტიპის უჯრედებთან და რომ სიმსივნის წარმოშობა წარმოადგენს უჯრედების ან უჯრედული ხაზების იდენტობის თანდათანობით დაკარგვისა და ნერვული უჯრედების მახასიათებლების შეძენის პროცესს. ასევე მნიშვნელოვანია სიმსივნის ეპითელურ-მეზენქიმური ტრანსფორმაციის განხილვა, კონცეფციისა, რომელიც შესაძლოა მნიშვნელოვანი იყოს სიმსივნის დაწყებასა და განვითარებაში. ეს სინთეზი იძლევა ახალ შეხედულებებს სიმსივნის წარმოშობის ახსნისა და მანამდე ამოუცნობი ბუნების შესახებ, რაც შეიძლება არ გამოვლინდეს ცალკეული მოლეკულური მოვლენების კვლევებით. არსებობს მონაცემები, რომ სიმსივნის მიკროგარემო იცვლება სიმსივნის განვითარებასთან ერთად და ეს პროცესი მრავალსაფეხურიანია და მოიცავს ექვს არსებით ცვლილებას: უწყვეტი პროლიფერაციული აქტივობა; აპოპტოზისგან გაქცევა; რეზისტენტობა ზრდის საწინააღმდეგო სიგნალების მიმართ; ანგიოგენეზი; უსასრულო რეპლიკაცია; ინვაზია და მეტასტაზირება. სამწუხაროდ ნერვული სისტემის როლი სიმსივნის ბიოლოგიაში ჯერ კიდევ სრულად არ არის შესწავლილი. სიმსივნის დროს ნერვული სიმკვრივე განიხილება, როგორც მნიშვნელოვანი პარამეტრი, რომელსაც აქვს პაციენტის შედეგების პროგნოზირების პოტენციალი. არსებული მტკიცებულებები მიუთითებს კორელაციაზე ნერვული სიმკვრივესა და გადარჩენის დაბალ მაჩვენებელს, რეციდივსა და საბოლოო გამოსავალზე მოქმედ სხვა პარამეტრებს შორის. ნერვული სიმკვრივის მრავალი განმარტება Keywords: cancer; doi; georgian; vol; ასევე; მეცნიერები; მიკროგარემოს; ნერვული; რომ; საშვილოსნოს; სიმსივნის; სისტემის; სხვადასხვა; უჯრედების; ქსოვილის; ყელის
• Neutron Flux Measurement in TRIGA Reactor using Gold Foil Activation Method by Kimeridze, Tornike; Nguyen, Tran Canh Hai (2023) - In nuclear reactors, thermal neutron flux is pivotal for multiple key aspects including power output, fuel burnup, and safety. Radial shape of thermal neutron flux Keywords: activation; activity; flux; foil; georgian; gold; measurement; neutron; reactor; მეცნიერები; 𝐴 𝐴; 𝐴 𝑇; 𝑇 𝑇
• The Theme of Afterlife in Edgar Allan Poe's Works by Ebralidze, Lela (2023) - ედემის ბაღთან არის შედარებული აწ უკვე დაკარგული სიყვარული ლექსში To One in Paradise, სადაც პო ბიბლიურ ხატებს მოიხმობს, როგორიცაა “A green isle in the sea” („მწვანე კუნძული ზღვაში“), რასაც აძლიერებს სიწმინდისა და მშვენიერების სიმბოლოები “A fountain and a shrine/All wreathed with fairy fruits and flowers” („წყარო და უცხო ხილითა და ყვავილწნულებით მორთული სავანე“): Thou wast that all to me, love, For which my soul did pine - A green isle in the sea, love, - A fountain and a shrine All wreathed with fairy fruits and flowers And all the flowers were mine. − broken is the golden bowl − „ეკლესიასტეს“ უკავშირდება („ვიდრე გაწყდებოდეს ვერცხლის საბელი და გატყდებოდეს ოქროს ჭურჭელი, დაიმსხვრეოდეს დოქი წყაროსთან, ჩაეშვებოდეს ოწინარის ბორბალი ჭაში“ [ეკლ., 12:6]; აგრეთვე ნახსენებია: requiem Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 2, 2023 211 - მიცვალებულთა სულის მოსახსენებელი მესა (წირვა) კათოლიკურ რელიგიაში; Peccavimus − (ლათ) ნიშნავს „ჩვენ შევცოდეთ“; Sabbath song – ღვთისმსახურებისას შესასრულებელი საგალობელი. საყვარელი ქალის სიკვდილით არის შთაგონებული ასევე ლექსი Annabel Lee. იგი ბოლო ლექსი გახლავთ, რომლის დასრულებაც პომ მოასწრო. ამ დროს ვირჯინია უკვე ცოცხალი აღარ იყო, თავად პოეტი კი მის გამოქვეყნებამდე (1849) ერთი თვით ადრე გარდაიცვალა. ლექსში აღწერილია, თუ როგორ უყვარდათ ერთმანეთი ლირიკულ გმირსა და მშვენიერ ანაბელ ლის და როგორ შურდათ მათი ბედნიერება ცაში ანგელოზებს, ციდან მონაბერმა სუსხიანმა ქარმა კი Keywords: georgian; poe; scientists/ქართველი; sea; ებრალიძე; ედგარ; თავად; იგი; ლექსში; მას; მეცნიერები; მის; მისი; პოეტი; პოს; როგორც; რომ; რომელსაც; სადაც; საყვარელი; სიკვდილის; სიცოცხლე; უნდა
• Students’ Academic Freedom According to the Expert Interviews by Beradze, Anano; Berdzenishvili, Amiran; Nakaidze, Nika; Oqrojanashvili, Tata; Ketsbaia, Kakha (2023) - მხარდამჭერი აზრი გამოთქვას ან პოზიცია დააფიქსიროს, თუმცა ასეთი ცენზურა დღეს საქართველოში არ არის. ამ შემთხვევაში რესპონდნენტმა ყურადღება გაამხვილა იმაზე, რომ ერთმანეთში არ უნდა აურიოთ ცენზურა და რეცენზირება (მაგ., ფარული რეცენზირება), რაც მიმართულია პლაგიატისა და მდარე, ყალბი სამეცნიერო პროდუქციისა და არა აკადემიური თავისუფლების წინააღმდეგ, ამიტომ ფარულ რეცენზირებაზე პუბლიკაციის გაგზავნა სულაც კახა ქეცბაია orcid.org/0000-0001-9149-5376 აბსტრაქტი სტატია თვისებრივ კვლევას - ექსპერტულ ინტერვიუს ემყარება. ექსპერტების სახით ინტერვიუში მონაწილეობა მიიღო 14 პროფესიონალმა საქართველოს საგანმანათლებლო და საუნივერსიტეტო კონტექსტის მცოდნე შემდეგი სფეროებიდან: ფილოსოფია, განათლების მეცნიერება, სოციოლოგია, უმაღლესი განათლების მართვისა და მენეჯმენტის სფეროს ყოფილი და ახლანდელი წარმომადგენლები, არასამთავრობო ორგანიზაციისა და სამოქალაქო სექტორის წარმომადგენლები, რომლბსაც ქართველი საზოგადოება სხვადსხვა მედიის საშუალებით განათლების ექსპერტებად იცნობს. კვლევა თბილისში 2023 წლის ივლისსა და აგვისტოში ჩატარდა. ემპირიულ კვლევასთან ერთად გაანალიზებულ იქნა აკადემიური თავისუფლების შესახებ არსებული ძირითადი სამეცნიერო ლიტერატურა და სხვადსხვა მეორადი მონაცემი. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ უნივერსიტეტებს საქართველოში აკადემიური Keywords: education; freedom; georgian; scientists/ქართველი; აზრით; აკადემიური; აკადემიური თავისუფლება; არა; არის; არსებული; განათლების; ექსპერტთა; ექსპერტული; თავისუფლების; კვლევა; კვლევის; მათ; მეცნიერები; რაც; რომ; რომელიც; სასწავლო; საუნივერსიტეტო; საქართველოს; სტუდენტთა; სტუდენტთა აკადემიური; სტუდენტის; უნდა; უნივერსიტეტების; უფრო; შემთხვევაში
• The effect of the biopreparetion “Biocatena” on tomato root and rhizosphere fungus Fusarium by Dvali, Guliko; Zviadadze, Leila; Kobakhidze, Maia; Lomtadze, Naili; Kikorya, Karlo (2023) - ჩანს ბიოპრეპარატ ბიოკატენათი ნიადაგის და მცენარის დამუშავებამ მკვეთრად შეამცირა პათოგენი სოკოების და ფუზარიუმის საერთო რაოდენობა, როგორც ფესვზე ,ისე რიზოსფეროში, მივიღეთ მცენარე ძლიერი ფესვთა სისტემით და კარგად განვითარებული ღეროთი, ფოთლებით და ჯანსაღი ნაყოფებით (სურ. 2), რაც იმაზე მეტყველებს, რომ ბიოკატენა, რომლის შემადგენლობაში შედის სოკო Trighoderma lignorum-ის აქტიური მეტაბოლიტები პომიდვრის დაავადების გამომწვევ პათოგენებზე და მცენარის ფესვის ყელის ლპობის გამომწვევ სოკო ფუზარიუმზე მოქმედებს, როგორც ძლიერი ანტაგონისტი. აღსანიშნავია ისიც, რომ ბიოკატენათი დამუშავებულ ვარიანტში ბაქტერიების Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 4, 2023 19 და აქტინომიცეტების საერთო რაოდენობა მეტი აღმოჩნდა დაუმუშავებელ ნიადაგთან შედარებით, რაც ხელს უწყობს პომიდვრის ფესვთა სისტემის დაცვას ლპობისა და ინფექციისაგან. (სურ. 3) სურ. 3 დასკვნა ამრიგად, ჩვენს მიერ ჩატარებული კვლევის საფუძველზე შეგვიძლია დავასკვნათ: მარნეულის რაიონის ნიადაგურ-კლიმატური პირობებისათვის პომიდვრის „სლივკა ტორკოელის“ ბიოპრეპარატ ბიოკატენათი დამუშავებით მკვეთრად შემცირდა როგორც პათოგენი სოკოების, ისე ფუზარიუმის რაოდენობა, რამაც განაპირობა ჯანსაღი ნიადაგი და მიღებულ იქნა პომიდორი ფუზარიოზული ჭკნობის ნაკლები დანაკარგებით. ლიტერატურა Биологическая защита растений. შედეგები და მათი განხილვა შევისწავლეთ საცდელად აღებული ნიადაგის მიკროფლორა და კლიმატურ-ნიადაგობრივი პირობები, რადგან ბიოპრეპარატი პათოგენებზე მაშინ ახდენს მნიშნელოვან გავლენას, როდესაც მასშ შმავალი მიკროორგანიზმების მოქმედებას ხელს უწყობს კლიმატურ- ნიადაგობრივი პირობები. საკვლევი ნიადაგი რუხი ყავისფერია, რომელიც ხასითდება სუსტი ტუტე რეაქციით და ჰუმუსის დაბალი შემცველობით. ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურა 120C , ხოლო ტემპერატურის მაქსიმუმი 400C. ნალექების რაოდენობა 490-550მმ-ია. ნალექემის მაქსიმუმი მაისის თვეშია [4]. Keywords: georgian; scientists/ქართველი; იქნა; მეცნიერები; ნიადაგის; ნიადაგში; პომიდვრის; რაოდენობა; საერთო; სოკო; ფესვის; ფუზარიუმი
• Constructive journalism as an alternative to sensationalism - specifics and tasks by Shamilishvili, Manana; Tsereteli, Mari; Svanidze, Natia; Matcharashvili, Tinatin (2023) - ორლა ბორგი დანიიდან, კონსტრუქციული ინსტიტუტის სტიპენდიების დირექტორი, უნგრელი ბალინტ აბლონჩი, პოლიტიკური ჟურნალისტი, Válasz Online-ის თანადამფუძნებელი, იტალიელი ლორენცო დი სტასი, ჟურნალისტი და იტალიური კონსტრუქციული ჟურნალისტიკის ქსელის წევრი. ბალინ აბლონჩის თქმით, ონლაინ გაზეთ Válasz Online-ში, ისინი ცდილობენ თავი დაანებონ ახალი ამბების ,,შეშლილ რბოლაში“ მონაწილეობას, რომელიც დომინირებს მედიაში, ასევე, დაშორდნენ უნგრეთის ცენტრალიზებულ და გაბატონებულ სამთავრობო ისტორიებს. ისინი ატარებენ სიღრმისეულ გამოკვლევებს, ანალიზს, პუბლიკაციების გამოქვეყნების პარალელურად მართავენ დებატებს, რომლებიც გვთავაზობენ სტატიებში წამოჭრილი პრობლემების გადაწყვეტას. უნგრელი ჟურნალისტი შენიშნავს, რომ კონსტრუქციული ჟურნალისტიკა როგორც სენსაციურობის ალტერნატივა - სპეციფიკა და ამოცანები მანანა შამილიშვილი1; მარი წერეთელი2; ნათია სვანიძე3; თინათინ მაჭარაშვილი4 1ჟურნალისტიკის დოქტორი, ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა ფაკულტეტის ჟურნალისტიკისა და მასობრივი კომუნიკაციის მიმართულების პროფესორი; 2ფილოლოგიის მეცნიერებათა აკადემიური დოქტორი (მეცნიერებათა დოქტორი ჟურნალისტიკაში), ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა ფაკულტეტი, ასოცირებული პროფესორი (ჟურნალისტიკის მიმართულება); 3მასობრივი კომუნიკაციის დოქტორი, ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა ფაკულტეტის ჟურნალისტიკისა და მასობრივი კომუნიკაციის მიმართულების ასისტენტ პროფესორი, https://orcid.org/0000- 0003-2626-9975; 4მასობრივი კომუნიკაციის დოქტორი, ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა ფაკულტეტის ჟურნალისტიკისა და მასობრივი კომუნიკაციის მიმართულების ასისტენტ პროფესორი, https://orcid.org/0000-0002-7794-1648 აბსტრაქტი თანამედროვე ეტაპზე კარგად მომზადებული ახალი ამბავი ძირითადად ხუთ კრიტერიუმს უნდა აკმაყოფილებდეს: უნდა იყოს ოპერატიული, მნიშვნელოვანი, შეეძლოს იდენტიფიცირება, შეიცავდეს სენსაციასა და კონფლიქტს. თუმცა, აშკარაა, რომ ამ კრიტერიუმებით მომზადებულ Keywords: georgian; haagerup; journalism; mcintyre; news; scientists/ქართველი; ამბების; არის; ასევე; ახალი; გადაწყვეტილებების; გამოსავლის; ინფორმაციის; კონსტრუქციული; კონსტრუქციული ჟურნალისტიკა; მაგრამ; მათ; მეცნიერები; მიდგომა; მისი; ორიენტირებული; პოზიტიური; ჟურნალისტიკა; როგორც; რომ; რომ კონსტრუქციული; რომელიც; რომელსაც; რომლებიც; საზოგადოების; სოციალური; სტატიაში; უნდა; უფრო; შეიძლება; შესახებ; შორის
• Engineering design approaches and a comparative study of topology optimization tools by Kveselava, Ketevan; Bochorishvili, Irakli; Jiqidze, Levan; Tedeshvili, Liana; Samkharadze, Zurab (2023) - ტიტანის სამუხრუჭე პედლებიანი, რომელიც შექმნილია GD ინსტრუმენტების მიღებით შედეგები შემდეგი სურათი 16 ადარებს ტრადიციული მიდგომის დიზაინს (სურათი 3), რომელიც მიღებული იქნა საბაზისო ხაზად, TO (სურათი 5) და GD (სურათი 8) მიდგომების შედეგებთან ალუმინის როკერის დიზაინისთვის. კერძოდ, შედარება განხორციელდა იმავე მასალით და FOS-ით მიღწეული დიზაინის გადაწყვეტით, რომელიც მიღებულია ტრადიციული Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 4, 2023 72 მიდგომით (სურათი 16 ა). ალუმინის როკერი, რომელიც შექმნილია ტრადიციული მიდგომით (A), (B) და GD (C, D) ინსტრუმენტებით მე-15 სურათში გამოსახული შედეგების შედარებისას, აშკარაა, რომ TO და GD მიდგომები საშუალებას იძლევა გააუმჯობესონ ჩვეულებრივი მიდგომით მიღებული როკერის დიზაინი. შემდეგი სურათი 17, გვიჩვენებს ტიტანის გადამუშავებული როკერის შედეგებს ტოპოლოგიური ოპტიმიზაციით (სურათი 7), და GD (სურათი 9) ინსტრუმენტების გამოყენებით. კერძოდ, GD მიდგომით მიღებული დიზაინი სურათი 17 ბ საშუალებას გვაძლევს მივაღწიოთ 33% წონის შემცირებას, TO ინსტრუმენტის გამოყენებით მიღებულ დიზაინთან მიმართებაში( სურათი 17 ა). Keywords: additive; cad; design; georgian; manufacturing; optimization; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; topology; ამისა; არის; ასევე; გამოყენებით; გენერაციული; დიზაინის; ინსტრუმენტების; იქნა; იყო; კერძოდ; მასის; მაქსიმალური; მეცნიერები; მიდგომის; მოდელირების; ოპტიმიზაციის; რათა; როგორც; როკერის; რომელიც; რომლებიც; სამუხრუჭე; საშუალებას; საწყისი; სურათი; ტრადიციული; უფრო; შეიძლება; შემდეგ; წარმოების
• On Importance of Responsive Speech Acts Functioning Features in Intercultural Communication by Khardina, Leila; Putkaradze, Nino; Charbadze, Nanuli (2023) - პასუხი არის ერთგვარი კოდი, რომლის გაშიფვრა გარკვეულ ძალისხმევას მოითხოვს. პასუხის გაგების ხარისხზე შეიძლება გავლენა იქონიოს სამეტყველო-ქცევის სტრატეგიამ და დიალოგის ტაქტიკამ, რომელიც თან ახლავს კონკრეტულ კულტურას. დიალოგის ტაქტიკის გააზრება დისკურსის სტრუქტურაში მნიშვნელოვანია თარგმანის თეორიისა და პრაქტიკისთვის და გულისხმობს, პირველ რიგში, ამ ფენომენის ბუნების გააზრებას. კითხვა-პასუხის სტრუქტურების განხილვა, მნიშვნელოვანია თარგმანის პროცესში. კონკრეტულ ემპირიულ მასალის ინტერპრეტაციას ვაკეთებთ ძირითადად სამი სამეტყველო ტაქტიკის ფარგლებში : ა) თანაგრძნობა ბ) არასიმპათია გ) გულგრილობა. საკვანძო სიტყვები: კულტურათაშორისი დიალოგი, გაგება, თარგმანი, რესპონსიული სამეტყველო აქტები. JEL კლასიფიკაცია: შესავალი მთარგმნელობითი სფეროს უახლესი კვლევები ფოკუსირებულია თარგმანის, როგორც დედნის ინტერპრეტაციის პროცესისა და შედეგის გაგებაზე. ინფორმაციის გაგება დამოკიდებულია ინტერპრეტაციის შედეგზე, რომელიც ერთ შემთხვევაში ეხება ინდივიდუალურ ადრესატს, მეორეში კი გულისხმობს ავტორის პასუხისმგებლობის გააზრებას დიდი აუდიტორიის წინაშე. დიალოგური მეტყველების გაგებას დიდი მნიშვნელობა აქვს თარგმნის თეორიისა და პრაქტიკისთვის და მოიცავს პირველ რიგში, ამ ფენომენის ბუნების გაგებას. ნაშრომში განიხილება დიალოგური მეტყველების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საშუალება, კითხვა-პასუხის სტრუქტურები, შევეცდებით მათ ინტერპრეტაციას ემპირიული მასალის საფუძველზე. რესპონსიული სამეტყველო აქტების შესწავლამ დიალოგებში გვიჩვენა, რომ რესპონსიულ Keywords: georgian; scientists/ქართველი; williams; არასიმპათიის; არის; ასევე; გამოხატვის; დამოკიდებულება; დიალოგური; თარგმანის; ინფორმაციის; მეცნიერები; პასუხის; რესპონსიული; როგორც; რომელიც; შეიძლება; შემთხვევაში
• Space Factors of Influenza Pandemics by Japaridze, Darejan; Oghrapishvili, Natela (2023) - მზის აქტივობის მატებისას მზის ამოფრქვევებისა და კორონალური მზის აქტივობის საუკეთესო ინდიკატორი 1849 წლიდან არის მზის ლაქების რიცხვი (ე. წ. ვოლფის რიცხვი), რაც ხანგრძლივი დროის განმავლობაში მზის ლაქებზე დაკვირვებითი მონაცემების არსებობით არის განპირობებული (Balogh et al., 2014; Usoskin, 2017). Keywords: activity; georgian; influenza; pandemics; solar; აქტივობის; გრიპის; ლაქების; მეცნიერები; მზის; პანდემიებს; რომ; შორის
• Comparative characterization of Tskhvediani Tetra and Gewürztraminer wine by Sordia, Elene; Dzneladze, Sofio; Kebuladze, Elene; Butskhrikidze, Elene (2023) - და ღვინის შენახვა იდეალურ პირობებში ცხვედიანის თეთრა ქართული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიშია, რომელიც გავრცელებული იყო რაჭასა და ლეჩხუმში, სადაც ამჟამადაც იქ არსებულ ვენახებში ერთეული ძირების სახით გვხვდება. ცხვედიანის თეთრას ახასიათებს საშუალოზე ძლიერი ზრდა- განვითარება და მაღალმოსავლიანობა. ყურძენი სრულ სიმწიფეში შედის სექტემბრის შუა რიცხვებიდან. გამოიყენება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 22-23% – ს, მჟავიანობა 6.5-7 გ/ლ – ს. ღვინის დასამზადებლად დაიკრიფა შერჩეული ყურძნის ჯიშები, რომელიც გატარდა კლერტსაცლელ აპარატში. კლერტის გაცლის შემდგომ, ყურძენი დურდოსთან ერთად გაჩერდა ცივ მაცერაციაზე 24 საათის განმავლობაში, სადაც მოხდა გოგირდისა და ენზიმების დამატება. 24 საათის გასვლის შემდეგ, გამოიპრესა წვენი და გადავიდა დასაწმენდად. დაწმენდის შემდეგ, როდესაც წვენი მოიხსნა ლექიდან, დაწმენდილი წვენი გადავიდა სპეციალურ ჭურჭელში, რომელიც მიყვანილ იქნა განსაზღვრულ ტემპერატურაზე 150C. შემდეგ დაემატა საფუარი (20გრ/100ლ), რომლის შეყვანის შემდეგაც დაიწყო დუღილის პროცესი (160-200). Keywords: georgian; gewürztraminer; so2; wine; გ/ლ; მეცნიერები; მჟავიანობა; ქიმიური; ღვინის; ღვინოები; ცხვედიანის
• Determining the share of use of freight wagons and selecting intensive technologies to increase their productivity by Kenkadze, Petre; Sharvashidze, Avtandil; Katsitadze, Giorgi (2023) - თბილისი, ხაშური, ზესტაფონი, სამტრედია. ხაშური-ზესტაფონის უბნის ურთულესი პროფილის გამო, მკაცრად არის დაცული მატარებელთა დამუშავების ტექნოლოგიური პროცესები ხაშურისა და ზესტაფონის სადგურებში, ხოლო დანარჩენ სადგურებში შესაძლებელიც რომ იყოს ტექნოლოგიური დროების შემცირება, ეს სიდიდე იმდენად მცირე იქნება, რომ საგრძნობ გავლენას ვერ მოახდენს ვაგონის მწარმოებლურობის ამაღლებაზე. რაც შეეხება ვაგონის საშუალო დატვირთვის ამაღლებასა და ცარიელი გარბენის შემცირებას, ეს ღონისძიებები ჩვენ პირობებში ვაგონცისტერნებისათვის ფაქტიურად გამოუსადეგარია. ჩატარებული ანალიზის მიხედვით საქართველოს რკინიგზის პირობებში ნახევარვაგონების ჩართულობა სხვადასხვა სახის ტვირთნაკადში ასეთია: ტრანზიტი - 39,88 %, იმპორტი - 19,24 %, ექსპორტი - 16,58 % და ადგილობრივი 24,30 %. სადგურ ფოთში, ბათუმსა და ახალქალაქში, ნახევარვაგონებში დატვირთულ ტრანზიტულ და იმპორტულ ტვირთებზეც შეიძლება განხორციელდეს ნახევარვაგონების მწარმოებლურობის ამაღლების ღონისძიებები, ხოლო საექსპორტო და ადგილობრივ ტვირთნაკადში ჩართულ მარშრუტებზე, ამ ღონისძიებების განხორციელება შესაძლებელია შეუზღუდავად (რასაკვირველია სადაც ამ ღონისძიებების გატარება იქნება შესაძლებელი). და მანგანუმის მადანი - რკინისა და მანგანუმის მადანი - სამშენებლო ტვირთი - სამრეწველო ნედლეული - სამრეწველო ნედლეული - სამრეწველო ნედლეული - სხვადასხვა ტვირთი - სამშენებლო ტვირთი - სამშენებლო ტვირთი - სამშენებლო ტვირთი - ფერადი ლითონის მადანი - სატყეო ტვირთი - სატყეო ტვირთი - სატყეო ტვირთი - ქვანახშირი და კოქსი - სხვადასხვა ტვირთი - სხვადასხვა ტვირთები - სხვადასხვა ტვირთი - ქიმიური და მინერალური სასუქი - შავი ლითონის ჯართი Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 4, 2023 139 - ფერადი ლითონის მადანი - ცემენტი - ფერადი ლითონის მადანი - ქვანახშირი და კოქსი - ფქვილი - ქიმიური და მინერალური სასუქები - ქვანახშირი და კოქსი - შავი ლითონები - შავი ლითონები - ქიმიური და მინერალური სასუქები - შაქარი და შაქრის ნედლეული - შავი ლითონები - ხორცი და ხორპროდუქტები - შაქარი და შაქრის ნედლეული - ხორცი და ხორპროდუქტები *ანგარიშებში აქაც და შემდგომშიც აღებულია საქართველოს რკინიგზის მუშაობის 2021 წლის მონაცემები. ცხრილი 3. Keywords: georgian; scientists/ქართველი; გადაზიდული; ვაგონის; მეცნიერები; რკინიგზაზე; რკინიგზის; სატვირთო; საქართველოს; სულ; სხვადასხვა; ტვირთი; ტიპის
• Temperature stabilization during cooling of multi-cascade photovoltaic converters receiving solar energy by Khachidze, Tengiz; Khachidze, Nikoloz; Kapanadze, Inga (2023) - იმ შემთხვევაში, როდესაც მზის ენერგიის ფოტოელექტრული გარდამქმნელის ზედაპირის ფართობია 1სმ2, მზის გამოსხივების ინტენსივობა 800ვტ/მ2, ხოლო სხივური ენერგიის კონცენტრაციის ხარისხი არის 500, მზის ენერგიის სრული სიმძლავრე, რომელიც გამოიყოფა ასეთ ფოტოელემენტზე შეადგენს 40ვატს. იმის გათვალისწინებით, რომ თანამედროვე მრავალკასკადიანი ფოტოელემენტების მარგი ქმედების კოეფიციენტი მაღალია მათზე გამოყოფილი სითბური სიმძლავრე არ იქნება 25 ვატზე მეტი. აღნიშნული მსჯელობიდან Microsoft Word - fullpdf05042023 Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 4, 2023 153 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 5 Issue 4, 2023 https://doi.org/10.52340/gs.2023.05.04.13 ტემპერატურის სტაბილიზაცია მზის ენერგიის მიმღები მრავალკასკადიანი ფოტოელექტრული გარდამქმნელების გაცივებისას თენგიზ ხაჩიძე1,2, ნიკოლოზ ხაჩიძე1, ინგა კაპანაძე1 1სსიპ ინსტიტუტი „ოპტიკა“ 2საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი აბსტრაქტი სტატიაში წარმოდგენილია კვლევები, რომლებიც ეხება მზის ელემენტებისათვის გაცივების თერმოსიფონური სისტემის დამუშავებას. ავტორების მიერ შემუშავებული და გამოკვლეული იქნა თერმოსიფონის პრინციპზე დაფუძნებული მზის ფოტოელექტრული გარდამქმნელების ეფექტური გაცივების სისტემა. შერჩეული იქნა თბომატარებელი სითხე კონკრეტული დუღილის ტემპერატურით. კვლევებით შეიძლება დავასკვნათ, რომ ფოტოელექტრული გარდამქმნელების გასაცივებლად, სხვა მეთოდებთან შედარებით თერმოსიფონური სისტემა გაცილებით ეფექტურია, განსაკუთრებით მზის ენერგიის მაღალი კონცენტრაციისას. ამავე დროს ის უზრუნველყოფს ელემენტების საკმაოდ კარგ ტემპერატურულ სტაბილიზაციას. საკვანძო სიტყვები: გაცივების თერმოსიფონური სისტემა, მზის ენერგია, ფოტოელექტრული გარდამქმნელი. როგორც ცნობილია ფოტოელექტრონული გარდამქმნელების (მზის ელემენტების) Keywords: georgian; scientists/ქართველი; ენერგიის; თერმოსიფონური; მეცნიერები; მზის; მილის; რომ; სითბოს; ტემპერატურის; ფოტოელემენტის; ფოტოელექტრული; შეიძლება
• Issues of the cyclical theory of world history development by Abzianidze, Akaki (2023) - ხაზს უსვამს აზრს, რომ ღმერთის ქმედებები ისტორიაში იწვევს კაცობრიობის საბოლოო შერიგებას ღმერთთან. ამ თვალსაზრისით, იესო ქრისტეს სიცოცხლე, სიკვდილი და აღდგომა ცენტრალურია კაცობრიობის გამოსყიდვისთვის. მესიანური აღსრულება: ახალი აღთქმა წარმოგვიდგენს იესოს, როგორც ძველი აღთქმის წინასწარმეტყველებების შესრულებას მესიის შესახებ. მესიანური წინასწარმეტყველებების ეს შესრულება არის საკვანძო ელემენტი მსოფლიო ისტორიის ლოგიკაში, როგორც ეს ქრისტიანულ თეოლოგიაშია გაგებული. იესო განიხილება, როგორც შემობრუნება ისტორიაში Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 4, 2023 166 და ითვლება, რომ მის სწავლებებსა და მსხვერპლს აქვს გარდამტეხი გავლენა ადამიანის ბედზე. სახარების გავრცელება : ახალი აღთქმა აღწერს სახარების ცნობის გავრცელებას მთელ მსოფლიოში, როგორც ეს მოციქულებმა გადმოსცეს. ეს გავრცელება განიხილება, როგორც მსოფლიო ისტორიის მნიშვნელოვანი ასპექტი, რადგან ის წარმოადგენს ქრისტიანული რწმენისა და ღირებულებების გავრცელებას სხვადასხვა კულტურასა და საზოგადოებაში. მორალური და ეთიკური ჩარჩო: იესო ქრისტეს სწავლებები და მორალური პრინციპები, რომლებიც ასახულია ახალ აღთქმაში, ქმნის საფუძველს ეთიკური ქცევისთვის ადამიანთა საზოგადოებებში. ამ პრინციპებმა, როგორიცაა მთაზე ქადაგება, გავლენა მოახდინა ეთიკური და მორალური სისტემების განვითარებაზე, რომლებმაც ჩამოაყალიბეს ისტორიის მიმდინარეობა. ესქატოლოგია: ახალი აღთქმა შეიცავს ესქატოლოგიურ ელემენტებს, რომლებიც განიხილავს აღსასრულის ჟამს და ქრისტეს დაბრუნებას. მიუხედავად იმისა, რომ ის არ იძლევა ზუსტ ვადებს მსოფლიოს დასასრულისთვის, ის ხაზს უსვამს აზრს, რომ ისტორიას აქვს მიზანი და რომ ის მიდის საბოლოო, ღვთაებრივი განკითხვისა და ახალი შემოქმედებისკენ. რწმენის როლი: მთელ ახალ აღთქმაში რწმენა ხაზგასმულია, როგორც ღმერთთან ურთიერთობის ცენტრალური ასპექტი. რწმენა განიხილება, როგორც გარდამქმნელი ძალა, რომელსაც შეუძლია შეცვალოს ინდივიდის ცხოვრების მიმდინარეობა და, შესაბამისად, კაცობრიობის ისტორიის მიმდინარეობა. გამოცხადების წიგნი: იძლევა უნიკალურ პერსპექტივას მსოფლიო ისტორიის განვითარებაზე. წიგნი ხაზს უსვამს ღმერთის სუვერენიტეტს და სიკეთის საბოლოო გამარჯვებას ბოროტებაზე. წიგნი ასევე შეიცავს გაფრთხილებებს მოსალოდნელი განაჩენის შესახებ და მოწოდებებს მონანიებისა და ღმერთთან დაბრუნებისკენ. მიუხედავად იმისა, რომ წიგნი უაღრესად სიმბოლურია და მისი ინტერპრეტაცია არის დებატების საგანი, იგი იძლევა იმედისა და ღმერთის საბოლოო გამარჯვების ძლიერ გზავნილს ბოროტების ყველა ძალებზე. დასკვნა ციკლურობის თეორია იძლევა ღირებულ ჩარჩოს ადამიანთა საზოგადოებებისა და ცივილიზაციების ევოლუციის გასაგებად დროთა განმავლობაში. მიუხედავად იმისა, რომ ჯერ კიდევ და სამართლიანია, რის შემდეგაც იგი კარგავს სამოთხის მანდატს და ცვლის ახალ დინასტიას. გეორგ ვილჰელმ ფრიდრიხ ჰეგელი ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი ფილოსოფოსია დასავლურ აზროვნებაში. მისი მსოფლიო ისტორიის განვითარების თეორია ამტკიცებს, რომ ისტორია მიჰყვება განვითარების რეგულარულ სტანდარტს, რომელიც გამოწვეულია წინააღმდეგობებისა და სინთეზების დიალექტიკური პროცესით. ჰეგელის ისტორიული განვითარების თეორია ემყარება მის ანალიზს ადამიანის ცნობიერების ბუნების შესახებ. ჰეგელის აზრით, ადამიანის ცნობიერება ამოძრავებს თვითრეალიზაციის პროცესს, რომლის დროსაც ინდივიდები ცდილობენ გაიგონ და გააცნობიერონ საკუთარი პოტენციალი. თვითრეალიზაციის ეს პროცესი, ჰეგელის მტკიცებით, აისახება ადამიანთა საზოგადოების განვითარებაში, როგორც მთლიანობაში. ჰეგელის აზრით, ისტორია შეიძლება დაიყოს რამდენიმე განსხვავებულ ეტაპად, რომელთაგან თითოეული ხასიათდება სოციალური ორგანიზაციის სპეციფიკური ფორმით. პირველი ეტაპი არის პრიმიტიული ეტაპი, რომელშიც ადამიანები ცხოვრობდნენ პატარა, თვითკმარი თემებში. ამ ეტაპს მოჰყვა ძველი იმპერიების ეტაპი, რომელშიც წარმოიქმნა ძლიერი ცენტრალიზებული სახელმწიფოები, რომლებიც დაფუძნებული იყვნენ დაპყრობასა და ბატონობაზე. მესამე ეტაპი იყო შუა საუკუნეების პერიოდი, რომელშიც რელიგიური ინსტიტუტები დომინანტურ როლს ასრულებდნენ საზოგადოებაში. მეოთხე ეტაპი იყო თანამედროვე პერიოდი, რომელშიც დომინანტურ ძალებად გამოჩნდნენ სეკულარული ინსტიტუტები და რაციონალიზმი. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 4, 2023 161 ჰეგელი ამტკიცებდა, რომ ისტორიული განვითარების თითოეულ საფეხურს ახასიათებს ფუნდამენტური წინააღმდეგობა, რომელიც ამოძრავებს საზოგადოების განვითარებას კონკრეტული მიმართულებით. ეს წინააღმდეგობები წყდება სინთეზის პროცესით, რომლის დროსაც დაპირისპირებული ძალები შერიგდებიან საზოგადოების ახალ და მაღალ ფორმაში. ჰეგელის ისტორიული განვითარების თეორიის კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი წვლილი არის მისი ხაზგასმა სახელმწიფოს მნიშვნელობაზე ისტორიის მსვლელობის ჩამოყალიბებაში. ჰეგელი ამტკიცებდა, რომ სახელმწიფო იყო ადამიანის ცნობიერების განვითარებისა და ინდივიდუალური პოტენციალის რეალიზაციის უპირველესი მექანიზმი. ამ ხაზგასმამ სახელმწიფოს როლზე მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია პოლიტიკურ Keywords: cyclicality; georgian; history; scientists/ქართველი; theory; არის; ასევე; განვითარების; ეტაპი; თეორია; ისტორიის; ისტორიული; იყო; მეცნიერები; მსოფლიო; როგორც; რომ; რომელიც; საბოლოო; ციკლური; ჰეგელის
• Effect of highenergetic electrons irradiation on the fracture toughness characteristics of Si and Si+2at.%Ge wafers by Darsavelidze, George; Shamatava, Kakhaber; Sichinava, Avtandil; Kurashvili, Ia; Kadaria, Marina (2023) - Si და Si+2ატ%Ge ნიმუშების მაღალ დატვირთვებზე ინდენტირების ანაბეჭდებზე ფიქსირებული ბზარების ზიგზაგისებური ფორმა განპირობებულია მაღალი ინტენსივობის პლასტიკური და მყიფე რღვევის დეფორმაციით კრისტალის მოცულობაში. ძაბვების სივრცული განაწილების სპეციფიკურ შემთხვევებში ბზარი გავრცელების პროცესში შესაძლებელია გადაიხაროს მაქსიმალური გაჭიმვის ძაბვების სიბრტყიდან და გავრცელდეს რღვევისადმი დაბალი წინააღმდეგობის სიბრტყეზე. ცნობილია P-Si+2ატ%Ge, (111) ნახ.1–ზე წარმოდგენილია საკვლევი Si და SiGe ნიმუშების ინდენტირების პროცესებში ბლანტი რღვევის კოეფიციენტის ცვლილებები ინდენტორზე მოდებული მაქსიმალური Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 4, 2023 173 დატვირთვის 100-1250 მნ დიაპაზონში. ნახ.1–დან ჩანს, რომ მინიმალურ დატვირთვებზე ელექტრონებით დასხივება იწვევს n-Si–ის ბზარმედეგობის გაუმჯობესებას. ინდენტორზე მოდებული მაქსიმალური დატვირთვის გაზრდა იწვევს საწყისი და ელექტრონებით დასხივებული n-Si–ის ბზარმედეგობის შემცირებას. მაღალ დატვირთვებზე ინდენტირების პროცესებში ვლინდება სხვადასხვა ორიენტაციის ბზარების წარმოქმნა და გავრცელება ნიმუშის ზედაპირზე და მოცულობაში. მაღალენერგეტიკული ელექტრონების დასხივებით ფორმირებული რადიაციული დეფექტები მონაწილეობენ დისლოკაციების ბლოკირებაში, რის გამო მოსალოდნელია პლასტიკურობის წვლილის შემცირება ინდენტირებით ინდუცირებული დეფორმაციის პროცესებში. ინდენტორზე მოდებულ მაღალ მაქსიმალურ დატვირთვებზე საწყისი და ელექტრონებით დასხივებული n-Si–ის ნიმუშის სტრუქტურის რღვევა პრაქტიკულად ერთნაირ პირობებში მიმდინარეობს. კერძოდ ერთდროულად ინტენსიურად მიმდინარეობს რადიალური, Keywords: georgian; scientists/ქართველი; sige; ბზარების; ბლანტი; ელექტრონებით; ინდენტირების; ინდენტორზე; მაღალი; მეცნიერები; პროცესებში; რღვევის; შენადნობის
• Analyzing the Behavior of PI Section and T Section High Voltage Line Models in Harmonic Load Flow by Arziani, Giorgi; Kvatadze, Baia; Baramidze, Luka (2023) - და მაღალი სიხშირის ჰარმონიკები (სუპრაჰარმონიკები). სტატიკური გენერატორის ინვერტორის დენის ჰარმონიკული სპექტრი მოდელირების პროცესის გამარტივების მიზნით, კვლევის ამ ეტაპზე არ ვითვალისწინებთ ინტერჰარმონიკებისა და სუპრაჰარმონიკების წარმოქმნას და შესაბამისად, ქსელში მათი გავრცელების ფენომენიც უგულებელყოფილია. ძირითადი აქცენტი კი, გადატანილია ფუნდამენტური სიხშირის ჯერადი ჰარმონიკების ნაკადგანაწილებაზე. ჰარმონიკული ანალიზის შედეგები PI ტიპის მოდელების გამოყენებისას ამ სცენარში მოდელირებული ელექტრული სისტემის ყველა მაღალი ძაბვის ხაზი წარმოდგენილია PI ტიპის მოდელების საშუალებით. აქვე უნდა აღიშნოს, რომ ნორმალური რეჟიმის პარამეტრებს სცენარების მიხედვით არ ვცვლით. მცირე ცვლილება, რომელიც შესაძლებელია დაფიქსირდეს ნაკადგანაწილების შედეგებში გამოწვეული იქნება მხოლოდ და მხოლოდ მოდელების ცვლილების გამო, რადგან დატვირთვისა და გენერაციის პარამეტრებს ვტოვებთ ხელუხლებელს. სტატიკური გენერატორის ქსელთან მიერთების წერტილში სიხშირული მახასიათებლის გადასაღებად TERMINAL 6 - ში მოვახდინეთ ქსელის სიხშირული სკანირება. ქსელში ინექცირდა 0-დან 2500 Keywords: georgian; models; scientists/ქართველი; terminal; ელექტრული; მაღალი; მეცნიერები; მოდელების; რიგის; როგორც; რომ; სიხშირის; სიხშირული; სტატიკური; ტიპის; ქსელის; ქსელში; ძაბვის; ჰარმონიკული
• Evaluation of proliferative activity of different subtypes of basal cell carcinomas by AgNOR technology by Arveladze, George; Beriashvili, Rima; Kepuladze, Shota; Burkadze, George (2023) - გიორგი ბურკაძე4 1თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის Phd სტუდენტი; ექიმი- დერმატოლოგი; 2თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, ციტოპათოლოგიური დეპარტამენტის ხელმძღვანელი; 3თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის Phd სტუდენტი; ექიმი პათოლოგანატომი; 4თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, მოლეულური პათოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი; აბსტრაქტი კანის ბაზალურუჯრედოვანი კარცინომა წარმოადგენს კანის ეპითელური წარმოშობის პირველადი სიმსივნეების 75%-ს ახასიათებს ნელი ზრდა და იშვიათად იძლევა მეტასტაზებს დაბალი ანგიოგენური პოტენციალის გამო, თუმცა გააჩნია ლოკალური ინვაზიის, ქსოვილის დესტრუქციისა და რეციდივის განვითარების უნარი. ბაზალურ უჯრედოვანი კარცინომის დამოუკიდებელი პროგნოზული ფაქტორებია სქესი, ასაკი, იმუნოსუპრესიის არსებობა, კანის ნათელი ფოტოტიპი, ჭორფლები, ბავშვობაში გადატანილი კანის დამწვრობა, კანისა და თმის ღია შეფერილობა. გარემოს რისკ-ფაქტორებიდან კარგად შესწავლილია კანზე მზის ულტრაიისფერი სხივების ზემოქმედება. ულტრაიისფერი B გამოსხივება (UBV) დნმ-ში წარმოქმნის მუტაგენურ ფოტო-პროდუქტს, როგორიცაა ციკლოპირიმიდინის დიმერი და იწვევს სიმსივნის სუპრესორი P53 გენის მუტაციას. ულტრაიისფერი A გამოსხივება (UAV) კი ახდენს არაპირდაპირ ზემოქმედებას ციტოტოქსიური და მუტაგენური თავისუფალი რადიკალების დაგროვებით. ბაზალურ უჯრედოვანი კარცინომები ხშირად კლასიფიცირდება როგორც აგრესიული და არააგრესიული. სიმსივნის აგრესიულობა გამოიხატება ღრმა ქსოვილებში ინვაზიისა და შესაძლო მეტასტაზირების უნარით. მიკრონოდულური, ინფილტრაციული და სკლეროდერმიფორმული ჰისტოლოგიური ქვეტიპები ითვლება უფრო აგრესიულად, ზედაპირულ და ნოდულურ ქვეტიპებთან შედარებით. არსებობს კვლევები, რომელთა მიხედვითაც პროლიფერაციული მარკერის Ki67-ის ექსპრესიის თავისებურებები ასოცირებულია ბაზალურუჯრედოვანი კარცინომების არააგრესიულ ქვეტიპებთან. კვლევის მიზანს შეადგენდა აგრესიული ქცევის დაბალი რისკის მქონე ბაზალურუჯრედოვანი კარცინომების (ნოდულური, ზედაპირული) და აგრესიული ქცევის მაღალი რისკის Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 4, 2023 207 ბაზალურუჯრედოვანი კარცინომების (ინფილტრაციული, მიკრონოდულური) პროლფერაციული აქტივობის შეფასება სიმსივნის ეპიცენტრსა და პერიფერიაზე AgNOR ტექნოლოგიით. საკვანძო სიტყვები: ბაზალურ უჯრედოვანი კარცინომა; პროლიფერაცია; AGNOR; პროგნოზული მარკერები; შესავალი კანის ბაზალურუჯრედოვანი კარცინომა წარმოადგენს კანის ეპითელური წარმოშობის პირველადი სიმსივნეების 75%-ს1 ახასიათებს ნელი ზრდა და იშვიათად იძლევა მეტასტაზებს დაბალი ანგიოგენური პოტენციალის გამო, თუმცა გააჩნია ლოკალური ინვაზიის, ქსოვილის დესტრუქციისა და რეციდივის განვითარების უნარი.1 ბაზალურ უჯრედოვანი კარცინომის დამოუკიდებელი პროგნოზული ფაქტორებია სქესი, ასაკი, იმუნოსუპრესიის არსებობა, კანის ნათელი ფოტოტიპი (I and II, Fitzpatrick classification), ჭორფლები, ბავშვობაში გადატანილი კანის დამწვრობა, კანისა და თმის ღია შეფერილობა. გარემოს რისკ-ფაქტორებიდან კარგად შესწავლილია კანზე მზის ულტრაიისფერი სხივების ზემოქმედება. ულტრაიისფერი B გამოსხივება (UBV) დნმ-ში წარმოქმნის მუტაგენურ ფოტო-პროდუქტს, როგორიცაა ციკლოპირიმიდინის დიმერი და იწვევს სიმსივნის სუპრესორი P53 გენის მუტაციას. ულტრაიისფერი A გამოსხივება (UAV) კი ახდენს არაპირდაპირ ზემოქმედებას და არააგრესიული.7 სიმსივნის აგრესიულობა გამოიხატება ღრმა ქსოვილებში ინვაზიისა და შესაძლო მეტასტაზირების უნარით. მიკრონოდულური, ინფილტრაციული და სკლეროდერმიფორმული ჰისტოლოგიური ქვეტიპები ითვლება უფრო აგრესიულად, ზედაპირულ და ნოდულურ ქვეტიპებთან შედარებით4. Keywords: agnor; agnor-ის; basal; cell; georgian; scientists/ქართველი; ბაზალურუჯრედოვანი; დაბალი; კანის; კარცინომა; კარცინომების; მაღალი; მეცნიერები; მქონე; პერიფერიაზე; რისკის; სიმსივნის; ტექნოლოგიით; შორის
• Youthful Perspectives: National Identity Trends in Georgia's Gen Z by Mataradze, Teona; Kaplanishvili, Anna (2023) - Notably, despite the clear ethno-cultural connotations associated with Georgian identity, discernible intergenerational differences in values and attitudes influence perspectives on national identity. Consequently, language, religion, and culture emerged as pivotal determinants of Georgian identity, imbuing nationality with a distinct ethnic character. Keywords: age; baby; chart; civic; generation; georgian; identity; millennials; national; nationalism; people; scientists/ქართველი; social; state; trends; trust; მეცნიერები
• Study of the Intensity of the Emotional State of Anxiety in Animals under Conditions of Zoosocial Isolation of Varying Durations by Sakandelidze, Reniko; Lomsianidze, Izolda; Rusadze, Khatuna; Lomsianidze, Teimurazi; Julakidze, Erekle (2023) - „ზოგადი ტონუსის“ სახელს ატარებს. უშეცდომო გადაწყვეტილების მიღება მოითხოვს ოპტიმალური ტონუსის შექმნას. მეტისმეტად მაღალი ან დაბალი ტონუსი, ხელს უწყობს შეცდომების ზრდას, უარყოფითი ემოციების განვითარებას, რომლებიც აქვეითებენ მუშაობის ხარისხს. ერთერთი ასეთი ფაქტორია სოციალური იზოლაცია. სოციალური დეპრივაცია წარმოადგენს ფსიქოგენური სტრესის ჩამოყალიბების ერთ-ერთ რისკ ფაქტორს. ადამიანისა და ძუძუმწოვარი ცხოველისათვის დამახასიათებელი ემოციური მდგომარეობა არის შფოთვა. ამერიკელი ფსიქიატრის აარონ ბეკის მიხედვით შფოთვა სრულიად ნორმალური ემოციური მდგომარეობაა. მაგრამ სტრესოგენური ფაქტორის გავლენით შფოთვა ძლიერდება ან სუსტდება, რაც წარმოადგენს პათოლოგიის წინაპირობას. ამიტომ საკითხის შესწავლას დიდი პრაქტიკული მნიშნელობა აქვს. კვლევის მიზანს წარმოადგენდა: 1. შფოთვის ემოციური მდგომარეობის ინტენსივობის შესწავლა ცხოველურ მოდელზე განსხვავებული ხანგრძლივობის ზოოსოციალური იზოლაციის პირობებში; Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 4, 2023 303 2. განსხვავებული ხანგრძლივობის ზოოსოციალური იზოლაციით გამოწვეული შფოთვის ემოციური მდგომარეობის გავლენა ცხოველთა კოგნიტურ ფუნქციებზე. კვლევის მასალა და მეთოდები. ექსპერიმენტი ჩატარდა აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის დეპარტამენტის ფიზიოლოგიის სასწავლო-ექსპერიმენტულ ლაბორატორიაში თეთრ ზრდასრულ მამრ ვირთაგვებზე. შფოთვის ტესტირებისათვის გამოვიყენეთ ორი ქცევითი ტესტი. პირველი, ე.წ. „წყლის დასჯადი სმის“ ტესტი (პასიური განრიდება), მეორე ტესტი „ამაღლებული ჯვარედინი ლაბირინთი“. ამრიგად, სენსორული დეპრივაცია წარმოადგენს ფსიქოგენური სტრესის ჩამოყალიბების რისკ ფაქტორს. შფოთვა ნებისმიერი ჯამრთელი ადამიანისთვის და ძუძუმწოვარი ცხოველისათვის დამახასიათებელი ემოციური მდგომარეობაა, რომელსაც გარეგანი გამოხატულება ხშირად არ გააჩნია, მაგრამ მისი განცდა საფრთხის, მარცხის ან უსიამოვნების მოლოდინში გამოიხატება. ამერიკელი ფსიქიატრი სპეციალურად მსჯელობს შფოთვაზე, როგორც ჭეშმარიტ ემოციაზე და განასხვავებს მას შიშისაგან, რომელსაც აქვს კონკრეტული მიზეზი. შიშს ავტორი უწოდებს იდეაციას, რამდენადაც კონკრეტული საფრთხის შეფასება ან წარმოდგენა ადამიანს თავისუფლად შეუძლია და რაც მთავარია, შეუძლია ამ განცდის მიზეზის მკაფიოდ ჩამოყალიბება და სხვებისათვის გაზიარება. ამგვარად, ბეკის მიხედვით შფოთვა Keywords: georgian; scientists/ქართველი; დღიანი; ემოციური; ემოციური მდგომარეობის; ზოოსოციალური; ზოოსოციალური იზოლაციის; თანასაზოგადოებაში; იზოლაცია; იზოლაციის; იზოლაციის პირობებში; ინტენსივობის; ლაბირინთის; მდგომარეობის; მეორე; მეცნიერები; პირველი; პირობებში; ღია; შემდეგ; შესწავლა; შფოთვის; შფოთვის ემოციური; ცხოველების; ცხოველთა; წყლის; ხანგრძლივი; ჯგუფის
• ELECTROMAGNETIC RADIATION SAFETY ISSUES OF THE FIFTH GENERATION (5G) MOBILE NETWORKS by Makharadze, Salome; Mikashavidze, Rati; Gvagvalia, Tsotne; Eradze, Giorgi (2023) - თაობიდან თაობაზე გადასვლა მიმართულია მონაცემთა მობილური გადაცემის სიჩქარისა და ხარისხის გაუმჯობესებაზე. საკმაოდ დიდი გზა გაიარა მობილური კავშირგაბმულობის სისტემების ევოლუციამ (1G, 2G, 3G, 4G, 5G, G-Generation- თაობა, უახლოეს მომავალში 6G, 7G). The evolution of mobile communication systems (1G, 2G, 3G, 4G, 5G, G-Generation, in the nearest future 6G, 7G) has come a long way. Keywords: generation; georgian; mobile; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; ადამიანის; არის; ახალი; გადაცემის; გამოსხივების; გჰც; ელექტრომაგნიტური; თაობის; იქნება; კავშირის; მაღალი; მეცნიერები; მიერ; მობილური; მონაცემთა; მოწყობილობების; რაც; რომ; რომელიც; საბაზო; სიხშირის; უფრო; ქსელის
• Peculiarities of the proliferative activity of the gallbladder mucosa in precancerous and cancerous pathologies detected by AgNOR technology by Kveliashvili, Tamar; Didava, George; Tevzadze, Nino; Kepuladze, Shota; Burkadze, George (2023) - 0,05 ლორწოვანის მაღალი ხარისხის დისპლაზია ქრონიკული ქოლეცისტიტი 2,8 2,8 0,09 ლორწოვანის მაღალი ხარისხის დისპლაზია არა 2,6 2,6 0,16 ადენოკარცინომა ქრონიკული ქოლეცისტიტი 2,9 2,8 0,07 ადენოკარცინომა არა 2,8 2,77 0,04 ცხრილი 1: საკვლევ ჯგუფებში არსებული AGNOR-ის პარამეტრები; კვლევის შედეგებმა აჩვენა რომ ქრონიკული ქოლეცისტიტის შემთხვევების ჯგუფში AGNOR- ის ტექნოლოგიით გამოვლენილი პროლიფერაციული აქტივობის საშუალო მაჩვენებელი შეადგენდა 1,3 (±0.13). მაგალითად ადენოკარცინომის საკვლევ ჯგუფში ქრონიკული ქოლეცისტიტის არსებობისას პროლიფერაციის საშუალო მაჩვენებელი 1.01ჯერ აღემატობოდა ქრონიკული ქოლეცისტიტის ამავე ნოზოლოგიურ ჯგუფს. ლორწოვანის მაღალი ხარისხის დისპლაზიის ჯგუფში ქრონიკული ქოლეცისტიტის არსებობისას პროლიფერაციული აქტივობა 1.07ჯერ აღემატებოდა ქრონიკული ქოლეცისტიტის არმქონე ჯგუფს. ყველაზე მაღალი განხვავება გამოვლინდა ლორწოვანის დაბალი ხარისხის დისპლაზიის ჯგუფში რომელშიდაც პროლიფერაციული აქტივობა ქრონიკული ქოლეცისტიტის თანაარსებობისას 1.2 მეტი იყო ქრონიკული ქოლეცისტიტის არმქონე ამავე ნოზოლოგიური ჯგუფის შემთხვევებს შორის. ინტრაქოლეციტური პაპილური ნეოპლაზიის ჯგუფში პროლიფერაციული აქტივობის საშუალო მაჩვენებელი ლორწოვანის დაბალი ხარისხის დისპლაზიის პროლიფერაციულ მაჩვენებელს 1.0-ით ჩამორჩებოდა; ხოლო მაღალი ხარისხის მაჯვენებელს 1,5-ით. ანალოგიურად 1,5-ით ადენოკარცინომის შემთხვევაში. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 4, 2023 350 სურათი 6: სურათზე ნაჩვენებია ციფრული გამოსახულების ანალიზის პროგრამის QUpath-ის გამოყენებით AGNOR-ის შეფასების ალგორითმი; დასკვნა AGNOR-ის დამატებითი შეღებვის ტექნოლოგიით შეფასებული პროლიფერაციული აქტივობის მაქსიმალური მაჩვენებელი დაფიქსირდა ადენოკარცინომის ჯგუფში როგორც ქრონიკული ქოლეცისტიტის ასევე მისი არმქონე საკვლევ ჯგუფებში. პროლიფერაციული აქტივობა მკვეთრად მაღალია ქრონიკული ქოლეცისტიტის თანაარსებობისას როგორც ადენოკარცინომის მქონე საკვლევ ჯგუფებში ასევე ლორწოვანის მაღალი და დაბალი ხარისხის დისპლაზიის ჯგუფებში. რაც Keywords: agnor; gallbladder; georgian; scientists/ქართველი; ბუშტის; ლორწოვანის; მაღალი; მეცნიერები; ნაღვლის; ქოლეცისტიტის; ქრონიკული; შემთხვევა; ხარისხის; ჯგუფში
• Psychological aspects of pre-election coalition formation as political behavior by Grigalashvili, Sosana (2023) - Microsoft Word - fullpdf05042023 Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 4, 2023 378 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 5 Issue 4, 2023 https://doi.org/10.52340/gs.2023.05.04.35 წინასაარჩევნო კოალიციის ფორმირების, როგორც პოლიტიკური ქცევის, ფსიქოლოგიური ასპექტები სოსანა გრიგალაშვილი ა(ა)იპ წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის მიწვეული ლექტორი ; ჯიპას ფსიქოლოგიის მაგისტრი; პოლიტიკური ფსიქოლოგიის საერთაშორისო საზოგადოების - ISPP-ის წევრი აბსტრაქტი „წინასაარჩევნო კოალიციის ფორმირების, როგორც პოლიტიკური ქცევის, ფსიქოლოგიური ასპექტების“ შესასწავლისას ვეყრდნობი პოლიტიკური ქცევის ფსიქოლოგიური ფაქტორების თეორიულ საფუძვლებს, თავად წინასაარჩევნო კოალიციებისა და კოალიციის ფუნდამენტური თავისებურებების სიღმისეულ მეცნიერულ ცოდნას. საკითხი განსაკუთრებით აქტუალურია საქართველოში 2024 წლის საპარლამენტო არჩევნების მოახლოებისა და წარსულში არაერთხელ შექმნილი კოალიციების (ზოგჯერ წარმატებით, ზოგჯერ წარუმატებლად) გამო. ყოველივე ამის გათვალისწინებით, ნაშრომი მიზნად ისახავს იკვლიოს საქართველოს ამჟამინდელ რეალობაში არსებული პოლიტიკური პარტიების შესაძლო გაერთიანების შინაგანი და გარეგანი მოტივები, რა განაპირობებს პოლიტიკოსთა ქცევას საპარლამენტო არჩევნებთან მიმართებაში და Keywords: coalition; georgian; psychology; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; არის; გადაწყვეტილების; თუმცა; კვლევის; კოალიცია; კოალიციის; მათი; მეცნიერები; მთავარი; პარტიათა; პარტიების; პარტიის; პოლიტიკოსთა; პოლიტიკური; რაც; როგორც; რომ; რომელიც; რომლებიც; საერთო; საპარლამენტო; საქართველოსთვის; სიღრმისეული; სხვა; უფრო; ფორმირების; ფსიქოლოგიური; ქცევა; ქცევის; შეიძლება; შორის; წინასაარჩევნო; წლის
• Warning by Jenny Joseph and Its Georgian Translation by Ebralidze, Lela (2023) - „გაფრთხილების“ მკითხველი და ჩვენი არჩევანიც, გარკვეულწილად, ამან განაპირობა, რადგან სიცილი, სიხალისე და ბედნიერება გადამდებია და ქართველ მკითხველსაც ნამდვილად არ აწყენდა. გადავიდეთ თარგმანის ანალიზზე. ლექსი სადაა, ადვილად გასაგები, ურითმო და, ერთი შეხედვით, მისი თარგმნა დიდ სირთულეს არ უნდა წარმოადგენდეს, მაგრამ, მეორეს მხრივ, დიდი პასუხისმგებლობაა მისეული იუმორის, უშუალობისა და ჟღერადობის თარგმანში გადმოტანა. ჩვენს ამოცანას შეადგენდა ისეთი თარგმანის შექმნა, რომელიც ქართველ მკითხველსაც ესთეტურ სიამოვნების მიანიჭებდა, დედნის ხიბლს შეაგრძნობინებდა და ღიმილს მოჰგვრიდა, და თუ რამდენად შევძელით მის განხილვას ქვემოთ შემოგთავაზებთ, ჯერ კი ზოგად დახასიათებას დავჯერდებით. “Warning” ურითმო ლექსია, მაგრამ რიტმისა და გამეორების წყალობით პოეტი ახერხებს მის ერთ მთლიანობად შეკვრას და თემის შესაფერისად აჟღერებას. მისი მთავარი ღირსებაა საოცარი იუმორი, უშუალობა და ოპტიმიზმი, რითაც Keywords: georgian; scientists/ქართველი; warning; არც; ასე; ასევე; გმირი; თარგმანის; თარგმანში; ლექსის; ლირიკული; მეცნიერები; მისი; როგორც; რომ; რომელიც; სადაც; სხვა; უკვე; უნდა; ქართული; წითელი; ჯენი; ჯოზეფის
• Inadmissibility of Fxed-term Employment Contracts that Cause Corruption in the Higher Education System by Goroshidze, Giorgi (2023) - ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი აბსტრაქტი სტატიაში განხილულია უმაღლესი განათლების სისტემაში ვადიანი შრომითი ხელშეკრულებების დადების თავისებურებანი, გაკეთებულია მათი ანალიზი და გამოკვეთილია არსებითი მახასიათებლები. ნაცადია ასეთი ხელშეკრულებების კორუფციული საფრთხეების ჩვენება და კანონის მოთხოვნების საფუძველზე არგუმენტირებულია ასეთ ანტისახელმწიფოებრივ მიდგომაზე უარის თქმის აუცილებლობა. ამის სანაცვლოდ უვადო შრომითი ხელშეკრულების გამოყენება აკადემიური კადრების დასაქმების საკითხების გადაწყვეტის დროს ერთადერთ პერსპექტიულ მიდგომად ითვლება, რაც კანონმდებლობასთანაც და აგრეთვე ხელისუფლების საკადრო პოლიტიკასთანაც სრულ შესატყვისობაში იმყოფება. საკვანძო სიტყვები: განათლება, დასაქმება, ვადიანი შრომითი ხელშეკრულება, კორუფცია. შრომის კოდექსი (ორგანულ კანონი) დასაქმების საკითხებს წყვეტს დასაქმებულის პრივილეგირებული მდგომარეობის ცნობიდან გამომდინარე. კანონთა იერარქიის მაღალ საფეხურზე მდგომი ეს კოდექსი იმავდროულად დასაქმებისადმი სახელმწიფოებრივი მიდგომის გამომხატველია. არ არის გასაკვირი არც ის, რომ „შრომის კოდექსი“ (ორგანული კანონი), ეთანხმება რა კონსტიტუციურ ნორმას შრომის უფლებისა და თავისუფლების შესახებ (მუხლი 26), მაქსიმალურად იცავს დასაქმებულს დამსაქმებლის მხრიდან ყოველგვარი შევიწროებისგან. ამის საწინააღმდეგოდ მოქმედი ყოველი მოვლენა შრომისუნარიანი მოსახლეობისთვის მაღალი რანგის კანონმდებლობით მინიჭებული შრომითი უფლებების წინააღმდეგ აშკარა გალაშქრებას წარმოადგენს, რაც სრულიად დაუშვებელია კანონდამრღვევ ქმედებათა ხელის შემწყობ შესაძლებლობათა დიდი ალბათობით წარმოშობის გამო Keywords: georgian; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; აკადემიური; არის; ასეთი; ბოროტად; გამოყენება; განათლების; დიდი; ვადიანი; ვინაიდან; კადრების; კოდექსის; მათი; მეცნიერები; მიერ; მისი; მუხლი; მხოლოდ; რაც; როგორც; რომელიც; რომლებიც; საგანმანათლებლო; სამსახურებრივი; სამსახურიდან; სახელფასო; სხვა; უმაღლესი; უნდა; უსდ-ს; უფლებამოსილების; უფრო; ქვეყნის; შეიძლება; შესახებ; შრომითი; შრომის; ხდება; ხელშეკრულების
• Blockchain principles in the energy sector and determining the effectiveness of investments taking into account environmental conditions by Lomsadze-Kuchava, Maia; Tsereteli, Tamar; Janelidze, Salome (2024) - Оценка эффективности инвестиций в энергетический объект приведена с учетом дополнительного для инвестиций обеспечения экологической безопасности. При этом инвестиционный поток делиться на два направления − первая часть идет на поддержание и модернизацию существующих энергетических объектов, а вторая − на вновь создаваемых объектах: I = I0 + I1, (1) где I0 − инвестиции в существующие энергетические объекты; I1 − инвестиции в новые объекты. Keywords: energy; georgian; scientists/ქართველი; безопасности; для; инвестирования; инвестиции; экологической; მეცნიერები
• Dynamics of Alkaloid Accumulation in Ephedra Procera aerial Parts According to Phenological Phases by Suladze, Tamar (2024) - erytrocarpa C.A.M. და Ephedra procera, var. პერიოდი, მისგან მაქსიმალური რაოდენობის ბიოლოგიურად აქტიური ჯამური სუბსტანციების გამოსაყოფად, რომლებიც შემდგომში შეიძლება შეთავაზებულ იქნას როგორც საფუძველი მაღალეფექტური სამკურნალწამლო საშუალებების მისაღებად. სამკურნალო მიზნით გამოყენებულ ბუნებრივ შენაერთებს მიეკუთვნება ფარმაკოლოგიურად აქტიური ალკალოიდი ეფედრინი. იგი მიიღება ეფედრასგან, რომელიც საქართველოს ფლორაში წარმოდგენილია ერთი სახეობის ორი სახესხვაობით - Ephedra procera : Ephedra procera, var. Keywords: ephedra; georgian; procera; ალკალოიდების; დადგენილია; მეცნიერები; მიწისზედა; რომ
• Features of the distribution of acute and chronic inflammatory index in cervical intraepithelial neoplasia of different degrees and its relationship with proliferative activity detected by AgNOR technology by Adamashvili, Natia; Beriashvili, Rima; Tevzadze, Nino; Kepuladze, Shota; Burkadze, George (2024) - მიკრობიომსა და ანთებას შორის ურთიერთკავშირი სულ უფრო აშკარა ხდება. უფრო მეტიც, მიკრობიომისა და ანთების როლი კიბოს წარმოქმნასა და განვითარებაში მრავალი სხვადასხვა კვლევით არის შესწავლილი. მიკროორგანიზმების ჰომეოსტაზის დარღვევის დროს თავად მიკროორგანიზმები ან მათი პროდუქტები მაკროორგანიზმში იწვევენ საპასუხო იმუნურ რეაქციებს. გახანგრძლივებული ანთების შედეგად ვითარდება ქრონიკული ანთება, რომელიც სიმსივნის ერთ-ერთი მაინდუცირებელი ფაქტორია. ქრონიკული ანთების პირობებში უჯრედები უფრო მეტად არიან მიდრეკილნი ავთვისებიანი ტრანსფორმაციისაკენ. კვლევების უმეტესობაში ყურადღება გამახვილებულია საშვილოსნოს ყელის კიბოსა და მიკრობიომს შორის კავშირზე, თუმცა ანთებაც ასევე შესაძლებელია იყოს საშვილოსნის ყელის კიბოს განვითარების ერთ-ერთი მიზეზი. ჩვენი კვლევის მიზანს წარმოადგენდა მწვავე და ქრონიკული ანთებითი ინდექსების განაწილების თავისებურებების Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 6 N 1, 2024 46 შესწავლა საშვილოსნოს ყელის სხვადასხვა ხარისხის ინტრაეპითელური ნეოპლაზიების დროს და მისი კავშირის დადგენა AgNOR-ის ტექნოლოგიით გამოვლენილ პროლიფერაციულ აქტივობასთან.ჩვენი კვლევის შედეგებზე დაყრდნობით შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ მწვავე ანთებითი ინდექსი სარწმუნო კორელაციაში არ არის დისპლაზიის ხარისხთან განსხვავებით ქრონიკული ანთებითი ინდექსისგან რომელიც, რაც უფრო მაღალია დისპლაზიის ხარისხი ასევე შესაბამისად მით მაღალია ქრონიკული ანთებითი ინდექსის მაჩვენებლი.ქრონიკული ანთებითი ინდექსი შესაძლებელია გამოყენებული იქნას, როგორც შესაძლო დისპლაზის დამატებითი კრიტერიუმი. AGNOR-ის დამატებითი შეღებვის მეთოდი ასევე შესაძლოა გამოყენებული იქნას პროლიფერაციული აქტივობის შეფასებისათვის. საკვანძო სიტყვები: ანთებითი ინდექსი; AGNOR; საშვილოსნოს ყელის ინტრაეპითელური ნეოპლაზია; შესავალი ანთება წარმოადგენს ერთგვარ დამცავ მექანიზმს სხვადასხვა გამღიზიანებელი სტიმულის მიმართ. ქსოვილის დაზიანებამ და სხვადასხვა ხელშემწყობმა ფაქტორებმა შეიძლება გამოიწვიოს ანთება1. Microsoft Word - fullpdf06012024 Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 6 N 1, 2024 45 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 6 Issue 1, 2024 https://doi.org/10.52340/gs.2024.06.01.08 მწვავე და ქრონიკული ანთებითი ინდექსის განაწილების თავისებურებანი საშვილოსნოს ყელის სხვადასხვა ხარისხის ინტრაეპითელური ნეოპლაზიების დროს და მისი კავშირი AgNOR ტექნოლოგიით გამოვლენილ პროლიფერაციულ აქტივობასთან ნათია ადამაშვილი1, რიმა ბერიაშვილი2, ნინო თევზაძე3, შოთა კეპულაძე4, გიორგი ბურკაძე5 1თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის Phd სტუდენტი; E-mail: adamashvilinatia58@gmail.com 2თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი; პათოლოგიური ანატომიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი; E-mail: Rima@tsmu.edu 3თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის რეზიდენტი პათოლოგიურ ანატომიაში; E-mail: niniatevzadze1@gmail.com 4თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის Phd სტუდენტი; ექიმი პათოლოგანატომი; E- mail: shota.kepuladze@gmail.com; https://orcid.org/0000-0002-5919-5581 5თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, მოლეკულური პათოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი; E-mail: burkadze@yahoo.com Keywords: agnor; georgian; scientists/ქართველი; ანთებითი; ანთების; ინდექსი; ინტრაეპითელური; მაღალი; მეცნიერები; მწვავე; საშვილოსნოს; ქრონიკული; ყელის; ხარისხის
• Pharmacognostical study of aerial Parts of Thymus collinus Bieb. growing in Georgia by Korkotadze, Teona; Berashvili, Dali; Getia, Malkhaz; Mchedlidze, Ketevan; Legault, Jean; Mshvildadze, Vakhtang (2024) - ამ ოჯახის მნიშვნელოვანი გვარია ბეგქონდარა - Thymus L. A-549 DLD-1 WS-1 ეთერზეთი 188 ± 9 >200 >200 80 ± 11 110 ± 10 170 ± 11 ეტოპოზიდი 16 ± 3 მკმ 6.7 ± 1.0 მკმ 3.4 ± 0.3 მკმ <0.391 მკმ 4 ± 1 მკმ <0.391 მკმ Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 6 N 1, 2024 93 დასკვნები: ქვემო ქართლის ფლორისტულ რაიონში შეგროვილი Thymus collinus Bieb. Keywords: collinus; doi; georgian; thymus; vol; ბეგქონდარას; ეთერზეთის; მეცნიერები; მიწისზედა; მკგ/მლ
• Electronic Learning Practice MOODLE -LESSON by Zakariashvili, Mariam (2024) - Microsoft Word - fullpdf06012024 Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 6 N 1, 2024 103 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 6 Issue 1, 2024 https://doi.org/10.52340/gs.2024.06.01.13 ელექტრონული სწავლების პრაქტიკა MOODLE -LESSON მარიამ ზაქარიაშვილი აგრარულ, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა და ინფორმაციული ტექნოლოგიების ფაკულტეტი, აგრარულ, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა და ინფორმაციული ტექნოლოგიების დეპარტამენტი, იაკობ გოგებაშვილის სახელობის თელავის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, თელავი, საქართველო ასოცირებული პროფესორი ინფორმაციული ტექნოლოგიების მიმართულებით mariam.zaqariasvili@tesau.edu.ge; (+995) 595 386 431 https://orcid.org/0000-0003-3903-6636 აბსტრაქტი ნაშრომში განხილულია ელექტრონული სწავლების პრაქტიკული საკითხები. კვლევის ინსტრუმენტად შერჩეულია უფასოდ გავრცელებადი სწავლების მართვის ღია სისტემა Moodle LMS (Learning Management System). წარმოდგენილია სისტემის ძირითადი პედაგოგიური და ტექნოლოგიური ასპექტები. მისი ლოკალურ ინტერნეტ სივრცეში ინსტალაციისათვის საჭირო აუცილებელი განმარტებები; მოცემულია რეკომენდაციები სასწავლო კურსის მნიშვნელოვანი აქტივობის, სახელდობრ, ადაპტირებული „ლექციის“ Lesson დაგეგმვისა და აგების საფეხურების შესახებ. წარმოდგენილია მასწავლებლისა და სტუდენტის პოზიციები Moodle-LMS ლოკალურ სერვერულ გარემოში. განხილულია პრაქტიკული მოდელის „Moodle-ს აუდიტორიაში“ აქტივობა „ლექციის“ გამოყენების უპირატესობები ტრადიციულ აუდიტორიასთან შედარებით, როგორც სასწავლო პროცესში სტუდენტთა აქტიური ჩართულობის, ასევე, სტუდენტთა დამოუკიდებელი მუშაობის რეალიზებისათვის ლოკალური ასინქრონული ჩართულობის პირობებში. ნაშრომში წარმოდგენილ ინსტრუქციებს ახლავს ნაშრომის ავტორის მიერ მომზადებული დამატებითი საპრეზენტაციო რესურსების გაზიარების ბმულები, რაც საშუალებას აძლევს მკითხველს დეტალურად გაეცნოს საჭირო ინფორმაციას. საკვანძო სიტყვები: Moodle; LMS; ადაპტირებული ლექცია LESSON; ასინქრონული ელექტრონული სწავლება; Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 6 N 1, 2024 104 შესავალი ელექტრონული სწავლების Keywords: georgian; learning; lesson; lms; moodle; moodle-ს; scientists/ქართველი; ადაპტირებული; გარემოში; ელექტრონული; თელავის; ინტერნეტ; ლექციის; ლოკალურ; მეცნიერები; სასწავლო; სახელმწიფო; სწავლების
• Analysis of structural features of Georgian traditional clothing and formation of an electronic bank by Dolidze, Nino; Darsavelidze, Khatuna (2024) - Microsoft Word - fullpdf06012024 Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 6 N 1, 2024 143 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 6 Issue 1, 2024 https://doi.org/10.52340/gs.2024.06.01.19 ქართული ტრადიციული სამოსის კონსტრუქტორული მახასიათებლების ანალიზი და ელექტრონული ბანკის ფორმირება ნინო დოლიძე1; ხათუნა დარსაველიძე2 1აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, საინჟინრო-ტექნოლოგიური ფაკულტეტი, პროფესორი; 2აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, საინჟინრო-ტექნოლოგიური ფაკულტეტი, აკადემიური დოქტორი აბსტრაქტი თანამედროვე ეტაპზე მოდის ინდუსტრიასა და სამოსის დიზაინში სულ უფრო მნიშვნელოვან ადგილს იკავებს მოდის მიმდინარეობის ერთ-ერთი სახე – ეთნოსტილი. თანამედროვე დიზაინში ეთნოსტილის განვითარებისათვის საინტერესო მასალას წარმოადგენს ნატიფი სილამაზით, ელეგანტურობით და განსაკუთრებული შემკულობით გამორჩეული ქართული ტრადიციული სამოსი. ქართული ტრადიციული სამოსი, როგორც დიზაინერის შემოქმედებითი საქმიანობის პირველწყარო, თანამედროვეებისათვის ხელმისაწვდომობასა და განსაკუთრებულ კავშირს საჭიროებს. მაგრამ, დღეისათვის მხოლოდ სამუზეუმო ნიმუშებადღაა შემორჩენილი სამეცნიერო სტატიაში განხილულია ქართული ტრადიციული სამოსის კონსტრუქტორული მახასიათებლების ანალიზი და ელექტრონული ბანკის ფორმირების საკითხები. ტრადიციული სამოსის მხატვრულ-კონსტრუქციული ანალიზი ხორციელდება ეტაპებად და მოიცავს მოდელის კომპოზიციის ყოველმხრივ შესწავლას (ტანსაცმლისადმი წაყენებული მოთხოვნების კომპლექსის გათვალისწინებით), ასევე გარეგნული ფორმის სხვა მაჩვენებლებთან (დანიშნულების, კონსტრუქცული აგებულების, ფორმაწარმოქმნის) ურთიერთკავშირის განხილვას. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 6 N 1, 2024 145 ტრადიციული სამოსის კონსტრუქტორულ-კომპოზიციური მახასიათებლების ანალიზისათვის საჭიროა ისეთი ელემენტების შესწავლა და გამოკვლევა, როგორიცაა: სილუეტი, მასალების სტრუქტურა (ბოჭკოვანი შემადგენლობა), ფაქტურა, ნახატი, ფერი, ფორმის დანაწევრება, სახელოს ფორმა და სიგრძე, ყელის განაჭერი ნაპირის კონფიგურაცია და შესაკრავის სახე, დეკორატიული გაფორმების სახეობები, მათი განლაგება, ორნამენტული Keywords: georgian; ელექტრონული; მახასიათებლების; მეცნიერები; მიხედვით; სამოსის; სახელოს; ტრადიციული; ტრადიციული სამოსის; ქართული; ქართული ტრადიციული; ჩაკერებული
• Development of Complex Sorption-Membrane Methods of Sea Water Purification by Khakhutaishvili, Ana; Kiknadze, Nino; Gotsiridze, Raul; Mkheidze, Nino; Megrelidze, Nargiz; Davitadze, Ruslan; Kontselidze, Lamzira (2024) - ეს შესაძლოა განპირობებული იყოს როგორც გემების ნავთობით დატვირთვისას წყალში ნავთობის ჩაღვრით, ასევე ტანკერების ავზების გაწმენდის შედეგად ნარეცხი წყლების მოხვედრით ზღვაში. ზღვის წყალში ხსნადი ნავთობპროდუქტების მოცილების შესაძლებლობის შესაწავლის მიზნით, ჩვენს მიერ დამზადებული იქნა სორბციული სვეტები, რომლებშიც ჩატვირთული იყო ბუნებრივი (ნახერხი) და სინთეზური (პოლიურეთანი, იგივე პარალონი) სორბენტები. ჩვენს მიერ პორტის ტერიტერიაზე აღებული ზღვის წყლის ნიმუშების ჯერ-ნახერხზე (პირველი სვეტი) და შემდგომ-პარალონზე (მეორე სვეტი) გატარებასას, შესწავლილი იქნა ნავთობპროდუქტების კონცენტრაციის ცვლილება სორბციამდე და სორბციის შემდეგ. ნახერხზე გატარების შედეგად, მათი კონცენტრაცია 2,5-ჯერ შემცირდა, ხოლო პარალონზე გატარების შედეგად - 12,7-ჯერ. პირველი სვეტის ფილტრატში ხსნადი ნავთობპროდუქტების კონცენტრაციის უმნიშვნელო შემცირება მეორე სვეტთან შედარებით, ჩვენი აზრით, გამოწვეულია იმით, რომ პირველ ფილტრატში გადადის დაბალმოლეკულური მასის ნავთობპროდუქტები. მიღებული მონაცემებიდან ჩანს, რომ საწყისი სინჯისთვის ამ მოცემულ შემთხვევაში საკმარისი იყო მხოლოდ პარალონზე გატარება. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 6 N 1, 2024 273 სურათი 1. სორბციული სვეტები რაც შეეხება ბათუმის საზღვაო სადგურთან მიმდებარე სანაპირო პლიაჟს, სადაც საწყის სინჯში თითქმის 3-ჯერ ნაკლები იყო ხსნადი ნავთობპროდუქტების კონცენტრაცია პორტთან შედარებით, ნახერხზე გატარებით ვერ მივიღეთ ისეთივე ეფექტი, როგორც წინა შემთხვევაში. ხოლო პარალონზე გატარებით თითქმის იგივე შედეგები მივიღეთ, როგორც პორტის ლოკაციაზე. ჩვენის აზრით, ეს გამოწვეულია იმით, რომ პორტში ჩაღვრილი ნავთობი შეიცავს ნავთობპროდუქტების თითქმის სრულ სპექტრს, ამიტომ მოხდა მაღალმოლეკულური ნაერთების შეკავება და შესაბამისად შემცირდა მათი კონცენტრაცია ფილტრატებში. საზღვაო სადგურთან მიმდებარე პლიაჟის ლოკაციაზე შესაძლებელია ნავთობპროდუქტების მაღალმოლეკულური ნაერთები ზედაპირზე არსებულ ნავთობის აფსკს გამოეყოფა და ილექება სიღრმეში, ხოლო ზედაპირზე რჩება უმეტესად დაბალმოლეკულური ნაერთები, შესაბამისად, მათი სორბცია ნახერხზე ნაკლებად მოხდა. პარალონზე გატარების შემთხვევაში აქ თითქმის იგივე შედეგი დაფიქსირდა, რაც პორტის სინჯის შემთხვევაი. კომბინირებულ მეთოდს ამ შემთხვევაშიც ნაკლები ეფექტი ჰქონდა, პარალონზე გატარებასთან შედარებით (დიაგრამა 6). [23]. საქართველოში ისეთი მეორადი მასალა, როგორიცაა ხის ნახერხი, ფოროვანი პოლიმერული მასალის ნარჩენები, ფაქტიურად წარმოებისთვის უსარგებლო ნარჩენს წარმოადგენს, მათი ფასები ძალიან მცირეა, პირიქით, მათი უტილიზაცია ეკოლოგიური თვალსაზრისით არის გამართლებული. ნავთობიანი წყლის გაწმენდის პროცესში სორბენტად ხის ნახერხის გამოყენების შემთხვევაში, გაიზრდება მისი წვის ეფექტურობა, ხოლო ფოროვანი პოლიმერული მასალის შემთხვევაში, შესაძლებელი იქნება გამოწურვის შემდეგ ნავთობის შეგროვება და მისი აღდგენა-რეკუპერაცია. ჩვენი კვლევის მიზანს წარმოადგენდა ნავთობით დაბინძურებული ზღვის წყლის კომპლექსური მეთოდით გაწმენდის შესაძლებლობის შესწავლა, რისთვისაც სორბციისთვის შერჩეული იქნა საწარმოო ნარჩენი-ნახერხი და პოლიმერული მასალა- პოლიურეთანი. ექსპერიმეტული ნაწილი პირველ ეტაპზე გამოკვლეული იქნა შავი ზღვის აჭარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ აკვატორიის წყლების ქიმიურ-ეკოლოგიური მდგომარეობა კვარიათიდან ფიჭვნარის სანაპირო ზოლის ჩათვლით. კვლევის ძირითადი ამოცანები იყო ზღვის წყლის ორგანოლეპტიკური, ფიზიკურ- ქიმიური და სანიტარული პარამეტრების შეფასება, შემდგომში წყლის გაწმენდის მეთოდების შერჩევის მიზნით. დადგინდა, რომ საკვლევ არეალში ზღვის წყალი ყველაზე უფრო გაჭუჭყიანებულია ბათუმის პორტის ტერიტორიაზე. სუნი პორტის სანაპიროზე სეზონურად ფიქსირდებოდა 4-5 ბალის ფარგლებში, ანუ 2-3 ბალით მეტი ზდკ-ზე. ამ ლოკაციაზე წყალი იყო ძლიერ მღვრიე ყველა სეზონზე, არადამახასიათებელი მომწვანო-მოყვითალო ფერით, მოტივტივე ნაწილაკებით წყლის ზედაპირიდან დაახლოებით 0-50სმ სიღრმემდე Keywords: georgian; oil; scientists/ქართველი; water; ბათუმის; ზღვის; თანამშრომელი; ინსტიტუტის; იყო; მეცნიერები; ნავთობის; ნავთობპროდუქტების; რუსთაველის; სანაპირო; სახელმწიფო; უნივერსიტეტი; შოთა; წყლების; წყლის; ხსნადი
• Results of ethnobotanical research on the areas surrounding the Goderdzi Pass (Adjara, Georgia) by Darchidze, Maia; Kharazishvili, Davit; Varshanidze, Natela; Khuroshvili, Nino; Kazanci, Ceren (2024) - ანწლის მწიფე ნაყოფს კრეფენ, შაქარს უმატებენ და ბნელში აჩერებენ რამდენიმე დღე. თითო სუფრის კოვზს მიიღებენ მუცლის ტკივილის დროს. ანწლისგან ასევე ამზადებენ ძმარს. დაჭყლეტენ ანწლის ნაყოფს, ამატებენ შაქარს (მცირე რაოდენობით), ხორბალს, ასევე ახალ ლურსმანს (მალე დადუღებისთვის). Taraxacum) - მრავალწლოვანი ბალახია, 35 სმ-მდე, რთულყვავილოვანთა (Compositae) ოჯახიდან. ბაბუაწვერას ყვავილებს იყენებენ მუხლის ტკივილის დროს. კრეფენ, ასხამენ ცხელ წყალს და თხუთმეტი დღე-ღამეს სიბნელეში აჩერებენ, ნაყენს ისვამენ მტკივან მუხლზე. მის ფესვებს იყენებენ დიაბეტის სამკურნალოდ. კარგად რეცხავენ, აშრობენ, ადუღებულ წყალს ასხამენ და სვამენ დღეში ერთჯერ 100 გრ - ს. 10 ცალ ფესვს - ერთი ლიტრა წყალს აასხამენ და იღებენ ათი დღის განმავლობაში. ბაბუაწვერას და ოხრახუშის ფესვებს აშრობენ, ცხელ წყალს ასხამენ, დოლბანდს აფარებენ და ხველებისთვის იყენებენ. მისი ფესვები სიმსივნურ მეტასტაზებს აჩერებს. ბაბუაწვერას ლომისკბილასაც ეძახიან. სამტატა (Tanacetum macrophyllum (Waldst. & Kit.) Keywords: georgian; iucn; scientists/ქართველი; species; ამზადებენ; ასევე; ასხამენ; ბალახია; გამოიყენება; დაცულია; დროს.; იყენებენ; მეცნიერები; მრავალწლოვანი; მრავალწლოვანი ბალახია; ნაყენს; ნუსხით; ოჯახიდან.; რთულყვავილოვანთა; საქართველოს; სიმაღლის; ტკივილის; ფოთოლს; წითელი; წყალს
• Prostaglandin E2 as neuroinflammatory target in childhood resistant epilepsies by Gakharia, Tatia; Bakhtadze, Sophia; Khachapuridze, Nana; Kapanadze, Nana (2024) - A number of neuroinflammatory pathways involving cytokines have been identified in the pathogenesis of drug resistant epilepsy, including the axis of Cox2–PGE2- Prostaglandin E2 receptor 1 that has been shown to affect blood-brain barrier function, and drug pharmacokinetics through upregulation of multidrug effluxers. Kwan, P.; Arzimanoglou, A.; Berg, A.T.; Brodie, M.J.; Allen Hauser, W.; Mathern, G.; Moshé, S.L.; Perucca, E.; Wiebe, S.; French, J. Definition of drug resistant epilepsy: Consensus proposal by the ad hoc Task Force of the ILAE Commission on Therapeutic Strategies. Keywords: brain; cox-2; drug; epilepsy; georgian; group; iqr; levels; patients; pge2; responders; scientists/ქართველი; seizure; study; treatment; valproate; მეცნიერები
• From the History of Georgian Technologies by Adamia, Zurab; Loria, Lasha; Nakhutsrishvili, Natia; Talakhadze, Nanuli (2024) - და მისი ანალოგის დამზადებაზე. მოიძებნა ცნობები იმის შესახებაც, რომ რადიოს კონსტრუირების გარდა გ.ნახუცრიშვილი მუშაობდა ისეთ მნიშვნელოვან ტექნიკურ საკითხზე, როგორიცაა სარკინიგზო ვაგონების ავტომატური გადაბმა. სანამ ეს გამოგონება დაინერგებოდა, ბევრი უბედური შემთხვევა იყო სამწუხაროდ დაფიქსირებული, რადგან რკინიგზის მუშაკებს ხელით უხდებოდათ აღნიშნული პროცედურის ჩატარება. რაიმე დოკუმენტური მასალა (საარქივო ჩანაწერები, ნახაზები, მოდელები) გ.ნახუცრიშვილის მიერ ამ საკითხის კვლევაზე არ იძებნება. არსებობს მხოლოდ ნათესავ-მეგობრებთა მოგონებები, რომლებშიც აღნიშნულია, რომ მეცნიერ-გამომგონებელი გატაცებით მუშაობდა და მოდელის დემონსტრირებასაც ახდენდა. ასევე აღნიშნულია, რომ პრიორიტეტი სხვებს ერგოთ.(2) ცხადია, ჩვენ არა გვაქვს იმის პრეტენზია, რომ გამოკვეთოთ გ.ნახუცრიშვილის პრიორიტეტი ზემოთგანხილულ გამოგონებებთან მიმართებაში. მხოლოდ ვაფიქსირებთ და აღვნიშნავთ მის ღვაწლს ქართული (და, შეიძლება ითქვას, მსოფლიო) მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების ისტორიაში. სტრიქონსქვედა შენიშვნები: (1)ბოდომ მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა ს.მორზეს საყოველთაოდ ცნობილი გამოგონება. მისი პირველი ტელეგრაფი იყო მრავალჯერადი მოქმედების აპარატი და შეეძლო ერთი სადენით ორი ან მეტი ცნობის ცალმხრივი გადაცემა. ამასთან ერთად ბოდომ შექმნა უაღრესად მოსახერხებელი კოდი (შემდგომში - საერთაშორისო სატელეგრაფო კოდი N1 – ITA1). პოპოვმა მიიღო პატენტები რუსეთსა და მსოფლიოს ყველა წამყვან ინდუსტრიულ ქვეყანაში (ინგლისი, საფრანგეთი, აშშ, შვეიცარია, ესპანეთი, ბელგია და სხვ.) 1899 წელს. მათ გარდა რადიოაპარატის შექმნაზე კიდევ ბევრ სხვა ქვეყანაშიც მუშაობდნენ: აშშ-ში რადიოს გამომგონებლად ითვლებიან დ.ჰიუზი და თ.ედისონი, გერმანიაში - ჰ.ჰერცი, საფრანგეთში - ე.ბრანლი, ბალკანეთის რიგ ქვეყნებში - ნ.ტესლა, ბრაზილიაში - ლ. დე მურუ, დიდ ბრიტანეთში - ო.ლოჯი, ინდოეთში - ჯ.შ.ბოშე, რუსეთში - ა.პოპოვის გარდა ი.ნარკევიჩ- იოდკო, ევროპის რიგ ქვეყნებში (იტალიასთან ერთად) - გ.მარკონი. რეალურად კი ესაა ნაყოფი მათი და ბევრი სხვა მეცნიერ-გამომგონებლის შრომისა და კითხვა, თუ ვინ გამოიგონა პირველად რადიოაპარატი, არაკორექტული უნდა იყოს. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 6 N 1, 2024 302 ყოველივე ზემოთთქმულის გარდა მოიძებნა ცნობები, რომ რადიოაპარატის შექმნაში გარკვეული წვლილი მიუძღვის ქართველ მეცნიერსაც - გრიგოლ ნახუცრიშვილს (1876-1905) Keywords: georgian; radio; scientists/ქართველი; მეცნიერები; მისი; რომ
• The influence of the media on the artistic and literary process in Georgia and America by Tsereteli, Asmat (2024) - ჟურნალი 1914-1920 და 1923-1926 წლებში გამოდიოდა და რედაქტორ-გამომცემელი იოსებ იმედაშვილი იყო. შემდეგ ჟურნალმა არსებობა 1950 წელს განაახლა და 1990 წლამდე ,,თეატრალური მოამბის“ სახელწოდებით გამოდიოდა. 1990-2017 წლებში ჟურნალს კვლავ ,,თეატრი და ცხოვრება“ ეწოდა, 2018 წლიდან დღემდე კი გამოდის სახელწოდებით ,,თეატრი“, რომელიც საქართველოს თეატრალური საზოგადოების ჟურნალია და კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის სამინისტროს ფინანსური მხარდაჭერით გამოდის. ჟურნალ ,,თეატრში“ დაბეჭდილი სტატიები 2018 წლიდან შეეხება ქართული კინოსა და თეატრის სფეროში მოღვაწე რეჟისორებისა და მსახიობების ოსტატობას, ქართული Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 6 N 2, 2024 297 თეატრების ისტორიას და მიმდინარე პროცესებს, რეცენზიებს სპექტაკლებზე, საინტერესო ესეისტიკას, ცნობილ თეატრალურ მოღვაწეთა, მწერლების და ფილოსოფოსების თარგმანებს, ქართველ სცენოგრაფთა ოსტატობას, პიესების თარგმანებს, უცხოურ კულტურას და სხვა. ჟურნალი ,,თეატრი“ დარგობრივი ჟურნალია და კულტურის სფეროს ერთგვარი ,,მებაირახტრის“ როლშია. აღსანიშნავია, რომ ის არ არის მასებზე გათვლილი, უფრო ნაწილია პუბლიკისა, რომელსაც მკვეთრად ჩამოყალიბებული ინტერესები გააჩნია. ჟურნალს აქვს ამბიცია, იყოს გამორჩეული თავისი ფორმით და შინააარსით. მედიის გავლენები სახელოვნებო და ლიტერატურულ საკითხებზე, ავტომატურად გულისხმობს მედიის გავლენას საზოგადოებაში მიმდინარე აქტიურ პროცესებზე, რადგან ხელოვნებისა და მედიის ,,მოვალეობაც“ ამ პროცესების ,,გახმიანებაა“. მედიის ძირითად საშუალებათა-რადიოსა და კინოს პოპულარობის ბუმი დაიწყო. 1920 წლისათვის ამერიკაში რადიო უპრეცენდენტო შესაძლებლობას იძლეოდა, უამრავი მსმენელისთვის გადაეცა ინფორმაცია ერთსა და იმავე დროს. მე-20 საუკუნის 20-30-იან წლებში იაფი კინოსეანსები Keywords: america; art; artforum; georgian; scientists/ქართველი; არა; არილი; გაზეთი; დაიბეჭდა; თუმცა; იყო; კულტურის; ლიტერატურულ; მას; მედიის; მეცნიერები; მისი; პირველი; ჟურნალი; როგორც; რომ; რომელიც; საზოგადოების; სახელოვნებო; უნდა; ქართული; ყველა; წელს; წლის; ხელოვნების
• Cell center and the problem of accumulation of oldest centrioles in stem cells by Tkemaladze, Jaba (2024) - და ძველი და დაზიანებული მეორე ქალიშვილურ უჯრედში. მხოლოდ ღეროვანი უჯრედების ასიმეტრიული გაყოფისას ხდება ისე, რომ ახალ და ჯანსაღ სტრუქტურების (პირველ რიგში დნმ- ის) ამორჩვით გადანაწილებისას ასევე არჩევითად ხდება უძველესი ცენტრიოლის მიერთება ამ საუკეთესო სტრუქტურებს. საინტერესოა, რომ ახალი და ჯანსაღი სტრუქტურები და უძველესი(დროთა განმავლობაში დაზიანებული) დისკუსია ცენტრიოლების ფუნქციის/ფუნქციების ჯერ არ არის დადგენილი (ცილიას წარმოქმნას თუ არ ჩავთვლით). თუ მოხდება ისე, როგორც ვარაუდობს დიფერენციაციის და რეპლიკაციური დაბერების ცენტრიოლარული თეორია, მაშინ გასაგებია რატომ: 1. ზიგოტა იყოფა 2 ჯერ განედზე, შემდეგ კი ხდება გრძედზე და განედზე გაყოფების მონაცვლეობა იმიტომ, რომ პირველი გაყოფისას არ არის ცენტრიოლი, როიმ დედა და ქალიშვილ ცენტრიოლებმა მართონ გაროფის სიბრტყე. Ხოლო განიც და გფრძედი გაყოფები მონაცვლეობით ხდეაბა იმიტომ, რომ ცენტრიოლის მომწიფებას(ანუ ინდუქტორის გამონთავცისუფლების მომზადებას) ესაჭიროება 1,5 უჯრედული ციკლი. ეს საინტერესო ბიოლოგიური მოვლენა მრავალუჯრედიანი ცხოველების და ადამინის სომატურ უჯრედებში თვალნათლივ აჩვენებს, რომ პროლიფერაცია და დიფერენციაცია სხვა და სხვა პროცესია, რომლებსაც გააჩნიათ უზუსტესი ბალანსის მექნიზმი. 2. Keywords: chichinadze; doi; georgian; scientists/ქართველი; tkemaladze; არის; ასეთი; ახალი; დედა; დიფერენციაციის; დროს; მეცნიერები; მიკროტუბულების; მხოლოდ; როგორც; რომ; რომელიც; რომლებიც; სტრუქტურა; უჯრედების; უჯრედებში; უჯრედის; უჯრედული; ქალიშვილი; ღეროვანი; შეიძლება; შემდეგ; ცენტრიოლარული; ცენტრიოლების; ცენტრიოლი; ციკლის; ხდება
• 3D ბეჭდვის მეთოდების მიმოხილვა by Mikaberidze, Sophio; Jalaghonia, Natia; Maisuradze, Mamuka (2024) - და გახადონ ეს მეთოდი უფრო მართვადი და ოპტიმალური. დნობით მოდელირების შემდეგ ერთ-ერთი ცნობილი მეთოდია ლაზერული სტერეოლითოგრაფია. ეს მეთოდი ემყარება ლაზერის სხივებით მოქმედებით თხევადი მასალის (ფოტოპოლიმერის) ფენებად გამყარებას. ფოტოპოლიმერის გამყარების ხარისხი,თავის მხრივ, დამოკიდებულია ულტრაიისფერი ტალღების დიაპაზონსა და დასხივების ხანგრძლივობაზე. მესამე მეთოდი რომელიც აუცილებელია, რომ განვიხილოთ არის შერჩევითი ლაზერული ლღობა. ის ინოვაციური ტექნოლოგიაა მეტალური ფხვნილის ლაზერით შელღობის გზით რთული ნაკეთობების დასამზადებლად. მისი დახმარებით ქმნიან არა მარტო Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 6 N 2, 2024 325 მათემატიკურად გათვლილ უზუსტეს დატალებს, არამედ განურჩეველ კონსტრუქციებს, რომლებიც ექსპლუატაციისას იცვლიან გეომეტრიას. ამ მეთოდს გააჩნია მთელი რიგი უპირატესობები, როგორებიცაა რთული გეომეტრიის, შიდა არხებისა და სივრცის მქონე, მცირე მასის ნაკეთობების დაბეჭდვა და საწარმოო მასალების ეკონომია. სურათი 3. SLM ტექნოლოგიით დამზადებული თერმოპლასტური პოლიურეთანის ნიმუშების მაგალითები (a,b). Keywords: dmls; georgian; printing; scientists/ქართველი; ბეჭდვის; გამოიყენება; ლაზერული; მეცნიერები; რომელიც
• Prospect of geothermal energy in Tbilisi by Lomsadze-Kuchava, Maia; Giorgishvili, Nino; Giorgadze, Khatuna; Jojua, Giga; Korkotadze, George (2024) - ამ შემთხვევაში ჩნდება ტემპერატურული პოტენციალის გაზრდის საჭიროება. ეს ხორციელდება ჯერ ერთი, თერმული წყლის გათბობის სისტემის ხელსაწყოებში უშუალოდ მიწოდებით და მეორე, გამათბობელი თერმული წყლის დამატებითი პიკური შეცხელებით გარემოს ტემპერატურის მკვეთრი დაცემის შემთხვევებში. პიკურ შემაცხელებლად შეიძლება გამოყენებული იქნას საწვავზე მომუშავე საქვაბე, ელექტროგამაცხელებელი, თბური ტუმბო და სხვა. სქემა წარმოდგენილია 2 ნახაზზე. ჭაბურღილიდან გამოსული ცხელი თერმული წყალი იყოფა ორ ნაკადად. პირველი ნაკადი მიემართება პიკური გამაცხელებლის გავლით ან მისი გვერდის ავლით უშუალოდ გათბობის სისტემის ხელსაწყოებისკენ, ხოლო მეორე ნაკადი - ავზ-აკუმულატორის გავლით უშუალოდ ცხელი წყლის მომხმარებლისკენ. როცა ცხელი წყლის მოხმარება შეჩერებულია, მაშინ შესაძლებელია ავზ-აკუმულატორში ცხელი თერმული წყლის დაგროვება და შემდგომში გამოყენება. გათბობის სისტემიდან გამომავალი ნამუშევარი გაციებული თერმული წყალი იღვრება კანალიზაციაში ან სპეციალურ ჭაბურღილში. ნახ.2. ეს წყალი ვაჟა-ფშაველას პროსპექტის ერთ-ერთ მიკრორაიონს უზრუნველყოფდა თბომომარაგებით. ეს იყო ერთმილოვანი სისტემა ბუნებრივი თერმული წყლის ერთჯერადი პირდაპირი გამოყენებით. ზედაპირზე ამოტანილი თერმული წყალი ჭაბურღილიდან მიემართებოდა მილსადენში, ხოლო შემდეგ 5 ათასი მ3 მოცულობის გამანაწილებელ ავზში დეგაზატორის გავლით, სადაც ხდებოდა გოგირდწყალბადის მოცილება. Keywords: georgian; kwhr; scientists/ქართველი; გათბობის; გეოთერმული; გზით; ენერგიის; თბილისის; მეცნიერები; რომ; სითბური; სხვა; შეიძლება; ცხელი; ცხრილი.; წყალი; წყლების; წყლის
• Complexing ability of tetrathioarsenates(V) d10 - metals with mono- and bidentate nitrogencontaining ligands by Didbaridze, Izolda; Chikovani, Manuchar; Gamkhrelidze, Elene; Bregadze, Nestani (2024) - კათიონები და ორგანული Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 6 N 2, 2024 343 ლიგანდები გარკვეულ გავლენას ახდენენ ცხაურის პარამეტრებზე, თუმცა აღნიშნულ ფაქტორებსა და მიღებულ ნაერთთა სტრუქტურის ურთიერთდამოკიდებულების დასაზუსტებლად საჭიროა დამატებითი კვლევის ჩატარება. დასკვნა:  მიღებულია d10-მეტალების: Cu(II), Zn(II), Cd(II) ტეტრათიოარსენატების(V) კოორდინაციული ნაერთები პირიდინთან და 2,2I-დიპირიდილთან;  დადგენილია, რომ მიღებული კოორდინაციული ნაერთები წარმოადგენენ კათიონურ კომპლექსებს, ხოლო ტეტრათიოარსენატ-იონი მდებარეობს გარე სფეროში;  პირიდინი კომპლექსწარმომქმნელ მეტალს უკავშირდება კოორდინაციული რიცხვის შესაბამისი რაოდენობით, ასრულებს რა მონოდენტანტური ლიგანდის როლს;  2,2I-დიპირიდილი ცენტრალურ იონთან წარმოქმნის ხელატურ კომპლექსს, როგორც ბიდენტანტური ლიგანდი;  ფიზიკურ-ქიმიური ანალიზის მეთოდებით დადასტურებულია მიღებული ნაერთების ინდივიდუალობა. გამოყენებული ლიტერატურა 1. R.D. Gigauri. არც ერთი მათგანი არ იხსნება წყალსა და სპირ-ტში, არ იხსნებიან არც ტუტეებში (გარდა თუთიის მარილისა). Keywords: georgian; scientists/ქართველი; კოორდინაციული; მეცნიერები; ნაერთები; რომ; სქემა; ხოლო
• Green hydrogen - the key to a sustainable energy future: (socio-economic benefits) by Pantskhava, Elene; Jishkariani, Maka (2024) - და მწვანე წყალბადის ტექნოლოგიების მიღების დაჩქარება, მწვანე წყალბადის სრული პოტენციალის გამოყენება, როგორც მდგრადი ენერგეტიკული მომავლის ძირითადი კომპონენტის გამოსაყენებლად;  უნდა მოხდეს კვლევის გაძლიერება და განვითარება,სადაც მუდმივი ინვესტიცია გადამწყვეტია მწვანე წყალბადის წარმოების ტექნოლოგიების წინსვლისთვის;  აუცილებელია საერთაშორისო თანამშრომლობის გაღრმავება: საერთაშორისო თანამშრომლობითა და ცოდნის გაზიარებით ჩართვამ შეიძლება დააჩქაროს მწვანე წყალბადის ტექნოლოგიების განვითარება და გავრცელება, ხელი შეუწყოს ტექნოლოგიების გადაცემას და შექმნას გლობალური მარეგულირებელი ჩარჩოები და სტანდარტები; Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 6 N 2, 2024 351 დასკვნა მწვანე წყალბადის პოტენციალის შეჯამებით შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ მის წარმოებასა და გამოყენებას შეუძლია მნიშვნელოვნად შეუწყოს ხელი სათბურის გაზების ემისიების შემცირებას, ენერგეტიკული უსაფრთხოების გაძლიერებას და ეკონომიკური ზრდის პროცესებს. მწვანე წყალბადის ინტეგრაციას სხვადასხვა სექტორში, როგორიცაა ტრანსპორტი, მრეწველობა, ელექტროენერგიის გამომუშავება და გათბობა, შეუძლია დაეხმაროს ტრადიციულად ნახშირბადის ინტენსიური ტერიტორიების დეკარბონიზაციას და გზა გაუხსნას უფრო მდგრად ენერგეტიკულ მომავლს. უფრო მეტიც, მწვანე წყალბადის გეოგრაფიული და სექტორული მრავალფეროვნება საშუალებას აძლევს მას შეავსოს სხვა განახლებადი ენერგიის წყაროები და გაზარდოს ენერგეტიკული სისტემების საერთო გამძლეობა და მოქნილობა. ევროკავშირის, ავსტრალიის, იაპონიის და შეერთებული შტატების და კანადის შემთხვევის შესწავლამ აჩვენა, რომ სტრატეგიული დაგეგმვა და თანამშრომლობა მთავრობებს, კერძო სექტორსა და კვლევით ინსტიტუტებს შორის გადამწყვეტია მწვანე წყალბადის ტექნოლოგიების წარმატებული განვითარებისა და გამოყენებისთვის. ამბიციური მიზნების დასახვით, კვლევასა და განვითარებაში ინვესტიციებით, მხარდამჭერი მარეგულირებელი და პოლიტიკის ჩარჩოების შემუშავებით და საერთაშორისო თანამშრომლობის ხელშეწყობით, ეს რეგიონები მნიშვნელოვან ნაბიჯებს დგამენ მწვანე წყალბადის, როგორც მდგრადი ენერგეტიკული მომავლის ძირითადი კომპონენტის პოტენციალის რეალიზაციისკენ. თუმცა, გამოწვევები და ბარიერები, როგორიცაა ტექნოლოგიური შეზღუდვები, ინფრასტრუქტურის განვითარება, ხარჯები და ეკონომიკური მიზანშეწონილობა, მარეგულირებელი და პოლიტიკის ჩარჩოები და საზოგადოების აღქმა და მიღება, უნდა გადაილახოს მწვანე წყალბადის პოტენციალის სრულად რეალიზებისთვის. ამ გამოწვევების მოგვარება უწყვეტი კვლევის, ინოვაციების, თანამშრომლობისა და პოლიტიკის მხარდაჭერის გზით გადამწყვეტი იქნება მომავალ წლებში. რადგან გლობალური საზოგადოება ცდილობს მიაღწიოს პარიზის შეთანხმებით დასახულ მიზნებს და გადავიდეს ნახშირბადის დაბალი შემცველობით, მდგრად ენერგეტიკულ სისტემაზე. წარმოების პროცესს ელექტროლიზის გზით, განახლებადი ენერგიის წყაროების გამოყენებით, როგორიცაა მზის, ქარის ან ჰიდროელექტრო ენერგია. ბუნებრივი გაზიდან წყალბადის წარმოების ჩვეულებრივი მეთოდისგან განსხვავებით, მწვანე წყალბადი ითვლება ეკოლოგიურად კეთილგანწყობილ და მდგრად ვარიანტად, რადგან ის არ ასხივებს სათბურის გაზებს მისი წარმოებისა და გამოყენების დროს. ბოლო დრომდე, წყალბადის წარმოება ძირითადად წარმოიქმნებოდა არაგანახლებადი წყაროებიდან, როგორიცაა ბუნებრივი აირი, ქვანახშირი და ნავთობი, რომლებიც არა მხოლოდ მნიშვნელოვან გავლენას ახდენენ გარემოზე, არამედ ხელს უწყობენ სასრული რესურსების ამოწურვას. მწვანე წყალბადმა შექმნა ახალი შესაძლებლობები განახლებადი ენერგიის წყაროების ენერგეტიკულ მიქსში ინტეგრაციისთვის. მწვანე წყალბადის გზა გვთავაზობს მნიშვნელოვან პოტენციალს სხვადასხვა სექტორების, მათ შორის ტრანსპორტის, მრეწველობისა და ელექტროენერგიის გამომუშავების დეკარბონიზაციისთვის და ამით Keywords: energy; georgian; scientists/ქართველი; არის; განახლებადი; განვითარების; ეკონომიკური; ელექტროენერგიის; ენერგიის; კონფერენცია; მდგრადი; მეცნიერები; მწვანე; როგორც; საერთაშორისო; ფანცხავა; შეუძლია; წყალბადის
• Atypical hyperplasia of the endocervix - problematic issues related to molecular characteristics of adenocarcinoma, risk of progression and metastasis by Fantskava, Ana; Kintraia, Nikoloz; Kantaria, Nino; Kepuladze, Shota; Burkadze, George (2024) - CD44 და CD133 ცილები მიღებულ იქნა, როგორც სიმსივნის ღეროვანი უჯრედების ზოგადი მარკერები. ისინი წარმოადგენენ ტრანსმემბრანულ გლიკოპროტეინებს, რომლებიც ჩართულია ნორმალურ უჯრედულ ციკლში და ასევე სიმსივნური უჯრედების მიგრაციაში, აგრეგაციასა და სიმსივნის განვითარებაში. შესაბამისად, ეს გლიკოპროტეინები, შესაძლოა, გამოყენებულ იქნას ზედაპირულ მარკერებად რამდენიმე ტიპის სიმსივნის ღეროვანი უჯრედების იზოლირებისთვის, მათ შორის, სარძევე ჯირკვლის, პროსტატის, პანკრეასის, კოლორექტული, კუჭისა და საშვილოსნოს ყელის კიბოს შემთხვევაში. მეორეს მხრივ, CD49 წარმოადგენს ჭარბად ექსპრესირებულ ცილას საშვილოსნოს ყელის კიბოს ღეროვან უჯრედებზე და გამოიყენება მათი იდენტიფიცირებისა და გამოყოფისთვის. ALDH1 (ალდეჰიდ დეჰიდროგენაზა) არის ციტოზოლური იზოფერმენტი, რომელიც, ჩვეულებრივ, მონაწილეობს რეტინოლის დაჟანგვაში რეტინოინის მჟავას წარმოქმნით. კვლევების მიხედვით, ცნობილია, რომ სიმსივნის ღეროვანი უჯრედები მნიშვნელოვან გავლენას ახდენენ სიმსივნის ზომაზე, პროგრესიის სიჩქარესა და მკურნალობის შემდგომ რეგრესიის ხარისხზე. არსებობს მოსაზრება, რომ სიმსივნის პროლიფერაციული აქტივობა, აპოპტოზური სტატუსი, და სიმსივნის ღეროვანი უჯრედები დაკავშირებულია დაავადების ცუდ პროგნოზთან. საშვილოსნოს ყელის კიბოს შემთხვევაში, სიმსივნის ღეროვანი უჯრედები განსაზღვრავენ რეზისტენტობას ჩვეულებრივ გამოყენებულ მედიკამენტებზე, როგორიცაა ცისპლატინი. აღმოჩენილია რამდენიმე სპეციფიკური მარკერი სიმსივნის ღეროვანი უჯრედებისთვის. მათ შორისაა: CD44, CD90, CD133, CD271 და ALDH1. Keywords: adenocarcinoma; cancer; doi; georgian; hpv; scientists/ქართველი; vol; ადენოკარცინომა; არის; ენდოცერვიქსის; თუმცა; კიბოს; მეცნიერები; მიხედვით; რომ; რომელიც; საშვილოსნოს; საშვილოსნოს ყელის; სიმსივნეების; სიმსივნის; ტიპის; უჯრედების; ღეროვანი; ყელის
• Monitoring body weight changes during a fall with a system created with a potentiometric sensor by Mazanashvili, Marekh; Berikashvili, Teimuraz; Kilasonia, Tolia (2024) -  მრეწველობა და ავტომატიზაცია;  მეცნიერება და კვლევა;  ელექტრონიკა და ჭკვიანი მოწყობილობები;  ჯანდაცვა;  ტრანსპორტი და ავტონომიური ტექნოლოგიები;  გარემოს დაცვა და უსაფრთხოება; ჩემი კვლევის მიზანს წარმოადგენს ახალი სენსორის SMART დინამომეტრი შეიქმნა, სხეულის ვარდნის პროცესში სხეულის წონის ცვლილებაზე დასაკვირვებლად. სხეულის ვარდნის კვლევა არის ფიზიკის ერთ-ერთი ფუნდამენტური ნაწილი, რომელსაც მრავალი პრაქტიკული და თეორიული მნიშვნელობა აქვს. ეს კვლევები მნიშვნელოვანია როგორც ბუნების კანონების შესწავლისთვის, ისე ტექნოლოგიური და ინჟინერული პრობლემების გადასაწყვეტად. SMART დინამომეტრის დახმარებით შესაძლებელია:  ვარდნის პროცესში ძალების, აჩქარებისა და მასის ურთიერთქმედების შესწავლა,  გრავიტაციული აჩქარების ზუსტი გაზომვა სხვადასხვა გეოგრაფიულ ადგილას.  ვარდნის დროს ჰაერის წინააღმდეგობის ზემოქმედების ანალიზი.  პარაშუტებისა და საფრენ აპარატების დიზაინის გაუმჯობესება.  დედამიწისგან მოშორებით სხეულის მოძრაობის პროგნოზირების მოდელების შემუშავება.  სიმაღლიდან ვარდნილი მასალების ზემოქმედების შესწავლა შენობებზე ან კონსტრუქციებზე. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 6 N 3, 2024 564  ადამიანის სხეულის მოძრაობის ანალიზი რეაბილიტაციის ან ეფექტური სპორტული ტექნიკისთვის.  სამრეწველო პროცესებში, ვარდნილი ობიექტების ზუსტი მოძრაობის კონტროლი. თუ დინამომეტრზე დავკიდებთ ტვირთს, ჩამოვაგდებთ გარკვეული სიმაღლიდან და დავაკვირდებით ამ პროცესს,ვარდნის პროცესში დინამომეტრის ზამბარა შეიკუმშება, მაგრამ რამდენად სწორად შეგვიძლია შევაფასოთ თვალით, რა მომენტში შეიკუმშა ზამბარა? Keywords: dynamometer; georgian; otkhozoria; scientists/ქართველი; smart; დინამომეტრის; ვარდნის; მეცნიერები; რომელიც; სხეულის
• Risk Estimation Model for the Wine and Spirits Sector by Kuchashvili, Dato; Jgamadze, Nino (2024) - ქულა ზომიერ რისკიანი; 4.3. 3 ქულა მაღალ რისკიანი. 5. კომპანიის ფუნქციონირებადობის რისკის დონის განსაზღვრის მიზნით, ფოკუს ჯგუფების გამოყენების საფუძველზე, თითოეულ შერჩეულ რისკის ფაქტორების კრიტერიუმებს მიენიჭა არსებითობის წონის პროცენტული მაჩვენებელი, რომელთა ჯამმა შეადგინა 100%: ცხრილი 1. რისკ ფაქტორების შეფასების კრიტერიუმები (არსებითობის წონები) N რისკ ფაქტორების შეფასების კრიტერიუმები: ფინანსური მოვლენები: 50% 1 ლიკვიდურობა მოკლევადიან პერიოდში 7% 2 სწრაფი ლიკვიდურობა 7% 3 სასაქონლო მარაგების ბრუნვა 4% 4 დებიტორული დავალიანების მაჩვენებელი 4% 5 სესხის გადახდისუნარიანობა 5% 6 დაფინანსების წყაროების დინამიკები 5% 7 კრედიტორების მხრიდან ფინანსური მხარდაჭერის შეწყვეტის ნიშნები 4% Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 6 N 3, 2024 574 8 საოპერაციო საქმიანობასთან დაკავშირებული ფულადი სახსრების ნაკადები 3% 9 შემოსავლების მიღებისათვის განკუთვნილი აქტივების ღირებულების ცვლილება 2% 10 დივიდენდების გაცემის ვადის გადაცილება ან გაცემის შეწყვეტა 2% 11 მოგების მარჟა 7% საოპერაციო მოვლენები 40% 12 საერთაშორისო ბაზრებზე დამოკიდებულების ხარისხი 7% 13 რუსეთის ბაზარზე დამოკიდებულების ხარისხი 8% 14 უკრაინის ბაზარზე დამოკიდებულების ხარისხი 5% 15 ძირითადი საექსპორტო ბაზრის დაკარგვა 8% 16 ძირითადი ნედლეული მომწოდებლის ან ლიცენზიის დაკარგვა 8% 17 კონკურენტის გამოჩენის საფრთხე 4% სხვა მოვლენები 10% 18 კომპანიის მიმართ აღძრული სასამართლო პროცესი 5% 19 ცვლილებები კანონში ან სახელმწიფო პოლიტიკაში, რაც სავარაუდოთ ნეგატიურ გავლენას იქონიებს ბიზნესზე 3% 20 სტიქიური უბედურობების არასაკმარისი დაფარვა დაზღვევით 2% სულ 100% კვლევის მომდევნო ეტაპზე განხორციელდა კოეფიციენტების 3 ქულიანი სისტემის შერჩევა და თითოეული რისკ ფაქტორისათვის განისაზღვრა კოეფიციენტის მნიშვნელობის დონე: 1. ლიკვიდურობა მოკლევადიან პერიოდში 1 ქულა 2 ქულა 3 ქულა ერთი ან ერთზე მეტი 0,6-0,9 0,1-0,5 2. სწრაფი ლიკვიდურობის კოეფიციენტი 1 ქულა 2 ქულა 3 ქულა ერთი ან ერთზე მეტი 0,6-0,9 0,1-0,5 3. Keywords: georgian; scientists/ქართველი; აღნიშნული; ბაზარზე; დაკარგვა; დამოკიდებულების; დონე; კომპანიის; მეტი; მეცნიერები; მნიშვნელობის; რისკ; რისკის; ფაქტორის; ფინანსური; ქულა; ქულით.; ძირითადი
• The main bark beetles and their natural enemies in the pine forests of Adjara region (Georgia) by Manvelidze, Nino; Burjanadze, Medea; Jgenti, Lali (2025) - და ნემატოდები ქერქიჭამიებში და ინფექციის რაოდენობა (%) აჭარის (შუახევი, ხულო) წიწვოვან კორომებში. (D.b = გაკვეთილი ხოჭოები; G.t = Gregarina typographi; Ch.t = Chytridiopsis typographi; Fun = სოკოები; EPV = entomopxvirus; Nem = ნემატოდები; n = რიცხვი) ქერქიჭამიების პოპულაციებში ცოცხალი ხოჭოების ორგანიზმში ჩვენს მიერ გამოვლენილია პათოგენები, რომელთა გავრცელების შედარებითი რაოდენობა მოცემულია სურათი 2-ში. სურათი 2. აჭარის წიწვოვან კორომებში (შუახევი, ხულო), ქერქიჭამიებში გამოვლენილი პათოგენების შედარებით პროცენტული რაოდენობა (G.t= Gregarina typographi; Ch.t=Chytridiopsi typographi; Fun=სოკოები, Vir.=ვირუსი; Nem=ნემატოდები) დასკვნა კვლევამ აჩვენა, რომ შუახევისა და ხულოს მუნიციპალიტეტების ნაძვნარ კორომებში აღმოსავლური ნაძვის (Picea orientalis L.) ქერქის დაზიანება და ხმობა ძირითადად გამოწვეულია სამი სახეობის ქერქიჭამიით: Ips typographus L., Ips sexdentatus Boern. აბსტრაქტი ნაშრომში განხილულია 2021-2023 წლებში აჭარის ა/რ შუახევისა და ხულოს მუნიციპალიტეტების ტერიტორიაზე ზ.დ. 700–1500 მ-მდე სიმაღლის ფარგლებში ნაძვნარ კორომებში გავრცელებული მავნე ქერქიჭამიების სახეობრივი მრავალფეროვნება, რომლებიც აზიანებენ აღმოსავლური ნაძვს -Picea orientalis L. და იწვევენ მცენარის ხმობას. ასევე განხილულია მავნე ქერქიჭამიების ბუნებრივი მტრები - ენტომოფაგები და ენტომოპათოგენური მიკროორგანიზმები. საველე კვლევები განხორციელდა შუახევის მუნიციპალიტეტში ზ.დ 700-900 მ. ფარგლებში, ხოლო ხულოს მუნიციპალიტეტში ზ.დ. 1200-1500 მეტრი სიმაღლის ფარგლებში. კვლევისათვის გამოყენებული იქნა მარშრუტული ექსპედიციის, კვადრატის და მწერების რკვევა-იდენტიფიკაციის მეთოდები. მიღებული მონაცემების სტატისტიკური დამუშავება მოხდა მათემატიკური Keywords: bark; coleoptera; georgian; ips; rhizophagus; scientists/ქართველი; typographi; აჭარის; მათი; მეცნიერები; ნაძვის; რომ; სხვადასხვა; ქერქის; ქერქიჭამიების
• Development of an Innovative Method of Train Traffic Safety Control on Georgian Railways in Parallel with the Formation of a Safety Culture by Getsadze, Bakar; Sharvashidze, Avtandil (2025) - ნიშნებს და არსებულ უსაფრთხოების სტანდარტებს, რომელიც განვითარდა მაღალი რისკის ინდუსტრიებში. პირველ რიგში, მთავარი რისკები უნდა გაკონტროლდეს საწინააღმდეგო სიტუაციების პროაქტიული იდენტიფიცირების, ზომების შემსუბუქების და შესაძლებლობების განვითარების გზით მოულოდნელი სიტუაციების დროს უსაფრთხო მოქმედებისთვის. „მთავარი რისკების კონტროლი“ არის რკინიგზის პირველი რიგის, უსაფრთხოების Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 69 საფუძველი. მეორეს მხრივ, მუშაობა საჭიროებს შეგნებას სამუშაოს შემსრულებლების მხრიდან. თანხვედრა, ან ხანდახან დაძაბულობები, შემუშავებულ სამუშაოსა და რეალურად შესრულებულ სამუშაოს შორის უნდა იყოს მუდმივად განხილული და ექვემდებარებოდეს მონიტორინგს და არა მხოლოდ პერიოდულ შემოწმებებს. კულტურული ყურადღება მიპყრობილი უნდა იყოს იმ ფაქტორებზე, რომლებიც რეალურად ახდენს ზეგავლენას ადამიანურ ქმედებებზე. მოთხოვნებსა და პირობებში, ადამიანების მიერ სამუშაოთა შესრულებაში არსებული დარღვევების მიმართ ინდივიდუალური ან კოლექტიური დაძლევა იქნება თავისთავად განსხვავებული. საბოლოოდ, ინდივიდებისა და ორგანიზაციების შესრულების ოპტიმიზაციის მცდელობაში, უსაფრთხოება ყოველთვის უნდა იქნეს განხილული და ინტეგრირებული ბიზნესის ყველა დონეზე. აღნიშნული მოითხოვს ხედვასა და გადაწყვეტილების მიღებას. “მოახდინე უსაფრთხოების თანამიმდევრული ინტეგრაცია” არის მეოთხე და ბოლო რკინიგზის უსაფრთხოების საფუძველი. რკინიგზის უსაფრთხოების საფუძვლები ეყრდნობა საქმიანობაზე ორიენტირებული ერგონომიკის ძირითად პრინციპსა და დისციპლინას, რომელიც განასხვავებს ამოცანას საქმიანობიდან. ნახ. 2. ამოცანასა და აქტივობას შორის ურთიერთდამოკიდებულების სქემა პოზიტიური უსაფრთხოების კულტურა ხასიათდება კოლექტიური პასუხისმგებლობით რკინიგზის უსაფრთხოების მეოთხე საფუძვლის მიმართ, რომელიც უნდა შესრულდეს მოძრაობის უსაფრთხოების მენეჯმენტის სისტემის და მათი შესაბამისი გაზომვისა და მონიტორინგის თანამედროვე სისტემის დამუშავებას. საკვანძო სიტყვები: რკინიგზა, მატარებელი, მოძრაობის უსაფრთხოება, უსაფრთხოების კულტურა, შემთხვევები, პროგნოზირება, პასუხისმგებლობა, კომპანია, სტრუქტურა, მენეჯმენტი, მონიტორინგი, ტექნიკური აუდიტი, ქვედანაყოფი, რისკები. 1. შესავალი სარკინიგზო ტრანსპორტზე მატარებელთა მოძრაობის უსაფრთხოების უზრუნველყოფის საკითხებში განსაკუთრებული როლი ენიჭება უსაფრთხოების აპარატის გამართულ მუშაობას, რომელმაც მეთოდურად სწორად უნდა განსაზღვროს ის პრიორიტეტები, რომელთა განხორციელებაც მნიშვნელოვან როლს შეასრულებს რკინიგზაზე მატარებელთა მოძრაობის უსაფრთხოების დონის ამაღლების მიმართულებით. რაც შეეხება საქართველოს რკინიგზას, მას ამ მიმართულებით აქვს საკმაოდ მდიდარი გამოცდილება, უსაფრთხოების აპარატს სათავეში პირველად ჩაუდგა მოძრაობის უსაფრთხოების პირველი რევიზორი ბატონი გრიგოლ კიკნაძე, რომელმაც ფასდაუდებელი წვლილი შეიტანა ჩვენი ქვეყნის სარკინიგზო ტრანსპორტზე უსაფრთხოების მიმართულებით დარგის განვითარების საქმეში XX საუკუნის პირველ ნახევარში. მან გაიარა რკინიგზაზე მრავალი თანამდებობრივი Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 65 საფეხური დაწყებული პირველი რევიზორობიდან დამთავრებული ამიერკავკასიის რკინიგზის უფროსის თანამდებობით. სარკინიგზო ტრანსპორტზე გადაზიდვითი პროცესის სწრაფად და შეუფერხებლად განხორციელებისათვის, ტვირთის დაცულობისათვის და მგზავრის კომფორტულად გადაადგილებისათვის უმნიშვნელოვანესი როლი ენიჭება მოძრაობის უსაფრთხოებას და მისი კულტურის დონის ამაღლებას, რაც საქართველოს რკინიგზისთვის წარმოადგენს აუცილებელ ვალდებულებას და აქტუალურ საკითხს, ვინაიდან იგი ჩართულია საერთაშორისო სარკინიგზო გადაზიდვებში. 2. ძირითადი ნაწილი კვლევის ობიექტი და სტრატეგია საქართველოს რკინიგზაზე 2021 წლის პერიოდში პირველად დაიწყო მატარებელთა მოძრაობის ზომის (სატრანსპორტო სამუშაოების მაჩვენებელი მატარებელ-კილომეტრში) საფუძველზე უსაფრთხოების დონის ანალიზი. უსაფრთხოების კუთხით მატარებელთა მოძრაობის ზომა გადაზიდვების მოცულობის მოსალოდნელი ზრდის გათვალისწინებით, როგორც სტატისტიკა და კვლევები გვიჩვენებს, გადაზიდვების მოცულობის მატება 20–30 % – ით შეიძლება იყოს მოძრაობის უსაფრთხოების შეფარდებითი დარღვევების არაპროპორციული ზრდის მიზეზი 40–80 % – ით. გასათვალისწინებელია ის მოცემულობა, რომ გზაზე გაიზარდა დარღვევების იდენტიფიცირება, (საყურადღებოა, რომ მოკვლევის ინსტრუქციაში გაკეთდა ჩანაწერი დაფარული შეტყობინებების შესახებ, რის შედეგადაც მკაცრად დაევალა ყველას დარღვევების დროული შეტყობინება) მონაცემთა მაქსიმალური მოკრება, მონაცემების საფუძველზე ხდება უსაფრთხოების ნორმების დადგენა, თუ არ იქნება სრული სურათი, შესაბამისად ვერ გატარდება მაკორექტირებელი ზომები. დღეისათვის გვაქვს მოცემულობა, რომ აუცილებელია უსაფრთხოების მართვის სისტემის სრულყოფა, რომელიც ამჟამად განპირობებულია მთელი რიგი მიზეზებით, რომელთაგან აღსანიშნავია შემდეგი გარემოებები − არსებული სისტემა ბოლომდე ვერ უზრუნველყოფს დარღვევათა შეფარდებითი რიცხვის კლების არსებით დინამიკას და მთავარ ფაქტორად კვლავ რჩება უსაფრთხოების მართვის არსებული პოლიტიკა. უნდა აღინიშნოს, რომ უსაფრთხოების მენეჯმენტის სისტემა და უსაფრთხოების კულტურა ერთმანეთისაგან იზოლირებულად კი არა, არამედ სისტემურად უნდა იქნას განხილული. თუ უსაფრთხოების მენეჯმენტი აღწერს უსაფრთხოების კონტროლისათვის აუცილებელ ინსტრუმენტებსა და ორგანიზაციის სისტემებს, უსაფრთხოების კულტურა კი – როგორ ფიქრობენ, შეიგრძნობენ და მოქმედებენ ადამიანები ორგანიზაციაში უსაფრთხოებასთან და მის მენეჯმენტთან მიმართებაში. კომპანიაში უსაფრთხოების თანამედროვე სისტემის შესაქმნელად აუცილებელია უსაფრთხოების კულტურის ჩამოყალიბება, როცა ადამიანები მოტივირებულნი არიან უსაფრთხო ქმედებებისკენ, უსაფრთხოების მენეჯმენტის ფუნქციის მხარდაჭერისკენ (მაგალითად, ინციდენტების და არმომხდარი ავარიების „near-misses-ის“ შესახებ ინფორმირება) და მათ ყოველდღიურ შრომით საქმიანობაში უსაფრთხოების აუცილებლობის დემონსტრირებისაკენ. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 66 თანამედროვე მიდგომა რკინიგზაზე უსაფრთხოების მართვაში არის შემდეგი − „ჩვენ ვერ დავაყენებთ ყველა კართან უსაფრთხოების ინსპექტორს, ამიტომ ყველა ხელმძღვანელი უნდა გავხადოთ უსაფრთხოების დამცველი!“. Keywords: georgian; safety; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; ადამიანური; არა; არის; ასევე; დონის; ინსპექტირების; კონტროლის; კულტურა; კულტურის; მართვის; მენეჯმენტის; მეცნიერები; მიერ; მოძრაობის; მოძრაობის უსაფრთხოების; ორგანიზაციის; ორგანიზაციული; პერსონალის; რკინიგზაზე; რკინიგზის; როგორც; რომელიც; სამუშაო; სარკინიგზო; საქართველოს; სისტემის; სხვადასხვა; ტექნიკური; უნდა; უსაფრთხოების; უსაფრთხოების კულტურის; უსაფრთხოების მართვის; ფაქტორების; ყველა; შეიძლება; შესაბამისად; შესახებ
• Current Issues, Ways, and Directions for Preservation of Biodiversity of Georgia by Zhorzholiani, Tsira; Gordadze, Emzar; Kvashilava, Anna (2025) - Microsoft Word - fullpdf07012025 Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 90 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 7 Issue 4, 2025 https://doi.org/10.52340/gs.2025.07.01.09 საქართველოს ბიომრავალფეროვნების შენარჩუნების აქტუალური პრობლემები, გადაჭრის გზები და მიმართულებები ცირა ჟორჟოლიანი1, ემზარ გორდაძე2, ანა კვაშილავა2 1ასოცირებული პროფესორი, აკადემიური დოქტორი, აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ქუთაისი.საქართველო; 2ბიოტექნოლოგიის სპეციალობის მე-2 კურსის სტუდენტი, ზუსტ და საბუნებისმეტყველო მეც. ფაკულტეტი, აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტი აბსტრაქტი საქართველო ბიომრავალფეროვნებით, ენდემიზმით და რელიექტური სახეობებით მნიშვნელოვანი ეკორეგიონია. იგი BDI-ის მიხედვით მსოფლიოში 36-ე ადგილზეა, ხოლო ABI- ის მიხედვით პირველ ადგილზე ევროპაში. იგი და მათ შორის საქართველო ბიომრავალფეროვნების ერთ–ერთი და უძველესი ცენტრია, იგი 34-ზე მეტ ცხელ წერტილთა შორის მე-15 კავკასიის (საქართველო, სომხეთი, აზერბაიჯანი, რუსეთი, თურქეთი, ირანი) და 30-ე ირან-ანატოლიის უდაბნო (საქართველო, სომხეთი, რუსეთი, თურქეთი, თურქმენეთი, ერაყი, ირანი) შეყვანილი იმ კრიტერიუმების მიხედვით როგორიცაა 1) ფლორისა Keywords: biodiversity; extinction; georgia; list; red; scientists/ქართველი; species; ადგილზეა; აქედან; გადაშენების; დღეს; იგი; მათი; მეცნიერები; მსოფლიოში; ნუსხაში; საქართველოს; სახეობა; სახეობათა; ტყე; შესახებ; წითელ
• Medieval Georgian Glazed Ceramics: Dialogue through Ornamental Motifs by Kartsidze, Nona; Ugrekhelidze, Irina; Sarava, Nino; Sulaberidze, Davit; Kuprashvili, Sulkhan (2025) - 0009- 0007-4655-4171; 4 ისტორიის დოქტორი, ქუთაისის სახელმწიფო ისტორიული მუზეუმის ფონდების მთავარი მცველი, 995 598 959 566, datosulaberi@gmail.com , ORCID: 0009-0006-5680-5328; 5 ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატი, პროფესორი, ქუთაისის აკ. წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, 995 577 13 15 23, sulkhan.kuprashvili@atsu.edu.ge ORCID: 0000-0003-0294-4956 აბსტრაქტი ქუთაისის სახელმწიფო ისტორიულ მუზეუმში დაცულია შუა საუკუნეების მოჭიქული კერამიკული ჭურჭლის ორნამენტირებული ფრაგმენტები, რომლებიც ძირითადად, ძველი ნაქალაქარის არქეოლოგიური კვლევების შედეგად იქნა აღმოჩენილი. არტეფაქტების უმეტესი ნაწილი მცენარეული, ზოომორფული, აბსტრაქტული და სხვ. ორნამენტული მოტივებითაა შემკული. წინამდებარე ნაშრომში კვლევის მიზანს წარმოადგენს ქუთაისური კოლექციის კერამიკულ ჭურჭელზე გამოსახული ასტრალურ-კოსმოგონიური ხასიათის მატარებელი სიმბოლოს – ბორჯღალისა და მბრუნავი მოტივების განხილვა, ადრეული ეპოქიდან მისი გამოვლინების, მეზობელი რეგიონების კერამიკის ორნამენტიკასთან შედარების და სხვა ძეგლებზე (მონუმენტური და მინიატურული მხატვრობა, ქვის რელიეფები, ჭედური ხატები, ქსოვილები) ანალოგების ძიებისა და პარალელების ანალიზის გზით. საკითხის კვლევისათვის გამოყენებულ იქნა მეთოდები: მხატვრული სტილის, პალიტრისა და კომპოზიციის ვიზუალური ანალიზი; ისტორიული და კულტურული ანალიზი სხვა არქეოლოგიურ აღმოჩენებთან ურთიერთკავშირის დადგენისათვის; საქართველოსა და უცხო ქვეყნების კოლექციების ნიმუშებთან შედარებითი ანალიზი და ანალოგიების ძიება. კვლევის შედეგად გამოვლინდა, რომ ბორჯღალს ძველთაგანვე იყო მნიშვნელოვანი აპოტროპეული სიმბოლო ქართულ კულტურაში, ის მზის ხატებად მიიჩნეოდა და სხვადასხვა ფორმით გამოხატული, ერთმანეთისგან განსხვავებულ მასალებში ჰპოვებდა ასახვას. ეს სიმბოლო ქართულ რეალობაში იმდენად მყარად დამკვიდრდა, რომ თანამედროვე ეტაპზეც არ დაუკარგავს აქტუალობა. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 101 უცხოური ანალოგიური მასალების მოძიებამ გამოავლინა ადგილობრივი ორნამენტის ხასიათისა და დეკორატიული სქემების ყირიმის, მცირე აზიისა და აღმოსავლურ (სამარყანდი, ქაშანი, ნიშაბური) კერამიკასთან მსგავსება. რაც უდავოდ ადასტურებს, რომ საქართველოს კერამიკული ხელოსნობა იზოლირებულად და კარჩაკეტილად როდი ვითარდებოდა, პირიქით, იგრძნობოდა კულტურათაშორისი ზეგავლენებიც და აღმოსავლეთის, დასავლეთისა და ჩრდილოეთის ქვეყნების კერამიკის საწარმოო ცენტრებთან კავშირიც. კვლევის შედეგები ხელს უწყობს საქართველოს ისტორიულ-კულტურული კონტექსტისა და მხატვრული მემკვიდრეობის უფრო ღრმად გააზრებას. საკვანძო სიტყვები: მოჭიქული კერამიკა; ბორჯღალი; მბრუნავი მოტივები; სოლარული ნიშანი; შუა საუკუნეები ქუთაისის სახელმწიფო მუზეუმის მდიდარ ფონდში დაცულია ორნამენტით შემკული მოჭიქული კერამიკის მნიშვნელოვანი კოლექცია. კოლექციაში თავმოყრილია ბოლო სამი- ოთხი ათწლეულის განმავლობაში, პროფესორ ომარ ლანჩავას ხელმძღვანელობით, ქუთაისის ციტადელის არქეოლოგიური გათხრების შედეგად მოპოვებული არტეფაქტები, რომელთა უმრავლესობა შუა საუკუნეებით თარიღდება (ქარციძე, 2010), (Kartsidze, 2023). ბორჯღალის მოტივები ხეზე კვეთილ ნიმუშებში ქართულ რეალობაში ბორჯღალი სწორედ, რომ უკვდავების გამოხატულებად გვევლინება. ეს მოტივი ხომ თავად მარადისობის სიმბოლოა, ალბათ ამიტომაც ძალზე სიცოცხლისუნარიანი გამოდგა და დღესაც სტაბილურად ინარჩუნებს აქტუალობას. თითქმის არც ერთ სხვა უძველეს ორნამენტულ კომპოზიციას თანამედროვეობაში არ აქვს ისე ფართო გამოყენება, როგორც ბორჯღალს: ის გამოყენებულია თანამედროვე ავეჯის მხატვრული დამუშავებისას; საიუველირო ნაკეთობებში; ქართული ეროვნული ფულის მონეტებზე და სხვ. ბორჯღალის მეშვეობით, თითქოს, დიალოგი მიმდინარეობს ცივილიზაციათა, კულტურათა და საუკუნეთა შორის. ქუთაისური მოჭიქული კერამიკის მბრუნავი ორნამენტული მოტივის განხილვის დასასრულს, აუცილებელია აღინიშნოს ადგილობრივი ორნამენტის ხასიათისა და დეკორატიული სქემების ყირიმის, მცირე აზიისა და აღმოსავლურ (ნიშაპური, სამარყანი, ქაშანი) კერამიკასთან მსგავსების შესახებ. რაც ადასტურებს შუა საუკუნეებში ამ რეგიონებთან საქართველოს მჭიდრო ეკონომიკური Keywords: georgian; kutaisi; orcid; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; ასევე; ბორჯღალის; ისტორიული; კერამიკის; მბრუნავი; მეცნიერები; მოჭიქული; ორნამენტის; სახელმწიფო; სისქე; სურ.; უცხოური; ფრაგმენტი; ქ.ც.; ქართული; ქუთაისის; ქუსლის; შუა; ჯამი
• Implementation of blockchain as an emerging, innovative technology for the advancement of a sustainable energy system by Pantskhava, Elene (2025) - მდგრადი ენერგეტიკული პრაქტიკა, პოლიტიკა და ტექნოლოგიები გთავაზობთ უამრავ ეკონომიკურ სარგებელს, მათ შორის ხარჯების დაზოგვას, სამუშაო ადგილების შექმნას და კონკურენტუნარიანობის გაზრდას. განახლებადი ენერგიის წყაროების მიღებამ შეიძლება შეამციროს წიაღისეული საწვავზე დამოკიდებულება, რომლებიც მგრძნობიარეა ფასების ცვალებადობისა და მიწოდების შეფერხების მიმართ. განახლებადი წყაროები, როგორიცაა მზის და ქარის ენერგია, გახდა კონკურენტუნარიანი ტრადიციული წყაროების მიმართ ბევრ რეგიონში, მოსალოდნელია ხარჯების შემდგომი შემცირება. ენერგოეფექტურობის ზომებმა ასევე შეიძლება შეამციროს ენერგიის ხარჯები ენერგიის გამოყენების ეფექტურობის გაუმჯობესებით და ნარჩენების შემცირებით. მდგრადი ენერგეტიკული ტექნოლოგიების განვითარება და დანერგვა ქმნის ახალ სამუშაო შესაძლებლობებს ისეთ ინდუსტრიებში, როგორიცაა განახლებადი ენერგია, ენერგოეფექტურობა და ენერგიის შენახვა. ბიზნესებს, რომლებიც იღებენ მდგრადი ენერგიის პრაქტიკას და ტექნოლოგიებს, შეუძლიათ შეამცირონ ენერგიის ხარჯები, გააუმჯობესონ თავიანთი რეპუტაცია და დააკმაყოფილონ მდგრადი პროდუქტებისა და სერვისების მზარდი მოთხოვნა, რაც გამოიწვევს ბაზრის წილისა და მომგებიანობის გაზრდას. მდგრადი ენერგეტიკული მომავლისკენ გადასვლამ შეიძლება დადებითი გავლენა მოახდინოს საზოგადოებრივ ჯანმრთელობაზე ჰაერის დაბინძურების შემცირებით, რაც ჯანმრთელობის მძიმე შედეგებს იწვევს. ჰაერის დაბინძურების ხარჯები გარემოზე და საზოგადოებრივ ჯანმრთელობაზე შეიძლება იყოს მნიშვნელოვანი და მდგრადი ენერგეტიკული პრაქტიკისა და ტექნოლოგიების მიღებამ შეიძლება ხელი შეუწყოს ამ ხარჯების მინიმუმამდე შემცირებას. მდგრადი ენერგეტიკული პრაქტიკისა და ტექნოლოგიების ინტეგრაციამ ასევე შეიძლება შეამციროს ენერგიის წარმოებასთან და Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 149 გამოყენებასთან დაკავშირებული გარემოზე ზემოქმედება, როგორიცაა მიწათსარგებლობის ზემოქმედება და სათბურის გაზების ემისიები. ჩვეულებრივი ენერგიის წყაროების გარემოსდაცვითი ხარჯები შეიძლება იყოს მნიშვნელოვანი და მდგრადი ენერგეტიკული პრაქტიკისა და ტექნოლოგიების გამოყენებამ შეიძლება ხელი შეუწყოს ამ ხარჯების მოგვარებას და ხელი შეუწყოს უფრო მდგრადი და გამძლე ენერგეტიკული სისტემის შექმნას. დასასრულს, მდგრადი ენერგეტიკული პრაქტიკის, პოლიტიკისა და ტექნოლოგიების განხორციელებას შეუძლია მრავალი ეკონომიკური სარგებელი შესთავაზოს, მათ შორის სამუშაო ადგილების შექმნა, ხარჯების დაზოგვა, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის გაუმჯობესება და გარემოზე ზემოქმედების შემცირება. ისეთი ტექნოლოგიების გამოყენებით, როგორიცაა ბლოკჩეინი ენერგეტიკული სისტემების ეფექტურობისა და გამჭვირვალობის გასაზრდელად, ჩვენ შეგვიძლია დავაჩქაროთ გადასვლა ენერგეტიკულ სისტემაზე, რომელიც არის მდგრადი და სარგებელს მოუტანს ეკონომიკასა და გარემოს. პოლიტიკის ცვლილებები მოიცავს ახალი რეგულაციებისა შემუშავებას და განხორციელებას, რომლებიც შექმნილია მდგრადი ენერგეტიკული პრაქტიკისა და ტექნოლოგიების და ეკონომიკური მხარდაჭერით, განახლებად ენერგიას აქვს პოტენციალი, გადააჭარბოს წიაღისეულ საწვავს კონკურენტუნარიანობით. განახლებად ენერგიაზე გადასვლა გვთავაზობს სხვადასხვა ეკონომიკურ უპირატესობას, მათ შორის ახალი სამუშაო ადგილების შექმნას მდგრადი ენერგეტიკის სექტორში, გაძლიერებულ ენერგოუსაფრთხოებას და დამოუკიდებლობას. განახლებადი ენერგიის ინდუსტრია ქმნის უამრავ დასაქმების Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 147 შესაძლებლობას წარმოებაში, ტექნოლოგიაში, მონტაჟსა და მასთან დაკავშირებულ სფეროებში. ადგილობრივად ხელმისაწვდომ განახლებად წყაროებზე გადასვლა ასევე საშუალებას აძლევს ქვეყნებს მიაღწიონ უფრო მეტ ენერგეტიკულ უსაფრთხოებას და დამოუკიდებლობას. მიუხედავად იმისა, რომ განახლებადი ენერგიის ტექნოლოგიები ხშირად გულისხმობს საწყის მაღალ ხარჯებს, მათი საოპერაციო ხარჯები რჩება დაბალი, რადგან მზე ან ქარი (როგორც საწვავის წყაროები) თავისუფლად არის ხელმისაწვდომი. დროთა განმავლობაში, ამ ტექნოლოგიებმა შეიძლება მოიტანოს ხარჯების დაზოგვა გარემოსდაცვითი სარგებელის პარალელურად. მიუხედავად ამისა, გარდამავალი პერიოდი წარმოადგენს ეკონომიკურ გამოწვევებს, რომლებიც საჭიროებს ყურადღებას. ბლოკჩეინის ტექნოლოგია ენერგეტიკული კომპანიები იყენებენ ბლოკჩეინის ტექნოლოგიას, რათა შექმნან ენერგეტიკული ვაჭრობის პლატფორმები და გაამარტივონ განახლებადი ენერგიაზე წვდომა. ბლოკჩეინი არის განვითარებადი ტექნოლოგია, რომელიც ინოვაციური გზით არის მიღებული სხვადასხვა ინდუსტრიის მიერ. ეს ტექნოლოგია მუშაობს, როგორც დეცენტრალიზებული წიგნი, რომელიც აღრიცხავს ტრანზაქციებს მუდმივი და უცვლელი სახით, რითაც საშუალებას აძლევს ქსელში ენერგიის წარმოებისა და მოხმარების გამჭვირვალე მონიტორინგს. მრავალი პროექტი იყენებს ბლოკჩეინს, რათა უზრუნველყოს ენერგეტიკული ვაჭრობა მწარმოებლებსა და მომხმარებლებს შორის, გააკონტროლოს განახლებადი ენერგიის წარმოების წარმოშობა და ხელი შეუწყოს განახლებადი ენერგიის პროექტების ინოვაციური დაფინანსების მოდელებს. განახლებადი ენერგიის წყაროების წყვეტა განახლებადი ენერგიისთვის მნიშვნელოვან გამოწვევას წარმოადგენს. ბლოკჩეინს შეუძლია დაეხმაროს ამ პრობლემის მოგვარებაში დეცენტრალიზებული ენერგო სავაჭრო ქსელების ჩართვით. როდესაც მზის პანელის მფლობელი გამოიმუშავებს ზედმეტ ენერგიას, მათ შეუძლიათ მიყიდონ იგი მეზობელ შენობებში ბლოკჩეინზე ჭკვიანი კონტრაქტების გამოყენებით. მეზობლებს, რომლებსაც დამატებითი ენერგია სჭირდებათ, შეუძლიათ მისი ყიდვა მყისიერად გამჭვირვალე ბაზარზე, რაც გამოიწვევს მინიმალურ ნარჩენებს და გაუმჯობესდება განახლებადი ენერგიის საერთო ეფექტურობა და საიმედოობა. რამდენიმე სტარტაპი, რომლებიც ხელს უწყობენ ამ ენერგო სავაჭრო ქსელებს, ამოქმედდა ნიუ-იორკში, კალიფორნიასა და ევროპის ქვეყნებში. ბლოკჩეინის კიდევ ერთი პერსპექტიული გამოყენება მდგრადი ენერგიისთვის არის განახლებადი ენერგიის სერტიფიცირება და ენერგიის წარმოშობის თვალყურის დევნება. სერტიფიცირების სისტემები, როგორიცაა განახლებადი ენერგიის სერთიფიკატები ეხმარება განახლებადი ენერგიის პროექტების დაფინანსებას, რაც საშუალებას აძლევს ბიზნესს და ინდივიდებს შეიძინონ განახლებადი ენერგიის კრედიტები. მიუხედავად იმისა, რომ გამრავლდა კვლევები მდგრადი ენერგიისა და განვითარებადი ტექნოლოგიების პოტენციალის შესახებ, ჯერ კიდევ არსებობს ცოდნის შესამჩნევი ხარვეზი ბლოკჩეინის ტექნოლოგიის ასიმილაციის შესახებ მდგრადი ენერგიის ალტერნატივებისკენ გადასვლაში. გარდა ამისა, ენერგეტიკულ პოლიტიკას, ეკონომიკურ ფაქტორებსა და ტექნოლოგიურ წინსვლას შორის ურთიერთქმედება, რომელიც ხელს უწყობს ამ გადასვლას, სრულყოფილად არ არის შესწავლილი. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 148 სურ.N1.ბლოკჩეინის მახასიათებლები; ბლოკჩეინის ტექნოლოგია განიხილება, როგორც პერსპექტიული ინსტრუმენტი ენერგეტიკის სექტორში ენერგიის გენერატორებსა და მომხმარებლებს შორის ტრანზაქციების ჩასაწერად და გასამარტივებლად. მას აქვს მრავალი პროგრამა, დაწყებული თანატოლების ენერგეტიკული ვაჭრობიდან დაწყებული ენერგიის წარმოშობის გადამოწმებამდე. განახლებადი ენერგიის ტექნოლოგიებში ინვესტიციების წახალისება და მდგრადი ენერგეტიკის სექტორის გაფართოების ხელშეწყობა საბოლოო ჯამში მიზნად Keywords: energy; georgian; scientists/ქართველი; არის; ბლოკჩეინის; განახლებადი; განახლებადი ენერგიის; ეკონომიკური; ენერგეტიკის; ენერგეტიკული; ენერგიის; მდგრადი; მეცნიერები; პოლიტიკის; რომელიც; ტექნოლოგია; ტექნოლოგიების; შეიძლება; შორის
• Role of Epithelial-Mesenchymal Transition Markers and Hormonal Receptor Expression in the Immature Polypoid Squamous Metaplasia by Svanadze, Tamar; Kepuladze, Shota; Burkadze, George (2025) - ის უფრო გამოხატული და მნიშვნელოვანია CIN დაზიანებების პროგრესირებაში, რაც მიუთითებს იმაზე, რომ EMT შეიძლება იყოს ღირებული მარკერი უფრო აგრესიული CIN-ის იდენტიფიცირებისთვის. საჭიროა დამატებითი კვლევები უფრო დიდი კოჰორტებით და ფართომასშტაბიანი კლინიკური დაკვირვებით, რათა შემდგომ დაამტკიცდეს ამ ბიომარკერების კლინიკური სარგებლობა CIN პროგრესირებისა და საშვილოსნოს ყელის კიბოს განვითარების პროგნოზირებისთვის. გამოყენებული ლიტერატურა და მათ გააქტიურებას შეუძლია საშვილოსნოს ყელის უჯრედების ქცევის მოდულირება. CIN-ის შემთხვევაში, EMT მარკერების ჰორმონულმა რეგულაციამ შეიძლება გავლენა მოახდინოს დაზიანებების განვითარებასა და პროგრესირებაზე, პოტენციურად შეცვალოს მათი რეაქცია მკურნალობაზე და გავლენა მოახდინოს ინვაზიურ კიბოზე პროგრესირების რისკზე. Keywords: cin; doi; e-კადჰერინის; emt; georgian; hpv; ipsm; scientists/ქართველი; vol; აჩვენა; ბეტა-კატენინის; ბრტყელუჯრედოვანი; ექსპრესიის; ვიმენტინის; მაღალი; მეცნიერები; პოლიპოიდური; რეცეპტორების; რომ; საშვილოსნოს; უმწიფარი; უფრო; ყელის; შეიძლება; ხარისხის
• Professional ethics in energy and soft skills by Lomsadze-Kutchava, Maya; Tsereteli, Tamar; Giorgadze, Khatuna (2025) - კონტექსტი და გავიგოთ, როგორ შეიძლება ერთ სფეროში მიღებულმა გადაწყვეტილებამ გავლენა მოახდინოს სხვებზე. კრეატიულობა ხშირად მოდის დისციპლინათშორისი მიდგომიდან. ენერგეტიკის სფეროში მომუშავე პროფესიონალებმა შეიძლება ისარგებლონ სხვა სფეროებიდან იდეების და კონცეფციების სესხებით. მაგალითად, ბუნებრივი სისტემებიდან შთაგონებული ბიომიმიკრიის კონცეფციები შეიძლება გამოყენებულ იქნას ენერგოეფექტური დიზაინის შესაქმნელად. ან, ციფრული ტექნოლოგიების სფეროდან აღებული იდეები შეიძლება გამოყენებულ იქნას ჭკვიანი ენერგეტიკული ქსელების შესაქმნელად. მოქნილობა და ადაპტაციის უნარი არის კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ასპექტი. ენერგეტიკის პროექტები ხშირად გრძელვადიანია და შეიძლება წააწყდნენ მოულოდნელ დაბრკოლებებს - იქნება ეს ტექნოლოგიური ცვლილებები, ცვალებადი რეგულაციები თუ ბუნებრივი კატასტროფები. ეფექტური პრობლემების გადამჭრელები უნდა იყვნენ მზად სწრაფად მოერგონ ახალ გარემოებებს და შეცვალონ თავიანთი მიდგომები საჭიროებისამებრ. კოლაბორაცია და გუნდური მუშაობა ასევე კრიტიკულად მნიშვნელოვანია. რთული პრობლემები იშვიათად წყდება ერთი ადამიანის მიერ. ეფექტური პრობლემების გადაჭრა ხშირად მოითხოვს სხვადასხვა უნარებისა და პერსპექტივების მქონე ადამიანების ერთად მუშაობას. ეს შეიძლება მოიცავდეს ინჟინრებს, გარემოს დამცველებს, ფინანსისტებს, Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 174 იურისტებს და თემის წარმომადგენლებს. მრავალფეროვანი გუნდი უფრო მეტად არის მზად იპოვოს ინოვაციური გადაწყვეტილებები. დატა-ანალიტიკა და მოდელირება ასევე მნიშვნელოვან როლს თამაშობს თანამედროვე პრობლემების გადაჭრაში ენერგეტიკის სფეროში. დიდი მოცულობის მონაცემების ანალიზი და რთული სცენარების მოდელირება შეიძლება დაგვეხმაროს უკეთ გავიგოთ პრობლემები და წინასწარ განვჭვრიტოთ პოტენციური გადაწყვეტილებების შედეგები. ეს შეიძლება იყოს განსაკუთრებით სასარგებლო რთული სისტემების ოპტიმიზაციისთვის, როგორიცაა ენერგეტიკული ქსელები. რისკების მართვა არის კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ასპექტი პრობლემების გადაჭრისას ენერგეტიკის სფეროში. ეს მოიცავს არა მხოლოდ პოტენციური რისკების იდენტიფიცირებას, არამედ მათი ალბათობისა და პოტენციური გავლენის შეფასებასაც. ეფექტური რისკების მართვა გვეხმარება ვიყოთ პროაქტიულები და შევიმუშაოთ სტრატეგიები პოტენციური პრობლემების თავიდან ასაცილებლად ან მათი გავლენის შესამცირებლად. ინოვაციური აზროვნება და ექსპერიმენტირების სურვილი ასევე მნიშვნელოვანია. ენერგეტიკის სფერო სწრაფად ვითარდება და ახალი ტექნოლოგიები ქმნის ახალ შესაძლებლობებს. ეფექტური პრობლემების გადამჭრელები უნდა იყვნენ მზად გასცდნენ ტრადიციულ მიდგომებს და გამოსცადონ ახალი იდეები. ეს შეიძლება მოიცავდეს პილოტურ პროექტებს ახალი ტექნოლოგიების გამოსაცდელად ან ინოვაციურ ბიზნეს მოდელებს ენერგიის მიწოდების ახალი გზების შესაქმნელად. მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს, რომ პრობლემების გადაჭრა ენერგეტიკის სფეროში ხშირად მოითხოვს გრძელვადიან პერსპექტივას. ბევრი გადაწყვეტილება, რომელსაც დღეს ვიღებთ, გავლენას მოახდენს მომავალ თაობებზე. ამიტომ, მნიშვნელოვანია გავითვალისწინოთ არა მხოლოდ მოკლევადიანი შედეგები, არამედ გრძელვადიანი მდგრადობაც - ეკონომიკური, გარემოსდაცვითი და სოციალური თვალსაზრისით. ეს მიდგომები და უნარები ერთად ქმნის საფუძველს ეფექტური და კრეატიული პრობლემების გადაჭრისთვის ენერგეტიკის სფეროში. ისინი გვეხმარება არა მხოლოდ გავუმკლავდეთ არსებულ გამოწვევებს, არამედ წინასწარ განვჭვრიტოთ და მოვემზადოთ მომავალი პრობლემებისთვის, რაც საბოლოოდ ხელს უწყობს უფრო მდგრადი და ეფექტური ენერგეტიკული სისტემების შექმნას. 5. ეს გულისხმობს არა მხოლოდ სხვების მოსმენას, არამედ მათი პოზიციების და ინტერესების ღრმად გაგებას. ხშირად, კონფლიქტები წარმოიშობა იმის გამო, რომ მხარეები ვერ უსმენენ ერთმანეთს სათანადოდ. აქტიური მოსმენით შეგიძლიათ გამოავლინოთ საერთო ინტერესები და შესაძლო კომპრომისის სფეროები. მეორე მნიშვნელოვანი ასპექტია ემპათიის უნარი. ენერგეტიკის პროექტები ხშირად ეხება მგრძნობიარე საკითხებს, როგორიცაა გარემოს დაცვა, ეკონომიკური განვითარება, ან ადგილობრივი თემების ინტერესები. ემპათიის გამოჩენით შეგიძლიათ უკეთ გაიგოთ სხვების მოტივაციები და შეშფოთებები, რაც დაგეხმარებათ უფრო ეფექტური გადაწყვეტილებების მოძებნაში. კრეატიული პრობლემების გადაჭრა არის კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი უნარი. ენერგეტიკის პროექტები ხშირად მოითხოვს ინოვაციურ მიდგომებს, რათა დააკმაყოფილოს სხვადასხვა მხარის საჭიროებები. ეცადეთ გასცდეთ ტრადიციულ აზროვნებას და მოიფიქროთ ახალი გზები, რომლებიც შეიძლება სასარგებლო იყოს ყველა მხარისთვის. Keywords: georgian; scientists/ქართველი; ადგილობრივი; არამედ; არის; ასევე; ენერგეტიკის; ერთი; ეფექტური; იყოს; კიდევ; კომპანიის; მათი; მართვა; მეცნიერები; მნიშვნელოვანია; მოითხოვს; მოიცავდეს; მხოლოდ; პრობლემების; პროექტები; პროექტის; პროფესიული; რათა; რბილი; რთული; რომ; რომელიც; სტრესის; სფეროში; ტექნიკური; უნარების; უნდა; უფრო; შეიძლება; ხშირად
• TAXONOMIC STRUCTURE OF FREE-LIVING AND PLANT PARASITIC NEMATODES IN POTATO FIELDS IN KOBULETI (AJARA, EASTERN GEORGIA) by Vadatchkoria, Tengiz; Tskitishvili, Eka; Jgenti, Lali (2025) - და ფიტოპარაზიტული ნემატოდების ტაქსონომიური სტრუქტურა თენგიზ ვადაჭკორია1 ეკა ცქიტიშვილი2 ლალი ჟღენტი3 1დოქტორანტი, ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფოუნივერსიტეტი e-mail: tengizvadatchkoria@gmail.com 2 ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის პროფესორი; ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზოოლოგიის ინსტიტუტი, მკვლევარი. e-mail: eka.tskitishvili@iliauni.edu.ge ან e.tskitishvili@gtu.ge 3 ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწოფო უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი e-mail: jgenti.lali@bsu.edu.ge აბსტრაქტი შესწავლილია ქობულეთის რაიონის (აჭარა, საქართველო) სამი სოფლის (თიკერი, ოჩხამური და ცეცხლაური) კარტოფილის ექვსი აგროცენოზის თავისუფლადმცხოვრები და ფიტოპარაზიტული ნემატოდების ტაქსონომიური სტრუქტურა. ფაუნაში ფიქსირდება თავისუფლად მცხოვრები და ფიტოპარაზიტული ნემატოდების 41 სახეობა. რეგისტრირებული ნემატოდები მიეკუთვნებიან 8 რიგს (Enoplida; Filipjev, 1929, Triplonchida Cobb, 1920; Plectida Malakhov, 1982, Dorylaimida; Pearse, 1942, Mononchida Jairajpuri, 1969, Rhabditida; Chitwood, 1933, Tylenchida Thorne, 1949; Aphelenchida; Siddiqi, 1980), 18 ოჯახს და 29 გვარს. სახეობრივი შემადგენლობის და რიცხოვნობის ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი ფიქსირდება სოფელ თიკერში: 76 ფორმა/50 გრ. ნიადაგში, ყველაზე მცირე სოფელ ოჩხამურში 34 ფორმა/50გრ ნიადაგში. შესწავლილ თანასაზოგადოებებში რიცხოვნობის და სიუხვის მიხედვით გამოირჩევიან რიგ Plectida-ს წარმომადგენლები (ტოტალური რიცხოვნობის 57,4%). და Plectida (7 სახეობა), რომლებიც ფაუნის სახეობრივი კომპოზიციის 20%, 17,4% და 15,1% შეადგენენ შესაბამისად. რიგ Dorylaimida-ში ყველაზე უხვადაა წარმდგენილი ოჯახი Qutsianematidae. Keywords: bastian; bütschli; georgian; man; nematodes; plectida; rhabditida; scientists/ქართველი; thorne; მეცნიერები; ნემატოდების; სახეობა; სახეობრივი
• Stem Cell Systems and Regeneration by Aphkhazava, David; Sulashvili, Nodar; Tkemaladze, Jaba (2025) - This review explores the heterogeneity and regulatory mechanisms governing stem cells across potency states—pluripotent, multipotent, and unipotent—emphasizing dynamic transcriptional circuits involving core factors (OCT4, SOX2, NANOG) and signaling pathways (Wnt/β-catenin, Notch, Hedgehog). Keywords: regeneration, tissue self-renewal, stem cells, asymmetric division, signaling pathways, aging, cell division temp, CRISPR-Cas9, iPSCs Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 272 Introduction Stem cell systems represent a cornerstone of modern biological and medical research due to their unique capacity for self-renewal and differentiation. Keywords: aging; cancer stem; cell differentiation; cell homeostasis; differentiation; factors; georgian; lineage; mechanisms; medicine; pluripotent; potential; regeneration; renewal; research; scientists/ქართველი; self; signaling; specific; stem cells; therapies; tissue; transcriptional; მეცნიერები
• Potential develop generation of the tomato leaf miner- Tuta absoluta (Meyrick) in Shida Kartly and Samtskhe-Javaxeti region of Georgia by Muradashvili, Eliso; Burjanadze, Medea; Tkebuchava, Zaira (2025) - და გახდა ძირითადი მავნებელი. T.absoluta გავრცელდა და დააზიანა მცენარეები როგორც სათბურებში, ასევე ღია გრუნტში. ბოლო წლებში მწერის პოპულაციის სწრაფმა ზრდამ გამოიწვია პომიდვრის მნიშვნელოვანი ზიანი საქართველოში. ზოგადად, დაბალ ზონაში და სათბურში სავეგეტაციო სეზონზე შეიძლება განვითარდეს T. absoluta -ს 10-12 თაობა. წარმოდგენილი ნაშრომის მიზანია T. absoluta-ს ფენოლოგიის დადგენა და მისი განვითარება ორ გეოგრაფიულად და კლიმატურად განსხვავებულ რეგიონში შიდა ქართლსა (550-600 მმ) და სამცხე-ჯავახეთში (1000-1100 მმ) , სადაც კვლევები ჩატარდა 2020-2024 წლებში, რათა დაგვედგინა ამ მწერის ბიოლოგიური თავისებურება და განსხვავებულობა. მინიმალურ და მაქსიმალურ ტემპერატურებზე დაფუძნებული მოდელი საიმედოდ აღწერს პოპულაციის დინამიკას, შეფასებულია, რომ T.absoluta-ს შუძლია მოგვცეს 8-10 თაობა სათბურის პირობებში, პომიდვრის კულტურაში ზამთარ-გაზაფხულზე მზარდი სეზონის განმავლობაში, ხოლო ღია გრუნტში მინდვრის კულტურებში, მავნებელი იძლევა 6-7 თაობს შიდა ქართლის პირობებში გაზაფხული-ზაფხულის პომიდვრის ნარგავებში. სამცხე-ჯავახეთის რეგიონში განსხვავებულ გეოგრაფიულ და კლიმატური პირობებში პომიდორზე ვითარდება მწერის 4-5 თაობა სათბურის პირობებში და 2-3 თაობა პომიდვრის და კარტოფილის ნარგავებში ღია გრუნტში. საკვანძო სიტყვები: Tuta absoluta, ფენოლოგია, თაობათა რაოდენობა Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 331 შესავალი პომიდვრის სამხრეთ ამერიკული მენაღმე ჩრჩილი- Tuta absoluta -ს სამშობლოდ ითვლება სამხრეთ ამერიკის ანდების რეგიონის ქვეყნები, მაგრამ ახლა მწერი გავრცელებულია ევროპასა და ჩრდილოეთ აფრიკაში, ლათინურ ამერიკაში (Cáceres, 1992; Desneuxet al., 2010; Ostrauskas and Ivinskis, 2010; Bech, 2011; Abbes et al., 2012) და ხმელთაშუაზღვისა და შავი ზღვის აუზის ქვეყნებში Kılıç, 2010, Bayram et al., 2015). Keywords: absoluta; georgian; meyrick; scientists/ქართველი; tomato; tuta; tuta absoluta; განვითარების; დღე; მატლები; მეცნიერები; მისი; მწერის; პირობებში; პომიდვრის; რაოდენობა; რეგიონში; როგორც; სრული; შემდეგ; შიდა
• Ki67, CD44, and FOXP3 as Prognostic Markers in Ovarian Immature Teratomas: Implications for Tumor Aggressiveness and Metastasis by Tavdgiridze, Nino; Tevdorashvili, George; Kepuladze, Shota; Burkadze, George (2025) - CD44 და FOXP3 (r = 0.65, p <0.05) → ღეროვან უჯრედული ფენოტიპი და იმუნური სისტემისაგან გასხლტომის მექანიზმები შეიძლება იყოს დაკავშირებული სიმსივნის აგრესიულობასთან; Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 352 საკვლევ კოჰორტას შორის, ორ შემთხვევას 1 წლიანი დაკვირვების პერიოდში განუვითარდა პერიტონეალური მეტასტაზები, ორივე კლასიფიცირებულია, როგორც G3 ხარისხის უმწიფარი ტერატომა. Ki67, CD44 და FOXP3 ექსპრესია მნიშვნელოვნად მაღალი იყო მეტასტაზურ დაზიანებების მქონე შემთხვევებში (p <0.01), რაც კიდევ ერთხელ მიუთითებს ამ მარკერების როლზე მეტასტაზური პოტენციალის შესაფასებლად. საინტერესოა, ქართველი მეცნიერები Vol. 7 Issue 1, 2025 https://doi.org/10.52340/gs.2025.07.01.30 CD44, FOXP3 და Ki67, როგორც საკვერცხის უმწიფარი ტერატომების აგრესიულობისა და მეტასტაზირების პოტენციალის პროგნოზული მარკერები ნ.თავდგირიძე; გ.თევდორაშვილი; შ.კეპულაძე; გ.ბურკაძე თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი აბსტრაქტი საკვერცხის უმწიფარი ტერატომა იშვიათი გერმინაციულ უჯრედული სიმსივნეა, რომელიც ხასიათდება სხვადასხვა ხარისხის ნეიროეპითელური დიფერენციაციითა და ავთვისებიანი პოტენციალით. ჩვენი კვლევა აფასებს Ki67-ის, CD44-ისა და FOXP3-ის როლს, როგორც სიმსივნის აგრესიულობის, პროგრესირებისა და მეტასტაზური პოტენციალის ინდიკატორებს. ჩვენი კვლევის ფარგლებში ჩატარდა რეტროსპექტული კოჰორტული კვლევა იმუნოჰისტოქიმიური ტექნოლოგიის გამოყენებით საკვერცხის უმწიფარი ტერატომის 26 შემთხვევაზე, რომლებიც დიაგნოზირებულ იქნა 2015-2025 წლებში. სიმსივნეთა დიფერენციაცია შეფასდა WHO კლასიფიკაციის მიხედვით და Ki67, CD44 და FOXP3 ექსპრესია შეფასდა ნახევრად რაოდენობრივი მეთოდის გამოყენებით. ჩატარდა კორელაციური ანალიზი მარკერებსა და სიმსივნის მახასიათებლებს შორის, როგორიცაა ნეკროზი, სიმსივნის მაინფილტრირებელი ლიმფოციტები (TILs) და მიტოზური ინდექსი. სტატისტიკური მნიშვნელობა განისაზღვრა სპირმენის კორელაციის, კრუსკალ-ვალისის ტესტისა და კაპლან- მეიერის გადარჩენის ანალიზის გამოყენებით. კვლევის შედეგებმა აჩვენა, რომ Ki67 ექსპრესია მნიშვნელოვნად გაიზარდა სიმსივნის ჰისტოლოგიური დიფერენციაციის ხარისხის მატებასთან ერთად (მედიანა: 12% G1; 35% G2 და 65% G3; p <0.001), რაც დაკავშირებულია უფრო მაღალ მიტოზურ ინდექსთან და გაზრდილ სიმსივნის აგრესიულობასთან. Keywords: cd44; doi; foxp3; georgian; grade; ki67; scientists/ქართველი; vol; ექსპრესია; იმუნური; იყო; მაღალი; მეტასტაზურ; მეცნიერები; მნიშვნელოვნად; რაც; როგორც; რომ; საკვერცხის; სიმსივნეების; სიმსივნის; უმწიფარი; უფრო; ხარისხის
• Effect of Alpha-Particle Irradiation on the Electrophysical Properties of the p-n Junction on the p-type Si+2 at.% Ge Alloy by Kurashvili, Ia; Sanaia, Ekaterine; Kitoshvili, Nino; Sichinava, Avtandil; Darsavelidze, Giorgi (2025) - Si-Ge შენადნობების ფუძეშრეებსა და p-n სტრუქტურებში სხვადასხვა ფაქტორით (დამზადების პროცესი, თერმული, მექანიკური და რადიაციული ზემოქმედება) განპირობებული დეფექტების წარმოქმნის პირობების, ურთიერთქმედებისა და ფიზიკური თვისებების მოდიფიცირების მექანიზმების კვლევას მართვადი მახასიათებლების ნახევარგამტარული p-n სტრუქტურებისა და ხელსაწყოების შესაქმნელად. ნაშრომში შესწავლილია ჩოხრალსკის მეთოდით EQ-SKJ-50HZ სისტემის სადნობ ღუმელში 𝑓𝑓 სადაც Vmax და Imax წარმოადგენენ ძაბვისა და დენის სიდიდის მაქსიმალურ მნიშვნელობებს. ალფა ნაწილაკების სხვადასხვა ფლუენსით დასხივებული p-n სტრუქტურის ვოლტ- ამპერული მახასიათებლების ცვლილებთა კანონზომიერებანი ნათლად არის ასახული ცხრილში Keywords: georgian; scientists/ქართველი; si+2ატ.%ge; ალფა; დენის; მახასიათებლების; მეცნიერები; სტრუქტურის; ფუძეშრეზე; შენადნობის
• The role of technology in the education system by Mshvildadze, Sophia; Chikviladze, Nino (2025) - როგორ შეუძლია ტექნოლოგიებს განათლების სისტემის გაუმჯობესება და როგორ უნდა მოხდეს მათი დაბალანსებული გამოყენება ეფექტური სასწავლო გარემოს შესაქმნელად. საკვანძო სიტყვები: ინოვაცია, ტექნოლოგია, განათლების რეფორმა, ციფრული სწავლება, ტექნოლოგიური უნარები, გლობალური განათლება, მომავლის სკოლა. თანამედროვე მსოფლიოში ტექნოლოგიები განათლების სისტემის განუყოფელ ნაწილად იქცა. ციფრული პლატფორმები, ხელოვნური ინტელექტი, ვირტუალური და დამატებითი რეალობა მნიშვნელოვნად ცვლიან სწავლების მეთოდებს, სწავლების ხარისხსა და განათლების ხელმისაწვდომობას. თუმცა, ტექნოლოგიების ინტეგრაცია გამოწვევებთან არის დაკავშირებული, როგორიცაა ციფრული უთანასწორობა, მონაცემთა უსაფრთხოება და პედაგოგთა მომზადების საჭიროება. ტექნოლოგიებისა და ინოვაციების სწრაფმა განვითარებამ რადიკალურად შეცვალა განათლების სფერო, რაც მოსწავლეებს, სტუდენტებსა და პედაგოგებს საშუალება აძლევს სწავლების პროცესში გამოიყენონ თანამედროვე და ეფექტური მეთოდები. ციფრული ტექნოლოგიების Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 381 ინტეგრაციამ შეცვალა ტრადიციული სასწავლო მოდელები და შექმნა ახალი შესაძლებლობები. ტექნოლოგიების გავლენა სხვადასხვა შესაძლებლობებზე შეიძლება გამოიხატოს რამდენიმე გზით. კერძოდ, ონლაინ/დისტანციური განათლება, ხელოვნური ინტელექტი, პერსონალიზებული სწავლება, ვირტუალური/დამატებითი რეალობა, ინტერაქტიული და ჭკვიანი დაფები. 1.ცხრილი შედარება ტრადიციულ და ტექნოლოგიებზე დაფუძნებულ მიდგომებს შორის. სფერო ტრადიციული მიდგომა ტექნოლოგიური მიდგომა სწავლება ტრადიციული ლექციები, წიგნები ონლაინ კურსები სწავლების ხელმისწავდომობა ფიზიკური დასწრება სავალდებულოა დისტანციური სწავლება პერსონალიზაცია ერთნაირი პროგრამა ყველა სტუდენტისთვის ინდივიდუალური სასწავლო გეგმები პრაქტიკული გამოცდილება ლაბორატორიული გაკვეთილები ვირტუალური სიმულაციები, ინტერაქტიული პროგრამები შეფასება ტესტები, გამოცდები ავტომატური შეფასება ტექნოლოგიების ინტეგრაციამ განათლებაში მრავალი სარგებელი მოიტანა, თუმცა მას თან ახლავს მონაცემთა უსაფრთხოების მთავარი გამოწვევებიც. ონლაინ გაკვეთილებზე და ელექტრონულ სესტემებზე დამოკიდებულებამ მოსწავლეთა, სტუდენტთა, პედაგოგთა და სასწავლო ორგანიზაციების მოცანემები ჰაკერული თავდასხმების, პირადი ინფორმაციის გაჟონვისა და კიბერკრიმინალის რისკის წინაში დააყენა.პრობლემის გადასაჭრელად საჭიროა როგორც ტექნოლოგიური გაუმჯობესებები, ისე განათლების პოლიტიკისა და ცნობიერების ამაღლება. ამ გზების ერთობლივი დანერგვა ხელს შეუწყობს სასწავლო გარემო იყოს უფრო მეტად დაცული და უსაფრთხო. ციფრული უთანასწორობა განათლების სფეროში ერთ-ერთ მნიშვნელოვან გამოწვევად რჩება. ის ეხება ტექნოლოგიებზე, ინტერნეტზე და ციფრულ უნარებზე უთანასწორო წვდომას, რაც პირდაპირ აისახება სასწავლო პროცესის ხარისხზე. ციფრული უთანასწორობის დაძლევის შესაძლო გამოსავალი არის: ინფრასტრუქტურული Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 382 განვითარება, უფასო ტექნოლოგიური რესურსი, ციფრული განათლება და ლოკალიზებული სასწავლო მასალების უზრუნველყოფა. ტექნოლოგიების განვითარება განათლების სისტემაში ვერ იქნება ეფექტური, თუ პედაგოგები სათანადოდ მომზადებულნი არ არიან მათი გამოყენებისთვის.პედაგოგთა გადამზადება ციფრული ტექნოლოგიების სფეროში ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წინაპირობაა თანამედროვე განათლების გაუმჯობესებისთვის. ტექნოლოგიუერი პროგრესი მხოლოდ მაშინ იქნება სასარგებლო განათლებისთვის, თუ პედაგოგებს ექნებათ საჭირო უნარები და რესურსები მისი გამოყენებისთვის. ტექნოლოგიური განათლების განვითარება პირდაპირ უკავშირდება მომავლის სკოლის კონცეფციას. მომავლის სკოლა ტექნოლოგიური განათლების გარეშე ვერ იარსებებს, თუმცა საჭიროა ბალანსის დაცვა ინოვაციებსა და ადამიანურ ფაქტორს შორის. მომავლის სკოლა არ არის უბრალოდ განათლების ახალი ფორმატი, რომელიც მოსწავლეებს ამზადებს გლობალური გამოწვევებისთვის. თანამედროვე მსოფლიოში მხოლოდ ცოდნა აღარ არის საკმარისი. საჭიროა ისეთი უნარების განვითარება, რომელიც ადამიანს საშუალებას მისცემს, იყოს მოქნილი, კრეატიული და პასუხისმგებლიანი მოქალაქე. განათლების რეფორმა უნდა იყოს მიმართული ტექნოლოგიების ინტეგრაციისკენ, მაგრამ ისეთი ფორმით, რომ მოსწავლეებსა და სტუდენტებს კრიტიკული და შემოქმედებითი უნარები განუვითარდეთ. ტექნოლოგიური განათლება გარდაუვალი მომავალია, მაგრამ მისი ეფექტური გამოყენებისთვის საჭიროა გამოწვევების გადაჭრა. მთავრობებმა, საგანმანათლებლო ინსტუტუტებმა და საზოგადოებამ ერთად უნდა იპოვონ ბალანსი ინოვაციებსა და განათლების ტრადიციულ მეთოდებს შორის. გამოყენებული ლიტერატურა 1. სანდრა ლიტონ გრეი, დევიდ სკოტი.–„სასწავლო გეგმის რეფორმა ევროპულ სკოლებში: 21-ე საუკუნის ხედვისკენ. გამომც. Mehisto Springer, 2018 2. Keywords: georgian; განათლების; მეცნიერები; სასწავლო; სწავლების; ტექნოლოგიების; ტექნოლოგიური; ციფრული
• The interest of the mass media, particularly television, in education issues in the South Caucasus countries (review of scientific articles) by Karchava-Shartava, Mariam (2025) - მარიამ ქარჩავა-შარტავა კავკასიის საერთაშორისო უნივერსიტეტი, სოციალურ და ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტი, მასობრივი კომუნიკაციის სადოქტორო საგანმანათლებლო პროგრამა; mariam.karchava-shartava@ciu.edu.ge; +995 579 02 4848 რეზიუმე ვინაიდან მასმედია მიიჩნევა იმ ძალად, რომელსაც საზოგადოებრივ აზრზე შეუძლია მოახდინოს ზეგავლენა, საინტერესოა, არასათანადო დროის გამოყოფა საეთერო ბადეში განათლების საკითხებისადმი და მწირი რაოდენობის საგანმანათლებლო გადაცემები რა ტიპის მიზეზ-შედეგობრივ კავშირშია სამხრეთ კავკასიის ქვეყნების საზოგადოების ცნობადობასა და მსოფლმხედვლობასთან. ქვემოთ მოცემული ცხრა აკადემიური ნაშრომი შეეხება განათლების საკითხებისადმი ინტერესის დონეს, როგორც მასობრივი ინფორმაციის საშუალებების, ასევე მეცნიერებისა თუ მკვლევრების მხრიდან. კვლევის ფოკუსში მოქცეულია ურთიერთკავშირი განათლების, მასმედიისა და ინტერნეტის (როგორც ინფორმაციის მოძიების ახალი ინსტრუმენტის) ურთიერთკავშირზე. ავტორები თავიანთ ნაშრომებში განიხილავენ ზემოთ ჩამოთვლილი კომპონენტების ურთიერთზეგავლენას, აღნიშნავენ იმ განმაპირობებელ ფაქტორებს, რომელთა გამოც არ/ვერ ხდება ფართო საზოგადოებისთვის ახალი ცოდნის შეთავაზება ხარისხიანი მედიაპროდუქტის სახით. უკვე ჩატარებულ კვლევებში მასობრივი კომუნიკაციების საშუალებები, კერძოდ -ტელევიზია, განიხილება იმ მძლავრ ინსტრუმენტად, რომლის მეშვეობითაც შეიძლება სწავლა-სწავლების პროცესში პროგრესირებადი პროცესების მიღება. აგრეთვე დიდი ყურადღება ეთმობა სასწავლო პროცესში ახალი მედიის ჩართვას, თუმცა არა მხოლოდ პოზიტიურ ჭრილში, არამედ მკვლევრებისთვის საინტერესოა ის უარყოფითი მხარეებიც, რომლებიც თან ახლავს ახალი მედიის ჭარბად გამოყენებას. განხილული კვლევების ანალიზის ნაწილში გამოკვეთილია ახალი მედიისა და ტელევიზიის შედარება, დასახელებულია თითოეულის ძლიერი და სუსტი მხარეები და მოცემულია რეკომენდაციები, თუ რა შემთხვევებში შეუძლია ამ მედიუმებს და ზოგადად-მასმედიას, მომხმარებლისთვის გახდეს დამხმარე ძალა და ცოდნის მიღების წყარო. ცხრავე სამეცნიერო სტატიაში ფიგურირებს შემდეგი მოცემულობა: Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 385 ა) აუდიტორიისთვის შემეცნებითი/საგანმანათლებლო ინფორმაციის არასაკმარისი მოცულობით მიწოდების პრობლემა; ბ) ინტერნეტისა და ტელევიზიის არასათანადოდ, ჭარბად გამოყენების პრობლემა; გ) მასობრივი კომუნიკაციების საშუალებების მიერ შემეცნებითი მედია-პროდუქტის არასათანადო პოპულარიზაციის პრობლემა. ეს ყოველივე მკვლევრების აზრით, იწვევს საზოგადოების გონებრივი შესაძლებლობების განვითარების შეფერხებას, ანალიტიკური უნარ-ჩვევების ჩახშობასა და ზოგადი განათლების შემცირებას. საკვანძო სიტყვები: სამხრეთ კავკასიის ქვეყნები, მასმედია, ინტერნეტი, ტელევიზია, საქართველოს ტელევიზიები, სომხეთის ტელევიზიები, აზერბაიჯანის ტელევიზიები, განათლება, განათლების საკითხები, განათლების პოლიტიკა, საგანმანათებლო გადაცემები. თემის მიზანი და ამოცანები: ნაშრომის მიზანია შეისწავლოს, გაანალიზოს და განაზოგადოს წინამდებარე კვლევების ძირითადი მიგნებები და დასკვნები და ამ ცოდნის სინთეზის შედეგად შექმნას საფუძველი ახალი კვლევებისთვის მასმედიის (კერძოდ - ტელევიზიების) და განათლების სისტემის ურთიერთკავშირის განმაპირობებელი, განმავითარებელი და შემაფერხებელი ფაქტორების შესახებ, რათა შევძლოთ აღწერილი პროცესი დავაკავშიროთ სამხრეთ კავკასიის ქვეყნების საგანმანათლებლო და მედია პრაქტიკასთან. კვლევის მეთოდები კვლევის მეთოდებიდან გამოყენებულია: - თვისებრივი კონტენტ-ანალიზი, მოდელირებული კვლვევის დიზაინის ძირითადი სტრუქტურული კომპონენტების მიხედვით. -ტექსტური წყაროებიდან შეგროვებული მონაცემების თემატური ანალიზი ნაშრომის თეორიული და პრაქტიკული მნიშვნელობა განათლებისა და მედიის ურთიერთკავშირზე, მითუმეტეს ტელევიზიის, როგორც განათლების პროცესში ჩართული და პასუხისმგებელი რგოლის, აღწერა და მის ფუნქციებზე, ამოცანებზე ვრცლად მსჯელობა გვხვდება მწირი რაოდენობის სამეცნიერო სტატიაში. ჩემს ნაშრომში ვრცლად არის განხილული მასობრივი კომუნიკაციების საშუალებით განათლების პოპულარიზიცია დადებით და უარყოფით ჭრილშიც. არ უმჯობესდება. მეორე მიზეზი – ამ სახელმწიფოებში ეთნიკური უმცირესობების წარმომადგენელი ბევრი ჯგუფი ცხოვრობს, და, – აქედან გამომდინარე, ლოგიკურად, – ადამიანთა ეს ჯგუფი უნდა ეყრდნობოდეს უცხო ენების ცოდნას, უცხო ენების ცოდნა კი ამარტივებს ინტერნეტის გამოყენებას. მათი ანალიზის მიხედვით, ამ ქვეყნებში დგას ქსელური კავშირების რთულად ჩანერგვისა და არასწორად გამოყენების პრობლემა. ავტორების დაკვირვებით, სამივე ქვეყანაში სოციალურ ფენებს შორის უთანასწრობა გაზრდილია, ხოლო ინტერნეტის შესახებ ცოდნის დაბალი დონე, მისი დანერგვასა და გამოყენებსთან აკავშირებული სირთულეებია უფრო ამძაფრებს ამ პრობლემას და მოსახლეობას ბარიერს უქმნის სოციალური და სამოქალაქო რესურსების მიღებაში. ავტორები გვთავაზობენ ტექნოლოგიების სოციალურ უთანასწორობაზე გავლენის ჰიპოთეზას, რომლის თანახმად, ინფორმაციულ-კომუნიკაციური ტექნოლოგიები სარგებელს მოუტანენ მხოლოდ იმათ, ვინც ისედაც საზოგადოების მაღალ ფენებს განეკუთვნება. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 389 განსხვავებები სოციალურ-დემოგრაფიული მახასიათებლებში, ფინანსურ ხელმისაწვდომობაში, უნარებში, ინტერესებსა და ინფრასტრუქტურაში ჯაჭვურად ასახავენ შემდგომ ეტაპებზე განსხვავებას შესაძლებლობებში, ხარჯებსა და ბარიერებში. ამიტომაც უპირატესობა ამ თეორიის თანახმად ექნება იმათ, ვისაც მეტი რესურსი აქვს. შესაძლოა პატარა ცვლილებები კაპიტალის გაფართოების და ქსელური კავშირების უფრო მარტივი წვდომის ხარჯზე, მაგრამ უთანასწორობა მაინც იგრძნობოდეს იქნება. 4. Keywords: education; georgian; media; scientists/ქართველი; ავტორები; აზრით; არის; აღნიშნავენ; ახალი; განათლების; კავკასიის; კავშირის; მაგრამ; მასობრივი; მედიის; მეცნიერები; მხოლოდ; როგორც; რომ; საბჭოთა; საგანმანათლებლო; სამეცნიერო; სატელევიზიო; ტელევიზიის; ქვეყნების; ცოდნის
• Expression patterns of hormone receptors and proliferative-apoptotic markers in cases of uterine adenomyosis, endometriosis, and endometriosis-associated carcinoma: a retrospective immunohistochemical study by Metreveli, Beka; Gagua, Davit; Kepuladze, Shota; Burkadze, George (2025) - ავლენს ჰისტოლოგიურ და მოლეკულურ მახასიათებლებს, რომლებიც დაკავშირებულია სიმსივნურ ტრანსფორმაციასთან, განსაკუთრებით ენდომეტრიოზთან ასოცირებული კარცინომის განვითარებაში. ეს კვლევა აფასებს ER, PR, Ki67, BCL2 და P53-ის იმუნოჰისტოქიმიურ ექსპრესიას ეუტოპიურ ენდომეტრიუმში, ადენომიოზში (ექტოპიურ ენდომეტრიუმში), ენდომეტრიოზში, ატიპიურ ენდომეტრიოზსა და ენდომეტრიოზთან ასოცირებულ კარცინომაში. კვლევის ფარგლებში სულ რეტროსპექტულად შესწავლილია 77 შემთხვევა. იმუნოჰისტოქიმია (IHC) ჩატარდა Leica Bond-ის ავტომატური შეღებვის სისტემის გამოყენებით ER (SP1), PR (16), Ki67 (MIB-1), BCL2 (124) და P53 (DO-7) ანტისხეულებით. ექსპრესიის დონეები რაოდენობრივად შეფასდა და სტატისტიკური ანალიზი ჩატარდა ჯგუფებში მარკერის ექსპრესიის შესადარებლად. კვლევის შედეგებმა აჩვენა, რომ ER-ისა და PR-ის აპოპტოზური დისრეგულაცია ენდომეტრიუმის პათოლოგიისა და ავთვისებიანი ტრანსფორმაციის კიდევ ერთი დამახასიათებელი ნიშანია. BCL2, ანტი-აპოპტოზური ცილა, ჩვეულებრივ ჭარბად არის ექსპრესირებული ჰორმონებით განპირობებული ენდომეტრიუმის დარღვევების დროს, რაც ხელს უწყობს უჯრედების გადარჩენას და მკურნალობის რეზისტენტობას. თუმცა, ბოლოდროინდელი აღმოჩენები ვარაუდობენ, რომ BCL2-ის ექსპრესია მცირდება ატიპური და ნეოპლაზიური ენდომეტრიოზის დროს, რაც მიუთითებს ცვლის აპოპტოზურ დისრეგულაციასა და სიმსივნურ პოტენციალს. სიმსივნის სუპრესორი P53, გენის სტაბილურობის მთავარი რეგულატორი, მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ენდომეტრიუმის ქსოვილებში ავთვისებიანი ტრანსფორმაციის პრევენციაში. ენდომეტრიოზთან ასოცირებული კარცინომების 30-50%-მდე ავლენს P53-ის ცვალებად ექსპრესიას, რაც მიუთითებს მის მონაწილეობაზე ადრეულ ონკოგენურ ცვლილებებში[8], [9]. Keywords: doi; endometriosis; georgian; ihc; ki67; p53; scientists/ქართველი; vol; ადენომიოზის; ატიპიური; აჩვენა; ენდომეტრიოზთან; ენდომეტრიოზი; ექსპრესია; მეცნიერები; მნიშვნელოვნად; რაც; რომ; საშუალოდ
• International relations and sustainable energy development by Pantskhava, Elene; Jishkariani, Maka (2025) - და ტრანსნაციონალური თანამშრომლობა სხვადასხვა აქტორებს შორის. გარდა ამისა, პარტნიორობისა და თანამშრომლობის ინსტიტუციონალიზაცია მდგრადი განვითარების მიზნების მისაღწევად ხელს უწყობს საერთაშორისო საზოგადოების კოორდინირებულ მენეჯმენტს საჯარო და კერძო პოლიტიკისა და საერთაშორისო და მცენარეულობის დაკარგვაში. გარდა ამისა, არსებობს საკვებისა და კვებისათვის შეზღუდული ხელმისაწვდომობის, აგრეთვე ნიადაგის ეროზიის გაზრდის პოტენციალი. ზოგიერთ პროცესს შეიძლება ჰქონდეს შეუქცევადი შედეგები დათბობის დაბალ დონეზე სხვა პროცესებთან შედარებით. რისკების ასეთი პროგნოზების შესაბამისად, შესაძლო ცვლილებებმა შეიძლება Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 414 საფრთხე შეუქმნას კვების სისტემებს, ადამიანისა და ეკოსისტემის ჯანმრთელობას, საარსებო წყაროს, ინფრასტრუქტურის სიცოცხლისუნარიანობას და მიწის ღირებულებას. დღეს, საერთაშორისო თანამეგობრობის ქვეყნების უმრავლესობა ერთობლივად ახორციელებს დამატებით პოლიტიკას კლიმატის ცვლილებისა და განვითარების, ზრდისა და მდგრადობის მიღწევისთვის 2030 წლის დღის წესრიგის განხორციელების გზით. ამასთან დაკავშირებით, შეიძლება აღინიშნოს, რომ მდგრადი განვითარების კონცეფციის შინაარსი კონსოლიდირებულია გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ფარგლებში სხვადასხვა მრავალმხრივი ინიციატივების მეშვეობით. დასკვანა საერთაშორისო ურთიერთობებში მდგრადი განვითარების ამოსავალი წერტილი არის მულტილატერალიზმი Keywords: development; georgian; jishkariani; scientists/ქართველი; არის; განვითარების; გარემოს; გლობალური; დღის; ეკონომიკური; ინიციატივები; მდგრადი; მდგრადი განვითარების; მეცნიერები; მიზნების; რაც; რომლებიც; საერთაშორისო; სოციალური; უნდა; ურთიერთობების; უსაფრთხოების; შეიძლება
• Prevention and Treatment of Posterior Capsule Opacification Following Artificial Lens Implantation by Kamushadze, Grigor; Shengelia, Davit; Gorgadze, Gigi; Shengelia, Bacho (2025) - აგრეთვე, უკანა სუბკაფსულური კატარაქტა შესაძლოა განვითარდეს მეორადად, უხშირესად ვლინდება მაღალი ახლომხედველობის მქონე, დიაბეტიკ, სტეროიდების ხანგრძლივ მომხმარებელ პირებში. ჩამოთვლილი ნებისმიერი ტიპის კატარაქტის დროს მკურნალობის ერთადერთი გზა ქირურგიული ჩარევაა. კატარაქტის ქირურგიული მკურნალობის თანამედროვე მეთოდით, რომელიც არსებული ბროლის ფაკოემულსიფიკაციასა (ულტრაბგერის საშუალებით დაშლა და ასპირაცია) და ხელოვნური ბროლის იმპლანტაციას გულისხმობს, იქმნება ბროლის კაფსულური ჩანთა, წარმოდგენილი წინა კაფსულის ნაწილითა და მთლიანი უკანა კაფსულით. შექმნილი ჩანთა რჩება in situ, გამოჰყოფს ერთმანეთისგან მინისებრ სხეულსა და წყალწყალა ნამს და ძირითად შემთხვევებში სწორედ მასში თავსდება ხელოვნური ბროლი. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 426 კაფსულური ჩანთის შექმნა იძლევა სინათლის თავისუფლად გატარების შესაძლებლობას გამჭვირვალე ხელოვნური ბროლისა და თხელი აცელულური უკანა კაფსულის გავლით. აღწერილი ქირურგიული მიდგომისას, ბროლის ფაკოემულსიფიკაციის შემდეგ დარჩენილი მისი ეპითელური უჯრედები მიგრირებს უკანა კაფსულაზე და ქირურგიული ტრავმის საპასუხოდ იწყება შეხორცებითი, ფიბროზული პროცესი, რომლის შედეგიც გახლავთ მეორადი კატარაქტის, იგივე ბროლის უკანა კაფსულის შემღვრევის განვითარება. ამდენად, იგი სწორედ კატარაქტის სამკურნალოდ ქირურგიული ჩარევის შემდეგ ეპითელური უჯრედების პროლიფერაციის შედეგია. მეორადი კატარაქტა  პოლიმეთილ მეტაკრილატის მასალისაგან იყო დამზადებული პირველი ხელოვნური თვალშიდა ბროლი, გადანერგილი 1949 წელს, თუმცა იგი მალევე ჩანაცვლდა სხვა მასალით, რადგან იგი ერთნაწილიანი და ნაკლებელასტიურია და შესაბამისად, მცირე განაკვეთში მისი იმპლანტირება შეუძლებელია;  სილიკონის ხელოვნური ბროლები შეიქმნა ელასტიურობის დახმარებით მათი ოპტიკური ნაწილის დიამეტრზე მცირე ზომის განაკვეთში იმპლანტაციის შესაძლებლობის მიზნით. ისინი ჰიდროფობურია და 3 ძირითადი ნაწილისაგან შედგება. მათი ძირითადი „მინუს- მახასიათებელი“ მეორადი კატარაქტის განვითარების რისკის Keywords: capsule; cataract; doi; georgian; lens; opacification; posterior; scientists/ქართველი; yag; ბროლები; ბროლის; კატარაქტის; კაფსულის; მეორადი; მეცნიერები; ოპერაციიდან; უკანა; ქირურგიული; შემთხვევაში; შემღვრევის; წლის; ხელოვნური; ჰიდროფილური
• Immunohistochemical Analysis of SOX2, Ki67, and p53 Expression in the Progression of Barrett’s Esophagus to Esophageal Adenocarcinoma by Meshveliani, Paata; Didava, George; Tomadze, Gia; Kepuladze, Shota; Burkadze, George (2025) - ამ კვლევის შედეგებმა შეიძლება მოგვაწოდოს ახალი შეხედულებები მოლეკულური გზების შესახებ, რომლებიც წარმართავს BE-ს პროგრესირებას და რაც თავის მხრივ სამომავლოდ გამოავლენს დამიზნებით თერაპიულ სტრატეგიებს, რომლებიც მიმართულია ავთვისებიანი ტრანსფორმაციის თავიდან ასაცილებლად. მასალა და მეთოდები კვლევა წარმოადგენს რეტროსპექტულ კოჰორტულ კვლევას, რომლის ფარგლებშიც გამოყენებულია თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის (თსსუ) პათოლოგიის სასწავლო სამეცნიერო და დიაგნოსტიკური ლაბორატორიის არქივიდან მოპოვებული ფორმალინში ფიქსირებული პარაფინით ჩაყალიბებული ქსოვილის ნიმუშები, რომელიც მოიცავს 2015 წლიდან 2025 წლამდე დიაგნოსტირებულ შემთხვევებს. სულ 90 შემთხვევა შეირჩა ჰისტოპათოლოგიური დიაგნოზის და კლინიკური მონაცემების ხელმისაწვდომობის საფუძველზე. საკვლევი ჯგუფები განისაზღვრა შემდეგნაირად: ნორმალური საყლაპავის ბრტყელი ეპითელიუმი (საკონტროლო ჯგუფი) (n=15), რეფლუქს დაავადება (n=15), არადისპლაზიური ბარეტის საყლაპავი (n=15), დაბალი ხარისხის დისპლაზია (n=15), მაღალი ხარისხის დისპლაზია (n=15) და საყლაპავის ადენოკარცინომა (n=15). ცვლილებების თანმიმდევრობით. მოლეკულური ცვლილებები, რომლებიც მონაწილეობს ამ ტრანსფორმაციაში, ბოლომდე არ არის კარგად შესწავლილი. ჩვენი კვლევა ავლენს SOX2, Ki67 და p53-ის ექსპრესიის თავისებურებებს ბარეტის საყლაპავის პროგრესირების სხვადასხვა ეტაპებზე იმუნოჰისტოქიმიური კვლევის ტექნოლოგიის გამოყენებით. კვლევის ფარგლებში ჩატარებულია რეტროსპექტული კოჰორტული ანალიზი 90 ფორმალინში ფიქსირებულ და პარაფინით ჩაყალიბებულ (FFPE) ქსოვილის ნიმუშზე პაციენტებიდან, რომლებიც დიაგნოსტირებული იყვნენ ექვს საკვლევ ჯგუფად: ნორმალური საყლაპავის ბრტყელი ეპითელიუმი (n=15), რეფლუქსური დაავადება (n=15), არადისპლასზიური BE (n=15, მაღალი ხარისხის (n=15), დაბალი ხარისხის (n=15) დისპლაზია და საყლაპავის ადენოკარცინომა (EAC, n=15). Keywords: barrett; doi; esophagus; georgian; ki67; n=15; p53; p53-ის; scientists/ქართველი; sox2; sox2-ის; vol; ადენოკარცინომის; აჩვენა; ბარეტის; დაავადების; დაბალი; დისპლაზიის; ექსპრესია; მაღალი; მეცნიერები; რაც; რომ; რომელიც; საყლაპავის; უჯრედების; ხარისხის
• The relationship between the color and shape of the ornament and the structure of the knitted fabric by Pailodze, Nato; Gvetadze, Anazor; Davituliani, Ani; Mzarelua, Nini (2025) - ლაქების და სხვადასხვა ფერის შტრიხების და მათ შორის კონტრასტის ზომებზე სიღიავის, გაჯერებულობის და ფერის ტონის, ნახატის ელემენტებს შორის ინტერვალებსა და მანძილზე, რომელიც რეკომენდირებული არის ტრიკოტაჟის ტილოსათვოის ან მისგან დამზადებული ნაკეთობისათვის. ფერთა სივრცობრივი შერევის მოვლენის წყალობით, ორი ან რამდენიმე ფერის არსებობის შემთხვევაში შეიძლება მივიღოთ ფერთა ელფერების სიმრავლე, მათი რიცხვი დამოკიდებული იქნება ფერადი მარყუჟების განლაგების სიმჭიდროვეზე, ფერთა კომბინაციაზე და მათ რაოდენობრივ თანაფარდობაზე. ამ მოვლენის გამოყენებით, დიზაინერს შეუძლია ორნამენტულ ტილოზე მიიღოს ფერთა მდიდრული მრავალფეროვნება. მისი გამოყენება განსაკუთრებით მიზაშეწონილია როცა შეზღუდულია ფერადი ძაფებისა და ნართის არჩევანი. როდესაც სხვადასხვა ფერის ლაქები (ზოლები, წერტილები, ფიგურები), რომლებიც მონაწილეობენ ფერთა სივრცობრივი შერევის ეფექტის წარმოქმნაში, სიღიავით (ასევე გაჯერებულობით და ფერის ტონით) ძლიერ კონტრასტირებენ ერთმანეთში, შერევის ეფექტი Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 453 ვლინდება უფრო შორ მანძილზე, და პირიქით, სიღიავის კომპონენტების დაახლოებისას - შერევის ეფექტი ჩანს უფრო ახლო მანძილიდან. ამიტომ შეიძლება დავასკვნათ, რომ ფერთა შერევის ყველაზე კარგი ეფექტი ერთნაირი სიღიავის კომპონენტების დროს მიიღწევა. ფერი ხშირად იცვლება მეზობელი ფერის ზეგავლენის შდეგად, ხდება ე.წ. ოპტიკური შერევა. ამ მნიშვნელოვან ფაქტორს ითვალისწინებენ კომპოზიციის დროს (მაგალითისათვის ლურჯ ფონზე წითელი ფერი შორიდან აღიქმება როგორც მელ-ნისფერი). და ქმნის ფერთა სისტემას. ფერთა სივრცობრივი შერევის ეფექტი ხშირად გამოიყენება საფეიქრო და სატრიკოტაჟო ორნამენტებში, რომლებშიც სხვადასხვა ფერის ძაფების ან ნართის გადახლართვის გზით წარმოიქმნება ნახატი. ტრიკოტაჟს თავისი სტრუქტურიდან გამომდიანრე აქვს სივრცითი აღნაგობა რაც გავლენას ახდენს ფერის აღქმაზე. ტრიკოტაჟზე გამოსახულ ორნამენტზე მცირე მანძილიდან დაკვირვებისას ჩანს ცალკეული სხვადასხვა ფერის ძაფები და მარყუჟები, მაგრამ მანძილის გადიდების შემთხვევაში, ისინი აღარ ჩანან, და ჩანს მხოლოდ ორნამენტის ნახატი შესაბამისი ფერით. ნაშრომში წარმოდგენილია ტრიკოტაჟის სტრუქტურის მისი წარმომქმნელი მარყუჟების, ნართის სტრუქტურისა Keywords: color; georgian; scientists/ქართველი; არის; მეცნიერები; ორნამენტის; როგორც; სხვადასხვა; ტილოს; ტრიკოტაჟის; ფერთა; ფერის; შეიძლება; შერევის; ხლართის
• Occupational Health and Safety Standards and Issues in the Construction Sector by Kakhidze, Luka; Razmadze, Nana; Ratiani, Nino; Qitoshvili, Mzia; Gumberidze, Nutsa (2025) - უსაფრთხოების ლოგო აშშ-ში გარემოს დაცვის ორგანო (EPA): EPA ადგენს რეგულაციებს და სტანდარტებს, რათა დაიცვას ადამიანის ჯანმრთელობა, გარემო დაბინძურებისა და საშიში ნივთიერებებისგან. ის ეხება ისეთ საკითხებს, როგორიცაა ჰაერის ხარისხი, წყლის ხარისხი, ნარჩენების მართვა და ქიმიური უსაფრთხოება. ევროკავშირი: სამუშაოზე უსაფრთხოებისა და ჯანმრთელობის ევროპული სააგენტო EU-OSHA ხელს უწყობს სამუშაო ადგილის უსაფრთხოებისა და ჯანმრთელობის გაუმჯობესებას ევროკავშირის მასშტაბით. ის უზრუნველყოფს, კვლევას შრომის უსაფრთხოებისა და ჯანმრთელობის სხვადასხვა თემებზე და მხარს უჭერს ევროკავშირის დირექტივებისა და რეგულაციების განხორციელებას. REACH რეგულაცია: (ქიმიური ნივთიერებების რეგისტრაცია, შეფასება, ავტორიზაცია და შეზღუდვა) არის ყოვლისმომცველი რეგულაცია, რომელიც არეგულირებს ქიმიკატების წარმოებას და გამოყენებას ევროკავშირში. ის მიზნად ისახავს ადამიანის ჯანმრთელობისა და გარემოს დაცვას ქიმიურ ნივთიერებებთან უსაფრთხო მუშაობასა და მართვის უზრუნველყოფას. (სურათი 2) Microsoft Word - fullpdf07012025 Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 473 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 7 Issue 1, 2025 https://doi.org/10.52340/gs.2025.07.01.45 შრომის უსაფრთხოების სტანდარტები და სამშენებლო სექტორის გამოწვევები ლუკა კახიძე1, ნანა რაზმაძე2, ნინო რატიანი3, მზია ქიტოშვილი4, ნუცა გუმბერიძე5 1საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, ,,შრომის უსაფრთხოებისა და საგანგებო სიტუაციების მართვის“ დეპარტამენტი, დოქტორანტი, Luka.kakhidze@gmail.com 2საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, ,,შრომის უსაფრთხოებისა და საგანგებო სიტუაციების მართვის“ დეპარტამენტი, პროფესორი, n.razmadze@gtu.ge 3საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, ,,შრომის უსაფრთხოებისა და საგანგებო სიტუაციების მართვის“ დეპარტამენტი, პროფესორი, n.ratiani@gtu.ge 4საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, ,,შრომის უსაფრთხოებისა და საგანგებო სიტუაციების მართვის“ დეპარტამენტი, ასოცირებული პროფესორი, m.qitoshvili@gtu.ge 5საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, ,,ფილოსოფიისა და საზოგადოებასთან ურთიერთობის“ დეპარტამენტი, ასოცირებული პროფესორი, nutsa.gumberidze@gmail.com რეზიუმე სამშენებლო სექტორი ეკონომიკის ძირითადი დარგია, ჰყავს სხვადასხვა სპეციალობებისა და კვალიფიკაციის უამრავი დასაქმებული, თითმის ყველა სამუშაო დაკავშირებულია მძიმე ტრავმებთან და პროფესიულ დაავადებებთან. აქედან გამომდინარე, უბედური შემთხვევების სტატისტიკურ მაჩვენებლებში მუდმივად იკავებს წამყვან პოზიციას. ახალი საკანონმდებლო რეგულაციების მოთხოვნები სავალდებულოა დამსაქმებელთა და დასაქმებულთა ნებისმიერი წრისათვის. 2023 წელს სამუშაო სივრცეში მომხდარი ფატალური უბედური შემთხვევების რაოდენობამ 34შეადგინა, რომელშიც მხოლოდ მამრობითი სქესის წარმომადგენლები იყვნენ და აქედან 21 უშუალოდ მშენებლობაზე მოდის. შესაბამისად, მეტია მძიმე და კიდევ უფრო მეტი საშუალო სიმძიმის ტრავმები. ჯანმრთელობის, უსაფრთხოებისა და გარემოს მენეჯმენტი მშენებლობაში მოიცავს კრიტიკულ და მიუკერძოებელ მიდგომას სამშენებლო საქმიანობასთან დაკავშირებული რისკების იდენტიფიცირების, შეფასების და შემცირების მიზნით. იგი მოიცავს პრაქტიკის ფართო სპექტრს, რომელიც შექმნილია სამუშაო ადგილზე ავარიების, პროფესიული დაავადებების და გარემოზე ზემოქმედების თავიდან ასაცილებლად. შრომის უსაფრთხოების მართვის სისტემები აერთიანებს პოლიტიკას, პროცედურებს, ტრენინგს და მონიტორინგის მექანიზმებს უსაფრთხოების რეგულაციებისა და სტანდარტების შესაბამისობის Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 474 უზრუნველსაყოფად, უსაფრთხოების კულტურის ხელშეწყობიასა და სამშენებლო ინციდენტების მინიმუმამდე დაყვანას. შრომის უსაფრთხოების როლი მშენებლობაში მრავალმხრივი და სვალდებულოა. მისი ძირითადი მიზანია დაიცვას დასაქმებულთა ფიზიკური კეთილდღეობა. ეს გულისხმობს უსაფრთხო სამუშაო პირობების უზრუნველყოფას, შესაბამისი პერსონალური დამცავი აღჭურვილობის უზრუნველყოფას და სასწავლო პროგრამების განხორციელებას, რათა გაზარდოს მუშაკების ინფორმირებულობა და კომპეტენცია პოტენციურ საფრთხეებთან მიმართებაში. ეფექტური მენეჯმენტი ასევე მოიცავს უბნის რეგულარულ ინსპექტირებას, რისკების შეფასებას და საგანგებო სიტუაციებზე რეაგირების პროცედურების ჩამოყალიბებას ნებისმიერი ინციდენტის დროულად მოსაგვარებლად, რომელიც შეიძლება წარმოიშვას ამა თუ იმ სამუშაო სივრცეში. შრომის უასფრთხოება მშენებლობაში ვრცელდება გარემოს დაცვაზეც. სამშენებლო საქმიანობამ შეიძლება უარყოფითად იმოქმედოს ბუნებრივ გარემოზე. გარემოსდაცვითი მენეჯმენტის გეგმები შემუშავებულია ჰაერის, წყლისა და ნიადაგის ხარისხზე სამშენებლო საქმიანობების მავნე ზემოქმედების შესამცირებლად, რითაც უზრუნველყოფს გარემოს დაცვასა და მის მოფრთხილებას. თანამედროვე გაუმჯობესებული კანონმდებლობისა და დარგობრივი სტანდარტების დაცვა, გარდა უსაფრთხოებისა, მორალური და ეთიკური პრინციპების მოთხოვნაა,იგი ხელს უწყობს სამშენებლო კომპანიების პოზიტიურ რეპუტაციას, აძლიერებს კონკურენტუნარიანობას და ხელს უწყობს მათი მომავალი პროექტების წარმატებულგანხორციელებას. საკვანძო სიტყვები: უსაფრთხოება, ლეტალობის სტატისტიკა, რისკები, რეგულაციები, სტანდარტები. შრომის უსაფრთხოება ნებისმიერი ეკონომიკური სფეროსათვის აუცილებელი პირობაა, რათა შეიქმნას დასაქმებულთათვის უსაფრთხოსამუშაო გარემო. ორგანიზაციები აყალიბებენ შრომის უსაფრთხოების და გარემოს მართვის სისტემებს, ატარებენ რისკების შეფასებას, ახორციელებენ კონტროლის ზომებს და ერთვებიან მუდმივ გაუმჯობესების მცდელობებში შრომის უსაფრთხოების მიზნების მისაღწევად და მარეგულირებელი მოთხოვნების შესასრულებლად. შრომის უსაფრთხოების პერსონალი, მათ შორის ჯანდაცვისა და უსაფრთხოების ოფიცრები, გარემოსდაცვითი ინჟინრები და შესაბამისი სპეციალისტები, გადამწყვეტ როლს ასრულებენ შრომის უსაფრთხოების სრულყოფილების ხელშეწყობასა და პოზიტიური შედეგების მოპოვებაში როგორც ადამიანებისთვის, ასევე პლანეტისთვის. ჯანმრთელობის, უსაფრთხოებისა და გარემოს დაცვის მენეჯმენტის მთავარი ასპექტია უზრუნველყოს შრომის უსაფრთხოების სისტემების იმპლემენტაცია სამუშაო გარემოში. ქვემოთ ჩამოთვლილია ის ელემენტები, რომელიც ხელს უწყობს შრომის უსაფრთხოების ეფექტურ მენეჯმენტირებას:  რისკის მართვა: სამუშაო სივრცეში საფრთხეებისა და რისკების შეფასება, რის შემდგომაც ხდება სამუშაოების პრევენციული ღონისძიებების განსაზღვრა და ამა თუ იმ რისკის მართვის სისტემის ჩამოყალიბება, რომელიც ხელს შეუწყობს ჯანსაღი და Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 475 უსაფრთხო გარემოს შექმნას ამა თუ იმ ეკონომიკურ სფეროში. რისკების შეფასების დოკუმენტი აუცილებელია თანხვედრაში იყოს კანონმდებლობასა და რეგლამენტებთან. Keywords: construction; georgian; safety; scientists/ქართველი; გარემოს; დაცვის; მათ; მართვის; მეცნიერები; მშენებლობაში; რათა; რომელიც; საგანგებო; სამუშაო; სამშენებლო; უსაფრთხოების; შრომის
• Development of Technology for Processing pf Fine-Grained Fraction of Chiatura Manganese Ore by Talakhadze, Demur; Abshilava, Anzor; Tevzadze, Darejan; Dolidze, Nana; Ghughunishvili, Neli; Guruli, Tamar (2025) - შლამებიდან მანგანუმის ფრაქციის ამოკრეფის მიზნით ჩატარებული კვლევები, დღესდღეობით არ იძლევა საშუალებას სრულყოფილად ამოკრეფილი იქნას სასაქონლო პროდუქცია. ნაშრომში განხილულია მანგანუმის შლამების გამდიდრების სრულყოფილი ტექნოლოგიის შემუშავების მიზნით ჩატარებული კვლევის შედეგები. კვლევის შედეგად შემუშავებული ტექნოლოგიით შლამებიდან მანგანუმის შემცველობით 13.7 %, მიღებულია მანგანუმის მე-3 ხარისხის კონცენტრატი გამოსავლით ოპერაციიდან 25.22 %, მანგანუმის შემცველობით 37.8 %, ამოკრეფით 69.6 %. ამრიგად ჩატარებული კვლევების საფუძველზე დადგინდა, რომ მანგანუმის შლამებიდან მანგანუმის შემცველობით 13.7 % ცენრიდანულ კონცენტრატორზე გამდიდრებით შემდეგი პარამეტრებით: გამათხევადებელი წყლის რაოდენობა 4.5 ლ/წთ, ცენტრიდანული ველის სიდიდე 75.1 G მიიღება მანგანუმის III ხარისხის კონცენტრატი მანგანუმის შემცველობით 37.8 Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 489 %, ოპერაციიდან ამოკრეფით 69.6 %, რომელიც საშუალებას იძლევა მკვეთრად გაუმჯობესდეს შლამების გამდიდრების ტექნოლოგიური მაჩვენებლები, რის ხარჯზე შემცირდება დანაკარგები და გაუმჯობესდება მდ. ყვირილას და რიონის აუზების ეკოლოგიური მდგომარეობა. ლიტერატურა 1. Keywords: georgian; manganese; კონცენტრატი; მადანი; მანგანუმის; მეცნიერები; საწყისი; ტექნიკური უნივერსიტეტი; შლამების
• The Constitutional and Legal Mechanism for the Protection of Human Rights: The Experience of Azerbaijan in Comparison with Russia, Ukraine, and Georgia by Yusifova, Elvira (2025) - Предложения по реформе Конституции Азербайджанской Республики - Внести в ст. 24 указание на непосредственное действие прав и свобод; - Включить в ст. 130 механизм индивидуальной конституционной жалобы; - Уточнить в ст. 151 приоритет международных правовых актов в области прав человека; - Закрепить в Конституции право на бесплатную юридическую помощь; - Обеспечить несменяемость и независимость судей, а также прозрачную процедуру их назначения. yusifovaelvira@mail.ru Аннотация: В статье представлен сравнительно-правовой анализ конституционных гарантий прав человека в четырёх странах постсоветского пространства: Азербайджане, России, Украине и Грузии. Keywords: georgian; scientists/ქართველი; баку; конституционное; конституция; международных; норм; прав; правовой; также; украины; человека; მეცნიერები
• The Development of Intelligent Case Management Systems by Bosikashvili, Zurab; Bejanishvili, Lolita (2025) - Sp  S is a subset of a set of case data object states, A is a subset of a set activities, G  S is a goal subset of a set of case data object states. Keywords: attributes; case; case management; data; georgian; management; model; objects; rules; set; state; system; validation; მეცნიერები
• Features of Coexistence of Power and Opposition in Georgia by Tukvadze, Avtandil; Abzianidze, Akaki; Gelashvili, Elena (2025) - ლიბერალიზმის და კონსერვატიზმი სალანძღავ კონტექსტში გამოიყენება (მაგ; „ლიბერალური ფაშიზმი“) და ოპოზიცია ხელისუფლების საურთიერთობო ლექსიკაში დემოკრატიისათვის დამახასიათებელი ტერმინები (კონსენსუსი, თანამშრომლობა, ურთიერთპატივისცემა, ურთიერთსარგებლობა) თითქმის არ იხმარება. ასპარეზზე გამოვიდნენ ე.წ. „ტოტალიტარული პიროვნებები“, რომლებიც პოლიტიკურ პროცესებს, მართალ–მტყუანის, თეთრისა და შავის, მოღალატე–პატრიოტის ტერმინოლოგიით ახასიათებენ. ადრე, მსგავსმა პოლიტიკურმა დაპირისპირებამ ქვეყანა სამოქალაქო დაპირისპირებამდე მიიყვანა, მართალია დღეს ინსტიტუტები და რესურსები ქვეყანას განსხვავებული აქვს, მაგრამ კონსენსუსის მიღწევა აუცილებელია, წინააღმდეგ შემთხვევაში დაზარალდება ეროვნული ინტერესები. საკვანძო სიტყვები: ხელისუფლება, ოპოზიცია, კონსენსუსი, ლიბერალიზმი, კონსერვატიზმი, ინტერესები. შესავალი ელიტა საზოგადოების ფუნქციონირების აუცილებელი ელემენტია, საზოგადოების დაყოფა მმართველ უმცირესობად და მმართულ უმრავლესობად ელიტიზმის ამოსავალი დებულებაა, რომლის მართებულობაც დასტურდება ისტორიული განვითარების კანონზომიერებით. შესაძლოა დავეთანხმოთ ვ. პარეტოს მოსაზრებას, რომ ისტორიის მამოძრავებელი ძალას Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 515 წარმოადგენს ელიტების მონაცვლეობა–ცირკულაციის პროცესი, ყოველ შემთხვევაში, რაც საუბარი აღარ გვიხდება კლასობრივი ბრძოლის მარქსისტულ თეორიაზე, რომელიც მართლაც გადამწყვეტ როლს თამაშობდა საყოველთაო კეთილდღეობისა და სამართლებრივი სახელმწიფოების ჩამოყალიბებამდე წინა საუკუნეებში. პოლიტიკური ელიტა განმსაზღვრელ გავლენას ახდენს პოლიტიკური პროცესების განვითარებაზე, ეკონომიკაზე, დემოკრატიზაციის პროცესზე და ამის ნთელი დადასტურებაა საქართველოს უახლესი ისტორია: წარუმატებლობები ქვეყნის მოდერნიზაციის გზაზე, უპირატესად ელიტების კვალიფიკაციას უკავშირდება, „დემოკრატია თეორიაში“, რიტორიკის სფეროში რჩება, ხოლო ელიტების შერჩევის კრიტერიუმები კვლავ ლიდერისადმი ერთგულებაა და მთლიანად უარყოფილია პროფესიონალიზმისა და იდეოლოგიური ორიენტირების საკითხი; საერთო, რაც აერთიანებს გარდამავალი პერიოდის ელიტებს არის ერთი ლიდერის მიმართ უსიტყვო მორჩილება; საბჭოთა წარსულის დემონსტრაციული უარყოფის მიუხედავად, გამსახურდიას, სააკაშვილისა და ივანიშვილის დროს მაღალ თანამდებობებზე დანიშვნის მთავარი კრიტერიუმი ლიდერისა და მფარველისადმი ერთგულება რჩება და არა პროფესიული თვისებები ან თუნდაც იდეოლოგიური საერთოობა. როგორც ამერიკელმა ავტორებმა აღნიშნეს, „პოსტკომუნისტური და განვითარებადი სამყაროს დიდ ნაწილზე კლიენტელიზმის, კორუფციისა და პატრიმონიალიზმის მექანიზმები თანაარსებობს (და ხშირად ძირს უთხრის) Keywords: georgian; georgian scientists/ქართველი; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; ამის; არა; არის; არჩევნების; ასევე; აქვს; გამსახურდიას; და სხვა; დიდი; დროს; ევროკავშირის; ელიტა; ელიტების; ელიტის; ერთად; ეროვნული; თავის; თამაშის; თუმცა; იგი; იდეოლოგიური; ისინი; იქნა; იყო; კომუნისტური; ლიბერალური; მაგრამ; მათი; მემარჯვენე; მეცნიერები; მმართველი; მოძრაობის; მხოლოდ; ოცნების; პოლიტიკური; პოლიტიკური ელიტის; პოლიტიკური თამაშის; პროცესში; რადგანაც; რაც; როგორც; როლს; რომ; რომელიც; რომლებიც; რომლის; რუსეთის; სააკაშვილის; საბჭოთა; საგარეო; საქართველოში; სახელმწიფო; სხვა; სხვადასხვა; უფრო; ფაქტობრივად; ქართული; ქვეყანაში; ქვეყნის; ღირებულებების; შევარდნაძის; შიგნით; შორის; წინააღმდეგ; წლის; ხელისუფლებაში; ხელისუფლების; ხოლო
• Estimation of Effectiveness of Modern Information Systems and Technologies in Banks By Balances Scorecard (BSC) Method by Melikidze, Nino (2025) - შემდეგ მოყავნილია ის KPI-ები, რომელიც შეიძლება იყოს გამოყენებული შიდა პროცესების შესაფასებლად ჩვენს მიერ შემუშავებული და შეფასებული ბიზნეს-პროცესების შემთხვევაში: ხარჯების შემცირება (Cost Reduction), საბანკო პროდუქტის ან მომსახურების მიწოდების დრო (Cycle Time), სამუშაო პროცესების გაუმჯობესება, ინოვაციური იდეების განსახორციელებლად საჭირო რესურსები; საბანკო პროდუქტის ან მომსახურების განხორციელების ეფექტურობის ზრდა; რესურსების მაქსიმალური გამოყენება. ყველაზე მნიშვნელოვანი წარმოდგენილ ნაშომში კი არის ის, რომ შემუშავებული ბიზნეს-პროცესები, მათი მოდელები და სიმულაცია იძლევა საშუალება პირდაპირ შეფასდეს მოყვანილი KPI-ები. ყოველივე აღნიშნული კი, თავის მხრივ, უკუკავშირით ხელს უწყობს ბანკის ბიზნეს-პროცსესების საუკეთესო სახით დაპროექტებას. დასკვნა ინფორმაციული სისტემის და ტექნოლოგიების ეფექტიანობის შეფასების სხვადასხვა მეთოდები ვერ ქმნიან სრულ სურათს სისტემის წარმატების და IT-ის შესაფასებლად გამოიყენება გარკვეული მეთოდები. შემდეგ მოყვანილია ინფორმაციული სისტემის და ტექნოლოგიების ეფექტიანობის შეფასების ყველაზე გავრცელებული მეთოდები: 1.1.2. Keywords: business; georgian; ncino; scientists/ქართველი; scorecard; ანალიზის; ბანკის; ბიზნეს-პროცესის; გამოყენებით; გამოყენებით კრედიტის; განაცხადის; გაცემის; ეფექტიანობის; თანამედროვე; ინფორმაციული; კრედიტის; მაჩვენებლების; მეცნიერები; მოდელის; რომელიც; საბანკო; საქმიანობის; სიმულაციის; სისტემის; სისტემის გამოყენებით; ტექნოლოგიების; ფინანსური
• Rock Displacement Control by Kilasonia, Tolia; Gigineishvili, Akaki; Mazanashvili, Marekhi (2025) -  კომპაქტური და მარტივი მონტაჟი.  ჰოლის ეფექტზე მომუშავე სისტემა: ეს სისტემა ზომავს გრუნტის წანაცვლებას და დეფორმაციას, რაც უზრუნველყოფს მეწყრის მოახლოების ადრეულ გამოვლენას.  ახალი ტიპის დახრილობის მზომი სენსორი: ეს სენსორი იყენებს სითხეში ელექტროდების ჩაშვების პრინციპს და ზომავს ქანების დახრილობის ცვლილებებს მაღალი სიზუსტით.  ახალი ტიპის სენსორი ნალექიანობის გასაზომად: ეს სენსორი იყენებს ვერცხლისწყლის სენსორს და ზომავს ნალექების რაოდენობას, რაც მნიშვნელოვანი ფაქტორია მეწყრული პროცესების გააქტიურებისთვის. დოკუმენტში დეტალურად არის განხილული არსებული მონიტორინგის სისტემების შედარებითი ანალიზი, როგორიცაა GPS სენსორები, ინკლინომეტრები, ლაზერული დისტანციომეტრები და სხვა. თითოეული სისტემის დადებითი და უარყოფითი მხარეების გაანალიზების შემდეგ, კვლევა წარმოადგენს ახალ ინდუქციურ მეთოდს ქანების წანაცვლების კონტროლისთვის, რომელიც ეფუძნება ელექტრომაგნიტურ ინდუქციას და იყენებს ბრტყელ კოჭებს. ეს მეთოდი უზრუნველყოფს ქანების გადაადგილების მიმართულებისა და სიდიდის ზუსტ განსაზღვრას. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 565 კვლევის შედეგები ხაზს უსვამს შექმნილი სისტემის სიზუსტეს, ეფექტურობასა და საიმედოობას, რაც მას ღირებულ ინსტრუმენტად აქცევს მეწყრული პროცესების მონიტორინგისა და პრევენციისთვის. სისტემის გამოყენება ხელს შეუწყობს ბუნებრივი კატასტროფების რისკის შემცირებას Keywords: georgian; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; არის; დადებითი; დახრილობის; ინტელექტუალური; კოჭა; კოჭების; კოჭის; მაგნიტური; მაღალი; მეცნიერები; მხარეები; რაც; რომ; რომელიც; სენსორები; სენსორი; სისტემების; სურათი; ტიპის; უარყოფითი; უფრო; შორის
• LEARNING SOUND WAVES' EFFECTS ON EMG SIGNALS USING ARTIFICIAL INTELLIGENCE by Ozuomba, Uzoma Divinelove Moses; Gurtskaia, Zviad (2025) - და ამპლიტუდების გამოყენების შემდეგ შევაგროვეთ რიცხვითი და გრაფიკული მონაცემები. ჯანდაცვის პროფესიონალს არ აღმოუჩენია განსხვავება გრაფიკულ EMG მონაცემებს შორის. ჩვენ ავაგეთ ხელოვნური ინტელექტის მოდელი რიცხვითი მონაცემების გამოყენებით და მოვამზადეთ იგი სხვადასხვა სტატისტიკური მეთოდებით. სხვადასხვა მოდელებმა აჩვენეს განსხვავებული სიზუსტე. საუკეთესო შედეგები მიღწეული იქნა Subspace KNN-ით შემსწავლელი ტიპით: Nearest |Neighbors (72%). Microsoft Word - fullpdf07012025 Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 579 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 7 Issue 1, 2025 https://doi.org/10.52340/gs.2025.07.01.53 ხმის ტალღების სწავლის ეფექტი EMG სიგნალებზე ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებით უზომა დივინელოვა მოსეს ოზუომბა, ზვიად ღურწკაია საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი აბსტრაქტი ხმა არის ენერგია (Raghu, 2018; Choi, Jung, & Kang, 2019) ან ვიბრაცია, რომელსაც შეუძლია ადამიანის სხეულში გავრცელება ხმის ტალღების სახით, და ამ ხმის ტალღებს აქვს როგორც დადებითი, ასევე უარყოფითი გავლენა ადამიანების ფიზიკურ და გონებრივ კეთილდღეობაზე (Bass & Clark, 2003; World Health Organization, 2018, 2018; ხმის ტალღების ამ პოზიტიურმა ან უარყოფითმა ეფექტებმა შეიძლება გამოიწვიოს თერაპიული ან პათოლოგიური ეფექტები, ამიტომ ჩვენი მიზანია შევქმნათ AI-ზე დაფუძნებული მოდელი, რათა გამოავლინოს და წინასწარ განსაზღვროს თერაპიული ხმის სიხშირეები და ამპლიტუდები ჯანმრთელობის ინდივიდუალური საჭიროებიდან გამომდინარე.ჩვენი კვლევა მიზნად ისახავს ხელოვნური ინტელექტის (AI) დაფუძნებული მოდელის შემუშავებას, რათა აღმოაჩინოს ადამიანის კუნთების რეაქცია სხვადასხვა ხმის სიხშირეზე და ამპლიტუდაზე. ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებით, ჩვენ შევძელით დამედგინა განსხვავება EMG სიგნალებს შორის, რომლებიც ჩაწერილია მოხალისეებისგან ხმის ტალღების სხვადასხვა გამოყენების დროს. ეს ნიშნავს, რომ ადამიანის კუნთები რეაგირებენ სხვადასხვა ხმოვან სიგნალებზე და განსხვავებულად რეაგირებენ. საკვანძო სიტყვები: ხმის ტალღები, ხმის თერაპია, ხმით მკურნალობა, ხმის სიხშირის გენერატორი, სიხშირე, ამპლიტუდა, 432Hz, 440Hz, 880Hz, 1320Hz, 30dB, 60dB, 90dB, რთული ტონალობა, ჰარმონიული ტონები, ოქტავა, CleveLab-ის ლაბორატორია, მანქანური სწავლება, Matlab. Keywords: doi; emg; georgian; music; pubmed; sound; მეცნიერები; სხვადასხვა; ხელოვნური; ხმის
• Designing a Business Process for Evaluating the Effectiveness of the Use of Information Technologies and Systems by Ghudushauri, Nino (2025) - N 2, 2025 1 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 7 Issue 2, 2025 https://doi.org/10.52340/gs.2025.07.02.01 ინფორმაციული ტექნოლოგიებისა და სისტემების გამოყენების ეფექტიანობის შეფასების ბიზნეს-პროცესის დაპროექტება ნინო ღუდუშაური დოქტორანტი, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, e-mail: ghudushauri.nino22@gtu.ge რეზიუმე ორგანიზაციის წარმატებული ფუნქციონირებისთვის ინფორმაციული ტექნოლოგიები და სისტემები სწორად უნდა იყოს არჩეული/დაპროექტებული, დანერგილი და, რაც არანაკლებ მნიშვნელოვანია, სწორად უნდა მიმდინარეობდეს მათი განვითარება. ინფორმაციული ტექნოლოგიები და სისტემები არ ინერგება და არ ვითარდება სპონტანურად, მათი დაპროექტება/შეძენა, დამუშავება, განვითარება ხორციელდება ინფორმაციული ტექნოლოგიების და მის ფარგლებში ინფორმაციული სისტემების სტრატეგიის საფუძველზე. შეიძლება ითქვას, რომ ინფორმაციული ტექნოლოგიების და სისტემების სასიცოცხლო ციკლის თითოეული ეტაპის სამუშაოების განუყოფელ და მნიშვნელოვან ნაწილს წარმოადგენს მათი ეფექტიანობის შეფასება. ინფორმაციული ტექნოლოგიებისა და სისტემების ეფექტიანობის შეფასება ხდება სხვადასხვა მიდგომებისა და სისტემებთან დაკავშირებული პროექტების დასახვის, შექმნის, შეფასების, რამდენიმე პროქტის ერთმანეთთან შედარების და საუკეთესო პროექტის შერჩევის პროცესში. აქედან გამომდინარე შეიძლება ითქვას, რომ ეფექტიანობის შეფასების პროცესი აუცილებელია ინფორმაციული ტექნოლოგიების და სისტემების სასიცოცხლო ციკლის ყველა ეტაპზე. Keywords: georgian; information; scientists/ქართველი; systems; technologies; არის; ბიზნეს-პროცესის; ეკონომიკური; ეფექტიანობის; ეფექტიანობის შეფასების; თითოეული; ინფორმაციული; იყოს; მათი; მაჩვენებლების; მეთოდები; მეცნიერები; მისი; მოდელის; ორგანიზაციის; პროცესის; რომელიც; სისტემების; ტექნიკური; ტექნოლოგიების; უნდა; შემდეგ; შეფასება; შეფასების
• Artificial Intelligence in the Energy Industry by Pantskhava, Elene (2025) - და მომგებიანი სავაჭრო გადაწყვეტილებები. AI ასევე გამოირჩევა რისკის მენეჯმენტში, პროაქტიულად აფასებს ბაზრის ცვალებადობას და გაურკვევლობას. AI-ს მიერ შესრულებული ალგორითმული ვაჭრობა მუშაობს ელვისებური სისწრაფით, ახორციელებს მრავალ გარიგებას მილიწამებში. ის ახდენს ენერგეტიკული პორტფელების ოპტიმიზაციას, ახდენს ბაზრის სცენარების სიმულაციას, აანალიზებს განწყობას, ავტომატიზირებს ამოცანებს და მუდმივად ადაპტირდება ბაზრის ცვალებად პირობებთან. როგორც ასეთი, ხელოვნური ინტელექტის უნარი, დაადგინოს შაბლონები და ტენდენციები მონაცემთა დიდ ნაკრებებში, ფასდაუდებელია დინამიური ენერგიის ბაზარზე ნავიგაციისთვის. შაბლონების ამოცნობის მისი განსაკუთრებული შესაძლებლობები საშუალებას აძლევს მას აღმოაჩინოს ბაზრის შესაძლებლობები და რისკები, რომლებიც შეიძლება გაურბოდეს ადამიანთა მოვაჭრეებს. ჭკვიანი სახლები და შენობები: ხელოვნური ინტელექტის ზემოქმედება სახლებსა და შენობებზე არანაკლები გარდამავალია ენერგოეფექტურობის მისაღწევად, რადგან AI გარდაქმნის მათ ენერგოეფექტურ ეკოსისტემებად. ჭკვიანი მრიცხველები და მოწყობილობები მუშაობენ AI-სთან ჰარმონიაში, რათა შექმნან რეაგირებადი ეკოსისტემები. ეს სისტემები მუდმივად აკონტროლებენ ენერგიის მოხმარებას რეალურ დროში, რაც AI-ს საშუალებას აძლევს მიიღოს მონაცემების საფუძველზე გადაწყვეტილებები, რომლებიც ოპტიმიზაციას უკეთებს ენერგიის გამოყენებას, რაც იწვევს ენერგიის მნიშვნელოვან დაზოგვას და ხარჯების. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 2, 2025 22 ნავთობისა და გაზის მოძიება: AI-ის ტრანსფორმაცია ნავთობისა და გაზის საძიებო სექტორში მნიშვნელოვანია. გეოლოგიური მონაცემების გასაოცარი სიზუსტით გაანალიზებით, AI-ს შეუძლია განსაზღვროს ნავთობისა და გაზის პოტენციური მარაგი, შეაფასოს ამ რეზერვების სიცოცხლისუნარიანობა და უხელმძღვანელოს საძიებო ძალისხმევას ყველაზე პერსპექტიული მიდგომით. ეს არა მხოლოდ ზრდის ეფექტურობას, არამედ მნიშვნელოვნად ზრდის საძიებო საქმიანობის წარმატებულ მაჩვენებელს და ხარჯებს. ატომური ელექტროსადგურის მონიტორინგი: ბირთვული ენერგია მთელ მსოფლიოში ელექტროენერგიის დაახლოებით 10%-ს უზრუნველყოფს. ატომურ ელექტროსადგურებში ხელოვნური ინტელექტი გადამწყვეტ როლს თამაშობს უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად, მისი სისტემები დაკვირვებას ახდენს ქარხნის ფუნქციონირების ყველა ასპექტზე, მუშაობენ 24/7 დაღლილობის გარეშე და განუწყვეტლივ აანალიზებენ სხვადასხვა სენსორებისა და ინსტრუმენტების მონაცემებს. დღევანდელი ეკონომიკა გაჯერებულია თანამედროვე ტექნოლოგიებით, ხელსაწყოებითა და მანქანებზე მომუშავე აპლიკაციებით, ურთიერთდაკავშირებული ციფრული პლატფორმებიდან რობოტებამდე და ალგორითმებამდე. ენერგეტიკის სექტორი, რომელიც ფუნდამენტურია კაცობრიობისთვის, აქტიურად ეძებს ინოვაციური ტექნოლოგიების პრაქტიკულ გამოყენებას და მუდმივად იკვლევს და აფასებს განვითარებად მიღწევებს. ხელოვნურ ინტელექტს აქვს პოტენციალი, მოახდინოს რევოლუცია ამ სექტორში გლობალურად. ის დიდ დაპირებას იძლევა და გააგრძელებს როლის შესრულებას ენერგიის გამომუშავების, განაწილებისა და მოხმარების ოპტიმიზაციაში. რეკომენდაციები:  განახლებადი ენერგიის სისტემების ოპტიმიზაციის გარდა, ხელოვნური ინტელექტის ინტეგრაცია ენერგეტიკულ სექტორში უნდა ითვალისწინებდეს ძირითად მარეგულირებელ საკითხებს შესაბამისობისა და ეფექტურობის უზრუნველსაყოფად, რომელიც მოითხოვს ძლიერი მეთოდების შემუშავებას. ხელოვნური ინტელექტის სისტემები რეგულარულად უნდა განახლდეს და მორგებული იყოს რეგულაციების ცვლილებებზე,რათა შეინარჩუნონ მათ ეფექტურობა და შესაბამისობა საკანონმდებლო მოთხოვნებთან.  ძალიან მნიშვნელოვანია ენერგეტიკის სექტორში, ხელოვნური ინტელექტის შედეგად განხორციელებულ ტრანსორმაციაში პარტნიორობა, რომელიც დაფუძნებული იქნება ინტერდისციპლინური თანამშრომლობისა და ინოვაციების ხელშეწყბის შესაძლებლობაზე. ეს თანამშრომლობა, განსაკუთრებით ენერგო პროვაიდერებსა და AI ტექნოლოგიურ კომპანიებს შორის ხდება, რომელიც საშუალებას აძლევს AI-ზე დაფუძნებული გადაწყვეტილებების ინტეგრირებას ენერგიის მოხმარების ოპტიმიზაციისა და მდგრადობის მცდელობების გასაძლიერებლად.  ინოვაციებისა და მდგრადობის ეკონომიკა და მსოფლიოს ენერგეტიკული სისტემა. სოციალური-ეკონომიკური გამოწვევების გდასაჭრელად გვთავაზობს ინსტრუმენტებს ენერგეტიკული სისტემის თითოეული რგოლის გასაუმჯობესებლად. ენერგეტიკული გარდამავალი გამოწვევების ფონზე, მას შეუძლია გახდეს უფრო ადაპტირებული და პრაქტიკული გამოწვევების გადაჭრაში. ციფრული ტექნოლოგიების ეს ღირებულება სულ უფრო და უფრო აღიარებულია ენერგეტიკულ საზოგადოებაში, რაც დასტურდება რამდენიმე ძირითადი ინიციატივითა და პოლიტიკით. შემოთავაზებულ ციფრულ ტექნოლოგიებს შორის, ხელოვნური ინტელექტი მნიშვნელოვან როლს შეასრულებს ენერგეტიკულ ტრანსფორმაციაში, რადგან მან უკვე აჩვენა შესაბამისი პოტენციალი კვლევისა და გამოყენების სფეროების ფართო სპექტრში. ნაშრომში წარმოდგენილია სტრატეგიული რეკომენდაციები სამომავლო კვლევების, განვითარებისა და პოლიტიკის შემუშავებისათვის და გვაწვდის ინფორმაციას ხელოვნური ინტელექტის ტექნოლოგიების ამჟამინდელი მდგომარეობის, შესაძლებლობების და ტენდენციების შესახებ ენერგეტიკის სექტორში. საკვანძო სიტყვები: ინოვაცია, ხელოვნური ინტელექტი, ენერგეტიკული უსაფრთხოება, ტრანსფორმაცია, ალგორითმი. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 Keywords: energy; georgian; jishkariani; scientists/ქართველი; აძლევს; განახლებადი; ენერგეტიკის; ენერგეტიკული; ენერგიის; ინტელექტის; მეცნიერები; რაც; რომელიც; რომლებიც; სექტორში; უნდა; ფანცხავა; შეიძლება; ხელოვნური
• Expression Patterns of CDK4 and Cyclin D1 in Uterine Stromal Tumors and Sarcomas: Diagnostic and Prognostic Implications by Barbakadze, Lali; Kintraia, Nikoloz; Burkadze, George; Kepuladze, Shota (2025) - პროლიფერაციის ინდექსთან და კლინიკურ შედეგთან. ჩვენი კვლევის შედეგად არსებული მონაცემები გვაწვდის ახალ შეხედულებებს ფენოტიპურ ცვლილებებზე, რომლებიც დაკავშირებულია სიმსივნის პროგრესირებასთან ამ ჰისტოლოგიური სპექტრის ფარგლებში. CDK4 და Cyclin D1 ექსპრესიის პროგრესული ზრდა ენდომეტრიუმის სტრომული კვანძებიდან დაბალი ხარისხის და მაღალი ხარისხის ენდომეტრიუმის სტრომულ სარკომამის ჯგუფებამდე ხაზს უსვამს უჯრედული ციკლის დისრეგულაციის ცენტრალურ როლს სიმსივნის აგრესიულობაში. ეს შედეგები შეესაბამება არსებულ მტკიცებულებებს სხვა რბილ Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 ანალოგიურად, ER და PR ექსპრესიის პროგნოზული შესაბამისობა ამ სიმსივნეებში, და მათი კავშირი პროლიფერაციასთან და უჯრედული ციკლის დისრეგულაციასთან, არ არის სრულყოფილად შესწავლილი[16]. Keywords: cd10; cdk4; cyclin; doi; ess; georgian; ki67; vol; ენდომეტრიუმის; ექსპრესია; იყო; მაღალი; მეცნიერები; სიმსივნის; სტრომული; შორის; ხარისხის
• Vascular Remodeling Across the Spectrum of Cervical Intraepithelial Neoplasia and Squamous Cell Carcinoma: A Digital Pathology-Based Morphometric and Immunohistochemical Analysis by Gogitidze, George-Jemal; Kepuladze, Shota; Burkadze, George (2025) - MVD და სისხლძარღვთა მორფოლოგიის შესაფასებლად. CD34, ტრანსმემბრანული გლიკოპროტეინი, რომელიც ექსპრესირებულია ენდოთელური პროგენიტორულ უჯრედებზე, არის განსაკუთრებით მგრძნობიარე მარკერი მცირე და უმწიფარი სისხლმილების გამოსავლენად. CD31 (PECAM-1), თუმცა ნაკლებად მგრძნობიარეა, მაგრამ ადასტურებს ენდოთელიუმის იდენტობას და ხშირად გამოიყენება შედარებითი ანალიზისთვის. გარდა ამისა, სისხლძარღვთა ენდოთელური ზრდის ფაქტორი (VEGF) არის ცენტრალური პრო-ანგიოგენური ციტოკინი, რომლის ექსპრესია დაკავშირებულია დაზიანების ხარისხთან და MVD-სთან საშვილოსნოს ყელის ნეოპლაზიაში. VEGF რეგულირდება HPV E6/E7-ით და კიდევ უფრო ძლიერდება ჰიპოქსიით, ანთებითი შუამავლებით და მატრიქსის რემოდელირებით[10]. და CIN3 (მძიმე დისპლაზია ან კარცინომა in situ). Keywords: cancer; cin2; cin3; doi; georgian; hpv; ihc; mvd; scc; scientists/ქართველი; vol; არის; დიამეტრი; ინვაზიური; იყო; მაღალი; მეცნიერები; საშვილოსნოს; სისხლმილთა; სისხლძარღვთა; ყელის
• Pharmaceutical Market & Pharmacy Services: Analysis of challenges and opportunities on the example of the German model by Shashiashvili, Nana; Bakradze, Nino (2025) - ფარმაცევტთა ფედერალური პალატის გაიდლაინები და რეკომენდაციები, რომლებიც ეხება აფთიაქებში არსებულ ტიპურ სიტუაციებს, უზრუნველყოფს მაღალი ხარისხის მომსახურებას. ეს სახელმძღვანელო დოკუმენტები მოქმედი კანონებისა და რეგულაციების გათვალისწინებით, დამყარებულია მეცნიერებასა და ტექნოლოგიაში არსებულ თანამედროვე მიღწევებზე, შეთავაზებულია მასალები ფარმაცევტული საქმიანობის რისკებზე, ასევე ასთმის, Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 2, 2025 88 სისხლის ტესტირების, კოვიდ-19-ის ვაქცინების, დიაბეტის და სხვა პროცესების მართვასთან დაკავშირებით. ფარმაცევტები წამლის ხარისხის პრობლემებთან დაკავშირებით ინფორმაციას აწვდიან წამლების კომისიას (AMK), რომელიც აღრიცხავს და აფასებს ფარმაცევტული პროდუქტების შესახებ მიღებულ ცნობებს და, საჭიროების შემთხვევაში, გასცემს გაფრთხილებებს. პრობლემები შეიძლება დაკავშირებული იყოს არასასურველ ეფექტებთან, მექანიკურ დეფექტებთან, დეკლარაციის შეცდომებთან, შეფუთვასთან და სხვ. განსხვავებით გერმანიისგან, საქართველოში არ არის შემეშავებული გაიდლაინები და რეკომენდაციები აფთიაქებში ტიპური სიტუაციების მართვისთვის. სამკურნალო საშუალებების მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს პაციენტების ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუმჯობესებაზე. დარგის სპეციალისტები უზრუნველყოფენ მოსახლეობისთვის მედიკამენტების მოწოდების მარეგულირებელ მოთხოვნებთან შესაბამისობას. აფთიაქები მუდმივად ერგებიან სოციალური, დემოგრაფიული, მეცნიერულ-ტექნოლოგიური ცვლილებების ცვალებად დინამიკას, რაც საშუალებას აძლევს სისტემას ადაპტირდეს პაციენტების მრავალფეროვან საჭიროებებთან. საზოგადოების აქტიური ტრანსფორმაციის პროცესი მნიშვნელოვანი გამოწვევების წინაშე აყენებს ჯანდაცვის სექტორს. ცვლილებები, როგორიცაა ცხოვრების სტილის დიფერენციაცია, ურბანიზაციის ინტენსივობა, მოსახლეობის დაბერება აისახება ფარმაცევტული სერვისების მიწოდებაზეც. პარალელურად, მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების პროგრესი განაპირობებს რა ჯანდაცვის სისტემის ციფრულ ტრანსფორმაციას, ქმნის სტრატეგიული ადაპტაციის და განსხვავებული შესაძლებლობების აუცილებლობას. აფთიაქები და ზოგადად, ჯანდაცვის სისტემა ვალდებულია სწრაფად მოერგოს თანამედროვე გამოწვევებს და შეიმუშაოს ინოვაციური, პაციენტებზე ორიენტირებული, გაუმჯობესებული ხარისხის მომსახურება. გრძელვადიან პერსპექტივაში, ამ გზით იქნება შესაძლებელი სისტემის ეფექტურობის და მდგრადობის მიღწევა. მიმდინარე პროცესების ცვლილებების და გამოკვეთილი გამოწვევების ფონზე, მიზანშეწონილია საერთაშორისო საუკეთესო პრაქტიკის მაგალითების გათვალისწინება ფარმაცევტული სექტორის ეფექტიანობის გასაუმჯობესებლად. სწორედ ამ მიზნით, სისტემის თავისებურებები შედარებულ იქნა გერმანიის მოდელთან, გამოიკვეთა გამოწვევები და შემუშავდა რეკომენდაციები ფარმაციის, როგორც დარგის განვითარების, ასევე მოსახლეობის მედიკამენტებით მკურნალობის ოპტიმიზაციისა და უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად. საკვანძო სიტყვები: აფთიაქი, სამკურნალო საშუალება, პაციენტი, ფარმაცევტი. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 2, 2025 81 შესავალი ფარმაცევტები წამლის ექსპერტები არიან. ამ ძირითადი კომპეტენციიდან გამომდინარე, მათ მნიშვნელოვანი წვლილი შეაქვთ პაციენტების ჯანმრთელობაში, ასრულებენ მოსახლეობისთვის მედიკამენტების მიწოდების ნორმატიულ ვალდებულებას. საზოგადოებრივი აფთიაქების ყველა შეთავაზება და სერვისი ორიენტირებულია დემოგრაფიულ, სოციალურ და სამეცნიერო და ტექნიკურ განვითარებაზე და აქტიურად რეაგირებს პაციენტების საჭიროებების ტიპისა Keywords: community; georgian; pharmaceutical; pharmacies; pharmacy; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; არის; ასევე; აფთიაქების; გერმანიაში; გერმანიის; დაახლოებით; თუმცა; იყოს; მათ; მედიკამენტების; მეცნიერები; მიერ; მიწოდების; მკურნალობის; მომსახურების; მოსახლეობის; მხოლოდ; პაციენტების; რაც; რომ; რომლებიც; საზოგადოებრივი; სამკურნალო; საქართველოში; საშუალებების; სისტემის; უნდა; ფარმაცევტული; ფასის; ყველა; შესახებ; წამლის; ჯანდაცვის; ჯანმრთელობის
• Features of Neural Microenvironment Remodelling in cervical intraepithelial neoplasia and squamous Cell Carcinoma by Gogitidze, George-Jemal; Kepuladze, Shota; Burkadze, George (2025) - საშვილოსნოს ყელის კარცინოგენეზი მიჰყვება საშვილოსნოს ყელის ინტრაეპითელური ნეოპლაზიის (CIN) კარგად განსაზღვრულ წინამორბედ გზას, რომელიც ჰისტოლოგიურად კლასიფიცირებულია სამ ხარისხად - CIN1 (მსუბუქი დისპლაზია), CIN2 (ზომიერი დისპლაზია) და CIN3 (მძიმე დისპლაზია ან კარცინომა in situ). ეს ჰიპოთეზები საჭიროებს შემდგომ სიღრმისეულ კვლევებს. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 2, 2025 106 ჩვენი კვლევის დასკვნები ასევე აძლიერებს კონცეფციას, რომ საშვილოსნოს ყელის კიბოს პროგრესირება არ შემოიფარგლება ეპითელიუმის დისპლაზიით და იმუნური ზედამხედველობის აცილებით, არამედ მოიცავს კომპლექსურ სტრომულ რემოდელირებას[14]. Keywords: cancer; cd56; cin1; cin3; doi; georgian; pgp9.5; s100; scc; scientists/ქართველი; vol; ბოჭკოების; კიბოს; მეცნიერები; ნერვული; რაც; როგორც; რომ; საშვილოსნოს; საშვილოსნოს ყელის; სიმსივნის; სტრომული; უჯრედების; ყელის; შემთხვევებში; ხარისხის
• On the possibility of using seaweeds as raw materials for producing cosmetics and cosmeceuticals (Review) by Yavich, Pavel; Kakhetelidze, Mzia; Kikalishvili, Bella (2025) - 73.Biris-DorhoiE.-S., Michiu D., Pop C.R., Rotar A.M.et al.. A.C. Macroalgae A Sustainable Source of Chemical Compounds with Biological Activities. 131.Kumar L.R., Paul P.T., Anas K.K., Tejpal C.S.et al.. Phlorotannins–bioactivity and extraction perspectives. Keywords: activities; activity; algae; antioxidant; applications; bioactive; compounds; cosmeceuticals; cosmetics; derived; drugs; et al; food; georgian; journal; macroalgae; marine; peptides; potential; red; review; scientists/ქართველი; seaweed; skin; source; водорослей; მეცნიერები
• The Strategic Role of the Pharmacist in Environmental Risk Management by Shashiashvili, Nana (2025) - Keywords: Eco-pharmacovigilance, Environmental pharmacovigilance; Eco-pharmacology, Pharmacist, Pharmacoenvironmentology. Key Sources of Pharmaceutical Environmental Contamination Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 2, 2025 191 Eco-pharmacovigilance is an evolving interdisciplinary domain that bridges pharmacology with environmental health, focusing on the identification, prevention, and mitigation of the ecological impacts associated with pharmaceutical substances throughout their entire lifecycle—from development and use to final disposal. Keywords: disposal; eco; environment; georgian; health; healthcare; medications; pharmaceutical; pharmacists; pharmacovigilance; use; waste; მეცნიერები
• Digital Marketing Strategies in the Pharmaceutical Sector by Shashiashvili, Nana; Bakradze, Mariam (2025) - და რეგულატორული ასპექტების კვლევა და სექტორში არსებული გამოწვევების გამოვლენა. ძირითადი ტექსტი ფარმაცევტული კომპანიები მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ ჯანდაცვის სექტორის გაძლიერებასა და პაციენტების ზრუნვაში. მათი მხარდაჭერისა და ზედამხედველობის გარეშე, რთულია წარმოდგენა, როგორ ბიზნესი, მენეჯმენტი და ბუღალტერია ციფრული მარკეტინგის სტრატეგიები ფარმაცევტულ სექტორში ნანა შაშიაშვილი1,2, მარიამ ბაქრაძე3 1ასოცირებული პროფესორი, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, ფარმაციის დეპარტამენტი 2ასოცირებული პროფესორი, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი, სოციალური და კლინიკური ფარმაციის დეპარტამენტი 3სტუდენტი, კავკასიის უნივერსიტეტი აბსტრაქტი ბოლო წლებში ციფრულმა მარკეტინგმა მნიშვნელოვანი როლი შეიძინა ფარმაცევტულ სექტორში, რაც განპირობებულია ტექნოლოგიური პროგრესით, ბაზრის დინამიკითა და მომხმარებელთა მოთხოვნების ზრდით. ფარმაცევტული კომპანიები იყენებენ სხვადასხვა ციფრულ სტრატეგიას, როგორიცაა კონტენტის მარკეტინგი, საძიებო სისტემის ოპტიმიზაცია (SEO), სოციალური მედიის, ელფოსტისა და მობილური მარკეტინგი, ბრენდის ცნობადობის გასაზრდელად და მომხმარებელთან კომუნიკაციის გასაუმჯობესებლად. ნაშრომი იკვლევს ციფრული მარკეტინგის გამოყენების თავისებურებებს ფარმაცევტულ ინდუსტრიაში და აფასებს მის გავლენას მომხმარებელთა ინფორმირებულობაზე, კომუნიკაციის გაღრმავებაზე და ბაზარზე კომპანიის პოზიციონირებაზე. ასევე, განხილულია ციფრული არხების ეფექტური გამოყენების მნიშვნელობა, მონაცემთა ანალიზის როლი, რეგულაციების დაცვა და ეთიკური საკითხები. ნაჩვენებია, რომ მიუხედავად ციფრული მარკეტინგის უპირატესობებისა, ფარმაცევტულ სექტორში მისი დანერგვა დაკავშირებულია გარკვეულ გამოწვევებთან, მათ შორის რეგულაციურ შეზღუდვებთან Keywords: georgian; journal; marketing; pharmaceutical; research; scientists/ქართველი; ასევე; აძლევს; გამოყენება; ეხმარება; ინდუსტრიაში; კომპანიებს; კომუნიკაცია; კონტენტის; მათ; მათი; მარკეტინგის; მარკეტინგული; მედიის; მეცნიერები; მომხმარებელთა; მონაცემთა; ონლაინ; რაც; რეკლამის; რომ; რომლებიც; სამედიცინო; საძიებო; სოციალური; სტრატეგიები; უფრო; ფარმაცევტული; შეუძლიათ; ციფრული; ციფრული მარკეტინგის; ჯანდაცვის
• Entrusted Professional Activities - The Path from Competencies to Professionalism by Voronovi, Salome; Beriashvili, Rima; Kantaria, Nino; Ekaladze, Eka (2025) - და არსებობის შემთხვევაში მათი კლინიკური მნიშვნელობის შეფასების უნარი ● პაციენტისთვის ინფორმაციის მიწოდება გამოკვლევის შესახებ ● გამოკვლევის ყველაზე მნიშვნელოვან ასპექტებზე კონცენტრირების უნარი ● სხვა გზებით მიღებული ინფორმაციისა და გამოკვლევის შედეგების გამოყენების უნარი დიაგნოზის ჩამოსაყალიბებლად. 3. პროფესიონალიზმის ხარისხი /კომუნიკაცია ● პაციენტთან პატივისცემით მოპყრობის უნარი ● შეკითხვების დასმასთან ერთად განმარტების მიცემის უნარი ● პაციენტის გულდასმით მოსმენის უნარი ● ურთიერთობის მტკივნეული და უხერხული მომენტების გაცნობიერების უნარი ● კონფიდენციალურობის საკითხის მნიშვნელობის გაცნობიერების უნარი ● გასინჯვის და შეკითხვების მეთოდოლოგიის პაციენტზე მორგების უნარი 4. კონსულტაციის უნარ-ჩვევები ● დიაგნოსტიკური ტესტის/მკურნალობის რაციონალობის ახსნის უნარი ● პაციენტისთვის ინფორმაციის მარტივ და გასაგებ ენაზე მიწოდების უნარი ● პაციენტის შეკითხვებზე პასუხისა და სათქმელის სხვა სიტყვებით შეცვლის/გამეორების უნარი ● პაციენტის სურვილების ამოცნობის და კონსულტაციის დროს მათი პრიორიტეტების განსაზღვრის უნარი. ● საკუთარი მოსაზრების გამოხატვისა და მიუკერძოებლობის უნარი. 5. კლინიკური განსჯის უნარი ● პოტენციურად მნიშვნელოვანი მონაცემების კლინიკური მნიშვნელობის შეფასების უნარი ● გამოკვლევისა და მართვის ოპტიმალური გეგმის განსაზღვრის უნარი ● მართვის სხვადასხვა ვარიანტის შერჩევის უნარი პაციენტის სურვილებისა კომპეტენციები სასწავლო პროგრამის აუცილებელი შემადგენელია, თუმცა ისინი შეიძლება ძალიან აბსტრაქტულად დარჩეს, თუ კონკრეტულ, ქმედით და ეფექტურ სწავლებისა და შეფასების მეთოდს არ გამოვიყენებთ. სწავლების კლინიკურ ეტაპზე სანდო პროფესიული საქმიანობის განხორციელების უმნიშვნელოვანესი კომპონენტია ფორმაციული შეფასების შესაბამისი მეთოდების დანერგვა და გამოყენება. ამ მიზნით განსაკუთრებით რეკომენდებულია შეფასება სამუშაო ადგილზე - (WPBA, Workplace-based assessment). Keywords: activities; georgian; scientists/ქართველი; გამოკვლევის; განათლების; კლინიკური; მედიცინის; მეცნიერები; მინდობილი; პაციენტის; პროფესიული; სამედიცინო; უნარი; შეფასების; შინაგანი
• Marketing Mix Concept in the Context of Regional Marketing by Kuprashvili, Tengizi (2025) - საკომუნიკაციო პოლიტიკა; კვლევის შედეგად, შეიძლება შემდეგი დასკვნის გაკეთება: რეგიონული მარკეტინგული მარკეტინგ-მიქსის კონცეფციის არსი მდგომარეობს რეგიონის ტერიტორიის მარკეტინგის სისტემატურ მიდგომაში, რეგიონული მარკეტინგული მიქსის ელემენტების სტრუქტურირებაში და მათ ფრთხილად შემუშავებაში შემდგომი წარმატებული განხორციელების მიზნით. მარკეტინგის მიქსის კონცეფციის რეგიონალურ მარკეტინგში გამოყენების ყველაზე მნიშვნელოვანი უპირატესობაა თანამედროვე საბაზრო ინსტრუმენტების გამოყენება რეგიონული განვითარების უზრუნველსაყოფად, რაც შეამცირებს სახელმწიფოს როლს ეკონომიკაში და დაამყარებს რეგიონული ეკონომიკის თვითრეგულირებას, რაც გაზრდის რეგიონული მართვის ეფექტურობა და ქვეყნის რეგიონების კონკურენტუნარიანობა გლობალურ დონეზე. საკვანძო სიტყვები: მარკეტინგული მიქსის კონცეფცია, რეგიონული მარკეტინგი, ტერიტორიული მარკეტინგი, მსოფლიო კონკურენცია. და ა.შ. რეგიონული ხელისუფლების მიერ მარკეტინგის გამოყენება ხელს შეუწყობს მუნიციპალური სერვისების დივერსიფიკაციის პირობების აქტიურ ფორმირებას Keywords: georgian; marketing; ა.შ.; განაწილების; განვითარების; მარკეტინგის; მარკეტინგული; მეცნიერები; მიქსის; მომსახურების; მუნიციპალური; პოლიტიკა; რეგიონის; რეგიონული; როგორც; სოციალური; ტერიტორიის; შორის
• On the possibility of using natural plant substances in their native form in cosmetics by Yavich, Pavel; Kakhetelidze, Mzia; Kikalishvili, Bela (2025) - Следует отметить,что в этом методе возможно использование воды или спирта при регулируемым давлением и температуре в качестве возможной замены традиционным методам экстракции в системе твердого тела в жидкость. Тем более, что в ряде технологических процессов в виде экстрагентов используют различные (оливковое, соевое, подсолнечное, кукурузное и другие) растительные масла в качестве альтернативы органическим растворителям для извлечения биологически активных соединений. Keywords: extraction; georgian; journal; olive; scientists/ქართველი; tbilisi; активных; биологически; более; веществ; высокой; для; или; использование; используются; как; качестве; кожи; количество; либо; масла; оливкового; определенных; при; процесса; растительного; соединений; стадий; сушки; сырья; так; что; экстракции; этом; являются; მეცნიერები
• Anaklia Port as an Energy Hub: Strategic and Technological Analysis by Pantskhava, Elene; Jishkariani, Maka (2025) - Microsoft Word - fullpdf07022025 Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 2, 2025 255 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 7 Issue 2, 2025 https://doi.org/10.52340/gs.2025.07.02.24 ანაკლიის პორტი როგორც ენერგეტიკული ჰაბი: სრატეგიული და ტექნოლოგიური ანალიზი ელენე ფანცხავა1, ჯიშკარიანი მაკა2, 1საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ასოც. პროფესორი; 2საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის პროფესორი რეზიუმე ანაკლიის პორტის პროექტს აქვს სტრატეგიული მნიშვნელობა ჩვენი ქვეყნისთვის, მათ შორის დასაქმებისა და ეკონომიკური განვითარების კუთხით. ძალიან მნიშვნელოვანი იქნება რეგიონული ციფრული ჰაბის შექმნა, რომელიც ერთი მხრივ, მოიცავს საერთაშორისო კავშირს ოპტიკურ-ბოჭკოვანი ინტერნეტის ინფრასტრუქტურასთან, რათა დააკავშიროს ევროპა და აზია საქართველოს გავლით უმოკლეს მარშრუტით, ხოლო მეორე მხრივ, რეგიონული მონაცემთა ცენტრების შექმნას. ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტის ამოქმედება მნიშვნელოვან გავლენას მოახდენს საქართველოს ენერგეტიკულ სექტორზე, როგორც ენერგორესურსების ტრანზიტის ახალი პლატფორმა. პორტი უზრუნველყოფს ქვეყნის ენერგოუსაფრთხოების განმტკიცებას, გაზრდის ენერგეტიკული ინფრასტრუქტურის ეფექტიანობას და ინვესტიციების მოზიდვას. გარდა ამისა, ანაკლიის პორტი ხელს შეუწყობს საქართველოს რეგიონულ ენერგეტიკულ ბაზარზე ინტეგრაციას, რაც გააძლიერებს ქვეყნის პოზიციებს საერთაშორისო ენერგეტიკულ ქსელებში და პორტი გახდება მნიშვნელოვანი სტიმული ქვეყნის ეკონომიკური ზრდისთვის და მდგრადი განვითარების პროცესებისთვის. სტატიაში საუბარია ანაკლიის ღრმაწყლოვანი პორტის განვითარების მნიშვნელობაზე, გაკეთებულია აქცენტები, თუ რამდენად შესაძლებელია პროექტი იყოს წარმატებული, კომერციულად მდგრადი და კონკურენტუნარიანი გრძელვადიან პერსპექტივაში. შესაბამისად წარმოდგენილია სტრატეგიული და ტექნოლოგიური ანალიზი. საკვანძო სიტყვები: ენერგეტიკული ჰაბი, ღრმაწყლოვანი პორტი, ტრანზიტი, ენერგოუსაფრთხოება, ინფრასტრუქტურა. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 7. ფანცხავა ე, გვილავა ტ, ,,გენდერული თანასწორობა ენერგეტიკის სექტორში და ქალთა შესაძლებლობების ინდექსი“,ბიზნეს-ინჟინერინგი ყოველ კვარტალური რეფერირებადი და რეცენზირებადი საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალი DOI: https://doi.org/10.36073/1512-0538 N1-2, 2024 წელი, გვ.93-96. 8. Keywords: energy; georgian; scientists/ქართველი; ანაკლიის; განვითარების; ეკონომიკური; ენერგეტიკული; ენერგიის; თანამედროვე; მეცნიერები; პორტის; რაც; როგორც; საერთაშორისო; საქართველოს; ქვეყნის; ღრმაწყლოვანი
• The Institution of Statute of Limitations as a Guarantee for the Protection of Minors' Rights: Theoretical and Practical Aspects of Civil Proceedings by Mamuladze, Mariam (2025) - აღნიშნული ნორმატიული მიდგომა ქმნის დისკრიმინაციულ სამართლებრივ გარემოს და მნიშვნელოვნად ზღუდავს უმცროსი ასაკის არასრულწლოვანთა საუკეთესო ინტერესების რეალიზების შესაძლებლობას. არსებული საკანონმდებლო მოწესრიგება ფუნდამენტურად ეწინააღმდეგება ბავშვთა უფლებების დაცვის არა მხოლოდ საერთაშორისოდ აღიარებულ პრინციპებს, კერძოდ, თანასწორობისა და დისკრიმინაციის აკრძალვის პრინციპებს, არამედ ეროვნული კანონმდებლობის რეფორმის დეკლარირებულ მიზნებსაც, რომელიც მიისწრაფის საერთაშორისო სტანდარტებთან საქართველოს სამართლებრივი ჩარჩოს პროგრესული ჰარმონიზაციისაკენ. არასრულწლოვანთა უფლებების სამართლებრივი დაცვის პლურალისტურ ჭრილში ერთ-ერთ ფუნდამენტურ გამოწვევად რჩება კანონიერი წარმომადგენლის ინსტიტუტის ფუნქციური ეფექტიანობის დეფიციტი. წინამდებარე კვლევის ფარგლებში ჩატარებულმა N 2, 2025 271 სუბსტიტუცია ექვსთვიანი პერიოდით. აღნიშნული სამართლებრივი გაფართოება წარმოადგენს საკანონმდებლო ინტერვენციას კერძო სამართლებრივ ურთიერთობებში მოწყვლადი სუბიექტების დაცვის მიზნით, ასევე საყურადღებოა, ისიც, რომ აღნიშნული დანაწესი არ გამოიყენება იმ ფარგლებში, რომლებშიც შეზღუდულქმედუნარიანი პირი შეინარჩუნებს პროცესუალურ უფლებაუნარიანობას, რაც ასახავს საპროცესო და მატერიალური სამართლის ავტონომიურობის პრინციპს.15 საქართველოს სამოქალაქო კოდექსისგან განსხვავებით, გერმანიის სამოქალაქო კოდექსი არასრულწლოვანთათვის კანონიერი წარმომადგენლის დანიშვნამდე ან სრულწლოვანების მიღწევამდე ადგენს არა ხანდაზმულობის ვადის დინების შეჩერების, არამედ მისი შეწყვეტის სამართლებრივ საფუძვლებს. აღნიშნული განსხვავება არსებითი ხასიათისაა, რამდენადაც შეჩერებისა და შეწყვეტის სამართლებრივი ინსტიტუტები განსხვავებულ იურიდიულ შედეგებს წარმოშობს. კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი დიფერენცია ამ ორი სამართლებრივი სისტემის ნორმატიულ რეგულირებაში მდგომარეობს იმაში, რომ გერმანული სამართალი, ქართულისგან განსხვავებით, აღიარებს ხანდაზმულობის ვადის დინების შეწყვეტას როგორც ქმედუუნარო, ასევე შეზღუდულქმედუნარიან არასრულწლოვნებთან მიმართებაში. შესაბამისად, გერმანულ სამართლებრივ სივრცეში უზრუნველყოფილია ყველა ასაკობრივი კატეგორიის ბავშვის უფლებების დაცვა სასარჩელო ხანდაზმულობის თვალსაზრისით. ამგვარი ნორმატიული მიდგომა გერმანულ სამართალში ასახავს არასრულწლოვანთა საუკეთესო ინტერესების უპირატესად გათვალისწინების პრინციპს, რომელიც საერთაშორისო სამართლებრივ სტანდარტად არის აღიარებული და განმტკიცებულია გაეროს ბავშვის უფლებათა კონვენციით. კვებეკი. კვებეკის სამოქალაქო კოდექსი, გერმანიის კანონმდებლობის მსგავსად, ითვალისწინებს ხანდაზმულობის ვადის დინების შეწყვეტას, კერძოდ, ხანდაზმულობის ვადის დინება პირების მიმართ არ ხდება, თუ მათთვის რეალურად შეუძლებელია პირადად მოქმედება ან სხვების მიერ მათ სასარგებლოდ წარმომადგენლობის განხორციელება.16 აღნიშნული ნორმატიული დანაწესი თანაბრად უზრუნველყოფს როგორც ქმედუუნარო, ასევე შეზღუდული ქმედუნარიანობის მქონე Keywords: georgian; samokalako; scientists/ქართველი; ts’lis; აღნიშნული; ბავშვთა; ბავშვის; დაცვის; ინტერესების; კანონიერი; კოდექსის; მეცნიერები; ნორმატიული; როგორც; რომ; რომლებიც; საკანონმდებლო; სამართლებრივი; სამოქალაქო; სამოქალაქო კოდექსის; სასამართლოს; საუკეთესო; საქართველოს; უფლებების; შესაბამისად; წარმოადგენს; წლის; ხანდაზმულობის
• Stages of Implementing Entrustable Professional Activities in the Process of Clinical Training in Internal Medicine by Voronovi, Salome; Kantaria, Nino; Beriashvili, Rima (2025) - კონტექსტი და სწავლებისა და შეფასების სათანადო მეთოდები. სწორედ ამ თვალსაზრისით განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს მინდობილი პროფესიული აქტივობის მეთოდის დანერგვას როგორც დიპლომისშემდგომ, ასევე, დიპლომამდელი სწავლების ეტაპზე, როცა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სწავლის შემდგომი საჭიროების განსაზღვრა თითოეული სტუდენტისათვის, სანდო კლინიკური უნარებისა და პროფესიონალიზმის ჩამოყალიბების პროცესში. საძიებო სიტყვები: მინდობილი პროფესიული საქმიანობა, სამედიცინო განათლება, კლინიკური კომპეტენცია მინდობილი პროფესიული საქმიანობის (Entrustable Professional Activities -EPAs) დიპლომამდელი და დიპლომისშემდგომი განათლების კლინიკური ეტაპის ინოვაციურ მეთოდს წარმოადგენს და აქტიურად ინერგება მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში. საქართველოში პირველად, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტში მიმდინარეობს მინდობილი პროფესიული საქმიანობის განხორცილება შინაგანი მედიცინის კლინიკური სწავლების - „სუბინტერნშიფის“ გავლის პროცესში. მინდობილი პროფესიული საქმიანობის ძლიერი მხარე ის არის, რომ ის დაკავშირებულია შესაბამის ყოველდღიურ კლინიკურ Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 2, 2025 278 აქტივობასთან, პროფესორი, პალატის ექიმი, რეზიდენტი 6 პაციენტთან და გუნდის წევრებთან ურთიერთობა Mini-CEX DOPS, Portfolio, MSF კლინიკური პროფესორი, პალატის ექიმი, ექთანი, რეზიდენტი, პაციენტი როგორც ზემოთ იყო აღნიშნული, მინდობილი პროფესიული საქმიანობის თითოეული ნაკრების შეფასება ხორციელდება კლინიკური კომპეტენციების Keywords: epa; georgian; medical; კლინიკური; მედიცინის; მეცნიერები; მინდობილი; პაციენტის; პროფესიული; სამედიცინო; საქმიანობის; სწავლების; ქულა; შეფასების
• Post-COVID Mood Disorders and Their Risk Factors: A Cross-Sectional Study in a Caucasian Cohort by Kobaidze, Gucha; Sakvarelidze, Tamar; Kepuladze, Shota; Janelidze, Marina (2025) - პროგნოზირების მოდელები და დაგეგმილია ანალიზისთვის ამ კვლევის შემდგომ ფაზებში. ვაქცინაციის, რეინფექციის და ეკონომიკური სტრესორების შესახებ მონაცემების ჩართვა ღირებულ კონტექსტს შექმნის გრძელვადიანი ფსიქოსოციალური ეფექტების გასაგებად. დასკვნა შეჯამებისთვის, ამ კვლევამ აჩვენა გუნებ-განწყობის ცვლილების უფრო მაღალი ქულების ტენდენციები ქალებში, საშუალო ასაკის ჯგუფში და ცუდი ფიზიკური ჯანმრთელობის მქონე პირებში. მიუხედავად იმისა, რომ ამ დასკვნებმა არ მიაღწია სტატისტიკურ სარწმუნო მნიშვნელობას, ის ხაზს უსვამს ქვეჯგუფებს, BMI-ის, განათლების, ფიზიკური ჯანმრთელობის, სქესის, გეოგრაფიული მდებარეობისა და სხვა ფაქტორების გავრცელება საკვლევ ჯგუფებში; განსჯა კვლევის მიზანი იყო გუნებ-განწყობის ცვლილების სიმპტომების არსებობის შესწავლა კავკასიელთა პოპულაციაში COVID-19-ის შემდგომი დეპრესიის პოტენციური დემოგრაფიული და Keywords: bdi; covid-19; covid-19-ის; georgian; phq-9; scientists/ქართველი; vol; გუნებ-განწყობის; დეპრესიის; კვლევის; მეცნიერები; საშუალო; უფრო; ფიზიკური; შემდგომი; შორის; ცვლილების; ჯანმრთელობის
• Color-light Installations in Architectural Environments by Khabeishvili, Nino; Khabeishvili, Mariam (2025) - N 2, 2025 317 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 7 Issue 2, 2025 https://doi.org/10.52340/gs.2025.07.02.30 ფერ-სინათლის ინსტალაციები არქიტექტურულ გარემოში ნინო ხაბეიშვილი1; მარიამ ხაბეიშვილი2 1არქიტექტურის დოქტორი, პროფესორი, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, ელ-ფოსტა: n.khabeishvili@gtu.ge; 2არქიტექტურის დოქტორი, ასოცირებული პროფესორი, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, ელ-ფოსტა: m.khabeishvili@gtu.ge აბსტრაქტი სტატიაში განხილულია თანამედროვე ხელოვნების და შემოქმედების კონტექსტში ფერ- სინათლის ინსტალაცია, ერთგვარი კონცეპტუალური მოდელი არქიტექტურულ გარემოში. განსაზღვრულია მისი, როგორც ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი რესურსის როლი ურბანული რეგენერაციის და განვითარების ასპექტში უნიკალური ხელოვნების ნიმუშის სახით. მიმოხილულია ხელოვნების და სხვა დარგთა შორის ურთიერთკავშირების ბალანსით განპირობებული ინტერაქტიული თუ იმმერსიული ფერ-სინათლის ინსტალაციების შექმნის მეთოდების თავისებურებები, მისი გარემოზე და ადამიანზე ზემოქმედების გარკვეული პრინციპები. გაკეთებულია სათანადო დასკვნები და დასახულია განვითარების სავარაუდო პერსექტივები. საკვანძო სიტყვები: ქალაქის დიზაინი, ინსტალაცია, ფერი, სინათლე, ვირტუალური სივრცე, არქიტექტურული გარემო. შესავალი პოსტკონცეპტუალურ ეპოქაში ხელოვნების განვითარების ზოგადი დინამიკა, რომელიც არ იძლევა წარმოჩენილი ექსპონატის რომელიმე ერთ იდეოლოგიურ ან ესთეტიკურ კონცეფციაზე დაყვანის საშუალებას, ინოვაციური საინჟინრო კონსტრუქციების, კაცობრიობის უტოპიური ფანტაზიების მომცველი მასშტაბური მხატვრული ინსტალაციების პრეზენტაციის სხვადასხვა ხერხებით ახდენს ობიექტების დემონსტრირებას მუზეუმების დარბაზებში, მათ მიმდებარე ტერიტორიებზე, ურბანული და ბუნებრივი ლანდშაფტის ღია სივრცეებში. თანამედროვე ხელოვნების და შემოქმედების კონტექსტში ფერ-სინათლის ინსტალაცია, როგორც გარკვეული სუბსტანცია, კონცეპტუალური მოდელი, გარემოში ქმნის არსთა ფართო არეალს, განსაკუთრებული მხატვრული დატვირთვების მქონე მოცულობით-სივრცით Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 Keywords: georgian; scientists/ქართველი; არქიტექტურული; ახალ; გარემოში; ინსტალაციები; მეცნიერები; როგორც; სხვადასხვა; ფერ-სინათლის; შორის; ხელოვნების
• EXPLORING THE GUT-BRAIN AXIS: THE ROLE OF THE MICROBIOME IN MODULATING BRAIN FUNCTION AND ITS IMPLICATIONS IN NEURODEGENERATIVE DISORDERS LIKE PARKINSON'S AND ALZHEIMER'S AND PHARMACOTHERAPY TREATMENT STRATEGIES by Sulashvili, Nodar; Patsia, Lali; El-Hakeem, Awad; Ayaan, Sk; Hizomi, Arian; Agarwal, Sajal; Sulashvili, Marika (2025) - Diet, gut microbiome, and neurodegeneration: A comprehensive review. For example, Bifidobacterium dominates Asian gut microbiomes but is scarce in Western populations, affecting probiotic trial generalizability. Keywords: alzheimer; axis; brain; brain axis; disease; fmt; function; gba; georgian; gut; gut microbiome; interventions; microbiome; neurodegeneration; parkinson; probiotics; professor; role; scientists/ქართველი; studies; university; მეცნიერები
• Fractality Identification and Data Generation by Mardaleishvili, Zaza (2025) - აღიწეროს პაკეტებს შორის ინტერვალების ხანგრძლიობების განაწილებით. ინტერვალის ხანგრძლიობა განისაზღვრება ბუფერში ინფორმაციის დაგროვების დროის ხანგრძლიობით, რომელიც საკმარისი უნდა იყოს, საჭირო 𝐿 სიგრძის პაკეტის შესაქმნელად: 𝑟(𝑡)𝑑𝑡 = 𝐿 (3) ეს გამოსახულება წარმოადგენს 𝜏 ინტერვალზე, გადაცემის სიჩქარის საშუალო მნიშვნელობის, ნამრავლს, ინტერვალის 𝜏 ხანგრძლიობაზე: 𝑟საშ ∙ 𝜏 = 𝐿 (4) სადაც 𝑟საშ = 1 𝜏 𝑟(𝑡)𝑑𝑡 თუ პაკეტების სიგრძეები შედარებით მოკლეა, მაშინ 𝑟საშ , მცირე ცდომილებით, შეიძლება ჩანაცვლდეს 𝜏 ინტერვალზე სიჩქარის მიმდინარე 𝑟 მნიშვნელობით. ეს დაშვება გვაძლევს საშუალებას განვსაზღვროთ 𝜏 და 𝑟 შემთხვევით სიდიდეებს შორის ფუნქციონარული დამოკიდებულება: 𝜏 = 𝐿 𝑟 (5) რაც გვაძლევს საშუალებას ვიპოვოთ 𝑔(𝜏) უწყვეტი შემთხვევითი 𝜏 სიდიდის განაწილების კანონი, როგორც ერთი შეთხვევითი 𝑟 არგუმენტის ფუნქცია, მაშინ, როდესაც ცნობილია მისი განაწილების 𝑓(𝑟) კანონი. განვიხილოთ ფუნქციის ნებისმიერი [𝛼, 𝛽] მონაკვეთი, რომელზეც განაწინებულია 𝛽 სიდიდის შესაძლო მნიშვნელობები, ანუ: 𝑃(𝛼 < 𝑅 < 𝛽) = 1 ამ ამოცანის ამოხსნის წესი დამოკიდებულია 𝜏 = ფუნქციის მოქმედებაზე [𝛼, 𝛽] მონაკვეთზე - რომელიც უწყვეტი და დიფერენცირებადია მოცემულ მონაკვეთზე. რადგანაც (5) დამოკიდებულება მონოტონურად მიილევა მოცემულ დადებით უბანზე: 𝐺(𝑟) = 𝑃(𝑇 < 𝜏) = 𝑃(𝑟 < 𝑅 < 𝛽) = 𝑓(𝑟)𝑑𝑟 მართლაც, რომ სრულდებოდეს პირობა 𝑇 < 𝜏 , შემთხვევითი წერტილი (𝑅, 𝑇) უნდა მდებარეობდეს მრუდის იმ უბანზე, რომელიც 𝐴𝐵 სწორის ქვემოთ არის გავრცელებული. ამისათვის აუცილებელი და საკმარისი პირობაა, რომ შემთხვევითი 𝑅 სიდიდე აღმოჩნდეს 𝑟 - დან 𝛽 - მდე უბანზე. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 2, 2025 361 მაშინ, თუ ზემოთ მოყვანილ გამოსახულებაში ინტეგრალის ქვედა ზღვარს გამოვსახავთ (5) პირობით, გვექნება: 𝑟 = 𝐿 𝜏 და შესაბამისად: 𝐺(𝜏) = 𝑓(𝑟)𝑑𝑟 (6) მიღებული თანაფარდობის დიფერენცირება 𝜏 ცვლადით, რომელიც შედის ინტეგრირების ქვედა ზღვარში, გვაძლევს:   0 2 LL g f          (7) 𝑟 და 𝜏 შემთხვევითი სიდიდეების ურთიერთდამოკიდებულება არის ინვარიანტული, ფუნქციისა და არგუმენტის ადგილმონაცვლეობის მიმართ და შესაბამისად მიზანშეწონილია ამ დამოკიდებულების წარმოდგენა განზოგადებული ცვლადების საფუძველზე: 𝑦 = 𝑘 𝑥 რაც გვაძლევს საშუალებას, რომ (7) განაწილების კანონი განვიხილოთ, როგორც უკუგარდასახვა:   2 k k f x g x x        (8) ტელეკომუნიკაციის ტექნოლოგიების სწრაფმა განვითარებამ და მომსახურების ახალ საფეხურებზე მოთხოვნების ზრდამ გამოიწვია მომსახურების ახალი სახეობების შექმნისა და მათი უსწრაფესად დანერგვის აუცილებლობა. დღევანდელ ეტაპზე პერსპექტიულია კავშირგაბმულობის ქსელები პაკეტების კომუტაციით, რომელიც უკვე ფართოდ არის გამოყენებული ინფორმაციის ნებისმიერი სახეობის გადაცემისათვის. ქსელების არქიტექტურა განუხრელად რთულდება, განსხვავდებიან შემოთავაზებული მომსახურების სახეობებითა და დანიშნულებით. აღნიშნულის საფუძველზე ჩამოყალიბდა ახალი (შემდეგი) თაობის ქსელების (Next Generation Networks - NGN) კონცეპცია. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 პოლინომიალურ და არაექსპონენციალურ ფუნქციას. რეალური ქსელი ყოველთვის შეიცავს შეზღუდული რაოდენობის რესურსებს, რაც იმას ნიშნავს, რომ შეზღუდული რაოდენობის რესურსის მოპოვების პროცესში აუცილებლად წარმოიქმნება არაწრფივი მოვლენები და ამის შედეგად თავს იჩენს ტრაფიკის წყაროებს შორის დამოკიდებულობა. გადატვირთულობის შემთხვევაში წარმოიქმნება ასეთივე არაწრფიობები მართვის მექანიზმებშიც, როგორებიცაა TCP (გადაცემის მართვის პროტოკოლი), Ethernet და სხვა. ნაშრომში მიღებული შედეგები ეძღვნება კავშირგაბმულობის მულტისერვისული ქსელების პროექტირებისა და ექსპლუატაციის პრობლემებს. საკვანძო სიტყვები: მონაცემთა ბაზა, გენერაცია, პაკეტური კომუტაცია. შესავალი: საერთაშორისო ექსპერტების თვალსაზრისით XXI საუკუნე იქნება გლობალური ინფორმაციული საზოგადოების საუკუნე. მის საფუძველს წარმოადგენს გლობალური ინფორმაციული ინფრასტრუქტურა (Global Informational Infrastructure-GII), რომელიც მოიცავს კავშირგაბმულობის მძლავრ სატრანსპორტო ქსელებს, ინფორმაციის დამუშავებისა და განაწილების სისტემებს, მომსახურების მრავალფეროვან საინფორმაციო სახეობებთან მიერთების საშუალებებს. ყველა განვითარებულ ქვეყნებში მიმდინარეობს გლობალური ინფორმაციული ინფრასტრუქტურის შექმნისა და განვითარების სამუშაოები, რომლებიც ითვალისწინებს განვითარებადი ქვეყნების მოქცევას მსოფლიოს ერთიან საინფორმაციო სივრცეში. ამ საქმიანობაში ჩართულია მრავალი საერთაშორისო ორგანიზაცია და მათ შორის ყველაზე Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 2, 2025 355 ავტორიტეტული ინფოტელეკომუნიკაციის სფეროში - ელექტროკავშირგაბმულობის საერთაშორისო საბჭო ITU (International Telecommunication Union), ამასთან ერთად, ტელეკომუნიკაციის დარგში სამეცნიერო-თეორიული და გამოყენებითი კვლევების ძირითად მიმართულებას წარმოადგენს თანამედროვე ქსელებისა და სისტემების ფუნქციონირების ხარისხობრივი Keywords: georgian; scientists/ქართველი; არის; ბიტების; გადაცემის; განაწილების; დროის; მეცნიერები; მომსახურების; პაკეტების; რომ; რომელიც; საფუძველზე; სტრუქტურის; ტრაფიკის; ქსელები; ქსელის; შემთხვევითი; შორის; წარმოადგენს
• Consequences of Social Isolation on Behavior and Hypothalamic Monoaminergic Transmission in Adult Rats of Different Social Statuses by Matitaishvili, Tamar; Domianidze, Tamar; Burjanadze, Giorgi; Shengelia, Mariam; Menteshashvili, Nato (2025) - In recent years, social isolation stress of humans and its importance in the development of behavioral disorders of psychiactic nature has become mostly current. According to the results, submissive individuals exhibit significantly greater sensitivity to social isolation stress than their dominant counterparts. Keywords: anxiety; behavior; dopamine; georgian; isolation; levels; norepinephrine; rats; serotonin; stress; მეცნიერები; სოციალური
• The Role of Individual (Private) Insurance in Optimizing Public Expenditures: Challenges and Opportunities by Benidze, Nana; Bitsadze, Jambul (2025) - და შესაბამისად მომხმარებელთა მოთხოვნაც გაიზარდა. იზრდება მოთხოვნა კერძო დაზღვევაზეც, თუმცა არასაკმარისად, არა და კერძო დაზღვევა სახელმწიფო ხარჯების შემცირების ეფექტური გზაა. როგორც მოგეხსენებათ, განვითარებულ ქვეყნებში, კერძო დაზღვევა ავსებს სახელმწიფო პროგრამებს. ამ პრაქტიკაზე დაყრდნობით და კვლევის Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 2, 2025 444 საფუძველზე შეგვიძლია ვივარაუდოთ, რომ კერძო დაზღვევა შეიძლება გახდეს ფინანსური 6. გადაიხედოს მედიკამენტის ფასები 7. კონკურენციის გაძლიერება აქვე მოცემულია რესპოდენტთა რეკომენდაციები სხვადასხვა მიმართულებით. აღსანიშნავია:  სახელმწიფო, თავის მხრივ უნდა ჩაერთოს ამ პროცესში და მოახდინოს რეგულაციების გამარტივება და ინოვაციური პროექტების წახალისება სადაზღვევო კომპანიებთან და დამსაქმებლებთან ერთად.  საჭიროა ისეთი პროექტების დაკანონება რომელიც მორგებული იქნება მოსახლეობის ყველა ფენაზე.  რაც მაღალია კონკურენცია, მით მაღალია მომსახურეობის ხარისხი და დაბალია პრემიის მოცულობა.  კერძო დაზღვევის განვითარების მიზნით, სახელმწიფომ და სადაზღვევო კომპანიებმა ერთობლივი ძალისხმევით, დაზღვეული პირებისათვის დააწესოს საგადასახადო შეღავათები.  სკოლებსა და უნივერსიტეტებში მოხდეს დაზღვევის ცნობადობის გაზრდა, ამისათვის საჭიროა საგანმანათლებლო პროგრამების შექმნა.  აუცილებელია Keywords: georgian; insurance; დაზღვევა; დაზღვევის; კერძო; მეცნიერები; რაც; რომ; რომელიც; სადაზღვევო; სახელმწიფო; სოციალური; უნდა
• Enhancing Medication Safety in Hospital Setting Through Artificial Intelligence by Sopromadze, Zaza; Shashiashvili, Nana; Simonishvili, Besarion (2025) - The review concentrates on the application of AI technologies across various stages of hospital medication management systems, such as medication procurement and inventory management, monitoring of storage conditions, drug dispensing and administration processes, patient monitoring and feedback mechanisms, and prevention of medication errors and risk management strategies. This has led to an explosion in biomedical data growth and diversity, facilitating the integration of AI technologies. Keywords: data; decision; drug; errors; georgian; healthcare; hospital; intelligence; medical; medication; patient; pharmacy; potential; processes; safety; systems; technologies; მეცნიერები
• Biologically Active Polyethylene Glycol-Based Multiple-Catechol-Containing Biopolymer Poly[3-(3,4-dihydroxyphenyl) glyceric acid] from Different Medicinal Plants of Boraginaceae Family by Barbakadze, Vakhtang; Merlani, Maia; Gogilashvili, Lali; Amiranashvili, Lela; Mulkijanyan, Karen (2025) - Barbakadze, V.; Kemertelidze, E.; Targamadze, I.; Mulkijanyan, K. et al. Poly[3-(3,4- dihydroxyphenyl)glyceric Acid], A New Biologically Active Polymer from Symphytum asperum Lepech. and S. caucasicum Bieb. Barbakadze, V.V.; Kemertelidze, E.P.; Targamadze, I.; Mulkidzhanyan, K. et al. Poly[3-(3,4- Keywords: 13c; acid; catechol; chemical; dga; figure; georgian; groups; hmps; nmr; ppm; scientists/ქართველი; signals; spectrum; state; მეცნიერები
• The Impact of the Level of Detail in the Distributed Parameter Model of a Transmission Line on Its Frequency Characteristics by Arziani, Giorgi; Chkhaidze, George (2025) - კომპონენტი მიილევა და პრაქტიკულად ქრება ამ დიაპაზონში. შესაბამისად, სქემის სრული წინაღობა ძირითადად განპირობებულია ინდუქციური რეაქტიული მდგენელით და სწორედ ამიტომ იმეორებს მის მახასიათებელს. -6000 -4000 -2000 0 2000 4000 6000 0 20 40 60 80 100 120 140 R, X ,Z (o hm ) f (hz) R X Z Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 2, 2025 499 ნახაზი 6 - ხაზის სამსეგმენტიანი მოდელის R-X დამოკიდებულება ზემოთ აღწერილი პრინციპით დავამოდელირეთ ხუთ, შვიდ და ცხრასეგმენტიანი ვარიანტები რომელთა სიმულაციის შედეგებიც ნაჩვენებია ნახაზ 7 - ზე, ნახაზ 8-ზე და ნახაზ 9-ზე შესაბიმისად. თითოეული ამ ნახაზთაგანი შედგება წყვილი დიაგრამისგან, რომელთაგან მარცხენა არის სიხშირული მახასიათებელი, N 2, 2025 494 შესაძლებლობაზე ზუსტად ასახოს სხვადასხვა სიხშირული კომპონენტები, განსაკუთრებით ჰარმონიკული მდგენელები და ძაბვის/დენის ზესწრაფი იმპულსები. მოდელის გრანულარიზაციის მაღალი ხარისხი, ანუ ხაზის უფრო მცირე და მრავლად დაყოფილი სექციებით მოდელირება, საშუალებას იძლევა მაქსიმალურად ახლოს მივიდეთ რეალურ ფიზიკურ ქცევასთან, განსაკუთრებით იმ პირობებში, როდესაც სისტემა ფუნქციონირებს არაწრფივი დატვირთვებისა და ინვერტორული გენერატორების დინამიკურად ცვალებად რეჟიმებში. ასეთი მიდგომით, უფრო ზუსტად აღიბეჭდება სიხშირული მახასიათებლები, როგორიცაა რეზონანსები, ჩახშობის ეფექტები და სიხშირეზე დამოკიდებული დანაკარგები. ამავდროულად, არსებობს კომპრომისი გამოთვლით რესურსებსა და სიზუსტეს შორის — ძალიან მაღალი გრანულარიზაცია ზრდის გამოთვლის დროსა და მოდელირების სირთულეს. შესაბამისად, კვლევის ერთ-ერთი მიზანი გრანულარიზაციის ოპტიმალური დონის იდენტიფიცირებაა, რაც თავის მხრივ არ არის ფიქსირებული პარამეტრი და მკვეთრად არის დამოკიდებული დასმული ამოცანის მიზნებზე და მოდელირებულ სცენარების ტექნიკურ მახასიათებლებზე. ზოგადად, ასეთი ტიპის ოპტიმიზაციაში მოიაზრება დეტალიზაციის ისეთი დონის განსაზღვრა, რომელიც ერთი მხრივ უზრუნველყოფს კონკრეტული ამოცანისთვის დამაკმაყოფილებელ სიზუსტეს, ხოლო, მეორე მხრივ, მოდელირებისა და სიმულაციის პროცესის ეფექტურ წარმართვას. საძიებო სიტყვები: ჰარმონიკული ანალიზი, ხაზის განაწილებულპარამეტრებიანი მოდელები, რეზონანსი, ელექტრული სისტემა, სიხშირული სკანირება, ჰარმონიკული ნაკადგანაწილება. შესავალი თანამედროვე ელექტროენერგეტიკული სისტემების განვითარებასთან ერთად ელექტრული ენერგიის ხარისხის ანალიზი განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს. მაღალი ხარისხის ელექტროენერგია აუცილებელია ელექტრული მოწყობილობების, ავტომატიზებული სისტემებისა და ინფორმაციული ტექნოლოგიების უწყვეტი და ეფექტური ფუნქციონირებისთვის. ელექტრული ენერგიის ხარისხის გაუარესებამ, როგორიცაა ძაბვის ცვალებადობა, ჰარმონიკული სპექტრების წარმოქმნა ან ფაზების ასიმეტრია, შეიძლება გამოიწვიოს საწარმოო პროცესების დარღვევა, მოწყობილობების დაზიანება, მონაცემთა დაკარგვა და ადამიანის ჯანმრთელობის გაუარესებაც კი. ენერგიის დაბალი ხარისხი ხშირად დიდ ეკონომიკურ ზარალთან არის დაკავშირებული. ელექტრული ენერგიის ხარისხს განსაკუთრებით დიდი ყურადღება ექცევა განვითარებულ ქვეყნებში, სადაც სტაბილური და სანდო ენერგომომარაგება ეკონომიკური განვითარების ერთ-ერთ საფუძვლად მიიჩნევა. ეს ტენდენცია არ არის შემოფარგლული მხოლოდ ტექნოლოგიურად მოწინავე რეგიონებით. მსგავსი მიდგომა აქტიურად ვრცელდება სამხრეთ- აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებშიც Keywords: -2000; georgian; scientists/ქართველი; ელექტრული; ენერგიის; მეცნიერები; მოდელის; ნახაზ; რაც; რეაქტიული; რომ; სიხშირული; ხაზის; ხარისხის
• Ecological Impact of COVID-19 Pandemic: Changes in Ambient Air Quality in Major Cities of Georgia by VEPKHVADZE, NINO; KHORBALADZE, MANANA; KILADZE, NINO; TSKHOVREBADZE, NANA; TSKHOVREBADZE, IRMA; KOCHORADZE-MARGISHVILI, TEA; KUGOTI, IVANE (2025) - და ჰიბრიდული ტრანსპორტით ჩანაცვლება, დიზელის ძრავიანი სატრანსპორტო საშუალებების გამონაბოლქვის კონტროლი, დიდი ქალაქების ტერიტორიაზე მწვანე ნარგავების ფართობის გაზრდა, ენერგიის ალტერნატიული წყაროების მოძიება და მშენებლობის ენერგოეფექტური მეთოდების გამოყენება. სასურველია და, სავარაუდოდ, ძალზე ეფექტური იქნება შემდგომი კვლევების წარმოება ქვეყნის ყველაზე მეტად დაბინძურებულ რეგიონებში, ქრონიკული არაინფექციური დაავადებების, განსაკუთრებით კი სასუნთქი გზების, მათ შორის - ფილტვის სხვადასხვა პათოლოგიით ავადობის შესწავლის პარალელურად. გამოყენებული ლიტერატურა: 1. ნ. ვეფხვაძე, მ.ხორბალაძე, ი. კუგოტი, ნ. ცხოვრებაძე, თ. ქოჩორაძე-მარღიშვილი, ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის შეფასება საქართველოს დიდ ქალაქებში (2019-2021 წწ.), თსსუ სამეცნიერო შრომათა კრებული, 2022, ტ. 56, გვ. 76-79. 0 10 20 30 40 50 60 70 2019 2020 2021 2022 ქ.ბათუმის ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების ძირითადი მახასიათებლები 2019-2023 წწ. PM 10 PM 2.5 NO2 SO2 CO O3 0 50 100 150 200 250 300 350 400 დიაგრამა #6 შესასწავლ ლოკაციებზე ძირითადი დამაბინძურებლების საშუალო კონცენტრაცია PM10 PM2.5 NO2 SO2 CO O3 Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 2, 2025 517 დიაგრამაზე №8 ასახულია მოცემული ინდიკატორების მნიშვნელობების ჩაშლა თბილისში წლების მიხედვით 2019-2023 წლების ჭრილში. კვლევის მონაცემების ანალიზით აღმოჩნდა, რომ შეწონილი ნაწილაკების კონცენტრაცია შედარებით მაღალია ზამთრის პერიოდში. განსაკუთრებით - მშრალ პერიოდში, რაც, სავარაუდოდ, შიგაწვის ძრავების მუშაობას და საცობების არსებობას უკავშირდება. ასევე, ამ პერიოდში აქტიურია გათბობის სეზონი, როდესაც მრავალპროფილურ გათბობის ქსელში არსებული სხვადასხვა დამაბინძურებლები ჭარბად გამოიყოფა ატმოსფეროში. ყოველდღიურმა ღრმა კვლევამ აჩვენა, რომ ძალიან ხშირია დღეები, როდესაც შეწონილი ნაწილაკების, კერძოდ PM2.5-ის კონცენტრაცია საათების განმავლობაში აჭარბებს ნორმას. ასეთი შემთხვევები ყველა ლოკაციაზე ფიქსირდებოდა, თუმცა ყველაზე ხშირად ეს გამოვლინდა ქ.რუსთავის ჰაეროვანი გარემოს შესწავლისას. 0 50 100 150 200 250 PM10 PM2.5 NO2 SO2 CO O3 დიაგრამა #7 თბილისისა და სხვა ქალაქების საშუალო მაჩვენებლების შედარება თბილისი საშუალო რეგიონები საშუალო 0 50 100 150 200 250 300 PM10 PM2.5 NO2 SO2 CO O3 დიაგრამა №8 ქ.თბილისის ჰაეროვანი გარემოს დაბინძურების მახასიათებლები 2019-2023 წწ. 2019 2020 2021 2022 2023 Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 2, 2025 518 ჩვენი კვლევის შედეგები მიუთითებს, რომ საქართველოში დიდი ქალაქების ჰაერის დაბინძურება საკმაოდ სერიოზული პრობლემაა და სამთავრობო უწყებების, სამოქალაქო და სამეცნიერო საზოგადოების ჩართულობას და კოორდინირებულ ქმედებებს მოითხოვს. მდგომარეობის გაუმჯობესების მიზნით საჭიროა ჰაერის ხარისხის მონიტორინგის სადგურების რაოდენობის გაზრდა, მოძველებული სატრანსპორტო საშუალებების თანამედროვე ელექტრო- Keywords: air; georgian; no2; pm10; scientists/ქართველი; ატმოსფერული; დიაგრამა; კონცენტრაცია; მეცნიერები; ნაწილაკების; საშუალო; შეწონილი; ჰაერის
• About Object-Oriented Databases by Namchevadze, Tsatsa; Bichadze, Elza (2025) - და ძირითადად ორიენტირებულია Windows პლატფორმებზე. იგი უზრუნველყოფს ობიექტების გაზიარებას და ურთიერთქმედებას სხვადასხვა პროგრამას შორის. OLE-ს მეშვეობით სხვადასხვა პროგრამას (მაგალითად, MS Word-სა და Excel-ს) შეუძლია ერთმანეთთან ობიექტების გაზიარება ისე, რომ ისინი მუშაობდნენ სინქრონულად. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 2, 2025 525 მაგალითად, Excel-ში შექმნილი ცხრილი ჩაშენდეს Word დოკუმენტში ისე, რომ საჭიროების შემთხვევაში მოხდეს პირდაპირ Word-დან განახლება. 2).Common Object Request Broker Architecture (CORBA)-პლატფორმებისაგან დამოუკიდებელი სტანდარტი, რომელიც შემუშავებულია Object Management Group (OMG)-ის მიერ და მხარდაჭერილია ისეთი კომპანიების მიერ, როგორებიცაა IBM, Novell, DEC და სხვები. CORBA უზრუნველყოფს სხვადასხვა სისტემებსა და პროგრამულ გარემოში არსებული ობიექტების ურთიერთქმედებას ქსელის საშუალებით. მაგალითად, ერთი პროგრამა შეიძლება დაწერილი იყოს Java-ზე Linux-ში, მეორე - C++-ზე Windows-ში. CORBA იძლევა მათ შორის კავშირისა და მონაცემთა გაცვლის შესაძლებლობას. ამგვარად, ობიექტურ-ორიენტირებულ მონაცემთა ბაზებში მონაცემები ინახება ობიექტების სახით და არა ცხრილებად. მონაცემებთან წვდომა იგი მოითხოვს დიდი მოცულობის მეხსიერებას (20 გიგაბაიტზე მეტი) სისტემის კონსტრუირებისათვის. 1989 წელს გამოქვეყნდა „ოომბ–ის მანიფესტი“, რომელშიც გამოიყენებოდა ფორმულა: ოომბმს=მბმს+ოოპე სადაც ოომბს ნიშნავს ობიექტურ–ორიენტირებულ მონაცემთა ბაზების მართვის სისტემას; ოოპე – ობიექტურ–ორიენტირებულ პროგრამირების ენას. ოომბმს უნდა უზრუნველყოფდეს არაწრფივი სტრუქტურის ობიექტებს, სისტემის ადვილად გაფართოებას, გამოთვლების შესრულებას, მოთხოვნების ენებს. აღნიშნული მიიღწევა ინკაფსულაციითა და მემკვიდრეობით. 1991 წელს შეიქმნა ჯგუფი Object Database Managment Group (ODMG), რომელსაც უნდა ჩამოეყალიბებია ოომბ–ის სტანდარტი. ეს სტანდარტი ჯგუფმა წარადგინა 1993 წელს სახელწოდებით ODMG-3. Keywords: c++; databases; georgian; java; object; scientists/ქართველი; versant; არის; ბაზები; გამოიყენება; მეცნიერები; მონაცემთა; ობიექტების; ობიექტურ–ორიენტირებული; რელაციურ; რომელიც
• Integrated Analysis of Ventilation System Efficiency and Lifesaving in Tunnel Fire Conditions by Lanchava, Omar (2025) - წთ-ის განმავლობაში, რაც შესაბამისობაშია NFPA 130 /502 და ISO 13571-ის რეკომენდაციებთან. ნიშანდობლივია, რომ ფიგ. 1-ზე მოცემულ მასალაში მითითებული არ არის ხანძრის სიმძლავრე და ნაჩვენებია მხოლოდ კრიტიკული ზღურბლების დადგომის დრო. ამით ნაჩვენებია, რომ ხანძრის საბოლოო სიდიდე ამ შემთხვევაში საინტერესო არაა, რადგან ნებისმიერი სიმძლავრის ხანძარი გადის საწყის ფაზას, როცა თანდათანობით დგება კრიტიკული ზღურბლები. 5. CFD მოდელირება გვირაბის ხანძრის სცენარებისთვის გვირაბებში ხანძრის დროს წარმოქმნილი თერმული და ტოქსიკური გარემოს კონტროლი წარმოადგენს უმნიშვნელოვანეს საინჟინრო ამოცანას. მექანიკური ვენტილაცია გამოიყენება თერმული ენერგიის, კვამლისა და ტოქსიკური აირების გვირაბიდან ასარინებლად, რაც კრიტიკულია ადამიანების ევაკუაციისა და უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად. ხანძრის სიმძლავრის (HRR), ვენტილაციის სტრატეგიისა და გვირაბის გეომეტრიის ზეგავლენის შესაფასებლად გამოიყენება დენად გარემოთა გამოთვლითი დინამიკა, ანუ რიცხვითი CFD- მოდელირება. იგი ეფუძნება ნავიე-სტოქსის განტოლებებს და ენერგიის მუდმივობის პრინციპს, რაც იძლევა საშუალებას, პროგნოზირებულ იქნას ტემპერატურის, სიჩქარისა და წნევის ველები. ქვემოთ მოცემულ მოდელირების შედეგებში განიხილება სამი სავენტილაციო სცენარი, რომლებიც ეფუძნება რეალისტური გვირაბის პარამეტრებს: სიგრძე – 800 მ, დახრილობა – 3%, ვენტილატორების წნევა – 2000 პა, და ხანძრის სიმძლავრე – 30 მგვტ. გვირაბში შერჩეულია 8 ცალი განივი კვეთი ერთმანეთისაგან 100 მ დაშორებით. აღნიშნულ კვეთებში სცენარების მიხედვით დამონტაჟებულია 1, 2 ან 4 ცალი ჭავლური ვენტილატორი. ყველა მათგანი Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 გარდა ვენტილაციისა, უსაფრთხოების ეფექტიანობა დამოკიდე-ბულია დანარჩენი ინფრასტრუქტურული სისტემებისა და ელემენტების კოორდინირებულ მუშაობაზე. მათ შორის აღსანიშნავია: ევაკუაციის მარშრუტები, ხანძარმედეგი კონსტრუქციები, დეტექციის ტექნოლოგიები და ცეცხლთან ბრძოლის აქტიური და პასიური მეთოდები. ტრადიციულად, გვირაბის სავენტილაციო სისტემა იგეგმება კრიტიკული სიჩქარის კონცეფციაზე დაყრდნობით, რომელიც გამომდინარეობს ფრუდის რიცხვისაგან და მიზნად ისახავს კვამლისა და წვის სხვა ტოქსიკური პროდუქტების უკუდინების თავიდან აცილებას. თუმცა, ბოლო წლებში ჩატარებულმა ექსპერიმენტულმა და რიცხვითმა კვლევებმა აჩვენა, რომ რეალურ პირობებში, განსაკუთრებით დახრილ გვირაბებში დაღმავალი გრძივი ვენტილაციისას, ან ინტენსიური თბოგამოყოფის პირობებში, აღნიშნული კრიტიკული სიჩქარე ხშირად ვერ უზრუნველყოფს უკუდინების თავიდან აცილებას. წინამდებარე კვლევა ერთიან სისტემაში განიხილავს თბოგამოყოფის, სავენტილაციო სისტემის მუშაობის ეფექტიანობისა და ადამიანის სიცოცხლის გადარჩენის ურთიერთკავშირს Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 2, 2025 565 ხანძრის სხვადასხვა სცენარებში. წარმოდგენილია ახალი კომპლექსური შეფასების მოდელი, რომელიც ეფუძნება დინამიკური ეფექტიანობის ფაქტორების (დეფ) ინტეგრირებულ ანალიზს, რომელიც ითვალისწინებს როგორც ხანძრის დინამიკას, ასევე სავენტილაციო შესაძლებლობებს და ადამიანებზე ზემოქმედების რისკებს. მოდელი იძლევა სიცოცხლის უსაფრთხოებისა და სისტემური მდგრადობის უფრო ზუსტ შეფასებას შეზღუდულ მიწისქვეშა გარემოში. გვირაბებში უკვე მომხდარი ხანძრების კერაზე Keywords: cfd; fire; georgian; ilias; lanchava; road; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; tunnels; ventilation; არის; გვირაბის; გვირაბში; დინამიკური; დროს; ევაკუაციის; ვენტილაციის; კრიტიკული; მეცნიერები; მიხედვით; მხოლოდ; რაც; რომ; რომელიც; სავენტილაციო; სიმძლავრის; სისტემის; ტემპერატურის; ტოქსიკური; უნდა; უფრო; ფრუდის; ცვალებადობა; წვის; წნევა; წნევის; ხანძარი; ხანძრის; ჰაერის
• Selecting a Cargo Delivery System by Meburishvili, Malkhaz; Tskipurishvili, Tea (2025) - ტვირთების მიწოდების ინტეგრირებული სისტემის სინთეზის მოდულური პრინციპი. ერთ-ერთ თანამედროვე ტენდენციას წარმოადგენს სატრანსპორტო და საქონლის განაწილების პროცესების ინტეგრაცია, რაც ობიექტურად განპირობებულია წარმოების ეფექტურობის მოთხოვნით და რესურსების გამოყენებით, უწყვეტად დაკავშირებულია თანამედროვე წარმოების გლობალიზაციასთან და საქონლის განაწილებასთან. ინტეგრაციის მთავარი მიზანია გაერთიანების უპირატესობის რეალიზება, ანუ რესურსების დაზოგვის მიღწევა ან მომხმარებლისთვის ახალი, უფრო მიმზიდველი მომსახურების ხარისხის შექმნა. სატრანსპორტო ინტეგრაციის პრობლემებისადმი მიძღვნილია დიდი რაოდენობის შრომები, თუმცა ორგანიზაციული და ინტეგრაციის საკითხები აღნიშნულ კვლევებში ძირითადად განხილულ იქნა აღწერილობით დონეზე. მათში ძირითადად საქონლის განაწილების სისტემის ფუნქციონირების პრობლემებზე არის გამახვილებული ყურადღება. ტვირთის მიწოდების სისტემის ფორმირებისა და მისი ხარისხის შეფასების პროცესების ფორმალიზაციის პრობლემები საკმარისად არ არის გათვალისწინებული. ნახ. ტვირთის მიწოდების სისტემის შერჩევის მეთოდოლოგია მრავალკრიტერიანობის ფაქტორის გათვალისწინებით. სისტემური ანალიზის კონცეფციის მიხედვით გადაწყვეტილების მიღებისას ყველა გადაწყვეტილება დაიყვანება მიზნის მიღწევის მრავალ მისაღებ საშუალებათა შორის ოპტიმალური ალტერნატივის არჩევამდე. მართლაც, ასეთი მიდგომა ხშირად სუბიექტურად აღიქმება, როგორც მიზანი (ანუ მიზანი მდგომარეობს სისტემის ოპტიმიზაციაში მოცემული კრიტერიუმის მიხედვით). Keywords: delivery; georgian; scientists/ქართველი; system; ა.შ.; ამოცანის; არამკაფიო; ვარიანტების; ვარიანტი; ინტეგრირებული; კუთვნილების; მეცნიერები; მიწოდების; მიხედვით; მოდულების; მომხმარებელთა; მორფოლოგიური; მხოლოდ; ნახ.; პარამეტრების; რომ; რომელიც; რომლებიც; სატრანსპორტო; სისტემის; ტვირთების; ტვირთის; ტიპის; ფორმირების; ფუნქციის; ყველა; შეიძლება; შერჩევის; შეფასების; ხარისხის
• Harmonic Resonance Study in HV Network by Bardadze, Gvantsa; Gordiashvili, Irakli (2025) - ჰარმონიკული რეზონანსის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული სიმპტომია ძაბვის ანომალური დამახინჯება, განსაკუთრებით ისეთ წერტილებში, სადაც არაწრფივი დატვირთვა ან ინვერტორული გენერაცია არ არსებობს. საერთო ჯამში, ჰარმონიკული რეზონანსი მრავალმხრივ საფრთხეს უქმნის ელექტრულ ქსელებს და მათ შემადგენელ კომპონენტებს. ის იწვევს ენერგიის ხარისხის მნიშნელოვან გაუარესებას, მოწყობილობების დაზიანებას, ექსპლუატაციის ხარჯების ზრდას და უსაფრთხოების პრობლემებს. ამ ფონზე, ჰარმონიკების ანალიზის ჩატარება, ქსელის სისტემური დაგეგმარება და შესაბამისი დამცავი ტექნოლოგიების გამოყენება აუცილებელი ხდება მდგრადი და საიმედო ელექტრული სისტემის უზრუნველსაყოფად. ნაშრომში წარმოდგენილია მოდელირებითა და სიმულაციით მიღებული შედეგები, რომლებიც ნათლად გვიჩვენებს თუ როგორ ცვლის განახლებადი ენერგიის დეცენტრალიზებული ბუნება ქსელის იმპედანსურ პროფილს და რა სირთულეებს ქმნის ეს ჰარმონიკების მართვის კუთხით. ამ კვლევაში, რომელიც წარმოადგენს მასშტაბური კვლევის მხოლოდ მცირე ნაწილს, ძირითადი ყურადღება ეთმობა პროაქტიული სტრატეგიების საჭიროებას, მათ შორის ოპტიმიზებული ფილტრაციის სისტემებისა და რეალურ დროში გაზომვისა და ანალიზის სისტემების დანერგვას, რათა მოხდეს ჰარმონიკებთან დაკავშირებული პრობლემების ეფექტური მართვა და ნეგატიური გავლენების მინიმიზაცია. ჰარმონიკული ნაკადგანაწილებისა და სიხშირული სკანირების შედეგები ქსელის სხვადასხვა რეჟიმში ჩატარებულმა ჰარმონიკულმა ანალიზმა გამოავლინა რიგი მნიშვნელოვანი ფაქტორები, რომელთაც განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიექცეს ელექტრული სისტემის განვითარების ყველა ეტაპზე. ამ ფაქტორების შეჯამება შემდეგნაირად შეიძლება ჩამოყალიბდეს:  ფილტრაციის სტრატეგიების დაგეგმვას და მათ შემოწმებას მოდელირებულ გარემოში. კვლევის საბოლოო მიზანია ისეთი პრაქტიკული მიდგომისა და მეთოდების ჩამოყალიბება, რომელიც შესაძლებელს გახდის განახლებადი ენერგიის წყაროების უსაფრთხო ინტეგრაციას ელექტრულ სისტემაში, მინიმალური ტექნიკური რისკითა და მაქსიმალური ეფექტურობით. საძიებო სიტყვები: განახლებადი ენერგია, ჰარმონიკები, ჰარმონიკული რეზონანსი, ჰარმონიკული ანალიზი, ჰარმონიკული დამახინჯება, ელექტრული სისტემა, ელექტრული ქსელი, სიხშირული სკანირება. შესავალი თანამედროვე ელექტრულ სისტემებში აქტიურად მიმდინარეობს ცვალებადი განახლებადი ენერგიის წყაროების, მათ შორის მსხვილმასშტაბიანი ქარისა და მზის პროექტების მასიური ინტეგრაცია Keywords: frequency; georgian; power; scientists/ქართველი; განახლებადი; ელექტრული; ენერგიის; მათ; მაღალი; მეცნიერები; რაც; სიხშირული; ქსელის; ძაბვის; ჰარმონიკული
• Features of the Anatomical Structure of the Above-ground Generative and Vegetative Organs of the Caucasian Endemic Plant Teucrium Nuchense K.Koch (Labiatae) by Mchedlidze, Ketevan; Jinjolia, Liana; Korkotadze, Teona; Aneli, Jemal (2025) - ფოთლის ადაქსიალური ეპიდერმისის პანორამაზე აღინიშნება კონუსური, 2-3 უჯრედოვანი ბუსუსების, სფეროსებრთავიანი ჯირკვლოვანი ტრიქომების და ასევე, ბუსუსთა ფუძის გადანაჭერთა კვალი (სურ.3-A,B). T. nuchense იზრდება მთის ქვედა, შუა, ზედა და სუბალპური სარტყლის მშრალ ფერდობებზე, ნაშალებზე, ტყის ველობებზე, ბუჩქნარებში, ზღვის დონიდან 2350 მ სიმაღლემდე[2,4]. Keywords: georgian; nuchense-ს; scientists/ქართველი; teucrium; ასევე; გამტარი; ეპიდერმისის; მერქნის; მეცნიერები; მუხლთშორისის; უჯრედები; ფოთლის; ფუძემდებარე; ქსოვილი; ყლორტის; ჯირკვლოვანი
• Determination of Morphological and Tinctorial Characteristics of Microorganisms in Wine and Water by Mamulashvili, Manana; Bibileishvili, George; Javashvili, Zaza; Butkhuzi, Tinatin; Kakabadze, Elene (2025) - და ტინქტორიალური მახასიათებლების მნიშვნელობას ღვინოსა და წყალში. კვლევა შეეხო რქაწითელის ღვინოს, როგორც საქართველოს ერთ- ერთ ყველაზე გავრცელებულ და მრავალმხრივი ჯიშის პროდუქციას, ასევე წყალს, რომელიც გამოიყენება ღვინის წარმოებაში. კვლევაში განხილულია ღვინისა და წყლის მიკრობიოლოგიური ანალიზის მეთოდები, მათ შორის მიკროსკოპული, კულტივირებადი. მიღებული შედეგები ადასტურებს, რომ მორფოლოგიური N 2, 2025 650 ენდოსპორების შეღებვა და სხვ. ამ მახასიათებლების მიხედვით შესაძლებელია მათი კლასიფიკაცია და დიაგნოსტიკა [4,5,7]. Keywords: georgian; microorganisms; wine; აღმოჩნდა; მახასიათებლების; მეცნიერები; მიკრობიოლოგიური; მორფოლოგიური; როგორც; ტინქტორიალური; ღვინის; წყლის
• Evaluating DevOps Practices in Successful International Companies by Mdzeluri, Ketevan; Imerlishvili, Ana (2025) - პრაქტიკის გამოყენების ფაქტობრივი მდგომარეობა კომპანიებში, გამოყენებული ინსტრუმენტები და მათი ინტეგრაციის დონე, DevOps-ის პრაქტიკის სარგებელი და გამოწვევები, კომპანიის მზადყოფნა DevOps-ის სრული დანერგვისთვის, ექსპერტთა რეკომენდაციები შედარებით განვითარებადი ქვეყნებისათვის, როგორიცაა საქართველო. კვლევის მეთოდოლოგია: მოცემული კვლევა განხორციელდა ონლაინ ანონიმური კითხვარის მეშვეობით, რომელშიც მონაწილეობდნენ საერთაშორისო ექსპერტები — DevOps ინჟინრები, სისტემური ადმინისტრატორები, პროგრამული უზრუნველყოფის არქიტექტორები და ტექნიკური დირექტორები, რომლებიც მუშაობენ შესანიშნავი პრაქტიკით გამორჩეულ კომპანიებში. კომპანიების სიდიდე განსხვავდებოდა (10-დან 200+ თანამშრომლამდე), რაც უზრუნველყოფს მრავალფეროვან და წარმომადგენლობით ჭრილს. კითხვარი მოიცავდა როგორც დახურული (მრავალვარიანტიანი), ისე ღია ტიპის შეკითხვებს. მონაცემები შეგროვდა შემდეგი ძირითადი მიმართულებებით: ცოდნის დონე DevOps მეთოდოლოგიის შესახებ, პრაქტიკული გამოყენება და ორგანიზაციული ინტეგრაცია, გამოყენებული ინსტრუმენტები (CI/CD, ავტომატიზაცია, მონიტორინგი), შეფასება სარგებლისა და გამოწვევების კუთხით, ორგანიზაციის მზაობის დონის თვითშეფასება. მონაცემების ანალიზი ჩატარდა აღწერითი სტატისტიკისა და შინაარსობრივი კლასიფიკაციის საფუძველზე. შედეგებმა წარმოაჩინა როგორც DevOps-ის წარმატებული გამოყენების მოდელები, ისე ის ფაქტორები, რომლებიც განსაზღვრავენ მისი ინტეგრაციის სიღრმესა და ხარისხს საერთაშორისო პრაქტიკაში ძირითადი მიგნებები და კვლევის ანალიზი გამოკითხულ რესპოდენტებიდან თითქმის ყველა აცხადებს, რომ ორგანიზაციაში სრულად დანერგილია DevOps პრაქტიკა, სისტემური ინტეგრაცია უკვე დასრულებულია და DevOps პროცესი სრულად ავტომატიზებულია. მიუხედავად არსებული ინტეგრაციისა, ნაწილი კომპანიებისა მაინც აცნობიერებს სრულყოფის საჭიროებას. თითოეული რესპოდენტი კარგად ვადებში და რა რესურსებით განხორციელდება DevOps პროცესები. DevOps-ის დანერგვა საქართველოში არ არის მხოლოდ ტექნოლოგიური ამოცანა — ესაა სტრატეგიული გადაწყვეტილება, რომელიც მოითხოვს როგორც ტექნიკურ ცოდნას, ასევე მართვის და კორპორაციული კულტურის ცვლილებებს. სწორი დაგეგმვითა და ერთობლივი ძალისხმევით შესაძლებელია საქართველოში IT ინდუსტრიის კონკურენტუნარიანობის მნიშვნელოვნად გაზრდა. დასკვნა ეს კვლევა აჩვენებს, რომ DevOps პრაქტიკის სრული ინტეგრაცია რეალურად შესაძლებელია და შედეგიანი — როდესაც არსებობს მკაფიო ხედვა, ინსტრუმენტების სწორად შერწყმული გამოყენება და თანამშრომლობითი სამუშაო გარემო. წარმატებულ კომპანიებში DevOps არა მხოლოდ ტექნოლოგია, არამედ მუდმივი გაუმჯობესების კულტურაა. საქართველოს ორგანიზაციებმა, რომლებიც ისწრაფვიან ციფრული ტრანსფორმაციისკენ, უნდა გაითვალისწინონ ეს გამოცდილება — ტექნიკური მზაობა, განათლება, მენეჯმენტის ჩართულობა და ფინანსური სტაბილურობა ერთად ქმნიან DevOps წარმატების საფუძველს. References 1. Keywords: devops; devops-ის; georgian; scientists/ქართველი; მეცნიერები; პროგრამული; რომ; საერთაშორისო; ტექნოლოგიური; ძირითადი
• Search and Analysis of Local and International Patented Works for the Microfiltration Process of Saperavi, Kindzmarauli, Khvanchkara and Mukuzani Wine Materials under Variable Temperature and Viscosity Conditions by Bibileishvili, George; Javashvili, Zaza; Kakabadze, Elene; Tananashvili, Leila; Mamulashvili, Manana (2025) - [1] სტანდარტული ღვინოდან სულფიტების მოცილების მეთოდი მოიცავს შემდეგ ეტაპებს: სტანდარტული ღვინის გატარებას ბაზის ანიონგაცვლითი ფისის საშუალებით, შემდეგ ღვინის გატარებას მჟავა კათიონგაცვლითი ფისის საშუალებით და ბოლოს ღვინის დამუშავებას ნახშირით, რის შედეგადაც მიიღება სტანდარტული ღვინო, რომელიც შეიცავს 10 ppm-ზე ნაკლებ სულფიტებს. გამოგონება ასევე, მოიცავს ყურძნის სტანდარტული ღვინის წარმოების მეთოდს, რომელიც შეიცავს 10 ppm-ზე ნაკლებ სულფიტებს.[2] სითხეების, განსაკუთრებით ღვინის, ნაკლებადწვრილფოროვანი ფილტრაციის მიკროფილტრაციის ავტომატური დანადგარი სითხეებისთვის, ამ გამოგონების შესაბამისად, აღჭურვილია სითხის ნაკადის გადამანაწილებელი მოწყობილობების სერიით, რომელთა მუშაობა ელექტრონულად კონტროლდება. მიკროფილტრაციის პროცესის ყველა ეტაპი, აგრეთვე გამრეცხი, სტერილიზაციისა და მემბრანების აღდგენის ფაზები ავტომატურად ხორციელდება პარამეტრების შეყვანისა და გამოსახვის მოწყობილობიდან, როგორიცაა ელექტრონული კომპიუტერი. ეს კომპიუტერი უზრუნველყოფს ფილტრირებად პროდუქტთან შესაბამისი სამუშაო ეტაპების, აგრეთვე დანადგარის რეცხვისა და სტერილიზაციის ავტომატურ მართვას.[3] ნაშრომი ეხება მაღალი ფერის კონცენტრირებული (HCC) ღვინის მომზადების მეთოდებს. მეთოდების ასპექტები შეიძლება მოიცავდეს ერთი ან მეტი ყურძნისგან მიღებული თხევადი ყურძნის კომპოზიციის მოპოვებას, ამ კომპოზიციის pH-ის შესაცვლელად რეაგენტთან შეხებას, თხევად ყურძნის კომპოზიციაში განსაზღვრული რაოდენობის გამოხდილი ალკოჰოლის დამატებას გაძლიერებული ღვინის კომპოზიციის მისაღებად და ამ ღვინის კონცენტრირებას HCC ღვინის მისაღებად. მეთოდების სხვა ასპექტები შეიძლება მოიცავდეს ერთი ან მეტი ყურძნისგან მიღებული მასტის მოპოვებას, მასტის დადუღებას ყურძნის თხევადი კომპოზიციის მისაღებად, რომელსაც აქვს გარკვეული ალკოჰოლის შემცველობა, ამ კომპოზიციის pH-ის შესაცვლელად რეაგენტთან შეხებას და მიღებული ყურძნის თხევადი კომპოზიციის კონცენტრირებას HCC ღვინის მისაღებად. ასევე, წარმოდგენილია შემადგენლობა, რომელიც მოიცავს ამ მეთოდებით წარმოებულ HCC ღვინოს.[4] წითელი ღვინო შეიცავს მრავალ ნივთიერებას, რომლებიც დადებით გავლენას ახდენენ ადამიანის ჯანმრთელობაზე. ამ კვლევის მიზანი იყო ღვინის ღირებული კომპონენტების კონცენტრირება ნანოფილტრაციის საშუალებით, პერმეატის ნაკადის მათემატიკური მოდელის აღწერა და პროცესის ღირებულების შეფასება. ლაბორატორიული დანადგარი ნანოფილტრაციის მემბრანით გამოყენებული იყო კონცენტრირებისთვის. ექსპერიმენტები ჩატარდა მუდმივი წნევის, სხვადასხვა ტემპერატურებისა და სხვადასხვა რეციკულაციის ნაკადების პირობებში. ნივთიერებების კონცენტრაცია გაანალიზდა პერმეატსა და რეტენტატში, მათ შორის საერთო მჟავა, საერთო ექსტრაქტი, ალკოჰოლი, შაქარი, თავისუფალი სულფუროზის მჟავა, საერთო სულფუროზის მჟავა, შაქრის გარეშე ექსტრაქტის შემცველობა და ვოლატური მჟავების შემცველობა. ასევე, განხორციელდა პროცესის მათემატიკური მოდელირება და 75bibileishvili@gmail.com ORCID ID: https://orcid.org/0009-0003-7712-2436 4მემბრანული ტექნოლოგიების საინჟინრო ინსტიტუტის სწავლული მდივანი - dodo_chanturia@mail.ru რეზიუმე ნაშრომში განხილული ადგილობრივი და საერთაშორისო საპატენტო ნამუშევრები ასახავს სხვადასხვა წითელი ღვინომასალის მიღების მიკროფილტრაციული პროცესის მეთოდების დამუშავების დარგობრივი სპეციფიკის არსებულ მდგომარეობას მსოფლიოში და განაპირობებს, ინსტიტუტში მიმდინარე სამეცნიერო კვლევებისათვის სათანადო პრიორიტეტების გამოკვეთას. საკვანძო სიტყვები: ადგილობრივი და საერთაშორისო პატენტები, ცვლადი ტემპერატურა, სიბლანტის პირობები, ღვინის მასალები, საფერავი. წითელი ღვინო მუქი ფერის ყურძნის დაწურვისა და მისი ფერმენტაციის შედეგად მიიღება. ფერმენტაციის დროს ყურძნის წვენში შემავალი ბუნებრივი შაქარი ალკოჰოლად გარდაიქმნება. ეს პროცესი ძირითადად თავისთავად მიმდინარეობს განსაზღვრულ ტემპერატურულ გარემოში, თუმცა ზოგჯერ ღვინის მწარმოებლები მის დასაჩქარებლად დაწურულ ყურძენს სპეციალურ საფუარსაც ამატებენ. ფერმენტაციის პროცესის დასრულების შემდეგ ხდება ღვინის დაძველება ქვევრში, უჟანგავი ლითონის ჭურჭელში, მუხის კასრში. მემბრანაზე დაფუძნებული პროცესები, განსაკუთრებით წნევით მართვადი მემბრანული ოპერაციები, დღეს კარგად დამკვიდრებული მეთოდებია ღვინის მრეწველობაში მათი უნიკალური თვისებებისა და ტრადიციულ მეთოდებთან შედარებით უდავო უპირატესობების გამო. ახალი მემბრანული პროცესები, როგორიცაა პერვაპორაცია, ელექტროდიალიზი, ოსმოსური დისტილაცია, უკუოსმოსი და მემბრანული კონტაქტორები, გვთავაზობენ ახალ და საინტერესო პერსპექტივებს, რათა გავაუმჯობესოთ ხარისხი და შევქმნათ ახალი პროდუქტები ორგანოლეპტიკური თვისებების დაზიანების გარეშე. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 2, 2025 659 მიმოხილვაში მოცემულია მემბრანული ოპერაციების გამოყენების ყოვლისმომცველი განხილვა ღვინის გადამუშავებაში. ჩატარდა ბიბლიომეტრიული და მეცნიერული ანალიზი, რათა წარმოჩენილიყო ამ ოპერაციების გამოყენების მიმდინარე პროგრესი ღვინის წარმოების სხვადასხვა ეტაპზე, მათ შორის გაფილტვრა, სტაბილიზაცია, კონცენტრაცია, მჟავიანობის გაზრდა, მჟავიანობის შემცირება და დეალკოჰოლიზაცია. აღნიშნულია მიმდინარე გამოწვევები და პერსპექტივები, რათა მოხდეს მემბრანული ტექნოლოგიის შემდგომი განვითარებისა და გაუმჯობესების მიმართულებების განსაზღვრა ამ სფეროში. ტრადიციული და ინოვაციური მემბრანული სისტემების გამოყენება საინტერესო შესაძლებლობებს იძლევა ღვინის გადამუშავების ინდუსტრიის ამჟამინდელი პრაქტიკის გაუმჯობესებისა და ოპტიმიზაციისთვის. მნიშვნელოვანი პროგრესი მიღწეულია დაბალი დაბინძურების (low- fouling) მასალების განვითარების მიმართულებით, ასევე ღვინის იმ მოლეკულების იდენტიფიკაციის კუთხით, რომლებიც მემბრანის დაბინძურებას იწვევს და მეთოდების შემუშავებაში, რომლებიც ამ პროცესის შემცირებას უწყობს ხელს მიკროფილტრაციული მემბრანების გამოყენებით ღვინის გასუფთავებისას. ტექნოლოგიური პროგრესი ელექტროდიალიზში ამ პროცესს ძალიან მიმზიდველ მეთოდად აქცევს ღვინის ტარტრატული სტაბილიზაციისთვის, მჟავიანობის გაზრდისა და შემცირების მიზნით. ტრადიციული და ახალი მემბრანული პროცესები უზრუნველყოფს ეფექტურ სტრატეგიებს ფერმენტაციის შემდგომ ეთანოლის მოცილებისთვის, მისი თავდაპირველი თვისებების შენარჩუნებით. საერთაშორისო კვლევების შედეგები საინტერესო პერსპექტივებს აჩენს მემბრანული პროცესების უფრო ფართოდ დანერგვისთვის მეღვინეობის ინდუსტრიაში, ასევე, ტრადიციული მეღვინეობის პროცესის გადახედვისა და ოპტიმიზაციისთვის პროცესების ინტენსიფიკაციას სტრატეგიის ფარგლებში. MF მემბრანები, ფორების ზომით 0,2 მკმ, ჩვეულებრივ გამოიყენება წითელი ღვინოების გასაწმენდად. ამ მემბრანებს შეუძლიათ უზრუნველყონ მიკრობიოლოგიური სიკაშკაშე და სტაბილურობა დაბალი სიმღვრივის ღვინოების (1 NTU-ზე ნაკლები) საწარმოებლად მათი ორგანოლეპტიკურ მახასიათებლებზე ზემოქმედების გარეშე. თეთრი ღვინოებისთვის ჩვეულებრივ გამოიყენება MF მემბრანები ფორის ზომით, 0,1-დან 0,22 მკმ-მდე. ეს მემბრანები აწარმოებენ გამჭვირვალე ღვინოებს 0,5 NTU-ზე დაბალი სიმღვრივეებითა და უფრო სტაბილური წარმადობით, რადგან მათი ფორის ზომები მნიშვნელოვნად მცირეა ღვინოებში ყველაზე დიდი ნაწილაკების ზომებზე. სხვადასხვა პოლიმერულ MF მემბრანებს შორის (PES- ზე დაფუძნებული, ცელულოზის აცეტატი, PP, ნეილონი) ფორის ზომა 0.2-დან 5 მკმ-მდე, ცელულოზის აცეტატის მემბრანები ფორის ზომით 0.2 და 0.45 მკმ მიჩნეული იყო ყველაზე შესაფერის მემბრანებად წითელი ღვინის გამწმენდი ფიზიკურ-ქიმიური თვისებებისა და გაჟღენთის ნაკადის შემცირების თვალსაზრისით. მიღებული შედეგები განსაზღვრავს ამ მემბრანების ჰიდროფილურ ხასიათს, რამაც გამოიწვია პოლიფენოლების დაბალი ადსორბცია, (განსაკუთრებით ანტოციანინების) Keywords: georgian; scientists/ქართველი; wine; არაუმეტეს; ასევე; კომპოზიციის; კონცენტრაცია; მათი; მემბრანების; მემბრანული; მეცნიერები; მიღებული; პროცესის; რომ; რომელიც; საერთო; სხვადასხვა; უფრო; ღვინის; ღვინო; ღვინოების; ყურძნის; შეიძლება; წითელი; ხოლო
• The Influence of Solvents on the Characteristics of Polyethersulfone Membranes and the Conformational State of the Polymer When Using PVP as an Additive in the Casting Solution by Bibileishvili, Giogi; Gogesashvili, Nana; Kakabadze, Elene; Javashvili, Zaza; Buthkuzi, Tinatin (2025) - წარმართვა და ამ პროცესის რეჟიმული პარამეტრების დადგენა მემბრანების შექმნის ბოლო მნიშვნელოვანი ეტაპია. აღიშნული პროცესის დროს ერთდროულად წარმოებს აორთქლებაც და დიფუზიაც. საკოაგულაციო აბაზანაში მთლიანად ხდება გამხსნელის და ფორწარმომქმნელი დანამატის გამოდევნა და არაგამხსნელით გაჯირჯვებული მემბრანის წარმოქმნა. პოლიმერული მემბრანის დამზადებისას გამოყენებული გამხსნელის ტიპი მნიშვნელოვნად მოქმედებს მემბრანის დადგინდა, რომ მემბრანები, რომლებიც მომზადებული იყო დიმეთილაცეტამიდიდან (სურ.6,8) გამოირჩევიან ფაშარი სტრუქტურით, ზედაპირის Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 2, 2025 670 სიმქისით, მაშინ როდესაც დიმეთილფორმამიდიდან გამოლექილ მიკროფილტრაციულ მემბრანებს გააჩნიათ მკვრივი, გლუვი და მოწესრიგებული სტრუქტურა (სურ.5,7). Keywords: dmf; georgian; membranes; pes/; იყო; მემბრანების; მეცნიერები; ნაწილაკების; რომ; ხსნარში
• Study of the Composition of Solutions in Coagulation and Rinsing Baths during upon Receipt Membrane via Phase Inversion by Bibileishvili, Giorgi; Ebanoidze, Liana; Mamulashvili, Manana; Kakabadze, Elene; Javashvili, Zaza; Kezherashvili, Mzia; Butkhuzi, Tinatin (2025) - 60%DMF 20%DMF Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 2, 2025 682 ცხრილში 2. მოყვანილი შედეგებით გამრეც ხსნარში Li+-ის თავდაპირველი რაოდენობა შეადგენდა 0.16 მგ.ექვ/ლ-ს, Cl--ის კი 10.00 მგ.ექვ/ლ-ს. მემბრანის ერთჯერადი რეცხვის შემდეგ მათი კონცენტრაცია შემცირდა 5%-ით, მემბრანის ორჯერადი რეცხვის შემდეგ რაოდენობა არ შეცვლილა, რაც იონების სრულ გამოყოფაზე მიუთითებს. მემბრანის ერთჯერადი რეცხვის შემდეგ გადაღებულ გამრეცხი ხსნარის იწ სპექტრზე დაფიქსირებულია როგორც წყლის, ასევე დიმეთილფორმამიდის შთანთქმის ზოლები (სურათი 5.). და მაღალი საფილრაციო მახასიათებლების მქონე მემბრანის მიღებას. მემბრანის რეცხვის შესაფასებლად განხორციელებულია გამრეცხი ხსნარის იონომეტრული და იწ- Keywords: georgian; scientists/ქართველი; გამრეცხი; გამხსნელის; კვლევა; მემბრანის; მეცნიერები; რეცხვის; სურათი; ფაზური; შემდეგ; ხსნარის
• Comparative Quality Analysis of Honey Based on the Expertise of Local and Imported Samples by Barateli, Nana; Cheishvili, Salome; Santeladze, Nika; Chikhladze, Elene; Palavandishvili, Tamar (2025) - და თაფლის შენახვისა და გადამუშავების პირობების დაცვას. ფიზიკურ-ქიმიური პარამეტრებიდან თაფლში დადგინდა ტენიანობა და მშრალი ნაშთი (არეომეტრით), ნაცრის ელემენტები (6000-ზე დანაცრებით), pH (pH-მეტრით), მარტივი შაქრების მასური წილი (ფოტოკოლორიმეტრული მეთოდით), სატიტრავი მჟავიანობა (ტიტრაციის მეთოდი), ჰიდროქსიმეთილფურფუროლის (HMF) დონე (თვისებითი), დიასტაზური რიცხვი (ფოტომეტრული მეთოდით), მძიმე მეტალების შემცველობა (ატომურ- აბსორბციული მეთოდით). თუ რამდენად აკმაყოფილებენ მოქმედ სტანდარტებს და შეიცავენ თუ არა არადეკლარირებულ ან მავნე მინარევებს. მოცემული კვლევა მიზნად ისახავს ადგილობრივი და იმპორტირებული თაფლის ნიმუშების შედარებით ანალიზს ქიმიურ და ორგანოლეპტიკურ მახასიათებლებზე დაყრდნობით, რათა გამოიკვეთოს ხარისხობრივი განსხვავებები და შეფასდეს მათი შესაბამისობა სურსათის უვნებლობის მოთხოვნებთან Keywords: georgian; honey; scientists/ქართველი; თაფლი; მეცნიერები; მის; მძიმე; ნიმუშების; ნიმუშში; რაც; როგორც; რომ; საერთაშორისო; სახლში; ტექნიკური; უნივერსიტეტის; შეესაბამება; შემცველობა
• The Impact of the Macro Environment on the Development of the Tourism and Hospitality Industry by Gvelesiani, Eliso (2025) -  ბაზარზე - STEEP-ის ფაქტორების გავლენას იმ ბაზარზე რომელზეც კომპანია ოპერირებს ( მაგალითად, ბაზრის სტრუქტურა, სეგმენტები, მომხმარებლების მოთხოვნა და სურვილები და ა.შ), ადამიანური რესურსების ბაზარზე, ფინანსურ რესურსებსა სტუმართმოყვარეობის ინდუსტრიაში ბიზნეს სტრუქტურის განვითარებაზე ასევე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს პოლიტიკური ფაქტორები. უშუალოდ რეგიონულ პოლიტიკას შეუძლია განსაზღვროს საქმიანობის დიფერენციაცია და სტუმარმასპინძლობის საწარმოს მუშაობის პროფილი. ასეთი პოლიტიკის მიზანი შეიძლება იყოს მთლიანად რეგიონში ტურიზმის მხარდაჭერა ან ახალი და არსებული საწარმოების მიზნობრივი მხარდაჭერა. ისეთი ფაქტორები, როგორიცაა „პროდუქტის ხარისხისა და მომსახურების დონის მოთხოვნები“ და „ინტერნეტის, ასევე მობილური მოწყობილობების განვითარება“, თანამედროვე პირობებში ურთიერთქმედებენ ერთმანეთთან, მჭიდრო კავშირში არიან და ავსებენ ერთმანეთს. ინტერნეტისა და მოწყობილობების გამოყენების ხარისხი ფართოდ არის გავრცელებული ტურიზმისა და სტუმარმასპინძლობის ინდუსტრიაში. მიწოდებული მომსახურეობის ხარისხს ყოველთვის უდიდესი მნივნელობა ჰქონდა და აქვს სასტუმროების, რესტორნებისა და ტურისტული საწარმოების მომგებიანობისა და კონკურენტუნარიანობის შესანარჩუნებლად, პირდაპირ კავშირშია მობილური მოწყობილობებისა და ინტერნეტით მიწოდებულ მომსახურეობასთან. ამრიგად, სტუმატრმასპინძლობის ინდუსტრიის ორგანიზაციების განვითარების დაგეგმვისას აუცილებელია ისეთი სერვისების მიწოდებისა და დამუშავების ტექნოლოგიური საშუალებების დანერგვა, რომლებიც დააკმაყოფილებს ინტერნეტისა და მობილური Keywords: environment; georgian; scientists/ქართველი; ანალიზის; გავლენას; გარემოს; მაკრო; მეცნიერები; ორგანიზაციის; ფაქტორების; ცვლილებების
• Traditional Georgian Ethnopharmacology: Historical Foundations, Medicinal Plant Cultivation Practices, and Knowledge Transmission Pathways by Kochadze, Dimitri; Latchkepiani, Elguja; Makharashvili, Robert (2025) - რომლებშიც მოცემულია როგორც ბოტანიკური მახასიათებლები, ისე სამკურნალო და რიტუალური გამოყენების ფორმები, სამკურნალო პრაქტიკის კონტექსტში შემონახულ ზეპირსიტყვიერ მასალას - შელოცვებს, სიმღერებს, რიტუალურ ტექსტებს. წყაროების შერჩევისას უპირატესობა მიენიჭა მასალას, რომელიც ასახავს მცენარის მოქმედების პრაქტიკულ გამოყენებას და ხალხურ ჩანაწერებში მოცემული მცენრაის იდენტურობას. ტექსტში განხილული მცენარეები კლასიფიცირებულია შემდეგი პარამეტრებით: სამეცნიერო და ქართულ-ხალხური სახელწოდება, ბიოგეოგრაფიული გავრცელება, სამკურნალო გამოყენება ტრადიციულ მედიცინაში, ბიოაქტიური ნივთიერებები და მათი ფარმაკოლოგიური 1შპს “რეგიონული ჯანდაცვის ცენტრი” ხარაგაულის სამედიცინო დაწესებულების კლინიკური მენეჯერი, ექიმი ინფექციონისტი, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის PhD სტუდენტი. https://orcid.org/0009- 0009-9976-4724; 2სსიპ ლ. სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო, სამედიცინო ექსპერტიზის დეპარტამენტის სასამართლო სამედიცინო ექსპერტი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის PhD სტუდენტი. https://doi.org/10.52340/gs.2024.06.02.42; 3პედიატრიული კლინიკა Mმედი22, ანესთეზია- რეანიმაციის და ინტენსიური თერაპიის დეპარტამენტის ექიმი ანესთეზიოლოგ-რეანიმატოლოგი. ანოტაცია მოცემული კვლევა მიმოიხილავს ქართული ტრადიციული ეთნოფარმაკოლოგიის ისტორიულ, პრაქტიკულ და ზეპირსიტყვიერ საფუძვლებს, რაც საშუალებას იძლევა, მოხდეს ამ რთულად სტრუქტურირებული ცოდნის სისტემის მეცნიერული ინტერპრეტაცია. ეთნოფარმაკოლოგია, როგორც დისციპლინა, აერთიანებს ბოტანიკურ, კულტურულ და სემიოტიკურ ანალიზს და ამ თვალსაზრისით, ქართული ტრადიციული მედიცინა წარმოადგენს ორიგინალურ, თუმცა უნივერსალურ მოდელს. კვლევა ეფუძნება ხარისხობრივ მეთოდოლოგიას, პირველწყაროების დოკუმენტურ ანალიზს და ზეპირსიტყვიერი ტექსტების ეთნოგრაფიულ ჰერმენევტიკას. გამოყენებულ იქნა XIX–XX საუკუნეების ქართული მონოგრაფიები, ხალხური რეცეპტები, შელოცვები, სიმღერები და მცენარეთა ბოტანიკური აღწერილობები. კვლევის ერთ-ერთი მიზანი იყო გამოევლინა მცენარეთა გამოყენების პრაქტიკებსა და რიტუალურ სტრუქტურებს შორის კავშირი, რაც ხშირად განსაზღვრავს სამკურნალო ქმედების კულტურულ ლეგიტიმაციას. შესწავლილ იქნა ოთხი ძირითადი მცენარის (კატაბალახა, შხამა, ცოცხანა, ძახველი) Keywords: georgian; plants; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; არამედ; ასევე; გამოიყენებოდა; გამოყენება; განსაკუთრებით; ეთნოფარმაკოლოგიური; ზეპირსიტყვიერი; თანამედროვე; იგი; იყო; მაგალითად; მათ; მას; მეცნიერები; მისი; მცენარეების; მცენარეთა; მცენარის; მხოლოდ; პრაქტიკის; რაც; რიტუალური; როგორც; რომ; რომელიც; სამკურნალო; საქართველოში; ტრადიციული; უნდა; ქართული; ცოდნა; ცოდნის; ცოცხანა; წარმოადგენს; ხალხური; ხშირად
• Application of New Freezing Technologies for Introduced, Repaired Raspberry (Rubus idaeus) in Western Georgia by Gaprindashvili, Inga; Asanidze, Narguli; Turmanidze, Mamuka; Gamkrelidze, Khatuna; Ardemanashvili, Tamila (2025) - და ჟოლოს ნაყოფი ხასიათდება სასიამოვნო არომატით. ამასთან ერთად, აუცილებელია აღინიშნოს, რომ ჟოლოსა და მაყვლის ნაყოფი მდიდარია ბიოლოგიურად აქტიური ნაერთებით და ადამიანის დღიურ მოთხოვნას ნაწილობრივ უზრუნველყოფს. მაყვლის ნაყოფში რესვერატროლის კვლევა ბოლო დროს დიდი ყურადღება ეთმობა ხილსა და კვების პროდუქტებს შორის. დასკვნა კვლევით დავადგინეთ, რომ ჟოლოს გაყინვის წერტილი დამოკიდებულია როგორც ჯიშზე, ასევე ნაყოფის თვისებებზე: სიმწიფის ხარისხი, ქიმიური შემადგენლობა, უჯრედის წვენის კონცენტრაცია და სხვა. რაც Keywords: georgian; rubus; scientists/ქართველი; გაყინვის; მეცნიერები; მჟავას; ნაყოფის; ჟოლოს; როგორც; რომ; საქართველო; სახელმწიფო; ტემპერატურა; უნდა; შემდეგ; შენახვის
• Study of the Influence of the Nature of the Solvent on the Performance of Polyethersulfone Membranes by Bibileishvili, Georgi; Kezherashvili, Mzia; Gogesashvili, Nana; Kuparadze, Liana; kakabadze, Elene (2025) - δ t/MPa1/2 დიმეთილაცეტამიდი (S) 22.77 დიმეთილფორმამიდი (S) 24.86 დიმეთილსულფოქსიდი(S) 26.7 წყალი (NS) 47.8 პოლიეთერსულფონი (P) 24.20 პოლივინილპიროლიდონი 32,54 δP-S მცირე სხვაობა გამხსნელსა და პოლიმერს δP-S შორის მიუთითებს მათ შორის ძლიერ ურთიერთქმედებაზე და მაღალ თერმოდინამიკურ სტაბილურობაზე. ურთიერთქმედება M1 M2 M3 Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 2, 2025 757 PES/DMF შორის უფრო ძლიერია, ვიდრე DMAc-თან და DMSO-თან, რაც მიუთითებს, რომ DMF უკეთესი გამხსნელია PES-ისთვის. რადგან ასევე დაბალია δS-NS (გამხსნელი-არაგამხსნელი) მნიშვნელობა, შესაბამისად DMSO/წყალი ურთიერთქმედება უფრო ძლიერია, ვიდრე DMF/წყალი და DMAc/წყალი. კოაგულაციის პროცესში DMSO-ს დაბალი მიდრეკილება PES- თან და მაღალი წყლის მიმართ იწვევს პროცესის ოპტიმალურ სიჩქარეს გამხსნელსა და არაგამხსნელს შორის ურთიერთქმედების გაძლიერების გამო. DMSO გამხსნელად გამოყენების შემთხვევაში მიიღება უფრო მაღალი ფორიანობისა და წარმადობის მემბრანები, ვიდრე DMF-ისა და DMAc-ის შემთხვევაში (ცხრილი 3). პოლიეთერსულფონის (PES) ბაზაზე დამზადებულ მემბრანებს გააჩნიათ მაღალი თერმული, ქიმიური სტაბილურობა და დაბალი ჰიდროფილურობა, რაც ზღუდავს PES მემბრანების ფართოდ გამოყენებას. ამიტომ აქტუალურია კვლევები, რომლებიც მიმართულია მემბრანების წარმადობის, მორფოლოგიის, ჰიდროფილურობის, საექსპლოატაციო ვადების გასაუმჯობესებლად, რაც უზრუნველყოფს მათი გამოყენების არეალის გაფართოებას წყალხსნარებისა და მათ ბაზაზე დამზადებული პროდუქტებისთვის Keywords: dmac; dmf; dmso; georgian; membranes; pes; pvp40; solvent; მაღალი; მემბრანების; მეცნიერები; წყლის
• Features of Mercury Accumulation in the Colchis Peat Bog (Ispan 2) by Tetemadze, Natela; Machutadze, Izolda; Tetemadze, Tamar (2025) - სველი დეპონირება ხდება მსოფლიო ოკეანის მიერ HgBr სახით და მეორე ეტაპია დაჟანგვა 𝐻𝑂 და 𝑁𝑂 . მიღებულ ნაცარს ვუმატებდით 1 მლ HNO3 (1:1), ვაცხელებდით წყლის აბაზანაზე მარილების სრულ გახსნამდე. შემდეგ ვაორთქლებდით ამოშრობამდე და ვუმატებდით 5 მლ ფონურ ხსნარს (0,03 მოლ/დმ3 HNO3), ნელა ვაცხელებდით, ვაციებდით და მთლიანად გადაგვქონდა 25 მლ-იან მზომ კოლბაში. კოლბას შევავსებდით ნიშანხაზამდე ფონური ხსნარით და ამის შემდეგ ვაწარმოებდით სპექტრომეტრირებას [12,14,15]. Keywords: georgian; mercury; sph; ვერცხლისწყლის; ისპანი; კონცენტრაცია; მგ/კგ; მეცნიერები; ნიმუში; სიღრმეზე; ტორფის; ტორფნარის; ჭრილის
• Use of Information and Communication Technologies in the Educational Process by Kveselava, Ketevan; Kropadze, Tinatin; Verulava, Nino (2025) - მასწავლებლის მუშაობაში ინფორმაციულ-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების დანერგვა ხელს უწყობს განათლების ხარისხის გაუმჯობესებას, განათლების ხელმისაწვდომობის გაზრდას და ინფორმაციულ სივრცეში ორიენტირებული ინდივიდის განვითარებას. ინფორმაციული ტექნოლოგიების გამოყენება საგანმანათლებლო პროცესში საშუალებას იძლევა არა მხოლოდ მისი მოდერნიზება, ეფექტურობის გაზრდა, სტუდენტების მოტივაცია, არამედ პროცესის დიფერენცირება თითოეული მოსწავლის ინდივიდუალური მახასიათებლების გათვალისწინებით. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 3, 2025 17 ამ თემის აქტუალობა განპირობებულია იმით, რომ კომპიუტერები სულ უფრო მეტად იპყრობენ განათლების ყველა სფეროს, მათი პროფესიონალური გამოყენება სტუდენტებში აძლიერებს საგნისადმი ძლიერ ინტერესს, ეხმარება მათ ენთუზიაზმით სწავლაში და საგანმანათლებლო საქმიანობაში მაღალი შედეგების მიღწევაში. ამრიგად, შესწავლის ობიექტია-საგანმანათლებლო პროცესი, რომელიც ხელს უწყობს კომუნიკაციური კომპეტენციის და მოტივაციის ჩამოყალიბებას და განვითარებას, სპეციალიზებული დისციპლინების შესწავლის საინფორმაციო ტექნოლოგიების გამოყენებით. კვლევის საგანი-ისტ-ის გამოყენება მოსწავლეებისთვის სპეციალური საგნების სწავლებაში. ყოველივე ზემოთქმულის საფუძველზე, ჩვენ დავისახეთ შემდეგი მიზნები: ინფორმაციულ-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების გამოყენებით, წვლილი შევიტანოთ განათლების მოდერნიზაციის მთავარი მიზნის მიღწევაში - განათლების ხარისხის გაუმჯობესება, ინდივიდის ჰარმონიული განვითარების უზრუნველყოფა, ინფორმაციულ სივრცეში ნავიგაცია, თანამედროვე ტექნოლოგიების ინფორმაციულ-საკომუნიკაციო შესაძლებლობების გაცნობა და ინფორმაციული კულტურის ფლობა, ასევე არსებული გამოცდილების წარდგენა და მისი ეფექტურობის იდენტიფიცირება. ჩვენი მიზნების მიღწევას შემდეგი დავალებების შესრულებით ვგეგმავთ:  საინფორმაციო და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების გამოყენება საგანმანათლებლო პროცესში;  სტუდენტებში თვითგანათლებისადმი მდგრადი ინტერესისა და სურვილის ჩამოყალიბება;  კომუნიკაციური კომპეტენციის ჩამოყალიბება და განვითარება;  სწავლისადმი დადებითი მოტივაციის ფორმირების პირობების შექმნისკენ ძალისხმევის მიმართვა;  სტუდენტებისთვის ცოდნის მიცემა, რომელიც განსაზღვრავს მათ ცხოვრებისეული გზის თავისუფალ, შინაარსობრივ არჩევანს. ინფორმაციულ-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების კონცეფციის არსი განვითარებადი ინფორმაციული საზოგადოების ჩამოყალიბება მოწოდებულია გადაჭრას ერთ-ერთი მთავარი პრობლემა, რომელიც დაკავშირებულია ადამიანის მომზადებასთან, ცხოვრებისა და საქმიანობისთვის ინფორმაციული სამყაროს სრულიად ახალ პირობებში, ახალი ტიპის ინტელექტის ჩამოყალიბებასთან, განსხვავებულ აზროვნებასთან, ადაპტირებული გარემომცველი სამყაროს სწრაფად ცვალებად ეკონომიკურ, ტექნოლოგიურ და ინფორმაციულ რეალობასთან. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 3, 2025 18 ინფორმაციული ტექნოლოგიების გამოყენება საგანმანათლებლო პროცესში, ასევე სწავლების ახალი ფორმები და მეთოდები სტუდენტებს აძლევს წვდომას ინფორმაციის არატრადიციულ წყაროებზე, ზრდის თვითგანათლების პროცესის ეფექტურობას, იძლევა ძიებისა და შემოქმედებითი საქმიანობის შესაძლებლობას და საშუალებას აძლევს მათ თავისუფლად მოახდინონ ორიენტირება ინფორმაციის სფეროში. ინფორმაციული - საკომუნიკაციო ტექნოლოგიები - – ეს არის ტექნოლოგიები, რომლებიც საშუალებას გაძლევთ მოძებნოთ, დაამუშავოთ და აითვისოთ ინფორმაცია სხვადასხვა წყაროებიდან, მათ შორის ინტერნეტიდან. ეს არის ინფორმაციის ელექტრონული ფორმით პრეზენტაცია, მისი დამუშავება და შენახვა, თავად კომპიუტერის გამოყენება მრავალფეროვანი პროგრამებით. (ქ.კვესელავა, ი.ბოჭორიშვილი,.. 2022 წ.) Microsoft Word - fullpdf07032025 Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 3, 2025 15 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 7 Issue 3, 2025 https://doi.org/10.52340/gs.2025.07.03.03 ინფორმაციული და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების გამოყენება სასწავლო პროცესში ქეთევან კვესელავა1; თინათინ კროპაძე2; ნინო ვერულავა3 1საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ინფორმატიკისა და მართვის სისტემების ფაკულტეტის პროფესორი, სსიპ- დავით აღმაშენებლის სახელობის საქართველოს ეროვნული თავდაცვის აკადემიის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის მთავრი მეცნიერი, ინფორმატიკის ინჟინერიის აკადემიური დოქტორი ORCID:0000-0002-1318-2750; 2სსიპ- დავით აღმაშენებლის სახელობის საქართველოს ეროვნული თავდაცვის აკადემიის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის მთავრი მეცნიერი, ალტეს უნივერსიტეტის პროფესორი, სოციალურ მეცნიერებათა აკადემიური დოქტორი ORCID: 0000-0001-8339-4129; 3საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ინფორმატიკისა და მართვის სისტემების ფაკულტეტის, მთავარი სპეციალისტი, ინფორმატიკის ინჟინერიის აკადემიური დოქტორი აბსტრაქტი ინფორმაციული ტექნოლოგიები, როგორც ინტეგრირებული საგანმანათლებლო სისტემის ერთ-ერთი კომპონენტი, არა მხოლოდ ხსნის შესაძლებლობებს საგანმანათლებლო საქმიანობის ცვალებადებისთვის, მათი ინდივიდუალიზაციის და დიფერენციაციისთვის, არამედ იძლევა განათლების ყველა საგნის ურთიერთქმედების ორგანიზების ახალი გზის საშუალებას. საკვანძო სიტყვები: ინფორმაციული და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიები, ჰუმანიზაცია, მულტიმედია. შესავალი 21-ე საუკუნის დასაწყისი აღინიშნება სამეცნიერო და პედაგოგიური საზოგადოების ინტერესი, განათლების ხარისხის გაუმჯობესების მიზნით. მეორე თაობის ზოგადი განათლების სტანდარტების კონცეფცია აღნიშნავს საგანმანათლებლო შინაარსის განახლებას და ახალი ტექნოლოგიების გამოყენებას. საგანმანათლებლო დაწესებულების საქმიანობის მთავარი შედეგი თავისთავად არ უნდა იყოს ცოდნის, უნარებისა და შესაძლებლობების სისტემა, არამედ სახელმწიფოს მიერ ინტელექტუალურ, სოციალურ-პოლიტიკურ, საკომუნიკაციო, საინფორმაციო და სხვა სფეროებში გამოცხადებული ძირითადი კომპეტენციების ერთობლიობა. თანამედროვე ზოგადი განათლების ერთ-ერთი მთავარი ამოცანაა ინფორმაციული კომპეტენციის ჩამოყალიბება: ინფორმაციული ტექნოლოგიების ცოდნა, მათი გამოყენების, ძლიერი და სუსტი მხარეების გააზრება, სხვადასხვა Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 3, 2025 16 საშუალებითა და რეკლამით გავრცელებული ინფორმაციის კრიტიკულად შეფასების უნარი. ამრიგად, ახალი ტექნოლოგიების საგანმანათლებლო პროცესში ჩართვა სოციალურად განსაზღვრულ აუცილებლობად იქცა. ინფორმაციული ტექნოლოგიები, რომლებიც ჰოლისტიკური საგანმანათლებლო სისტემის ერთ-ერთ კომპონენტად ითვლება, არა მხოლოდ ხელს უწყობს ინფორმაციის ხელმისაწვდომობას, ხსნის საგანმანათლებლო საქმიანობის ცვალებადობის, მათი ინდივიდუალიზაციის და დიფერენციაციის შესაძლებლობებს, არამედ საშუალებას იძლევა Keywords: georgian; scientists/ქართველი; არის; ასევე; ახალი; გამოყენება; განათლების; თანამედროვე; ინფორმაციის; ინფორმაციულ-საკომუნიკაციო; ინფორმაციული; იძლევა; მეცნიერები; მისი; პროცესის; პროცესში; როგორც; რომელიც; საგანმანათლებლო; საინფორმაციო; სასწავლო; საშუალებას; სტუდენტების; სხვადასხვა; ტექნოლოგიების
• Waste Management Challenges and Opportunities in Tourist Destinations of Imereti by Khasaia, Isolda; Gvelesiani, Eliso; Tsertsvadze, Nano (2025) - tsertsvadze.nano@atsu.edu.ge ანოტაცია ტურიზმი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს გლობალურ ეკონომიკაში, ქმნის შემოსავლისა და დასაქმების ახალ შესაძლებლობებს. თუმცა, მისი ზეგავლენა გარემოზე, განსაკუთრებით ნარჩენების წარმოქმნის თვალსაზრისით, მზარდად ზრდის საერთაშორისო შეშფოთებას. კვლევების მიხედვით, ტურიზმი ევროპაში წარმოქმნილი ნარჩენების დაახლოებით 6.7%-ს შეადგენს, რაც სერიოზული გარემოსდაცვითი, სოციალური და ეკონომიკური გამოწვევების წინ გვაყენებს. იმერეთის რეგიონი, საქართველოს დასავლეთ ნაწილში მდებარე ერთ-ერთი ტურისტულად ყველაზე აქტიური და მდიდარი რეგიონია, რომელიც გამოირჩევა უნიკალური და დაცული ტერიტორიები. მდგრადი ნარჩენების მართვა მოითხოვს მრავალდონიან სტრატეგიას, რომელიც აერთიანებს სამთავრობო პოლიტიკას, კერძო სექტორის აქტიურ ჩართულობასა და საზოგადოებრივი ცნობიერების ამაღლების ინიციატივებს. კვლევა ხაზს უსვამს ნარჩენების სეპარაციის, გადამუშავების, კომპოსტირების და პასუხისმგებლიანი ტურისტული ქცევის მნიშვნელობას, როგორც გარემოზე ზემოქმედების შემცირების აუცილებელ პირობებს. ნარჩენების ეფექტური მართვა Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 3, 2025 28 შესაძლებელია სტრატეგიული ინვესტიციების, ადგილობრივი საზოგადოების ჩართულობისა და მდგრადი ტურისტული პოლიტიკის მეშვეობით. საკვანძო სიტყვები: მდგრადი განვითარება, ნარჩენების მართვა, ტურიზმი, დესტინაცია, იმერეთი. შესავალი ტურიზმს მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია მსოფლიო ეკონომიკაში, რადგან არა მხოლოდ ქმნის შემოსავალს, არამედ ახალ სამუშაო ადგილებსაც აჩენს. მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმის 2024 წლის ანგარიშის მიხედვით, ტურიზმის სექტორი გლობალური მშპ-ისა და დასაქმების დაახლოებით 10%-ს შეადგენს (Travel and Tour World 2024). Keywords: georgian; management; scientists/ქართველი; tourism; waste; იმერეთის; კვლევის; მართვის; მდგრადი; მეცნიერები; ნარჩენების; რაც; რომ; საზოგადოების; ტურიზმის; ტურისტულ
• General Model of Enterprise Material Flow Optimization and Its Logistic Modifications by Meburishvili, Malkhaz; Tskipurishvili, Tea (2025) - - ქვესისტემები - საწარმოს ლოგისტიკური ჯაჭვის რგოლები. საწარმოს მატერიალური ნაკადის მართვის სისტემის აღნიშნული დონეები ხასიათდება სხვადასხვა მიზნობრივი ფუნქციებით: - ლოგისტიკის განყოფილება - საწარმოს ლოგისტიკურ ჯაჭვში მატერიალური ნაკადის მოძრაობის ოპტიმიზაციიდან ეკონომიკური ეფექტის (მოგების) მაქსიმიზაცია; - საწარმოს ლოგისტიკური ჯაჭვის რგოლები - რგოლის ფარგლებში მატერიალური ნაკადის გადაადგილების ხარჯების მინიმუმამდე შემცირება. საწარმოს ლოგისტიკური ჯაჭვის რგოლების კონფლიქტური ეკონომიკური ინტერესების შესაჯერებლად, ჩვენ ვიყენებთ პარამეტრული ოპტიმიზაციის მეთოდს. ამ მეთოდის თანახმად, ოპტიმიზაციის ამოცანის გადაჭრის ზოგადი პროცესი ხორციელდება ორ ეტაპად: „ქვემოდან ზემოთ“ კოორდინაცია - შედეგად, ზედა დონეზე წარმოდგენილია განხილული პარამეტრიდან ყველა ქვესისტემის ოპტიმალური ქცევის (ეფექტურობის ფუნქციის) დამოკიდებულება; „ზემოდან ქვემოთ კოორდინაცია - ზედა დონეზე წყდება ქვესისტემების მუშაობაზე არსებული ინფორმაციის საფუძველზე გამსხვილებული ოპტიმიზირებული მოდელი, რის შედეგადაც თითოეული ქვესისტემისთვის დგინდება ოპტიმალური დავალება. შემოვიტანოთ საწარმოს მატერიალური ნაკადის მოძრაობის ოპტიმიზაციის ზოგადი მოდელის პარამეტრები. Vბ - საწარმოს მატერიალური ნაკადის ბაზრის მოთხოვნის შედეგების მოხმარების სიჩქარე, პროდუქციის ერთეული/დროის ერთეული Ѵმ - საწარმოს მატერიალური ნაკადის მოძრაობის სიჩქარე, პროდუქციის ერთეული/დროის ერთეული Eმ - საწარმოს მატერიალური ნაკადის მოძრაობის ოპტიმიზაციისგან მიღებული ეკონომიკური ეფექტი (მოგება), ლარი /პროდუქციის ერთეული Dმ- საწარმოს ლოგისტიკურ ჯაჭვში მატერიალური ნაკადის გადაადგილების ხარჯები, ლარი /პროდუქციის ერთეული Dშ, Dწ, Dგ- მატერიალური ნაკადის გადაადგილების ხარჯები, შესაბამისად, „შეძენის“, „წარმოების“ და „გასაღების“ რგოლებში, ლარი /პროდუქციის ერთეული. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 3, 2025 38 Cმ, 𝞓Cმi- საწყისი მატერიალური რესურსების ღირებულება და მათი ცვლილება მატერიალური ნაკადის მოძრაობის i-ური რეგულაციის მიხედვით „შესყიდვების“ რგოლში, ლარი /პროდუქციის ერთეული. F, 𝞓Fz - მზა პროდუქციის გასაყიდი ფასი და მისი ცვლილება მატერიალური ნაკადის მოძრაობის z-ური რეგულაციებით „დაკვეთაზე მუშაობის“ მოდელში Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 3, 2025 41 გამოშვების მოცემული მოცულობისთვის (ბაზრის მოთხოვნის მიხედვით მატერიალური ნაკადის მოხმარების მოცემული სიჩქარისთვის), შემუშავდა ლოგისტიკური ჯაჭვის რგოლებში მატერიალური ნაკადის მოძრაობის რეგულირების ალტერნატიული ვარიანტები: „შესყიდვების რგოლში - 3 ვარიანტი, „წარმოების“ რგოლში - 2 ვარიანტი, „გასაღების“ რგოლში - 3 ვარიანტი. ამგვარად, საწარმოს მატერიალური ნაკადის მოძრაობის რეგლამენტის შესაძლო ვარიანტების საერთო რაოდენობამ შეადგინა 18 . გაანგარიშებებმა აჩვენა, რომ საწარმოს მატერიალური ნაკადის მოძრაობის რეგულირების ოპტიმალური ვარიანტია ვარიანტია №10, რომელიც აღწევს უმაღლეს მოგებას 2080 ათასი ლარი/ერთეული, Keywords: georgian; scientists/ქართველი; ლოგისტიკური; მატერიალური; მეცნიერები; მისი; მოდელი; მოძრაობის; მოძრაობის ოპტიმიზაციის; ნახ.; ოპტიმიზაციის; პროდუქციის; რესურსების; საწარმოს; წარმოების; ჯაჭვის
• Summary of the Main Ideas of 19th-century Georgian Literature in Chabua Amirejibi’s “Data Tutashkhia” by Akhvlediani, Tamar (2025) - მაქს შტირნერი კი გამორჩეულ როლს ანიჭებდა ინდივიდს. იგი წერდა, რომ ინდივიდს შეუძლია არ დაემორჩილოს კანონებს და ახალს და სწორი გზის მაძიებელი დათა თუთაშხია იწყებს ძიებას: რისი კეთება ჯობს, სიკეთე რაა? Keywords: georgian; scientists/ქართველი; ადამიანი; არა; ახალი; დათა; თბილისი.; თუთაშხია; იქნებ; იყოს; მაგრამ; მას; მეცნიერები; მისი; რომ; რომელიც; საუკუნის; სახელმწიფო; უნდა; ურჩხული; შეიძლება; ჭაბუა
• Mechanical Asphyxia in Forensic Medicine: Pathophysiology, Diagnosis, and Modern Trends by Latchkepiani, Elguja; Kochadze, Dimitri; Gambarashvili, Maia; Makharashvili, Robert (2025) - (2015) MRI და MRS კვლევებით აჩვენეს, რომ ჰიპოქსიური ასფიქსიის დროს აღინიშნება ტვინის pH-ის დაქვეითება და NAA/Cr (N- აცეტილასპარტატი/კრეატინი) შეფარდების შემცირება, რაც თავის ტვინის მეტაბოლური დისფუნქციის ინდიკატორია. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 3, 2025 77 სტატისტიკური მონაცემები და ცნობილი შემთხვევები აშშ-ის იუსტიციის დეპარტამენტის მონაცემებით, ყოველწლიურად ფიქსირდება 250–1000 აუტოეროტიული ასფიქსიის შემთხვევა, რომელთა დაახლოებით 60% თავდაპირველად განიხილება როგორც სავარაუდო სუიციდი. ცნობილი შემთხვევები: František Kotzwara - ჩეხი კომპოზიტორი, რომლის გარდაცვალება 1791 წელს ოფიციალურად დაფიქსირდა აუტოეროტიული ასფიქსიით (American Journal of Forensic Medicine & Pathology, 1984); Sada Abe, იაპონური კულტურის გამორჩეული ტრაგიკული ფიგურა, რომელმაც 1936 წელს ეროტიული ასფიქსიისას მოკლა პარტნიორი და მოკვეთა სასქესო ორგანოები. შემთხვევა საფუძვლად დაედო არაერთ ფსიქოლოგიურ და კულტურულ ნარატივს. David Carradine, Kevin Gilbert, Albert Dekker, Vaughn Bode - ჰოლივუდისა და მუსიკალური ინდუსტრიის წარმომადგენლები, რომლებიც სავარაუდოდ დაიღუპნენ აუტოეროტიული ასფიქსიით. თანამედროვე დიაგნოსტიკა ეყრდნობა შემდეგ მეთოდებს: ვირტუალური აუტოფსია (Virtopsy) – 3D ლაზერული სკანირებით კანის ზედაპირზე დატოვებული მარყუჟის კვალის ვიზუალიზაცია. MRI/MRS – ტვინის სტრუქტურული და მეტაბოლური ცვლილებების გამოვლენა. ფსიქოსექსუალური პროტოკოლის ანალიზი – პირადი არქივების, ინტერნეტ ისტორიის და მობილური მოწყობილობების გადამოწმება პარაფილიური ქცევის დასადასტურებლად. ჰისტოქიმიური და იმუნოჰისტოქიმიური მარკერები – აპოპტოზური ცილები (caspase-3, HIF-1α) და ქსოვილის ჰიპოქსიური დაზიანების ბიოლოგიური დადასტურება. სტრანგულაციური ტრავმის თანამედროვე დიაგნოსტიკა: ციფრული მტკიცებულებების როლი სტრანგულაციური ასფიქსიის დროს ხილული არის არა მხოლოდ სტრანგულაციური ღარი, არამედ სიცოცხლისდროინდელი ტრავმული ნიშნები: ნაჭდევები, სისხლჩაქცევები და კანის სხვა დაზიანებები, რომლებიც ხშირად გვხვდება სახესა და კისერზე. თუმცა არსებობს შემთხვევები, როდესაც მსგავსი ნიშნები არ ფიქსირდება და ასეთ შემთხვევებში, სასამართლო-სამედიცინო დიაგნოსტიკისთვის გადამწყვეტია ტექნოლოგიური მიდგომები. თანამედროვე ვირტუალური ვიზუალიზაციის ტექნოლოგიების ინტეგრირება. სტრანგულაციური ასფიქსიის (მარყუჟით ან მანუალური მოხრჩობა) შემთხვევებში ვიზუალური ნიშნები შესაძლოა იყოს მცირე ინტენსივობის, ატიპიური, ან სრულად არ არსებობდეს, რაც ართულებს ტრადიციული მეთოდებით დიაგნოზის დასმას. შესაბამისად, თანამედროვე მიდგომები ორიენტირებულია დაზიანების არეალის ციფრულ რუკირებაზე, Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 3, 2025 78 სტრუქტურის მოდელირებაზე და სიცოცხლისდროინდელი მარკერების ანალიზზე. სურ. N6 სურ. N7 3D ფოტოგრამმეტრია და ლაზერული სკანირება Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 3, 2025 79 მრავალკამერიანი ფოტოგრამმეტრიის ან სტრუქტურული სინათლის სკანირების გამოყენებით შესაძლებელია მარყუჟის ღარის სიღრმის, კანის მიკროდეფორმაციების და მექანიკური სტრუქტურების დატოვებული ნაკვალევის მაღალი სიზუსტით აღბეჭდვა. Ehrlich et al. Keywords: asphyxia; georgian; journal; medicine; pathology; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; ასფიქსია; ასფიქსიის; განსაკუთრებით; ვითარდება; თანამედროვე; ისე; იწვევს; კისრის; მარყუჟის; მექანიკური; მეცნიერები; პოზიციური; ჟანგბადის; რაც; როგორც; როდესაც; რომელიც; სასამართლო; სასამართლო-სამედიცინო; სხეულის; წარმოადგენს; ხშირად
• A Study of Attitudes Towards Transcranial Magnetic Stimulation for Treating Depression by Makhashvili, Nino; Papava, Ana; Latibashvili, Tekla; Mtchedlishvili, Tamar; Janikashvili, Ana; Dumbadze, Mishiko; Javakhishvili, Darejan (2025) - სუბიექტური შთაბეჭდილების გასაზომად. კვლევის მეთოდოლოგია კვლევა ეფუძნება თვისებრივ დიზაინს და მიზნად ისახავს როგორც პაციენტების, ისე ტმს თერაპევტების სუბიექტური გამოცდილების და დამოკიდებულებების კვლევას მკურნალობის ტრანსკრანიალური მაგნიტური სტიმულაციის მეთოდის მიმართ. კვლევის მეთოდად გამოყენებულ იქნა შემთხვევის ანალიზი და ფოკუს ჯგუფები. კერძოდ, გაანალიზებულ იქნა დეპრესიის დიაგნოზის მქონე ორი პაციენტის შემთხვევა, მათთან ჩაღრმავებული ინტერვიუებისა და მათი შემთხვევების შესწავლის საფუძველზე; ასევე, ჩატარებულ იქნა ერთი ფოკუს ჯგუფი სერვისის გამცემი გუნდის ხუთივე წევრთან. შესაბამისად, კვლევის მონაწილეები იყვნენ პაციენტები, რომლებმაც გაიარეს დეპრესიის ტმს თერაპიის სრული კურსი 2024-2025 წლებში, და ხუთი ტმს თერაპევტი, აქედან - სამი ფსიქიკური ჯანმრთელობის მაგისტრი, ერთი კლინიკური Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 3, 2025 96 ფსიქოლოგიის მაგისტრი და ერთი ფსიქიატრი, რომლებიც, როტაციის პრინციპის საფუძველზე, აქტიურად მონაწილეობდნენ მოცემული ორი პაციენტის მკურნალობის პროცესში. მონაცემთა შეგროვება: გამოკვლეულ იქნა ორივე პაციენტის ავადმყოფობის ისტორია კლინიკური ინტერვიუირებისა და შესაბამისი სამედიცინო დოკუმენტაციის შესწავლის საფუძველზე, და ასევე, ჩატარდა ჩაღრმავებული ინდივიდუალური ინტერვიუები 2025 წლის აპრილსა და მაისში; თერაპევტებთან ჩატარდა ფოკუს ჯგუფის დისკუსია 2025 წლის მარტში. კვლევის პროცესში გაკეთებულ იქნა როგორც ჩაღრმავებული ინტერვიუების, ასევე ფოკუს ჯგუფის აუდიო ჩანაწერი, და გაკეთდა ტრანსკრიპტები. ანალიზი: ჩატარებულ იქნა შემთხვევათა ანალიზი; ასევე, გაანალიზდა ჩაღრმავებული ინტერვიუებისა , გამოგვევლინა პაციენტთა და თერაპევტთა პერსპექტივა და დამოკიდებულებები ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტში კონკურენტული ინოვაციების ფონდის მხარდაჭერით დაფუძნებულ ტმს მკურნალობის მეთოდის მიმართ — მკურნალობაში ჩართვისა და დარჩენის მოტივაცია, გამოცდილება, გამოწვევები/ბარიერები. მეთოდოლოგია. კვლევა ეფუძნება თვისებრივ მიდგომას და მასში გამოყენებულია ორი მეთოდი - შემთხვევის ანალიზი და ფოკუს ჯგუფი. კერძოდ, გაანალიზებულ იქნა ტმს სერვისის მიმღები ორი პაციენტის შემთხვევა, ვისაც მკურნალობა- რეზისტენტული დეპრესიის დიაგნოზი ჰქონდა და ტმს მომსახურების სრული კურსი გაიარა, ფსიქოფარმაკოლოგიურ მკურნალობასთან კომბინაციაში; ამ მიზნით 1 TMS – Transcranial Magnetic Stimulation Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 3, 2025 86 მათთან ჩატარდა კლინიკური ინტერვიუები, ჩაღრმავებული ინტერვიუები და მოხდა მათი სამედიცინო დოკუმენტაციის ანალიზი მდგომარეობის მონიტორინგის მიზნით. კვლევის ფარგლებში, ასევე, ჩატარდა ფოკუს ჯგუფი ხუთ თერაპევტთან, ვინც ტმს მკურნალობას აწვდიდა სერვისის პაციენტებს. შედეგები. პაციენტებში თვალსაჩინოა მკურნალობაში ჩართვის გულწრფელი მოტივაცია, რაც წლების მანძილზე ძირითადად უშედეგო და ხანგრძლივი მკურნალობის გამოცდილების შემდგომ ახალი “იმედის” გაჩენას უკავშირდება. მკურნალობაში ჩართვის ბარიერებს თავად დეპრესიული მდგომარეობის სიმპტომები განაპირობებს (უიმედობა, ენერგიის და მოტივაციის ღრმა დაქვეითება), თუმცა, ასევე, სახეზეა გარკვეული შფოთვა და სტიგმა ახალი მეთოდის მიმართ. თერაპევტების დამოკიდებულება ინოვაციური მკურნალობისადმი დასაწყისში იყო ამბივალენტური, რაც პაციენტთა ფსიქიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებასთან დაკავშირებით, და ამ გაუმჯობესების შენარჩუნებასთან ერთად, შეიცვალა პროფესიული კმაყოფილებით, მეტი თავდაჯერებულობითა და მეთოდის მიმართ ნდობის ამაღლებით. დასკვნა. გარკვეული სირთულეების და ბარიერების მიუხედავად, მკურნალობის შესახებ სწორად მიწოდებული ინფორმაცია, გუნდის მხრიდან პროფესიული მხარდაჭერა (რაც გულისხმობდა მდგომარეობის მართვისადმი კომბინირებულ მიდგომას), და სერვისის ხელმისაწვდომობა ზრდის ტმს მკურნალობის მიღებისა და მიყოლის ალბათობასა და ეფექტურობას. მთავარი გამოწვევებია: მეთოდის გამოყენებაში სპეციალისტების განათლების დონე, ზუსტი და ნათელი ინფორმაცია მეთოდის შესახებ და ქართულ კონტექსტთან მორგებული მკურნალობის პროტოკოლების შექმნა. პაციენტთა მხრიდან მკურნალობის მიღების მოტივაცია და იმედი მკაფიოდ წარმოჩნდება, როგორც გადამწყვეტი ფაქტორი. საკვანძოსიტყვები: ტრანსკრანიალური მაგნიტური სტიმულაცია (ტმს), მკურნალობისადმი რეზისტენტული დეპრესია, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, დამოკიდებულებები მკურნალობისადმი შესავალი ფსიქიკური ჯანმრთელობის აშლილობები შეზღუდული შესაძლებლობების გლობალურ მიზეზს წარმოადგენს. მათი გავრცელება, დაავადებათა გლობალური ტვირთის კვლევის მიხედვით, ბოლო წლებში სტაბილურად იზრდება (Murray, 2022). Keywords: depression; doi; et al; georgian; patients; pmid; psychiatry; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; stimulation; study; tms; treatment; ანალიზი; ასევე; გ-ტმს; გამოცდილება; დეპრესიის; დროს; ერთი; თავის; თერაპევტების; თერაპიის; თუმცა; ილიას; იყო; კვლევის; კლინიკური; მაგნიტური; მდგომარეობის; მეთოდის; მეცნიერები; მიმართ; მისი; მკურნალობის; მკურნალობისადმი; მქონე; მხარდაჭერა; პაციენტების; პაციენტი; პროფესიული; რაც; როგორც; რომ; რომელიც; სახელმწიფო; სერვისის; სტიმულაციის; ტვინის; ტმს; ტმს-ის; ტრანსკრანიალური; უფრო; ფსიქიკური; შედეგები; შემდეგ; შეფასება; წლის; ჯანმრთელობის
• EMOTION RECOGNITION FROM ELECTROENCEPHALOGRAPHIC SIGNALS USING ARTIFICIAL INTELLIGENCE by Tsiklauri, Mariam; Tsmindashvili, Tatia; Lazarashvili, Levan (2025) - დახმარების სისტემებს, სათამაშო გარემოს, ვირტუალური რეალობის გამოცდილებას და ადაპტირებულ მომხმარებლის ინტერფეისებს. კვლევის მოტივაცია ორი სწრაფად განვითარებადი და გავლენიანი სფეროს ინტეგრაციაა: ხელოვნური ინტელექტი - რომელიც უკვე აჩვენებს ტრანსფორმაციულ ეფექტებს სხვადასხვა ინდუსტრიაში - და ნეირომეცნიერება, რომელიც მზადაა ექსპონენციალური განვითარებისთვის, რადგან ნეიროვიზუალიზაციისა და ტვინის სიგნალის გაზომვის ტექნოლოგიები აგრძელებს გაუმჯობესებას. ამ დისციპლინებს შორის სინერგია გვპირდება როგორც ტექნოლოგიური შესაძლებლობების, ასევე მომხმარებლის გამოცდილების გაუმჯობესებას იმ სისტემების საშუალებით, რომლებსაც შეუძლიათ ადაპტირება და ადამიანის ემოციურ მდგომარეობებთან ინტერპრეტაცია მზარდი სიზუსტით. ნაშრომის მთავარი მიზანია ხელოვნური ინტელექტისა და ნეირომეცნიერების დაკავშირება ემოციური ამოცნობის უფრო ზუსტი, საიმედო და პროგნოზირებადი მოდელების შესაქმნელად. ასეთი ინტეგრაცია არა მხოლოდ ინოვაციური ტექნოლოგიების განვითარებას უწყობს ხელს, არამედ ხელს უწყობს ადამიანის ტვინისა და მისი ფუნქციების უფრო ღრმა გაგებას. ეს, თავის მხრივ, ფართო გავლენას ახდენს სხვადასხვა სფეროზე, მათ შორის მედიცინაზე, განათლებაზე, ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე და სხვა სფეროებზე. მიზანი კვლევის მთავარი მიზანია ელექტროენცეფალოგრაფიული (EEG) სიგნალების გამოყენებით ემოციების ამოცნობის მეთოდოლოგიის შემუშავება და ოპტიმიზაცია Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 3, 2025 122 ხელოვნური ინტელექტის (AI) ტექნიკის გამოყენებით. კვლევის მიზანია ემოციური მდგომარეობების კლასიფიკაციაში სხვადასხვა მანქანური სწავლებისა და ღრმა სწავლების ალგორითმების მუშაობისა და სიზუსტის ანალიზი და შეფასება - რაც არსებითი ნაბიჯია ადამიან-კომპიუტერის ურთიერთქმედების (HCI) სისტემების ეფექტურობის გაუმჯობესებისკენ. ამ მიზნის მისაღწევად, კვლევა რამდენიმე ძირითად სფეროს მოიცავს: რეაქციების გამოსაწვევად. შეგროვებული EEG მონაცემები შემდეგ წინასწარ მუშავდება ხმაურის და არტეფაქტების მოსაშორებლად, რაც უზრუნველყოფს სიგნალების ხარისხსა და საიმედოობას. მანქანური სწავლებისა და ღრმა დასწავლის ალგორითმები გამოიყენება EEG მონაცემებში წარმოდგენილი ემოციური მდგომარეობის კლასიფიკაციისთვის. რომ შევაჯამოთ, კვლევა წარმოადგენს ემოციების ამოცნობის ახალ მიდგომას, EEG სიგნალებისა და ხელოვნური ინტელექტის გამოყენებით. აჩვენებს ზუსტი, საიმედო და პერსონალიზებული ემოციების ამოცნობის სისტემების შემუშავების პოტენციალს. ერთ სუბიექტზე დახვეწილი კვლევა კარგი საწყისია მომავალში ბევრ ადამიანზე განზოგადებისთვის და Keywords: eeg; georgian; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; ამოცნობის; ემოციების; ემოციური; ინტელექტის; მეცნიერები; მოდელის; მონაცემების; მონაცემთა; რაც; რომელიც; სწავლების; სხვადასხვა; უფრო; ღრმა; შორის; ხელოვნური
• Psychological Aspects of Architectural and Artistic Solutions for Children's Medical Institutions by Arjevanidze, Tatia (2025) - განსაკუთრებულ ყურადღებას მოითხოვს პედიატრიული კლინიკები და განყოფილებები. ბავშვები მეტად მგრძნობიარე და ფაქიზები არიან, ისინი მძაფრად რეაგირებენ ახალ გარემოზე, შესაბამისად ინტერიერის მიზნობრივ საჭიროებებზე მორგება და ასაკობრივად გათვალისწინებული დეტალები დაგვეხმარება პაციენტის ნდობის მოპოვებაში და მნიშვნელოვან წვლილს შეიტანს გამოჯანმრთელების პროცესში. ბრიტანელი მკვლევარი, დიზაინის ფსიქოლოგი, პროფესორი ჰილარი დალკე და მისი კოლეგები 2006 წლის ნაშრომში აღნიშნავენ, რომ სწორად შერჩეული ფერთა პალიტრა მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს პაციენტის ფსიქოლოგიურ კეთილდღეობაზე. კვლევის თანახმად, ბავშთა სამედიცინო დაწესებულებებში დიზაინისადმი სენსიტიური მიდგომა, მომავალში შედეგად დადებს სტრესის შემცირებას და თერაპიული პროცესის გაუმჯობესებას. პედიატრიული სივრცეების შექმნა მოითხოვს არქიტექტორისა და ფსიქოლოგის ინტეგრირებულ თანამშრომლობას, რათა ვუზრუნველყოთ პატარებისთვის ჰუმანური და თერაპიული გარემო. (Dalke H., Littlefair P. & Loe D., 2006) პროფესორი დალკეს ძირითადი კვლევები ეფუძვნება ინტერესს - როგორ მოქმედებს ფერი და განათება ადამიანებზე, განსაკუთრებით კლინიკებში, ფსიქიატრიულ დაწესებულებებსა და სკოლებში. მისი ნაშრომებიდან შეგვიძლია გამოვყოთ ბავშთა სამედიცინო დაწესებულებებისთვის განკუთვნილი რამოდენიმე მნიშვნელოვანი რეკომენდაცია: და ტკივილის მოლოდინიდან თამაშის პროცესზე. საპროცედურო ოთახებში მნიშვნელოვანი გამოწვევაა ისეთი გარემოს შექმნა, სადაც ექიმისთვის იქნება კომფორტული სამუშაო გარემო, ხოლო პაციენტისთვის მშვიდი ატმოსფერო. სასურველია სივრცე იყოს ნეიტრალურ ფერებში და გაკეთდეს მხოლოდ ერთი, მიზანმიმართულად შერჩეული ვიზუალური აქცენტი (აპლიკაციის, სურათის ან ინსტალაციის სახით), რომელიც განთავსებული იქნება Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 3, 2025 118 ოთახის კონკრეტულ კუთხეში და მოემსახურება ბავშვის ყურადღების მიზნობრივ გადატანას. პედიატრიულ პალატებს ენიჭება დიდი მნიშვნელობა, რადგან სწორედ აქ ატარებს პაციენტი ყველაზე დიდ დროს, ამიტომ არქიტექტურულმა მიდგომამ უნდა მოიცვას ფუნქციური კომფორტი და ემოციური სტაბილურობა. მიზანშეწონილია ფერთა დინამიკური გამოყენება, ნეიტრალურ ფონზე მსუბუქი აქცენტებით, მათ შორის განათების მეშვეობით. აუცილებელია ბუნებრივი განათების ინტეგრირება, ვიტრაჟები, დიდი ფანჯრები, მაქსიმალური რაოდენობის ღიობები, რაც უზრუნველყოფს მზის სხივების ოთახში მოხვედრას და ხელს უწყობს ბავშვის ცირკადული რიტმის, განწყობის რეგულაციას. პედიატრიული კლინიკების დაგეგმარებისას ყურადღება უნდა მიექცეს საერთო სათამაშო ზონებს, რომელიც ფუნქციურად სცდება ინდივიდუალურ თერაპიას და ემსახურება ბავშვის სოციალურ და ემოციურ რეაბილიტაციას. ეს სივრცეები ხელმისაწვდომი იქნება პაციენტებისთვის, რომლებსაც არ აქვთ იზოლაციის საჭიროება და შეუძლიათ თანატოლებთან ურთიერთობა, მათთან თამაში, შემოქმედებითი აქტივობა. დასკვნა პედიატრიული კლინიკების დიზაინი, გაცილებით მეტია, ვიდრე ფუნქციური დაგეგმარება - ეს არის ემოციური არქიტექტურა, რომელიც უშუალო კავშირშია ბავშვის შიშებთან, საჭიროებებსა და გამოჯანმრთელების პროცესთან. ფსიქოლოგებთან ჩატარებული ინტერვიუები, საერთაშორისო გამოცდილება და პრაქტიკა ცხადყოფს, რომ ფერს, განათებას, სივრცის სტრუქტურასა და დეკორატიულ ელემენტებს შეუძლიათ შეცვალონ ბავშვის აღქმა კლინიკაზე. Keywords: georgian; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; ბავშვის; გარემოს; მეცნიერები; პაციენტის; პედიატრიული; რაც; როგორ; რომელიც; სამედიცინო; უნდა; ფერი; ხელს
• THE SCIENTIFIC DISCUSSION OF KEY ISSUE ASPECTS OF IMMUNOPATHOGENESIS AND PHARMACOLOGICAL PROPERTIES AND PROFILES IN RELATION TO ADVERSE DRUG REACTIONS CHALLENGES, FOCUS ON MULTIDIMENSIONAL DRUG-INDUCED EOSINOPHILIA AND SYSTEMIC SYNDROME by Sulashvili, Nodar; Jadhav, Rupali Digambar; Beglaryan, Margarita; Gabunia, Luiza; Gorgaslidze, Nana; Alavidze, Nato; Kvizhinadze, Natia; Sulashvili, Marika; Grigolia, Lela; Robakidze, Kakhaber (2025) - This review synthesizes current knowledge on the pharmacological, immunological, and clinical aspects of these reactions, with particular emphasis on severe manifestations such as drug reaction with eosinophilia and systemic symptoms (DRESS). The clinical manifestations of this process are highly variable, ranging from self-limiting cutaneous eruptions to life-threatening systemic syndromes such as drug reaction with eosinophilia and systemic symptoms (DRESS). Keywords: activation; cases; dress; dress syndrome; drug; drug reaction; eosinophilia; georgian; hla; hypersensitivity; immune; involvement; management; medicine; organ; patients; pharmacological; professor; reactions; risk; scientists/ქართველი; specific; studies; symptoms; syndrome; university; მეცნიერები
• THE MANIFESTATION OF PHARMACOGENETIC AND CLINICAL PERSPECTIVES ON MEDICATION-ASSOCIATED EOSINOPHILIA AND SYSTEMIC SYMPTOMS (DRESS): A COMPREHENSIVE EVALUATION OF IMPLICATED AGENTS, RISK FACTORS, AND TREATMENT MANAGEMENTS STRATEGIES IN GENERAL by Sulashvili, Nodar; Jadhav, Rupali Digambar; Beglaryan, Margarita; Gorgaslidze, Nana; Gabunia, Luiza; Alavidze, Nato; Kvizhinadze, Natia; Sulashvili, Marika; Grigolia, Lela; Robakidze, Kakhaber (2025) - Antibiotics, especially sulfonamides, vancomycin, and minocycline, were also major contributors to DRESS cases. (X-axis-number of DRESS cases, Y-axis- causative drug categories with frequently caused drugs). Keywords: case; data; dress; dress syndrome; drug; drug reaction; eosinophilia; georgian; hla; hypersensitivity; immune; involvement; medicine; organ; patients; professor; reaction; risk; scientists/ქართველი; studies; symptoms; syndrome; treatment; university; მეცნიერები
• THE SCIENTIFICIC TALKS OF COMPREHENSIVE ANALYSIS OF PHARMACOGENETIC AND PATIENT-CENTERED CARE APPROACHES ON MEDICATION-INDUCED ADVERSE EFFECTS AND TOXICITIES, PHARMACOVIGILANCE CHALLENGES, IMPLICATED DRUGS, UNDERLYING DETERMINANTS OF RISK, AND STRATEGIC APPROACHES TO PHARMACOTHERAPEUTIC MANAGEMENT by Sulashvili, Nodar; Jadhav, Rupali Digambar; Beglaryan, Margarita; Gorgaslidze, Nana; Gabunia, Luiza; Alavidze, Nato; Kvizhinadze, Natia; Sulashvili, Marika; Grigolia, Lela; Robakidze, Kakhaber; Zarnadze, Irine; Zarnadze, Shalva (Davit) (2025) - THE SCIENTIFIC DISCUSSION OF KEY ISSUE ASPECTS OF IMMUNOPATHOGENESIS AND PHARMACOLOGICAL PROPERTIES AND PROFILES IN RELATION TO ADVERSE DRUG REACTIONS CHALLENGES, FOCUS ON MULTIDIMENSIONAL DRUG-INDUCED EOSINOPHILIA AND SYSTEMIC SYNDROME. THE SCIENTIFIC DISCUSSION OF KEY ISSUE ASPECTS OF IMMUNOPATHOGENESIS AND PHARMACOLOGICAL PROPERTIES AND PROFILES IN RELATION TO ADVERSE DRUG REACTIONS CHALLENGES, FOCUS ON MULTIDIMENSIONAL DRUG-INDUCED EOSINOPHILIA AND SYSTEMIC SYNDROME. Keywords: challenges; data; decision; drug; evidence; georgian; health; healthcare; implementation; integration; medication; medicine; outcomes; patient; pharmacogenetics; pharmacotherapy; pharmacovigilance; potential; reactions; research; risk; safety; scientists/ქართველი; strategies; sulashvili; systems; testing; toxicities; university; მეცნიერები
• Characteristics, Antibiotic and Phage Susceptibility of Staphylococci Causing Mastitis by Kereselidze, Maia; Natidze, Merab; Uridia, Rusudani; Chulukhadze, Ana (2025) - ფაგიო 100,0 – დასკვნები 1. მასტიტით დაავადებული რძიდან გამოყოფილი სტაფილოკოკები (St. aureus და St. epidermidis) მორფოლოგიური, კულტურალური და ბიოქიმიური ნიშან- თვისებებით ტიპური პათოგენებია. 2. შესწავლილი სტაფილოკოკებისა ანტიბიოტიკორეზისტენტობის მაჩვენებელი 7,7-38,5%-ის ფარგლებში მერყეობს, ხოლო სეპტაფაგების მიმართ მდგრადობა 7,7%. აღნიშნული პრობლემიდან გამომდინარე, შექმნილმა ვითარებამ განაპირობა ანტიბიოტიკების გამოყენების რეგულაციების შემოღება ახალი თაობის ანტიბიოტიკების ძიება და ალტერნატიული საშუალების შემუშავება. ახალი თაობის ანტიბიოტიკებიდან ყურადღებას იპყრობს დიაზოლინური პრეპარატი ლუგდუნინი, თეისობაქტინი, ანტიბიოტიკებისა და ალკილრეზორ- ცინების კომბინაცია, აგრეთვე ანტიბიოტიკებზე ანტისეპტიკური ვერცხლის დამატება. ალტერნატიული საშუალებებიდან ძირითადი აქცენტი გადატანილია ბაქტერიულ ვირუსებზე – ბაქტერიოფაგებზე, რომლებიც ანტიბიოტიკებთან შედარებით მოკლებულია გვერდით მოვლენებს და რომლის მიმართაც ბაქტერიებს არ ახასიათებს რეზისტენტობის გამომუშავების თვისება. ვეტერინარიაში ბაქტერიოფაგის ფართოდ გამოყენების შესაძლებლობის დამადასტურებელია გასულ საუკუნეში პულოროზის, სალმონელოზის და ეშერიხიოზის სამკურნალო-პროფილაქტიკური მიზნით მათი წარმატებით გამოყენება და თანამედროვე პერიოდში შესრულებული ნაშრომების ანალიზი [1,4]. ბაქტერიოული ეტიოლოგიის ინფექციური დაავადებების რაციონალური მკურნალობა ყოველ კონკრეტულ შემთხვევაში მოითხოვს ბაქტერიული ინფექციური აგენტის გამოყოფას, სამკურნალო პრეპარატის მიმართ მგრძნო- ბელობის დადგენას და შედეგებიდან გამომდინარე, მაღალი სამკურნალო პროფილაქტიკური საშუალების შერჩევას. თემის მიზანი. ნაშრომი ითვალისწინებს ფურების რძიდან მასტიტის გამომწვევი Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 3, 2025 278 სტაფილოკოკების გამოყოფას და შესწავლას, პათოგენის ანტიბიოტიკო და ფაგომგრძნობელობის დადგენას, რაც საფუძვლად დაედება რაციონალური მკურნალობისათვის ფაგური პრეპარატის ფართოდ გამოყენებას და ეფექტური პრეპარატების შემუშავებას. კვლევის ობიექტი და მეთოდები. დასახული მიზნის შესასრულებლად გამოკ- ვლევებს დავუქვემდებარეთ მასტიტით დაავადებული სტაფილოკოკების 13 საველე შტამი (მათ შორის 8 St. aureus და 5 St. epidermidis შტამი). Keywords: aureus; epidermidis; georgian; r s; s s; scientists/ქართველი; მეცნიერები; სტაფილოკოკების
• Development and Characterization of a Biodegradable Composite Based on an Epoxy Matrix by Gvazava, Tamar; Kutsiava, Nazi (2025) - წარმოდგენილ კვლევაში სწორედ ეს მიდგომა იქნა გაზიარებული და დამზადებულ იქნა ეპოქსიდის ბაზაზდე ცივადგამყარებადი პოლიმერული კომპოზიტი. ექსპერიმენტული მეთოდი: კვლევა დაიწყო ორი ტიპის პოლიმერის შერჩევით: ერთი, როგორც ძირითადი მატრიცა (არადეგრადირებადი კომპონენტი) და პოლივინილქლორიდი (PVC), ძალიან ნელა ან საერთოდ არ იშლება ბუნებრივ პირობებში, რაც იწვევს ნიადაგის, წყლისა და ეკოსისტემების მასშტაბურ დაბინძურებას. ბიოდეგრადირებადი პოლიმერული კომპოზიტების მიღების ერთ-ერთი ფართოდ გამოყენებადი და ეფექტური მეთოდია სინთეზურ პოლიმერში ბიოდეგრადირებადი კომპონენტის შეყვანა. ეს მიდგომა განსაკუთრებით მიმზიდველია, რადგან ის საშუალებას იძლევა, შენარჩუნდეს სინთეზური პოლიმერებისთვის დამახასიათებელი სასურველი მექანიკური თვისებები, როგორიცაა სიმტკიცე, მოქნილობა, გამძლეობა, და ამავდროულად მიენიჭოს საბოლოო Keywords: georgian; polymer; scientists/ქართველი; ასევე; ბიოდეგრადირებადი; დეგრადაციის; იქნა; კვლევა; კვლევის; კომპოზიტის; მექანიკური; მეცნიერები; პოლიმერული; როგორც; რომ; უნდა
• Experimental study of the general toxic, local irritant, and allergenic effects of the pharmacological drug "Amphicezine." by Nadiradze, Irakli; Joglidze, Nugzar; Chigogidze, Nodar; Gogbaidze, Giorgi (2025) - დასკვნა: ფარმაცევტული პრეპარატი ,,ამფიცეზინი“ არ იწვევს კანის გაღიზიანებას და კონტაქტური დერმატიტის განვითარებას ვირთაგვებში და შესაბამისად არ ხასიათდება ადგილობრივად გამაღიზიანებელი მოქმედებით. ცდის დაწყების დღეს და შემდგომ ყოველ მე-7 დღეს. დაკვირვება ხორციელდებოდა საკვლევი პრეპარატის მიღებისას და ორი საათის განმავლობაში, რა დროსაც ინტეგრალური Keywords: georgian; ამფიცეზინი“-ს; განმავლობაში; დღის; იქნა; კანის; მეცნიერები; მწვავე; პრეპარატის; ცხოველების
• Ageless Creatures: Molecular Insights into Organisms That Defy Aging by Aphkhazava, David; Sulashvili, Nodar; Maglakelidze, George; Tkemaladze, Jaba (2025) - Oxidative Stress Resistance Contrary to earlier models positing reduced ROS generation as the basis for longevity, many negligibly senescent organisms exhibit elevated reactive oxygen species (ROS) production but show exceptional resilience to oxidative damage (Perez et al., 2009; Lewis et al., 2012). Perhaps most remarkably, the ocean quahog maintains near-perfect redox homeostasis for centuries through periodic reduction of metabolic rate to near-undetectable levels during hibernation-like states, effectively minimizing electron leakage in the mitochondrial transport chain (Tkemaladze et al., 2023, Voituron et al., 2011, Reddien et al., 2018). Keywords: adaptations; aging; biology; cell; damage; dna; et al; georgian; greenland; human; lewis et; longevity; macrae et; mechanisms; metabolic; mole; munro et; narayan et; organisms; pathways; pubmed; rats; regeneration; repair; resistance; scientists/ქართველი; senescence; shark; species; stem; stress; systems; tian et; wagner et; მეცნიერები
• Media Migration of British Culture to Georgia by Bukia, Ttsitsino (2025) - ნაშრომი „Youth and Rock in the Soviet Bloc: Youth Cultures, Music, and the State in Russia and Eastern Europe“ მოგვითხრობს, თუ როგორ შეეცადა საბჭოთა ხელისუფლება დასავლური მუსიკის მიმართ მოთხოვნა „სოციალისტური პოპმუსიკის“ შექმნით ჩანაცვლებინა. ავტორი ასკვნის, რომ ამ მიდგომამ ახალგაზრდებში პროტესტის სულისკვეთება უფრო გააძლიერა, რაც დროთა განმავლობაში ნაციონალისტური მოძრაობების ზრდითა და 1991 წელს საბჭოთა კავშირის დაშლით დაგვირგვინდა. (Risch, 2015) კვლევის მეთოდები კვლევის მეთოდოლოგია ემყარება დოკუმენტების თვისებრივ და რაოდენობრივ ანალიზს (კონტენტ-ანალიზი). აღნიშნული მეთოდების შერჩევა განპირობებულია იმ გარემოებით, რომ „საველე სამუშაოების“ წარმოების შეუძლებლობა მოითხოვდა საკვლევი პრობლემის სიღრმისეულ შესწავლას არსებულ დოკუმენტურ მასალაზე დაყრდნობით. განხილვა „ცივი ომის“ დროს საბჭოთა კავშირის მიერ დასავლეთიდან მომავალი საინფორმაციო ნაკადის, მათ შორის, კულტურის მედიური მიგრაციის აღსაკვეთად გატარებული ღონისძიებები, პირველ რიგში, რადიოსიხშირეების ჩახშობას ითვალისწინებდა. ამის დამადასტურებელი ოფიციალური წყაროები საკმაოდ მწირადაა ხელმისაწვდომი, რადგანაც ინფორმაცია სრულიად გასაიდუმლოებული იყო. კვლევისას მოძიებულია საერთაშორისო კომუნიკაციების სააგენტოს დირექტორის (რაინჰარდტის) მემორანდუმი ეროვნული უსაფრთხოების საკითხებში პრეზიდენტის თანაშემწის ბჟეზინსკისადმი, რომელიც ეხება 1980-იან წლებში საბჭოთა კავშირის მიერ დასავლური რადიოსადგურების მაუწყებლობის სრულ ბლოკირებას. ჩანს, რომ ახშობდნენ ქართულ, სომხურ და უკრაინულ სადგურებს. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 3, 2025 448 ამ მიზნით გამოიყენებოდა ორი ძირითადი მეთოდი: „ხმაურით ჩახშობა“, ანუ სამიზნე სიხშირის უწყვეტი ხმაურით დაფარვა და „შუქურის მეთოდი“ – სიხშირეზე საბჭოთა გადაცემის დადება. ამისთვის მობილიზებული იყო მძლავრი სტაციონარული და მობილური სამხედრო გადამცემები. საპასუხოდ, „ამერიკის ხმა“ იყენებდა მაღალი სიმძლავრის სიგნალს, „გაჯერებულ მაუწყებლობას“ (ერთი გადაცემის ბევრ სიხშირეზე ერთდროულად გაშვება) და ტრანსლაციას სხვადასხვა გეოგრაფიული წერტილიდან. ეს მუდმივი „ტექნოლოგიური ომი“, რომელიც 1948 წელს დაიწყო და შეჩერება-განახლების რთული ციკლით (1963, 1968, 1973, 1980) ხასიათდებოდა, ისეთი დაპირისპირება იყო, სადაც ვერცერთი მხარე სრულ უპირატესობას ვერ აღწევდა. (Reinhardt, 1980) Keywords: georgian; music; radio; rock; scientists/ქართველი; soviet; ასევე; ბრიტანული; დასავლური; იყო; კავშირის; კულტურის; მათ; მედიური; მეცნიერები; მიერ; მიუხედავად; მუსიკის; რადიო; რომ; რომელიც; საბჭოთა; შორის
• Medicinal Geophytes as Natural Antimicrobial Agents – An Ethnobotanical Review on the Example of Georgia by Kochadze, Dimitri; Latchkepiani, Elguja; Makharashvili, Robert; Dolidze, Nika; Asanidze, Nino (2025) - წყაროებსა და საერთაშორისო სამეცნიერო ლიტერატურაში მოძიებული მონაცემების სინთეზმა ცხადყო, რომ საქართველოს ფლორის რამდენიმე მნიშვნელოვანი გეოფიტური წარმომადგენელი კულტურულ და ბიოლოგიურ დონეზე განიხილება როგორც პოტენციური ანტიმიკრობული აგენტები, თუმცა მტკიცებულებების ხარისხი და მოცულობა სახეობების მიხედვით მკვეთრად განსხვავდება. ტრადიციული ცოდნა, რომელიც ასახულია „თბილისის მიდამოების ფლორის სამკურნალო გეოფიტებში“, აღწერს მრავალსაუკუნოვან პრაქტიკას, სადაც აღნიშნული მცენარეები გამოიყენებოდა რესპირატორული, კუჭ-ნაწლავის, ანთებითი და ზოგჯერ კანის დაავადებების დროს, როგორც ინფუზიების, მალამოების ან ნედლი ნარევების სახით. ამავე დროს, საერთაშორისო სამეცნიერო მონაცემები გვიჩვენებს მცენარეთა ქიმიურ კომპოზიციას, ბიოაქტიურ ნაერთებსა და ზოგიერთ შემთხვევაში ლაბორატორიულად დადასტურებულ ანტიმიკრობულ ეფექტს. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 3, 2025 460 საერთაშორისო ლიტერატურა Galanthus გვარის შესახებ, რომელშიც შედის G. woronowii, G. caucasicus და G. lagodechianus, ძირითადად კონცენტრირებულია ალკალოიდების, განსაკუთრებით გალანტამინის, ნეიროფარმაკოლოგიურ მოქმედებაზე, მაშინ როდესაც ანტიმიკრობული კვლევები გაცილებით იშვიათია. G. woronowii-ს შემთხვევაში ტრადიციული ქართული გამოყენება მოიცავს რესპირატორული დაავადებების, ანთებითი პროცესებისა და ზოგადი გაძლიერების მიზნით ბოლქვების დეკოკციებსა და ნაყენებს, რაც ირიბად მიუთითებს ინფექციური კომპონენტის კონტროლზე, თუმცა პირდაპირი მტკიცებულება ანტიმიკრობულ აქტივობაზე საერთაშორისო დონეზე დოკუმენტირებული არ არის. იგივე შეიძლება ითქვას G. lagodechianus-ზეც, რომლის ეთნობოტანიკური გამოყენება გარკვეულწილად ემთხვევა ინფექციების დროს გამოყენების პრაქტიკას, მაგრამ რომლის შემთხვევაში თანამედროვე მიკრობიოლოგიური ტესტირების მონაცემები საერთოდ არ მოიპოვება. განსხვავებული სურათი გვხვდება G. caucasicus-თან მიმართებაში: მიუხედავად იმისა, რომ უშუალოდ ამ სახეობაზე ინ ვიტრო ტესტები იშვიათია, მისი ახლო ნათესავის (G. transcaucasicus) ორივე მცენარე მრავალწლიანი ტრადიციული გამოყენების ისტორიით ხასიათდება, რომელიც გამოიყენებოდა ინფექციური და ანთებითი დაავადებების საკმურნალოდ. თანამედროვე მიკრობიოლოგიური კვლევები ადასტურებს მათ აქტივობას ფართო სპექტრის პათოგენების მიმართ, მათ შორის Staphylococcus aureus, Escherichia coli და Candida albicans. Keywords: caudatum; galanthus; georgian; medical; polygonatum; scientists/ქართველი; ანტიმიკრობული; არის; გამოყენება; დაავადებების; ეთნობოტანიკური; თანამედროვე; მეცნიერები; მიუთითებს; მცენარეთა; რაც; როგორც; რომ; რომლებიც; საერთაშორისო; სამეცნიერო; სამკურნალო; საქართველოს; ტრადიციული; ქართული
• Challenges of Nation Branding during Political Polarization in Georgia by Mosidze, Lizi; Gersamia, Mariam (2025) - ბრენდინგი საჭიროებს ერთიან, კომპლექსურ და ინკლუზიურ მიდგომას. ქართული ბრენდი არ უნდა იყოს მხოლოდ პოლიტიკური ძალების ან კომერციული ინტერესების არეკლვა, არამედ უნდა გახდეს მთელი საზოგადოების გამაერთიანებელი მიზანი, რომელიც თავისუფლად და ზუსტად მოახდენს ქვეყნის თავისებურებების და ღირებულებების კომუნიკაციას საერთაშორისო საზოგადოებისთვის. მედია, კერძო და საჯარო სექტორი თუ ერთობლივად იმოქმედებენ, ბრენდინგი იქცევა სტრატეგიულ იარაღად ქვეყნის განვითარებისა და პოზიციონირებისთვის. ეროვნული ბრენდინგი თანამედროვე საერთაშორისო ურთიერთობებში ერთ-ერთ მთავარ ინსტრუმენტად გვევლინება ქვეყნის იმიჯის, იდენტობისა და კონკურენტუნარიანობის გასაძლიერებლად. საქართველოს შემთხვევაში, ეფექტური ბრენდინგის შექმნა განსაკუთრებულ მნიშვნელობას იძენს როგორც ეკონომიკური, ისე კულტურული და ამ პროცესმა უკვე ჩამოაყალიბა “გლობალური იდენტობის” აღქმა. გლობალიზაციის პირობებში სახელმწიფოები პოზიციონირებენ როგორც ბრენდები და ახდენენ საკუთარი კულტურის, იდენტობისა და ეკონომიკური პოტენციალის ეფექტიან კომუნიკაციას საერთაშორისო სცენაზე (ვოლჩიჩი & ანდრეიევიჩი, 2011; მონტანარი და სხვები, 2018; დინერი და სხვები, 2024). Keywords: brand; branding; communication; georgian; media; nation; place; polarization; scientists/ქართველი; theory; არის; ბრენდინგის; ბრენდის; დღის; ერის; ეროვნული; თუმცა; იმიჯის; კვლევის; მათ; მედიის; მეცნიერები; მნიშვნელოვანი; მხოლოდ; პოლარიზაციის; პოლიტიკური; რაც; როგორც; რომ; რომელიც; რომლებიც; საერთაშორისო; საქართველოს; სხვები; უნდა; ქვეყნის; შეიძლება
• Psychoanalysis of Corruption: (Education System) by Goroshidze, Giorgi (2025) - ცხოველები ამ წესს ინსტინქტურად მიჰყვებიან ზომიერების დაცვით, ხოლო ადამიანები მათი ტვინის მეტი განვითარებულობისა და მათი ქცევების ალტერნატივათა განუზომლად მეტი რაოდენობის გამო, ზომიერების დაცვას ხშირად ვერ ახერხებენ და დესტრუქციული პროცესებისკენ იხრებიან გაუმართლებლად მეტი სარგებლის მიღების მცდელობათა თვალსაზრისით. ამას თუ დავუმატებთ უაღრესად გამოჩენილი და ფართოდ აღიარებული მეცნიერების უილიამ ჯემსის და ზიგმუნდ Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 4, 2025 203 ფროიდის საყოველთოდ ცნობილ მოსაზრებებს იმის შესახებ, რომ ადამიანთა აქტივობებს დიდწილად განსაზღვრავენ მათი ემოციები და ინსტინქტები, მაშინ სიტუაცია კიდევ უფრო დრამატულ ხასიათს ღებულობს. სწორედ ამიტომ გახდა საჭირო ის, რომ საზოგადოებაში ფართოდ შემოღებულიყო სოციალური ურთიერთობების წესები და კანონმდებლობა, რომლებსაც გარკვეული სახის აქტივობათა შემზღუდავი ფუნქციები დაეკისრათ. ასეთი შემზღუდავი სამართლებრივი მექანიზმების არსებობა უკიდურესად აუცილებელია ადამიანთა ეფექტიანი სოციალური კოორდინაციის მისაღწევად, რომელიც შესაძლებელს ხდის საზოგადოებისა და ქვეყნის შეუფერხებელ განვითარებას პირობები. ზემოთ მოყვანილი მსჯელობებიდან და კორუფციული შედეგების გამომწვევი ფსიქიკური მიზეზების დახასიათებიდან გამომდინარე, უმაღლესი განათლების Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 4, 2025 218 სისტემაში კორუფციის შემცირების ამოცანას შეიძლება გამოეძებნოს დადებითად გადაწყვეტის შესაძლებლობა, ვინაიდან კორუფციის ფსიქოლოგიურ მიზეზებთან მუშაობა გაცილებით უფრო ადვილია და ეფექტიანია, ვიდრე მუშაობა აღნიშნული მიზეზებით გამოწვეულ სამართლებრივ შედეგებთან. პროცესის დასაწყისშივე ხარვეზოვანი მიზეზის შესწორება უფრო ადვილია და უფრო რეალისტურია, ვიდრე მისგან გამოწვეული ნეგატიური შედეგის გამოსწორება. ქმედების მიზეზის შეუსწორებლად ყოველთვის საქმე გვექნება იგივე ნეგატიური შედეგის დადგომასთან და ეს მარტივი ჭეშმარიტება Keywords: corruption; georgian; georgian scientists/ქართველი; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; ავტონომია; აკადემიური; ამის; ამიტომ; არის; არც; ასეთი; გამომდინარე; განათლების; განვითარების; დაწესებულების; დიდი; ვინაიდან; იგი; კადრების; კანონის; კანონმდებლობის; კონკურსების; კორუფცია; კორუფციის; კორუფციული; მათი; მეტი; მეცნიერები; მიერ; მისი; მქონე; მხოლოდ; პირთა; რაც; როგორც; რომ; რომელიც; საგანმანათლებლო; სამსახურიდან; სახელფასო; სხვა; სხვადასხვა; უმაღლესი; უნდა; უსდ-ს; უფრო; ყველაზე; შედეგად; შეიძლება; შემთხვევაში; შრომითი; წარმოადგენს; წინააღმდეგ; ხდება; ხშირად
• Features of Melatonin Receptor Expression in Epithelial Ovarian Tumors by Imerlishvili, Nino; Bokhua, Zaza; Burkadze, Giorgi; Kepuladze, Shota (2025) - გარდა მემბრანული რეცეპტორებისა, მელატონინი ურთიერთქმედებს ბირთვულ რეცეპტორებთან, ROR/RZR-თან, რომლებიც მოქმედებენ ტრანსკრიფციის ფაქტორების მსგავსად და არეგულირებენ მრავალ გენეტიკურად განპირობებულ პროცესებს, მათ შორის იმუნურ და მეტაბოლურ პასუხებს. ერ ორმაგი რეგულაციის მექანიზმი, მემბრანული და ბირთვული, სწორედ ის საფუძველია, რის გამოც მელატონინი ითვლება მრავალფუნქციურ ბიორეგულატორად, რომელსაც შეუძლია იმოქმედოს როგორც ენდოკრინული, ისე პარაკრინული გზით .(9) საინტერესოა, რომ მელატონინის და სქესობრივი ჰორმონების ურთიერთობა ორმხრივია: ესტროგენები ამცირებენ MT1/MT2 რეცეპტორების ექსპრესიას, ხოლო მელატონინი თავის მხრივ თრგუნავს არომატაზის აქტივობას და ამცირებს ესტროგენული სტიმულაციის გავლენას სამიზნე ქსოვილებზე. ეს ურთიერთმიმართება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ჰორმონ-დამოკიდებულ სიმსივნეებში: ძუძუს, ენდომეტრიუმის და საკვერცხის კიბოებში, სადაც ენდოკრინული ბალანსის დარღვევა მნიშვნელოვან როლს ასრულებს პათოგენეზში. (10) ბოლო წლებში მელატონინი განიხილება როგორც პოტენციური ონკოსტატიკური აგენტი არა მხოლოდ პროლიფერაციის დათრგუნვის, არამედ აპოპტოზის სტიმულაციის, ანგიოგენეზისა და მეტაბოლური პროცესების მოდულაციის გზით. მისი მოქმედება აღწერილია მრავალ მოდელზე: in vitro საკვერცხის კიბოს უჯრედულ ხაზებზე (SKOV-3, OVCAR-3, PA-1) და in vivo ცხოველურ მოდელებში, სადაც ნაჩვენებია სიმსივნის ზომისა და ვასკულარიზაციის შემცირება. თუმცა, ამ შედეგების მიუხედავად, მელატონინის ზუსტი მოლეკულური სამიზნეები საკვერცხის ეპითელურ სიმსივნეებში ჯერაც ბუნდოვანია. ზოგიერთი ავტორი მიუთითებს, რომ MT1/MT2 რეცეპტორების ექსპრესია მნიშვნელოვნად ქვეითდება მაღალი ხარისხის სეროზულ კარცინომებში, რაც შესაძლოა დაკავშირებული იყოს სიმსივნური უჯრედების დიფერენციაციის დაკარგვასთან და ცირკადული კონტროლის მოშლასთან. სხვა კვლევებში კი ნაჩვენებია, რომ Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 4, 2025 184 მელატონინით მკურნალობისას MT1 რეცეპტორების დონე იზრდება, რაც თეორიულად შეიძლება ასახავდეს ჰორმონის კომპენსატორულ ეფექტს.(11,12) მიუხედავად ამისა, ამ მექანიზმების დიდი ნაწილი დადასტურებულია მხოლოდ ექსპერიმენტულ გარემოებებში, ხოლო კლინიკურ ნიმუშებზე არსებული მონაცემები ხასიათდება ფრაგმენტულობითა და მცირე რაოდენობით. სწორედ ეს ხარვეზი ქმნის საჭიროებას ახალი იმუნოჰისტოქიმიური კვლევებისათვის, რომლებიც მიზნად დაისახავენ მელატონინის რეცეპტორების ექსპრესიის კორელაციას პროლიფერაციულ, აპოპტოზურ და ჰორმონულ მარკერებთან. ამრიგად, მელატონინი უნდა ჩაითვალოს როგორც პოტენციური მოდულატორი საკვერცხის კიბოს ბიოლოგიაში, რომლის ზუსტი მოქმედების გზები და კლინიკური მნიშვნელობა ჯერ კიდევ მოითხოვს ღრმა, მრავალსაფეხურიან შესწავლას.(13,14) საკვერცხის ეპითელური სიმსივნეები წარმოადგენს პათოლოგიურად და მოლეკულურად ჰეტეროგენულ ჯგუფს, რომლის განვითარება დაკავშირებულია როგორც გენეტიკურ მუტაციებთან (TP53, BRCA1/2, KRAS, BRAF), ისე ენდოკრინულ და ეპიგენეტიკურ მექანიზმებთან. მიუხედავად მოლეკულური ონკოლოგიის პროგრესისა, კვლავაც ბუნდოვანია ის ბიოლოგიური ბალანსი, რომელიც ნორმალური ეპითელური უჯრედის გარდაქმნას კარცინომულ ფენოტიპად განაპირობებს. ამ კონტექსტში, მელატონინის სისტემას შეიძლება ჰქონდეს რეპრესორული, ანუ კანცეროგენეზის დამთრგუნველი ფუნქცია, რომლის დარღვევაც ხელს უწყობს სიმსივნის ინიცირებას და პროგრესს.(14) მელატონინის რეცეპტორების გავლენა საკვერცხის სიმსივნურ უჯრედებზე მჭიდროდ უკავშირდება მის ანტიანგიოგენურ და იმუნომოდულაციურ მოქმედებას. ცნობილია, რომ MT1-ის გააქტიურება თრგუნავს VEGF-ის, TGF-β1-ისა და HIF-1α-ს ექსპრესიას , იმ ფაქტორებს, რომლებიც ხელს უწყობენ სისხლძარღვთა ნეოგენეზს და სიმსივნის ზრდას. ამასთანავე, მელატონინი ასუსტებს Toll-like რეცეპტორების (განსაკუთრებით TLR4) მიერ გამოწვეულ ანთებით რეაქციას, რაც შესაძლოა ამცირებდეს ქიმიორეზისტენტობას და აუმჯობესებდეს თერაპიულ პასუხს.(17) Keywords: cancer; emt; georgian; melatonin; mt1; mt2; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; ამცირებს; არა; არსებული; ეპითელურ; ექსპრესიის; იწვევს; კიდევ; კლინიკური; მელატონინის; მექანიზმების; მეცნიერები; მისი; მიუთითებს; მიუხედავად; მოლეკულური; მოქმედება; მხოლოდ; პროლიფერაციის; რაც; რეცეპტორების; რეცეპტორული; როგორც; რომ; რომ მელატონინის; რომელიც; რომლებიც; საკვერცხის; სიმსივნეებში; სიმსივნის; სიმსივნურ; უჯრედების; უჯრედულ; შედეგად; შესაძლოა; წარმოადგენს; ხარისხის
• Why Georgia Struggles to Attract High-Spending Tourists: An Empirical Analysis of Market Readiness and Structural Barriers by Gegeshidze, Eka; Garakanidze, Zurab; Maghradze, Nino (2025) - მიკროეკონომიკური გარემო - მათ შორის მაკროეკონომიკური სტაბილურობა, საინვესტიციო კლიმატი და ფინანსური ინსტრუმენტების ხელმისაწვდომობა; (2) დანიშნულების ადგილის რესურსები და დამხმარე ფაქტორები - როგორიცაა ბუნებრივი, კულტურული და ადამიანური რესურსები; Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 4, 2025 253 (3) მოთხოვნა და ბაზარზე პოზიციონერებმა - მათ შორის ტურისტების აღქმა, მარკეტინგი და ბრენდინგის სტრატეგიები; და (4) დანიშნულების ადგილის მართვა და პოლიტიკის ჩარჩო - რომელიც მოიცავს რეგულირებას, დაგეგმვასა და მმართველობის მექანიზმებს. (Ritchie & Crouch, 2003) ამ მოდელის მიხედვით, ქვეყნის ტურიზმის კონკურენტუნარიანობა დამოკიდებულია იმაზე, თუ რამდენად შეუძლია მას ბუნებრივი და კულტურული რესურსების გარდაქმნა ეკონომიკურ ღირებულებად, რაც პირდაპირ კავშირშია ტურიზმის საბაზრო მზაობასთან - ბაზრისა და ინსტიტუციური გარემოს და შესაბამისად კვლევის მიზანია Keywords: georgian; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; tourism; world; ადამიანური; ანალიზი; არის; ასევე; აქვს; დაბალი; ეკონომიკური; თუმცა; კადრების; კვლევის; კულტურული; მაღალი; მაღალმხარჯველი; მეცნიერები; მომსახურების; მცირე; მხოლოდ; პოლიტიკის; პრემიუმ; რაც; რომ; რომელიც; საერთაშორისო; საფუძველზე; საქართველოს; საშუალო; სექტორის; ტურიზმის; ტურისტების; ტურისტული; ფინანსებზე; შორის
• The Main Trends, Goals and Objectives of the Formation and Reform of Georgian Law on Entrepreneurs by Shavlakadze, Mariam (2025) - სტანდარტული წესდება წარმოადგენს სახელმწიფოს მიერ დადგენილ სტანდარტულ დოკუმენტს, რომელიც საერთოა შესაბამისი ფორმის სამეწარმეო საზოგადოებებისთვის. სტანდარტული წესდების გამოყენება არ არის სავალდებულო საზოგადოებისთვის. დამფუძნებელ პარტნიორებს შეუძლიათ უარი თქვან მის გამოყენებაზე და თავად შეადგინონ წესდება. თუ პარტნიორები არ შეიმუშავებენ წესდებას, სტანდარტული წესდება მიიჩნევა სადამფუძნებლო შეთანხმების ნაწილად.98 ახალი კანონით დადგინდა, რომ მარეგისტრირებელი ორგანოს პასუხისმგებლობა შემოიფარგლება რეგისტრირებული მონაცემებისა და მასთან დაცული სარეგისტრაციო თუ სხვა დოკუმენტების ურთიერთშესაბამისობისა და უსაფრთხოების უზრუნველყოფით.99 მარეგისტრირებელი ორგანო პასუხს არ აგებს წარდგენილი მონაცემებისა და დოკუმენტების შინაარსის სიმცდარისა და მათი შექმნის პროცედურების დარღვევისთვის. ამ უკანასკნელზე, პასუხისმგებლობა ეკისრება ამ მონაცემებისა და დოკუმენტების შექმნაზე უფლებამოსილ ორგანოს.100 ამდენად, მარეგისტრირებელი ორგანოს ფუნქცია და ვალდებულება მნიშვნელოვნად შეიცვალა. ახალ კანონში გათვალისწინებული იქნა ევროპარლამენტისა და საბჭოს 2009/101/EC და 77/91/EEC დირექტივები. აღნიშნული დირექტივები ეხება საზოგადოების ინფორმაციის გამჟღავნების, გასაჯაროების საკითხებს. ევროპარლამენტისა და საბჭოს 2009/101/EC დირექტივის მე-2 თავი მთლიანად ინფორმაციის გამჟღავნების საკითხებს ეთმობა. იგი ვრცელდება ყველა ტიპის კორპორაციაზე - როგორც საფონდო ბირჟაზე გამსვლელ კორპორაციებზე, ასევე მხოლოდ კერძო მიზნით შექმნილ საზოგადოებებზე.101 ამ დირექტივის ტექსტში განსაკურებით არის გამოკვეთილი მესამე პირთა ინტერესების დაცვის მიზნები. ინფორმაციის გამჟღავნების მოთხოვნები დიდწილად აღნიშნული მიზნების მიღწევას ემსახურება. დირექტივის მე-2 მუხლი აკეთებს სავალდებულოდ გამოსაქვეყნებელი დოკუმენტებისა და მონაცემების ჩამონათვალს, რომელსაც მეტწილად შეესაბამება „მეწარმეთა შესახებ“ ახალი კანონი. თუმცა, ამ ჩამონათვალთან ძირითადად შესაბამისობაში იყო კანონის ძველი რედაქციაც და, შესაბამისად, ამ მხრივ მნიშვნელოვანი საკანონმდებლო ცვლილება არ მომხდარა. დირექტივა ადგენს აღნიშნული, სავალდებულოდ გამოსაქვეყნებელი, დოკუმენტებისა და მონაცემების ელექტრონული საშუალებით ხელმი- 98 იქვე, მე-5 მუხლის მე-3 პუნქტი. 99 იქვე, მე-8 მუხლის მე-4 პუნქტი. 100 იქვე. 101 ბაქაქური/გელტერი/ცერცვაძე (რედ.)/ჯუღელი, საკორპორაციო სამართალი, § 3, გვ 53. N 4, 2025 268 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 7 Issue 4, 2025 https://doi.org/10.52340/gs.2025.07.04.15 „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონის ფორმირებისა და რეფორმის ძირითადი ტენდენციები, მიზნები და ამოცანები მარიამ შავლაყაძე სამართლის მაგისტრი, კიოლნის უნივერსიტეტი, გერმანია აბსტრაქტი „მეწარმეთა შესახებ“ საქართველოს კანონი საბჭოთა კავშირის დაშლისა და საქართველოს დამოუკიდებლობის კვლავმოპოვების შემდეგ შეიქმნა. საბჭოთა სოციალისტური წყობა სამეწარმეო სამართლის განვითარების შესაძლებლობას არ იძლეოდა. შესაბამისად, საქართველოს სამეწარმეო ურთიერთობების საკანონმდებლო რეგლამენტირების მწირი გამოცდილება გააჩნდა. დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდგომ, ცვალებადი პოლიტიკურ- Keywords: 1-ლი; georgian; law; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; აგრეთვე; ამდენად; არის; ასევე; ასოცირების; ასპექტები; აღნიშნული; ახალი; ბურდული; განვითარება; გარდა; გვ.; დირექტივის; ევროკავშირის; ევროპული; ეკონომიკური; ეტაპზე; თავი; თანამედროვე; თუმცა; იგი; იქვე.; იყო; კანონის; კანონმდებლობის; კანონში; კაპიტალის; კორპორაციული; კრებულში; მართვის; მე-2; მეცნიერები; მეწარმეთა; მისი; მუხლის; ნორმები; პასუხისმგებლობის; პუნქტი.; რეგისტრაციის; რედ.)/მახარობლიშვილი/ეგნატაშვილი/გიგუაშვილი; როგორც; რომ; სააქციო; საბჭოს; სავალდებულო; სავაჭრო; საზოგადოების; საკანონმდებლო; საკორპორაციო; სამართლებრივი; სამართლის; სამართლის განვითარება; სამეთვალყურეო; სამეწარმეო; სამეწარმეო საზოგადოების; სამეწარმეო სამართლის; საქართველოს; საქმიანობის; საწარმოს; საწესდებო; სხვა; უნდა; ქართული; ქართული სამეწარმეო; შემთხვევაში; შესაბამისად; შესახებ; შორის; წლის
• Key Challenges in AI-Powered Translation in the Context of the Georgian Language by Nachkepia, Maia (2025) - The findings highlight the need for specialized NLP approaches for morphologically complex, low-resource languages and emphasize the importance of incorporating cultural context into AI translation systems. History of AI translation In rule-based machine translation, translation rules are manually created based on dictionaries and grammar. Keywords: challenges; cultural; english; georgian; language; machine; meaning; resource; translation; word; მეცნიერები
• Hydroelectric power resources potential regulation of Western Georgia by Kubetsia, Mzia; Kuchava, Mariam (2022) - და რიონი, განსაკუთრებით შავი ზღვის აუზის მდინარეები უხვწყლიანობით, მაღალი ვარდნით, ჩქარი დინებითა და მაღალი ენერგო პოტენციალით გამოირჩევიან. ცხადია, მომავალში დასავლეთ საქართველოს ელექტროენერგიაზე მოთხოვნის დაბალანსება მოხდება ჰიდროელექტრო სადგურების ზრდით, უსაფრთხო მშენებლობებით, რაც საშუალებას მოგვცემს ელექტროენერგიის ნაწილი საზღვარგარეთ გავიტანოთ და ქვეყნის ეკონომიკა გავაძლიეროთ. დასავლეთ საქართველოს ენერგეტიკული მდინარეები საზრდოობენ მყინვარებით, რაც განაპირობებს მდინარეთა დონის რყევას სეზონების მიხედვით. ზამთრის პერიოდში ჰიდროელექტროსადგურების მიერ გამომუშავებული ენერგიის მოხმარება იზრდება და წყლის Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 1, 2022 2 სიმცირის გამო გენერაციის მაჩვენებელი დაბალია. ამიტომ ადგილი აქვს თბოგენერაციას, რომელიც ზამთარში მთლიანი ენერგიის წარმოების 28%-ია. ჰიდროელექტროსადგურების დიდი ნაწილი მოძველებულია და ეფექტიანობის ასამაღლებლად მოდერნიზებას საჭიროებს, ხშირ შემთხვევაში არ ხდება წყალსაცავების შევსება, დამუშავება, საპროექტო მოთხოვნების დაცვა და დეფიციტური პერიოდისთვის საჭირო ენერგიის აკუმულირება. სხვადასხვა სახის ელექტროსადგურს აქვს სხვადასხვა ინტენსივობის ზემოქმედება ქვეყნის ბუნების ეკოლოგიურ წონასწორობაზე. ზოგიერთი ტიპი ელექტროსადგურის მიერ გამოწვეეულმა ზემოქმედებამ შესაძლოა გარემო პირობებზე უმნიშვნელო ზეგავლნა იქონიოს. ასეთ ელექტროსადგურებს განეკუთვნება ჰესები. მომავალი თაობის წინაშე მდგარი ენერგეტიკული სააფრთხეების მოგვარების ალტერნატიული გზაა მოსახლეობის განათლების დონის ამაღლება და ინტელექტუალური პოტენციალის მობილიზება. ქვეყნის წინაშე მდგარი ენერგეტიკული კრიზისის მთავარი ორიენტირია ეროვნული უსაფრთხოების სტრატეგიის შემუშავება და სისტემის ჩამოყალიბება; განათლებული ადამიანების მოკრება და ენერგოდანაკარგების მინიმიზაცია. საკვანძო სიტყვები: ენერგოდამოუკიდებულება, რესურსები, ჰესი, რეგულირება, ეკოლოგიური წონასწორობა, დერივაცია, რეკრეაცია. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 1, 2022 3 მსოფლიოში ელექტროენერგიაზე მოთხოვნები დღითი დღე იზრდება, რასაც თანამედროვე ტექნოლოგიების პროგრესული განვითარება განაპირობებს. კაცობრიობის ისტორიაში თანდათან იზრდება სხვადასხვა დარგების გაუმჯობესების მიზნით ელექტროენერგიის გენერაციის წყაროების-რესურსების შესწავლა, ათვისება და ორგანიზება შესაბამის გარემოსდაცვითი წესებით. საქართველოს ენერგეტიკის მამოძრავებელი ძალა არის ენერგო რესურსები და მათი ათვისება, რომლებიც ერთობლივად ზრდის დარგის სოციალურ-ეკონომიკურ მნიშვნელობას და კაპიტალტევადობას. გაანგარიშებამ გვიჩვენა, რომ ენერგეტიკის განვითარებაზე დახარჯული კაპიტალური დაბანდებები 5-ჯერ უფრო მეტ ეკონომიკურ ეფექტს იძლევა ვიდრე მისი განუვითარებლობით გამოწვეული ზარალი. XX-XI საუკუნეების მასალების გაანალიზება ნათლად მიუთითებს, რომ ენერგომოხმარების დონე და დინამიკა გაცილებით უფრო ობიექტური და ადეკვატური პარამეტრია ეკონომიკის განვითარების დასახასიათებლად ვიდრე ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტის მაჩვენებელი, რომელსაც ცხადყოფს საქართველოს ენერგეტიკის განვითარება. ქვემოთ მოცემულ ცხრილში განხილულია დასავლეთ საქართველოს ჰიდროელექტროსადგურების სიმძლავრე და გამომუშავება 2015 წლისათვის. დასავლეთ საქართველოს ჰიდროელექტროსადგურების სიმძლავრე და გამომუშავება 2015წ N ელექტროსადგურების დასახელება ელექტროენერგია (მლნ.კვტ.სთ) ელექტრო სადგურის დადგმული სიმძლავრე Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 1, 2022 7 (მვტ) 1 ენგურჰესი 3287,41 1300 2 ვარდნილჰესი 557,53 220 3 ვარციხჰესების კასკადი 763,19 184 4 რიონჰესი 307,07 48 5 გუმათჰესი 282,33 68,8 6 ლაჯანურჰესი 377,73 112,5 7 ძევრულჰესი 117,15 80 8 შაორჰესი 106,19 38,4 9 აწჰესი 58,25 16 {დ.ჩომახიძე, გ.კუბლაშვილი 2017] ბოლო წლებში ვარდნილ ჰესების კასკადის მიერ გამომუშავებული ელექტროენერგიის მაჩვენებლებია: 2015 წელი - 592 მლნ;კვტ.სთ; 2016წელი - 662 მლნ;კვტ.სთ; 2017 წელი- 670 მლნ;კვტ.სთ; 2018წლის ბოლოსთვის - 700 მლნ;კვტ.სთ; დასავლეთ საქართველოს ენერგეტიკული მდინარეები საზრდოობენ მყინვარებით, რაც განაპირობებს მდინარეთა დონის რყევას სეზონების მიხედვით. ზამთრის პერიოდში ჰიდროელექტროსადგურების მიერ გამომუშავებული ენერგიის მოხმარება იზრდება და წყლის სიმცირის გამო გენერაციის მაჩვენებელი დაბალია. ამიტომ ადგილი აქვს თბოგენერაციას, რომელიც ზამთარში მთლიანი ენერგიის წარმოების 28%-ია. ჰიდროელექტროსადგურების დიდი ნაწილი მოძველებულია და ეფექტიანობის ასამაღლებლად მოდერნიზებას საჭიროებს ევროპული სტანდარტის აპარატურა-დანადგარებით, ხშირ შემთხვევაში არ ხდება Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 1, 2022 8 წყალსაცავების შევსება, დამუშავება, საპროექტო მოთხოვნების დაცვა და დეფიციტური პერიოდისთვის საჭირო ენერგიის აკუმულირება. სხვადასხვა სახის ელექტროსადგურს აქვს სხვადასხვა ინტენსივობის ზემოქმედება ქვეყნის ბუნების ეკოლოგიურ წონასწორობაზე. ზოგიერთი ტიპი ელექტროსადგურის მიერ გამოწვეეულმა ზემოქმედებამ შესაძლოა გარემო პირობებზე უმნიშვნელო ზეგავლნა იქონიოს. ასეთ ელექტროსადგურებს განეკუთვნება ჰესები. ცხადია, მომავალში დასავლეთ საქართველოს ელექტროენერგიაზე მოთხოვნის დაბალანსება მოხდეს ჰიდროელექტრო სადგურების მზარდი, უსაფრთხო მშენებლობებით, რაც საშუალებას იძლევა ელექტროენერგიის ნაწილი საზღვარგარეთ გავიტანოთ და ქვეყნის ეკონომიკა გავაძლიეროთ. მომავალი თაობის წინაშე მდგარი ენერგეტიკული სააფრთხეების მოგვარების ალტერნატიული გზაა მოსახლეობის განათლების დონის ამაღლება და ინტელექტუალური პოტენციალის მობილიზება. ქვეყნის წინაშე მდგარი ენერგეტიკული კრიზისის მთავარი ორიენტირია ეროვნული უსაფრთხოების სტრატეგიის შემუშავება და სისტემის ჩამოყალიბება; განათლებული ადამიანების მოკრება და ენერგოდანაკარგების მინიმიზაცია. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 1, 2022 9 გამოყენებული ლიტერატურა 1. Keywords: energy; georgian; plants; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; დასავლეთ; ელექტროენერგიის; ენერგეტიკული; ენერგო; მდინარეთა; მეცნიერები; ნაწილი; საქართველოს; სიმძლავრე; ქვეყნის; შორის; ჰიდროელექტროსადგურების
• Opportunities to increase road reliability by Baratashvili, Merab; Baratashvili, Tornike (2022) - და მათ შორის დახრის კუთხის მაღალი მაჩვენებლების მქონე ფერდობების გამაგრება და კვანძის ექსპლუატაციაში გადაცემის პერიოდიდან დღემდე არ წარმოქმნილა არცერთი ხარვეზი. ჩვენ მიერ შემუშავებული იქნა მეორადი ნედლეულიდან დამცავი ბადეების მოწყობის მეთოდი, მიღებული ბადე ხასიათდება საკმარისი სიმტკიცით, ძალიან იაფია, მარტივია მისი მონტაჟი და მისი აქტიური გამოყენება ხელს შეუწყობს პრობლემის გადაწყვეტას და ქმნის ძვირად ღირებული ექსპორტირებული გეო ბადეების ადგილობრივი იაფი და საიმედო სისტემით ჩანაცვლების შესაძლებლობას. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 1, 2022 16 გამოყენებული ლიტერატურა 1. და მათი წარმოქმნის პირობები. განსაკუთრებული ყურადღება უნდა იქნას გამახვილებული მიწის ვაკისის მოსაწყობად მშენებლობის ადგილიდან მაქსიმალურ სიახლოვეს, ინერტული მასალის კარიერების მოძიების მიზნით. ყველა ამ მიმართულებით მოკვლევითი სამუშაოების წარმოებისას დაშვებული უზუსტობები მნიშვნელოვან ხარვეზებს წარმოქმნის საპროექტო სამუშაოების მიმდინარეობისას და საბოლოოდ შედეგები აისახება გზის ექსპლუატაციისას გამოვლენილ ტექნიკური ხარვეზების სახით, რომლებიც სხვადასხვაგვარად მაგრამ ნეგატიურად იმოქმედებენ გზაზე ტრანსპორტის უსაფრთხოდ და საიმედოდ გადაადგილების მაჩვენებლების შემცირების მიმართულებით. მოკვლევის ჯგუფის ველზე გასვლისას სამუშაოების წარმოების დროს გამოვლენილი უზუსტობა, საქმისადმი ზერელე დამოკიდებულება, რიგი ფაქტორების მიმართ ყურადღების არ გამახვილება და არცთუ ისე იშვიათად მათი იგნორირება იწვევს საქმის ისე გართულებას რომ გამოვლენილი ფაქტორები მშენებლობის სტადიაზევე ახდენენ თავის შედეგებით თავის გამოვლენას. ავტობანის „ზესტაფონი-უკანეთის“ მონაკვეთისას იგნორირებული იქნა ზაფხულობით კალაპოტში მთლიანად ამომშრალი მინარა „ჩხარას“ შესაძლებლობები, მდინარე თერჯოლის მუნიციპალიტეტის გოგნი ალისუბანის შორის არსებული ხეობიდან იღებს სათავეს და 25 კმ-ში მდინარე ყვირილას უერთდება. მშენებლობის მიმდინარეობისას მდინარე გვიან შემოდგომისას შვიდჯერ მოდიდდა და ამდენჯერვე წაიღო მშენებლობის ეტაპზე გამართული დროებითი ხიდი, მდგომარეობიდან გამოსავლის მოძიებამდე აღმოსავლეთის მიმართულებით ტრანსპორტი დაფნარი-ვანი-ბაღდათი-სვირის მიმართულებით გადაჯგუფდა. დასავლეთით Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 1, 2022 13 მიმავალ ტრანსპორტს კი ქუთაისამდე მისასვლელად მთაგორიან პირობებში 70 Keywords: georgian; scientists/ქართველი; გამო; გზის; გრუნტის; ვაკისის; იქნას; მასალის; მეცნიერები; მისი; მიწის; მშენებლობის; საავტომობილო; სამუშაოების
• Joint-lever mechanism constructed on the basis of the properties of inverted transformations by Natbiladze, Nia ; Kavelashvili, Alexander ; Khachidze, Murman (2022) - მაგიდა გაყოფილია ორ ნაწილად, სადაც ნაწილებს შორის განთავსებულია ურთიერთ საწინააღმდეგოდ მბრუნავი ლილვაკები; პირველი ბერკეტის სიგრძე, ტოლია მეორე მრუდმხარას სიგრძისა, და შესაბამისად პირველი მრუდმხარაზე მეორე ბერკეტის შეერთების წერილი, სადგართან საყრდენი წერტილიდან დაშორებულია პირვლი ბერკეტის სიგრძის ტოლი მანძილით; მოდელის ტექნიკური შედეგია კონსტრუქიის გამარტივება და დამუშავების ხარისხის ამაღლება. კონსტრუქციის გამარტივება მიღწეულია მარტივი ამძრავი მექანიზმის შექმნის ხარჯზე, კერძოდ, წყვილი მრუდმხარა-ბარბაცა მექანიზმის გამოყენების მეშვეობით და ამ მექანიზმების რგოლების სპეციფიკური კავშირებით, რომლებიც კონსტრუირებულია ინვერსიული გარდაქმნების თვისებების საფუძველზე, ვინაიდან საჭირო აღარ არის Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 1, 2022 მდგომარეობიდან ქვევით მღუნავ პუანსონთან ერთად.რაც უფრო დაბლა ჩამოიწევს ცოცია და შესაბამისად მღუნავი პუანსონი მით მეტად დეფორმირდება ფურცლოვანი მასალა. პედლის გათავისუფლების შემდგომ პუანსონი გადააგილდება საწყის მდებარეობაში და მოწყობილობა მზადაა ხელმეორე ციკლის ჩასატარებლად. მოყვანილი წნეხის უარყოფითი მხარეა წნეხის მოქმედების მექანიზმზე ოპერატორის გავლენის ფაქტორი და შედეგად მაღალი ალბათობით მოსალოდნელი ხარვეზები საბოლოოდ დამუშავებული ფურცლოვანი ლითონის ნაკეთობის მიღებისას. ამავე ფაქტორის გამო შეუძლებელია სრულყოფილად იყოს წარმართული სერიული წარმოების პროცესიც. ზემოაღნიშნული უარყოფითი მხარეები აღმოფხვრილია ფურცლოვანი ლითონის საღუნი მოწყობილობით, რომელიც შეიცავს სადგარს, მაგიდას, სადგარზე შესრულებულ ვერტიკალურ მიმართველში უკუქცევით-წინსვლითი გადაადგილების შესაძლებლობის მქონე ცოციას, მასთან მოხსნის შესაძლებობით მიერთებული მღუნავი პუანსონით და ხსენებული პუანსონის ამძრავ სისტემას ძრავათი. მოწყობილობაში ამძრავი სისტემა შესრულებულია წყვილი მრუდმხარა- ბარბაცა მექანიზმის სახით, რომელთაგან პირველი მრუდმხარა-ბარბაცა მექანიზმის, შესაბამისად, პირველი მრუდმხარას და პირველი ბარბაცას თავისუფალი ბოლოები სახსრულადაა დაკავშირებული სადგართან, ხოლო მეორე მრუდმხარა-ბარბაცა მექანიზმის მეორე მრუდმხარას თავისუფალი ბოლო ასევე სახსრულადაა დაკავშირებული სადგართან, მეორე ბარბაცას თავისუფალი ბოლო კი ხსენებულ ცოციასთან, გარდა ამისა, პირველი მრუდმხარა-ბარბაცა მექანიზმის პირველი ბარბაცა ტელესკოპურია და მაასზე დასმულია პირველი ცოცია, რომელთანაც სახსრულად დაკავშირებულია ძრავსთან სახსრულ კავშირში მყოფი პირველი ბერკეტი, მეორე მრუდმხარა-ბარბაცაცა მექნიზმის მეორე მრუდმხარასა და მეორე ბარბაცასთან სახსრული შეერთების წერტილი მეორე ბერკეტით დაკავშირებულია პირველ მრუდმხარასთან, მის სადგართან და პირველ ბარბაცასთან სახსრული მიერთების ადგილებს შორის წერტილში. უარყოფითი მხარეები აღმოფხვრილია აღმოფხვრილია იმითაც, რომ : Keywords: ასევე; დაკავშირებული; თავისუფალი; მეორე; მექანიზმის; მეცნიერები; მოწყობილობა; მრუდმხარა-ბარბაცა; მრუდმხარას; მღუნავი; პირველი; რომელიც; სადგართან; ფურცლოვანი
• To identify priorities in science and technology by Matsaberidze, Mamuka; Kerkadze, Jimsher; Janelidze, Inga; Jandieri, Gigo (2022) - „რედაქტირებისა“, რითაც მის (ადამიანის) კოგნიტურ პროცესებზე ხდება ზეგავლენა. მაგრამ აქ ერთი გაუთვალისწინებელი პრობლემა ჩნდება, - როგორც აღმოჩნდა ადამიანი შესაძლოა გაქრეს არა იმის გამო, რომ არ ვითარდებოდა ადამიანის შემსწავლელი მეცნიერებები, არამედ იმიტომ, რომ ეს უკანასკნელი (ადამიანის შემსწავლელი მეცნიერებები) განვითარდა, უფრო სწორად, ამ მეცნიერების კვლევათა შედეგების იმგვარი გამოყენებით, რაც არაპროგნოზირებადი კატასტროფების გენერირებას იწვევს. მეორე მხრივ, ადამიანი სხეულის, ტვინის და ფსიქიკის გარდა ფლობს ცნობიერებას, ქვეცნობიერს, თავისუფალ ნებას და ღირებულებებს, რისი მეცნიერული იდენტიფიცირებაც სურთ ნეირომეცნიერებების, ტვინის ქიმიის და კოგნიტური მეცნიერებების წარმომადგენლებს, თუმცა ჯერჯერობით შედეგი არ ჩანს ამგვარი კონცეპტუალიზებისათვის. ისტორიულად, მეცნიერებაში დამკვიდრდა პარადიგმა, რომ თუ პროცესი დამკვირვებლის (ე.ი. მეცნიერის) მხრიდან აღქმადია, მაშინ შესაძლებლობა ჩნდება პროცესის მიმდინარეობის პროგნოზირებისა, - მისი კონტროლისა და მართვისა, სწორედ აღნიშნულზეა დამყარებული სამეცნიერო კვლევების შედეგების ტექნოლოგიური კონცეპტუალიზება. აქვე ხაზგასასმელია, რომ არსებობენ იმგვარი პროცესები, რომელთა მართვაც შეუძლებელია, იმ მიზეზით, რომ შეუძლებელია ამგვარი პროცესების მიმდინარეობის პროგნოზირება. აღნიშნული შესაძლოა ეხებოდეს ბუნებასაც და ადამიანსაც, მაგალითად ჰომოსაპიენსისთვის დამახასიათებელი იმგვარი განმსაზღვრელი თავისებურებები, როგორებიცაა: სიყვარულის, შემოქმედების, თავისუფალი ნების და ზნეობის გამოვლინება ვერ იმართება გარედან, იმიტომ რომ შეუძლებელია მათი კონტროლი და პროგნოზირება, ისევე როგორც შეუძლებელია Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 1, 2022 25 ღირებულებების მართვა, იმიტომ რომ ადამიანი ღირებულებას ან აღიარებს ან არა და მოქმედებს ღირებულებათა შესაბამისად შინაგან თავისუფლებაზე დაყრდნობით. რომაული სიბრძნეა: „დრონი იცვლებიან და ჩვენც ვიცვლებით მათთან ერთად“. ცხადია, რომ ჰუმანიზმის და ტრანსჰუმანიზმის შედარებისას განხილული უნდა იქნას ფუძემდებლური ღირებულებები, მაგალითად - სიყვარული, სიმართლე, თავისუფლება, სამართლიანობა, კრეატიულობა, სილამაზე და სხვა. სავსებით შესაძლებელია, რომ შევინარჩუნოთ ეს უმაღლესი ფასეულობები და მათი გამდიდრება მოხდეს ახალი ეგზისტენციალური სემანტიკით. საისტორიო გამოცდილება გვიჩვენებს, რომ მეცნიერების თვისობრიობის ახალ, მანამდე არნახულ ეტაპამდე განვითარებისას, წინარე ეპოქის ცოდნითი ფასეულობები ინარჩუნებენ საკუთარ ადგილს და მნიშვნელობას, მაგალითად: აინშტაინის ალბათობის თეორია არ უარყოფს ნიუტონის მექანიკას. ისე, რომ „ტრანსჰუმანიზმიც“ შესაძლოა გაგებული იქნას, როგორც დღევანდელი ჰუმანიზმის შეზღუდულობის პრევენცია, ანუ ჩნდება შესაძლებლობა ჰუმანიზმის ახალი ტიპის ორგანიზებისათვის, მით უფრო, რომ დღევანდელი ჰუმანიზმი, როგორც ნაკრები გარკვეული იდეებისა, კონცეფციებისა, წარმოდგენებისა, სურვილებისა, სიმბოლოებისა და მითოლოგემებისა ძალზე დაშორებულია იდეალთან, მაგალითად ადამიანის განმღრთობის იდეასთან. ცნობილია, რომ ადამიანს გააჩნია ცვლილების იმანენტური თვისება, რის გამოც იგი თავად ქმნის საკუთარ ბედს და ადამიანი თავადაა საკუთარი ეკზისტენციალური ფასეულობების შემოქმედი, ან სხვანაირად - პიროვნების თვითგარგარდასახვა აჩენს პერსპექტივას ადამიანურობის ცივილიზაციური გაუმჯობესებისა. ადამიანთან მიმართებაში შეუძლებელია თავი ავარიდოთ ინფოლოგიური ასპექტების გავლენას სოციუმის განვითარების პარადიგმაზე, ანუ დისციპლინათშორისი ან ტრანსდისციპლინარული პრობლემების თანამედროვე კონცეპტუალიზება ხდება ინფორმაციის მაინტეგრებელი ფუნქციის გამოყენებით. ინფოლოგიური მიდგომით ხდება ცნობიერების ფენომენის ახსნა, და როგორც ყველა დეფინიცია, ის ჭეშმარიტია მხოლოდ გარკვეული თეორიის პირობებში, ჩარჩოებში, რაც თავისთავად შეზღუდვას ნიშნავს. აქვე ხაზგასასმელია, რომ Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 1, 2022 28 ინფოლოგიური მიდგომებით, ცნობიერების ყველა გამოვლინების ახსნა შეუძლებელია, მაგრამ მიუხედავად აღნიშნულისა, მიღწეულია მნიშვნელოვანი შედეგები ცნობიერების და ტვინის ურთიერთმიმართების პრობლემათა შესწავლის დარგში. როგორც, ცნობილი ფილოსოფოსი ზურაბ კაკაბაძე საკუთარ „რჩეული ფილოსოფიური შრომების“ ერთტომეულში აღნიშნავს „მეცნიერებათა მათემატიზირებული სამყარო და „სიცოცხლის სამყარო”- შესახებ: „მათემატიკა წარმოიშვა რეალურ-ფაქტიური სინამდვილის მოვლენებისა და ხდომილობების წინასწარხედვისა და წინასწარგანსაზღვრის მიზნით. Keywords: georgian; science; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; technologies; technology; ადამიანის; ანუ; ახალი; განვითარების; ეკონომიკის; ეკონომიკური; თანამედროვე; მეცნიერები; მწვანე; მხრივ; რაც; როგორც; რომ; სამეცნიერო; სიგნალთა; ტექნოლოგიების; ტვინის; ყველა; შეუძლებელია; ციფრული
• For the problem of digitalization of the chemical substances by Matsaberidze, Mamuka; Kerkadze, Jimsher; Janelidze, Inga; Jandieri, Gigo (2022) - და ანალიზური მახასიათებლების მნიშვნელოვანი გაუმჯობესების. „ელექტრონული ცხვირის“ დარგობრივი გამოყენების არსებული და საპროგნოზო სფეროებია:  მედიცინა (დაავადებათა დიაგნოსტირება ამონასუნთქის და გამონაყოფის საფუძველზე, დაავადებათა გამომწვევების, საანესტეზიო პრეპარატების, სისხლში ალკოჰოლის და ნარკოტიკების იდენტიფიცირება ამონასუნთქით);  გარემოს ეკოლოგიური მონიტორინგი (ატმოსფეროს მდგომარეობის კონტროლი და მონიტორინგი, საწარმოთა მავნე გამონაბოლქვები, შიდაწვის ძრავების გამონაბოლქვები და სხვა);  ქიმიური უსაფრთხოება (ასაფეთქებელი ნივთიერებების, შხამების, ნარკოტიკების აღმოჩენა, სახანძრო უსაფრთხოების სენსორები და მასობრივი განადგურების იარაღის იდენტიფიცირების სისტემები);  აგროუსაფრთხოების ამოცანები(აგროტერორიზმის საფრთხეთა კონტროლი და მონიტორინგი, სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის ხარისხის განსაზღვრა, ცხოველთა კვების და სელექციის ამოცანები);  ბიოორგანული ქიმია და ბიოტექნოლოგია (ცილების ნარევის სწრაფი ანალიზი გენურ ინჟინერიაში, მცენარეთა და ცხოველთა ბიოიდენტიფიკაციის ამოცანები);  სასარგებლო წიაღისეულის საძიებო და მოპოვებითი სტრატეგიები (ნავთობის და გაზის აქროლადების ანალიზი საბადოთა საძიებო სამუშაოებისათვის, მინერალური ნედლეულის სწრაფი იდენტიფიცირება);  საყოფაცხოვრებო ქიმიის, სასუქების და მცენარეთა დაცვის საშუალებების უსაფრთხოების რეგლამენტირების პარამეტრების იდენტიფიცირება; Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 1, 2022 51  სასამართლო ექსპერტიზა - ამ სფეროში ექსპერტს საქმე აქვს არა ინდივიდუალურ ნივთიერებებთან, არამედ სუნის ჩამომყალიბებელ ნივთიერებათა რთულ ნარევთან, მაგალითად: ოფლის, სისხლის, თმის და სუნის განმსაზღვრელი სხვა წყაროებთან, რომელთა იდენტიფიცირებასთანაა დაკავშირებული გამოძიებისათვის საინტერესო პიროვნების დადგენა. რაც შეეხება „ელექტრონული ენის“ სისტემურ ტოპოლოგიას - ამგვარი სისტემები შეიძლება შედგებოდნენ ნებისმიერი სახის ქიმიური სენსორებისგან [1] და ითვალისწინებს 2011 წელს სტოკჰოლმის კონვენციის დანართებში დამატებული ცხრა ახალი ნივთიერების ინვენტარიზაციას და ახალ სამოქმედო გეგმაში ჩართვას. ქიმიურ ნივთიერებებთან დაკავშირებული კონკრეტული ქმედებები საქართველოს გარემოს დაცვის მოქმედებათა მეორე ეროვნულ პროგრამაში განსაზღვრული არაა. საქართველოში, დღეისათვის, ქიმიური ნივთიერებების მართვა სათანადოდ არ ხორციელდება Keywords: chemical; georgian; georgian scientists/ქართველი; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; signal; technology; ადამიანის; ასევე; აღნიშნული; გამოიყენება; განვითარების; გაციფრულების; გემოს; დაკავშირებული; დიგიტალიზაციის; ელექტრონული; თანამედროვე; ინფორმაციის; მაგალითად; მათი; მართვის; მდგრადი; მეცნიერები; მიერ; მინამატას; მისი; მონაცემთა; მხოლოდ; ნივთიერებათა; ნივთიერებების; ორგანული; რაც; რენტგენის; რომ; რომელიც; საერთაშორისო; სამრეწველო; საქართველოს; სიგნალთა; სიგნალის; სხვადასხვა; უსაფრთხოების; ქიმიური; ქიმიური ნივთიერებების; შესახებ; შორის; ციფრული; ძალზე; წარმოადგენს
• Influence of mechanical polishing on the physical-mechanical properties of monocrystalline p-SiGe substrates by Kurashvili, Ia; Melashvili, Tatiana ; Gogolashvili, Nargiza; Chubinidze, George; Kadaria, Marina; David Mkheidze ; George Darsavelidze (2022) - Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 1, 2022 65 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 4 Issue 1, 2022 https://doi.org/10.52340/gs.2022.04.01.07 მექანიკური პოლირების გავლენა მონოკრისტალური p-SiGe ფუძეშრეების ფიზიკურ-მექანიკური თვისებებზე ია ყურაშვილი1, ტატიანა მელაშვილი, ნარგიზა გოგოლაშვილი, გიორგი ჩუბინიძე, მარინა ქადარია, დავით მხეიძე, გიორგი დარსაველიძე სოხუმის ილია ვეკუას ფიზიკა-ტექნიკის ინსტიტუტი, თბილისი, საქართველო 1ელ-ფოსტა: iakurashvili80@gmail.com; https://orcid.org/0000-0003-4175-1946 ანოტაცია. შესწავლილია მექანიკური პოლირების გავლენა მონოკრისტალური p-SiGe შენადნობების ფუძეშრეების სტრუქტურულად-მგრძნობიარე ფიზიკურ თვისებებზე. ნაჩვენებია სხვადასხვა დისპერსულობის ალმასის ნაწილაკების შემცველი მაპოლირებელი კომპოზიციით დამუშავებული SiGe ფუძეშრეების (111) ორიენტაციის ზედაპირებზე ელექტრული მახასიათებლების, ინფრაწითელი გამოსხივების ოპტიკური შთანთქმის სპექტრების, შინაგანი ხახუნისა და ძვრის მოდულის მნიშვნელობების არამონოტონური ცვლილებები. პოლირების პროცესში წარმოქმნილი დეფექტები ურთიერთქმედებენ მალეგირებელი ბორისა და ტექნოლოგიური წარმოშობის ჟანგბადისა და ნახშირბადის ატომებთან. ოთახის ტემპერატურის პირობებში მექანიკური დამუშავების პროცესში მიმდინარეობს დეფორმაციული წარმოშობის დეფექტების ფორმირება. ინფრაწითელი გამოსხივების შთანთქმის სპექტრებში გამოვლენილია კრისტალურ მესერში არსებული ნახშირბადისა და ჟანგბადის ატომების კონცენტრაციის შემცირება და Ci-Cs, Ci-Oi, V-O დეფექტები. ნავარაუდევია, რომ SiGe ფუძეშრეების (111) სიბრტყეებზე ელექტროფიზიკური და ფიზიკურ- რხევების მილევის ლოგარითმული დეკრემენტისა და სიხშირის რეგისტრაციით განსაზღვრულია სხვადასხვა ხარისხით პოლირებული ნიმუშების შინაგანი ხახუნის ინტენსივობისა და ძვრის დინამიური მოდულის სიდიდეები. ელექტრული მახასიათებლების დადგენის მიზნით ჰოლის ეფექტის რეგისტრაცია განხორციელდა Ecopia HMS-3000 სისტემის დანადგარზე. ნახ.1-ზე წარმოდგენილია (111) ორიენტაციის სხვადასხვა შედგენილობის p-SiGe შენადნობების 0,5 მმ სისქის ფირების დენის მატარებლების კონცენტრაციის დამოკიდებულება მაპოლირებელი ალმასის პასტების დისპერსულობაზე. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 1, 2022 67 ნახ.1. Keywords: sige; ალმასის; დისპერსულობის; მაპოლირებელი; მექანიკური; მეცნიერები; ოპტიკური; შთანთქმის
• The Relationship between Service Climate, Employee Experience and Organizational Loyalty by Robakidze, Maia ; Sologashvili, Medea (2022) - SERV*OR-ის ფაქტორული ანალიზის (კერძოდ, ძირითადი კომპონენტების ანალიზით) შედეგად მივიღეთ ორიგინალური ვერსიისაგან განსხვავებული ფაქტორული სტრუქტურა, რომელიც შედგებოდა 6 ფაქტორისაგან: სერვისის ხედვა და სტანდარტები (ამ ფაქტორში გაერთიანდა დებულებები, სადაც მენეჯმენტის ხედვა და სტანდარტების ნაწილია ასახული), სერვისის შეფერხების მართვა, თანამშრომლის მიერ მომხმარებელზე ზრუნვა, თანამშრომლის ავტონომია, თანამშრომლის განვითარება სერვისის მიმართულებით და სერვისის ტექნოლოგიები). სერვისის კლიმატის პოზიტიური აღქმა თანამშრომლის ლოიალობის ქულათა ვარიაციის 36%-ს ხსნის. ასევე გავაანალიზეთ სერვისის კლიმატის ცალკეული ფაქტორების პრედიქტორული ღირებულება მრავლობითი წრფივი რეგრესიული ანალიზის მეთოდით. აღმოჩნდა, რომ ამ შემთხვევაშიც სერვისის კლიმატის სხვადასხვა განზომილებებიდან ყველაზე მაღალი პრედიქტორული ღირებულება აქვს მენეჯმენტის Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 1, 2022 83 სერვისის ხედვისა და სერვისის სტანდარტების ფაქტორს (β=0.51, P<0.001). Keywords: climate; doi; employee; enps; experience; georgian; journal; schneider; scientists/ქართველი; service; ანალიზის; ასევე; გამოცდილება; თანამშრომელთა; თანამშრომლის; იყო; კერძოდ; კვლევის; კითხვარის; კლიმატის; ლოიალობის; მეცნიერები; მიერ; მიმართ; მომსახურების; მომხმარებელზე; მომხმარებლის; ორგანიზაციის; რეგრესიული; როგორც; რომელიც; სერვისის; სერვისის კლიმატის; შორის; ხედვა
• The education policy of the First Democratic Republic of Georgia, published in the Georgian party press of 1918-1921 by Macharashvili, Tinatin (2022) - უკეთუ მოსწავლეთა მშობლები მოისურვებენ, თავიანთ ხარჯზე მოაწყონ სამღვთო რჯულის სწავლება.... მუსულმანების სკოლებში სამღვთო რჯულის სწავლება დაცული იქნება, მხოლოდ იგი იქნება ფაკულტატური, _ როგორც არა სავალდებულო საგანი.“ სოციალ-დემოკრატები Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 1, 2022 96 მიიჩნევდნენ, რომ გაბატონებული კლასები სარწმუნოებას პოლიტიკური ბრძოლის საშუალებად იყენებდნენ. მწვავე პოლემიკის მიუხედავად, 1918 წლის 21 ნოემბერს საქართველოს პარლამენტმა მიიღო კანონპროექტი სამღვთო სჯულის სწავლების გაუქმების შესახებ სასწავლებლებში. თუკი გაზეთ „ერთობაში“ ვკითხულობთ: „ამ საკითხს აქვს წმინდა პედაგოგიური მხარეც, რა სარწმუნოებრივი მიმართულებისაც უნდა იყოს პედაგოგი, მას არ შეუძლიან უარი სთქვას იმაზე, რომ დღევანდელ მეცნიერებასა და სარწმუნოებას შორის არსებობს უფსკრული, რომ მეცნიერება ერთს საფუძველზე აშენებს ბავშვის აღზრდას, სარწმუნოება _ მეორეზე, რომ ამ ორი სისტემის ერთმანეთში არევას ბავშვის გონებაში გაუსწორებელი არევ-დარევა შეაქვს. საჭიროა ამიტომ ან ერთ სისტემას დაადგე, ამ მეორეს, და რადგანაც სახელმწიფოს მხოლოდ მეცნიერულ აღზრდის სისტემის არჩევა შეუძლიან, ამიტომ სამღვთო სჯულის სწავლების გაუქმება აუცილებელია აღზრდის საქმეში“ („ ერთობა“ 24 ნოემბერი N255 1918წ. სამღვთო სჯულის საკითხი პარლამენტში). ამ ორი ერთმანეთისგან Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 1, 2022 100 სრულიად განსხვავებული სისტემის თანაარსებობა გონებას ურევდა მოსწავლეს და რადგანაც სახელმწიფო მეცნიერებასთან ასოცირდებოდა, „სამღვთო სჯულის“ სწავლება უნდა გაუქმებულიყო სკოლებში. ეროვნულ-დემოკრატები კი თვლიდნენ, რომ ბიბლიის შესწავლის გარეშე ქართველი ერი გადაგვარდებოდა, რადგან ზნეობა, სამშობლოს სიყვარული და თავდადება სახელოვან წინაპრებს ბიბლიიდან ჰქონდათ ნასწავლი. სახელმწიფო ზრუნავდა, რომ განათლება ყველასთვის ხელმისაწვდომი ყოფილიყო, ამიტომ შემოიღეს სწავლების ახალი ფორმა _ საღამოს სკოლები და მოძრავი უნივერსიტეტები. სახალხო განათლების სამინისტრო განსაკუთრებულ ყურადღებას იჩენდა საზღვრისპირა რეგიონებისადმი, სადაც ქართველი მოსახლეობის დაბრუნებას ქართული გიმნაზიების არსებობა განაპირობებდა. 1918 წლის 26 იანვარი, თბილისში სახელმწიფო უნივერსიტეტის გახსნა, რომელიც ერთადერთი იყო მთელს კავკასიის რეგიონში, სახალხო დღესასწაული იყო. უნივერსიტეტში უნდა განვითარებულიყო ქართული მეცნიერება, რაც ახალგაზრდა სახელმწიფოს ევროპული ოჯახის სრულუფლებიან წევრად აქცევდა. საქართველო სწორედ მეცნიერების გზით, პირდაპირ უნდა დაკავშირებოდა ევროპას და არა რუსეთის „გავლით“. Keywords: education; georgian; scientists/ქართველი; არა; არის; გაზეთ; განათლების; დემოკრატიული; ენა; ენის; ერთი; იყო; მეცნიერები; მრავალი; მხოლოდ; მხრივ; პირველი; რაც; რესპუბლიკის; რომ; რომელიც; სამღვთო; საქართველოს; სახალხო; სახელმწიფო; სისტემის; უნდა; უნივერსიტეტის; ქართული; წლების
• Features of the political regime of Russia by Tukvadze, Avtandil; Dolidze, Valerian; Gelashvili, Helen (2022) - გელაშვილი 1თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, პოლიტიკის მეცნიერებათა დოქტორი, ასოცირებული პროფესორი; 2თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, ასისტენტ პროფესორი; 3თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, პროფესორის ასისტენტი, სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა ფაკულტეტის სწავლის მენეჯმენტის განყოფილების უფროსი ანოტაცია რუსეთის ავტორიტარული პოლიტიკური რეჟიმი განსაზღვრავს რუსეთის აგრესიულ ქმედებებს, როგორც საშინაო ისე საგარეო ასპარეზზე და ამდენად პრობლემის შესწავლა აქტუალურია, როგორც თეორიული, ასევე, პრაგმატული თვალსაზრისითაც. პოლიტიკური რეჟიმის მთავარი თავისებურება რუსულ სინამდვილეში მისი ჰიბრიდული ბუნებიდან მომდინარეობს: მასში დომინანტია ავტორიტარულ–ავტოკრატიული რეჟიმის მახასიათებლები, მაგრამ ის არ არის ტრადიციული ავტორიტარიზმი, რომლის თეორიას და პრაქტიკას ჩვენ ისტორიიდან ვიცნობთ: პირველი რიგში სპეციფიკა მისი პროპაგანდისტული დატვირთვიდან მომდინარეობს და სახელმწიფო მასმედიაზე კონტროლით აღწევს ინფორმაციულ დიქტატურას, რომელიც საკმარისია საზოგადოებრივი აზრის ფორმირებისთვის და რეპრესიების აუცილებლობა შემცირებულია; მეორე თავისებურება ჰიბრიდულ ხასიათში მდგომარეობს, ერთმანეთის გვედით თანაარსებობენ დემოკრატიის („შეზღუდული პლურალიზი“, მრავალპარტიულობა, ოპოზიციური ტელევიზიები) და ტოტალიტარიზმის ელემენტები (მმართველი პარტიისა და სახელმწიფოს შერწყმა, საიდუმლო პოლიცია, ქვეშევრდომული კულტურა და სხვა), მესამე, თავისებურებაა მისი ავტოკრატიული ხასიათი, ვ. პუტინზე მორგებული კონსტიტუცია და საკანონმდებლო აქტები, რომლის აუცილებლობაზეც თვითონ საუბრობს პრეზიდენტი. რუსეთის ავტორიტარული რეჟიმის შესასწავლად ვიყენებთ ისტორიის ციკლური განვითარების თეორიას, რომლის მიხედვითაც პოლიტიკური მოდერნიზაციის ავტორიტარული ციკლები რუსეთში დაკავშირებულია გეოპოლიტიკურ წარმატებებთან, ხოლო ლიბერალიზაციის ხანმოკლე მცდელობები ყოველთვის კრახით მთავრდება და საშინაო და საგარეო პოლიტიკის Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 1, 2022 103 წარუმატებლობებს უკავშირდება; ორივე შემთხვევაში ინიციატორად მმართველი ელიტები გვავლინება, ხოლო ხალხი მხოლოდ ავტორიტარული რეჟიმის მხარდამჭერ როლში გვევლინება და ამდენად მიჩნიათ მკვლევარებს, რომ რუსეთში სამოქალაქო საზოგადოებამ სუბიექტობა ვერ შეიძინა; მიგვაჩნია, რომ რუსეთის პოლიტიკური კულტურა თავიანთ რიგებში აღარ მიიღონ უკრაინა, საქართველო და მოლდოვა; ფაქტობრივად, ეს ნიშნავს ამ ქვეყნებისთვის სუვერენულ არჩევანის უფლების წართმევას, რაზეც ნატოს წევრი ქვეყნების პასუხი ცალსახად უარყოფითი იყო. რუსეთის აგრესიული საგარეო და საშინაო პოლიტიკა პირველ რიგში რეჟიმის ხასიათიდან მომდინარეობს და Keywords: georgian; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; ავტორიტარიზმის; ავტორიტარული; არის; ასევე; განვითარების; განმავლობაში; დემოკრატიის; დიდი; დროს; ვერ; თანამედროვე; თუმცა; ისტორიის; იყო; კულტურის; მაგრამ; მეცნიერები; მისი; მმართველი; მოდერნიზაციის; მოსახლეობის; მოქალაქეების; პირველ; პოლიტიკური; პოლიტიკური რეჟიმის; პრეზიდენტის; პუტინის; რაც; რეჟიმების; რეჟიმის; რიგში; როგორც; როლს; რომ; რომელიც; რომლის; რუსეთის; რუსეთის პოლიტიკური; რუსეთში; რუსული; საბჭოთა; საგარეო; სამოქალაქო; სახელმწიფოს; სხვა; სხვადასხვა; ტოტალიტარული; უფრო; ფედერაციის; ქვეყნის; შემთხვევაში; ძლიერი; წელს; ხალხის; ხელისუფლების
• The role of the microbiome in the contribution of progression in cervical neoplasms: Critical Review by Adamashvili, Natia; Beriashvili , Rima; Burkadze , George (2022) - პროლიფერაციაცია და მათ მიერ პათოგენის ამოცნობის უნარი. ლაქტობაცილები ასევე ასეკრეტირებენ NO-ს, მაკროფაგების სტიმულაციით და არღვევენ სიმსივნური უჯრედების მეტაბოლიზმს. ჩვეულებრივ ვაგინის მიკროფლორას ახასიათებს თვითაღდგენის და მცირე დისბაქტერიოზის აღმოფხვრის უნარი. ფიქრობენ, რომ ვაგინალური დისბაქტერიოზის პერსისტენცია იწვევს გინეკოლოგიური სიმსივნეების განვითარებისათვის ხელშეწყობას. ლაქტობაცილების რაოდენობის და ხარისხის შემცირება იწვევს ანაერობული ბაქტერიების ზრდის შემცირებას, რომელთა მიერ ხდება სხვადასხვა დამაზიანებელი მეტაბოლიტების პროდუქცია და ასევე ამ დროს იზრდება ადამიანის პაპილომავირუსით ინფიცირების რისკი. თუმცა, მთელი რიგი საკითხები ჯერ კიდევ პასუხგაუცემელია და საჭიროებს შემდეგ კვლევას. მაგალითად ჯერ კიდევ კარგად არ არის შესწავლილი, ლაქტობაცილების საბოლოო ასოციაცია საშვილონოს ყელის კიბოს განვითარებასთან. გარდა ამისა ძალიან მცირე ინფორმაცია ლაქტობაცილების დაბალი შემცველობის შემთხვევაში ქალები ხასიათდებოდნენ უფრო მაღალი ანაერობული ბაქტერიების და HPV ინფიცირების არსებობით[17]. Keywords: cancer; georgian; hpv; microbiome; scientists/ქართველი; ადამიანის; ამისა; ასევე; ბაქტერიების; ბაქტერიული; გარდა; ინტრაეპითელური; კიბოს; ლაქტობაცილების; მაღალი; მეცნიერები; მიერ; მიკრობიომის; ნაჩვენებია; პაპილომავირუსით; რაც; როგორც; რომ; რომელიც; საშვილონოს; საშვილონოს ყელის; სხვადასხვა; უჯრედების; ყელის; წარმოადგენს
• Molecular features of endometrial metaplastic processes, the risk factors for cancer relapse and neoplastic transformation: Critical Review by Turashvili , Teona ; Tevdorashvili , George ; Burkadze , George (2022) - Chiarelli და კოლეგების მიერ ჩატარებული კვლევის მიხედვით მორულებში ასევე აღინიშნება ციტოკერატინ 8, 18 და 19-ის ექსპრესია, მაშინ როდესაც ციტოკერატინები 7 და 20 ნეგატიურია. რაც შეეხება ციტოკერატინ 5/6, 13 და 34h-E12, მათზე აღინიშნება სუსტი პოზიტიურობა. გარდა ამისა აღნიშნული ავტორის კვლევის შედეგებმა აჩვენა, რომ მორულებში ვლინდება ძლიერი პოზიტიურობა CD10-ზე. ამ მარკერის საშუალებით ასევე შესაძლებელია ადრეული მორულური მეტაპლაზიის იდენტიფიცირება ენდომეტრიული ჯირკვლებისგან. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 1, 2022 141 მუცინური მეტაპლაზია ყველაზე ხშირად ვითარდება პოსტმენოპაუზურ ქალებში და ხშირად იგი ასოცირდება ჰორმონჩანაცვლებით ან ტამოქსიფენით თერაპიასთან გენერალიზებული გავრცელების დროს იგი შესაძლებელია ასოცირდებოდეს მუკომეტრასთან. ჰისტოქიმიური შეღევით მუციკარმინზე ან პას-ზე დიასტაზით ვლინდება ჭარბი ციტოპლაზმური მუცინის არსებობობა. ძალიან იშვიათად შესაძლებელია განვითარდეს ინტესტინური ტიპის მეტაპლაზია ფიალისებური უჯრედების არსებობით. ამ დროს მუცინები ძირითადად წარმოდგენილია მჟავა მუცინებით, რომლებიც შედგება სულფომუცინისა და სიალომუცინისგან. ეს დაზიანებები კლასიფიცირდება მათი არქიტექტურული აგებულების მიხედვით. არქიტექტურული კომპლექსურობის განსაზღვრა ემყარება კრიბრიფორმული ან პაპილური ზრდის ტიპს. რადგან მუცინური დიფერენციაციის უბნები ენდომეტრიულ ადენოკარცინომაში არც თუ ისე იშვიათია, ჭეშმარიტი მუცინური პროლიფერაციების დიაგნოსტიკა და ავთვისებიანი პროცესის გამორიცხვა შესაძლებელია წარმოადგენდეს პრობლემას, განსაკუთრებით იმ შემთხვევაში თუ ეს დაზიანებები ავლენენ ჭარბ არქიტექტურულ კომპლექსურობას. კომპლექსური არქიტექტურის გამოვლენის შემდეგ, შემთხვევათა მაღალ პროცენტში ვლინდება Keywords: georgian; metaplasia; scientists/ქართველი; ასევე; აღინიშნება; ბრტყელუჯრედოვანი; დროს; ენდომეტრიული; ეოზინოფილური; ვლინდება; იგი; მეტაპლაზია; მეცნიერები; მუცინური; როგორც; რომ; უჯრედების; ცილიარული
• Phenotypic features of the immune microenvironment in ovarian epithelial neoplasms and its role in tumour progression: Critical Review by Devadze , Rusudan; Gvenetadze , Arsen ; Burkadze , George (2022) - სიმსივნეები ხასიათდება სხვადასხვა რაოდენობით ლიმფოციტური ინფილტრატის არსებობით, რომელიც ვლინდება სიმსივნის სხვადასხვა უბნებში და ამ ლიმფოციტურ ინფილტრატებს გააჩნიათ არამარტო პროგნოზული, არამედ პრედიქტული ღირებულებაც. კერძოდ სიმსივნის მაინფილტრირებელი ლიმფოციტების შეფასებამ, ბოლო წლებში მიიქცია მეცნიერთა და კლინიცისტთა ყურადღება, მათი გამოყენების, როგორც იმუნოთერაპიული სამკურნალო საშუალებებისათვის პაციენტების შერჩევის მიზნით აღმოფხვრის შემდეგ გადარჩენილი სიმსივნური უჯრედები შედიან წონასწორობის ფაზაში, რითიც იმუნური ზეწოლა ციტოკინებისა და ლიმფოციტების შეტევების სახით ბალანსირდება სიმსივნის ზრდასთან. ბოლოს, სიმსივნეში ვითარდება ე.წ. იმუნური გასხლტომის ფაზა. ამ დროს ხდება იმუნური ამოცნობისა და განადგურების თავიდან აცილება და საბოლოოდ ავთვისებიან სიმსივნედ ჩამოყალიბება, რომელსაც გააჩნია შემდგომში მეტასტაზირების უნარი[7][8]. Keywords: cancer; georgian; scientists/ქართველი; treg; ამისა; არსებობა; ასევე; აღნიშნული; გარდა; იმუნური; კიბოს; ლიმფოციტების; მაინფილტრირებელი; მაკროფაგების; მეცნიერები; ნაჩვენებია; რაც; რომ; საკვერცხის; სიმსივნესთან; სიმსივნის; სხვადასხვა; უჯრედების; წარმოადგენს
• Molecular features of tubo-ovarian epithelial changes in ovarian epithelial tumours: Critical Review by Dzotsenidze , Tamar ; Gvenetadze , Arsen ; Burkadze, George (2022) - საკვერცხის ნორმალური და ავთვისებიანი უჯრედების სტიმულაცია ესტრადიოლ -17 ბეტას და ესტრონით, რომლებიც მოქმედებენ ესტროგენის რეცეპტორების (ER) საშუალებით. აღსანიშნავია დაკვირვება, რომ ესტრადიოლ-17-ბეტა და ესტრონი თანაბრად ეფექტურია საკვერცხის ზედაპირული ეპითელური უჯრედების ზრდის სტიმულირებაში, თუმცა ცნობილია, რომ ესტრონი გაცილებით ნაკლები სიძლიერის ესტროგენია, ვიდრე ესტრადიოლ- 17-ბეტა. ეს მნიშვნელოვანი აღმოჩენაა, რადგან მენოპაუზის შემდეგ იგი წარმოადგენს მთავარ მოცირკულირე ესტროგენს, რომელიც წარმოიქმნება კანში და ცხიმოვან ქსოვილში ანდროსტენედიონიდან არომატიზაციის შედეგად. ამ მხრივ, პოსტმენოპაუზურ ქალებზე Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 1, 2022 166 ჩატარებულმა პროსპექტულმა გამოკვლევებმა აჩვენა, რომ საკვერცხის კიბოთი სიკვდილის მაჩვენებლების მატებაზე მოქმედებს ჭარბი წონა და საკვერცხის კიბოს რისკს შორის. ამ თეორიას მხარს უჭერს ეპიდემიოლოგიური მონაცემები, Keywords: cancer; doi; georgian; p53-ის; pmid; scientists/ქართველი; ავთვისებიანობის; არსებობს; ასევე; განვითარების; ეპითელური; ექსპრესიის; თუმცა; კარცინომის; კიბოს; მაღალი; მეცნიერები; მილის; მქონე; მხრივ; ნაჩვენებია; რაც; როგორც; რომ; რომლებიც; საკვერცხის; სეროზული; სიმსივნეების; სიმსივნის; სხვა; უჯრედების; ფალოპის; ღეროვანი; ხარისხის
• Perspectives of modern technologies of fertilizer production for Georgian agriculture by Tsintskiladze, Avtandil; Gotsiridze, Rauli (2022) - ყველა პროცესი მიმდინარეობს დაბალ ტემპერატურაზი, დაბალ წნევაზე, გამოყენებულია სორბციული, იონცვლითი, შრობის, გაცივების, ვაკუუმ კრისტალიზაციის, შეფუთვის პროცესები /30/. წარმოდგენილია აზოტ-კალიუმის სასუქის წარმოების ხერი /31/. ინგრედიენტების შერევა ხდება pH 6,5-7,5 პირობებში. ურევენ ამიაკის სელიტრას 15-7,5% ტენიანობით და 17- 78მას% რაოდენობით, კალიუმის ქლორიდს 10-47მას% ოდენობით, დამატებით აწვდიან ამიაკს 0,8-18მას%, ცეოლიტს 2-6მას% ოდენობით, მაგნიუმის ფოსფატს 1-3მას% და ამონიუმის სულფატს 1-2,8მას% ან მაგნიუმის სულფატი 1-4მას% გამომდინარე სახელმწიფოებმა შიგა და გარე მოთხოვნების დაკმაყოფილების მიზნით მაქსიმალურად უნდა გამოიყენონ სამეცნიერო, სამრეწველო და ბუნებრივი რესურსები სოფლის მეურნეობის ინტესიფიცირების უზრუნველსაყოფად. სოფლის მეურნეობის ინტესიფიკაცია ეს არის პროცესი, რომელიც გულისხმობს ძველი ტრადიციული არარენტაბელური ტექნოლოგიების შეცვლას ახალი ინტენსიური ტექნოლოგიებით, რომლებიც გამოირჩევიან მაღალი რენტაბელობით, ეკოლოგიურობით, მაღალი სოციალური ეფექტიანობით. დღეისათვის მსოფლიო მიღწევები ტექნოლოიების დარგში იმ დონეზეა განვითარებული, რომ არავითარი შიმშილიანობის პრობლემა არ უნდა იყოს, თუმცა მსოფლიო სტატისტიკა სულ სხვა რამეზე მიგვითითებს. ეს ყველაფერი გამოწვეულია ქვეყნების არათანაბარი ტექნიკური და ტექნოლოგიური განვითარებით, პროდუქტების არათანაბარი გადანაწილებით. თანამედროვე ტექნიკისა და ტექნოლოგიების მაღალი ფასების გამო ბევრი ქვეყნისათვის ხელმიუწვდომელია ეს საშუალებები. პრობლემების დაძლევა შესაძლებელია შიგა სამეცნიერო, ბუნებრივი, ტექნიკური და ტექნოლოგიური რესურსების ეფექტური გამოყენებით. თემის მიმოხილვა საქართველოც მიეკუთვნება იმ ქვეყნების რიცხვს, რომლებიც ვერ ახერხებენ სწრაფ განვითარებას სოფლის მეურნეობის სხვადასხვა მიმართულებით. საქართველოს სასოფლო სამეურნეო წარმოებისათვის გააჩნია 3 მილიონ ჰექტარზე ოდნავ მეტი (ქვეყნის ტერიტორიის 43,4%) სასოფლო სამეურნეო მიწები, ამაში შედის საძოვრები და მდელოებიც. დანარჩენი 43% უკავია ტყეებს და 13,6% უკავია წყალსაცავებს, ქალაქებსა, დასახლებულ პუნქტებს და გზების საფარს. 13% ვაკე ადგილია, 33% მთისწინეთი, 54% მთები /8/. კლიმატური ზონების გათვალისწინებით საქართველოს გააჩნია Keywords: february; fertilizer; georgian; n.d; scientists/ქართველი; არის; იქნა; კალიუმის; მაღალი; მეურნეობის; მეცნიერები; ნიადაგების; რომ; რომელიც; რომლებიც; სამეურნეო; სამეცნიერო; სასოფლო; სასუქების; საქართველოს; სოფლის; ტექნოლოგიების; წარმოების
• Saving lives in a road tunnel using transformable elements restricting the propagation of fire products by Lanchava, Omar ; Makharadze, Leon; Nozadze, Giorgi ; Jangidze , Marad; Javakhishvili, Giorgi ; Kunchulia , Teimuraz; Khokerashvili , Zaza; Arudashvili , Nino; Tsanava, Davit; Sebiskveradze , Samson (2022) - B პორტალიდან ჰაერის მიწოდება ხდება ვენტილატორით - 1 სავენტილაციო ჰაერის სიმკვრივის დინამიკა ხანძრის კერაზე და გვირაბის სიგრძის მიხედვით მოცემულია ფიგ. 8-ზე. ნახაზიდან ჩანს, რომ დაღმავალ ნაკადზე ჰაერის სიმკვრივე შემცირებულია და უშუალოდ ხანძრის კერაზე მისი მინიმალური სიდიდე იცვლება 0.18 - 0.28 კგ/მ3 ფარგლებში. ანალიზისათვის ავიღოთ სიმკვრივის რიცხვითი სიდიდე 0.28 კგ/მ3. გვირაბის ხანძრის შეფასება ალმოდებული მანქანების მიხედვით ხანძრის შემთხვევაში ალმოდებული მანქანების რიცხვისა და სახეობის მიხედვით ხანძრის სიმძლავრის განსაზღვრისათვის გვირაბის მომსახურე პერსონალს დაეხმარება ცხრილი, რომელიც აღებულია დოკუმენტიდან (TRANS/AC 7/9, 2001). Keywords: fire; georgian; journal; lanchava; road; safety; scientists/ქართველი; tunnel; ventilation; არის; აღნიშნული; გავრცელების; გვირაბის; გვირაბში; კვეთის; მგვტ; მეცნიერები; მიხედვით; მოქნილი; ნაკადის; პირობებში; პროდუქტების; რაც; რიცხვითი; რომ; რომელიც; როცა; სავენტილაციო; სიმძლავრის; სიჩქარე; სხვადასხვა; ტრანსფორმირებადი; უფრო; შედეგად; შემთხვევაში; წვის; ხანძრის; ჰაერის
• The results of physical modeling of fires for road tunnels by Khokerashvili, Zaza; Tsanava, Davit (2022) - Qn არის მთლიანი სითბოს გამოყოფის მაჩვენებლები მოდელში და ნატურ გვირაბში შესაბამისად, კვტ; 𝑙𝑚 და 𝑙𝑛 - გვირაბის სიგრძე მოდელზე და ნატურაში შესაბამისად, მ. ამასთან ერთად, ფრუდის რიცხვის მიხედვით ხანძრის დამოდელებისას, ნატურ გვირაბში და მოდელზე სავენტილაციო ჰაერის ნაკადის სიჩქარის მასშტაბი შემდეგი გეომეტრიული მასშტაბით გამოისახება 𝑢𝑚 𝑢𝑛 = ( 𝑙𝑚 𝑙𝑛 ) 0.5 , (3) სადაც 𝑢𝑚 და 𝑢𝑛 არის ჰაერის ნაკადის სიჩქარე შესაბამისად მოდელზე და ნატურაში, მ/წმ. ხანძრის დამოდელების დეზინგერისა და კენედის მეთოდის მიხედვით, ჰორიზონტალურ გვირაბებში სავენტილაციო ნაკადის კრიტიკული სიჩქარე გამოითვლება 𝑢𝑐 = 𝑘 ( 𝑔�̇�𝑐𝐻 𝜌0𝑐𝑝𝑇𝐴 ) 1 3⁄ , (4) სადაც �̇�𝑐 არის კონვექციური სითბო, კვტ; cp ჰაერის კუთრი თბოტევადობა, კჯ/(კგ.K); T – გვირაბში ნამწვი აირების საშუალო ტემპერატურა, K; A - გვირაბის განივი კვეთის ფართობი, მ2. ანემომეტრი და გვირაბის მოდელის მთელს სიგრძეზე განთავსებული თერმოწყვილები. აღნიშნულ DT-85 მოწყობილობას, „დატათეიქერს“ აქვს შესაძლებლობა მასზე მიერთებული ხელსაწყოებიდან, სულ მცირე ყოველი 1 წმ-ის ინტერვალით მიიღოს, შეკრიბოს და დაამუშაოს შესაბამისი ინფორმაცია, რომლის შედეგების წარმოჩენა ხდება მასთან მიერთებულ კომპიუტერის მონიტორზე. წარმოდგენილ გვირაბის მოდელზე შევისწავლეთ: 1) გვირაბში განვითარებული ხანძრისას კვამლის გავრცელების ხასიათი; 2) სავენტილაციო ნაკადის „კრიტიკული სიჩქარის“ კორელაცია გვირაბის მოდელის დახრილო-ბასთან; 3) „კრიტიკული სიჩქარის“ ცვალებადობის ტემპის განმსაზღვრელი, „გრადიენტ ფაქტორი“. Keywords: fire; georgian; lanchava; safety; scientists/ქართველი; tunnels; ventilation; გვირაბის; გვირაბში; კრიტიკული; მეცნიერები; მიხედვით; მოდელზე; მოდელის; ნატურ; სავენტილაციო; სიჩქარე; სიჩქარის; ფრუდის; ხანძარი; ხანძრის; ჰაერის
• Features of the endometrial microenvironment in developing of endometrioid adenocarcinoma: Critical Review by Djordjoliani , Paata; Bokhua, Zaza; Burkadze, George (2022) - და იგი წარმოადგენს ძლიერ ზრდის მაინიცირებელ ფაქტორს, რომელიც მნიშვნელოვან როლს თამაშობს ენდომეტრიული კარცინომის მიკროგარემოს ჩამოყალიბებაში. ნაჩვენებია, რომ ენდომეტრიულ სტრომულ უჯრედებსა და ენდომეტრიული კარცინომის უჯრედებს შორის ურთიერთქმედება გაშუალებულია HGF/MET სასიგნალო გზით და ვასკულური ენდოთელური ზრდის ფაქტორი. ვასკულური ენდოთელური ზრდის ფაქტორი წარმოადგენს ძლიერ ზრდის ფაქტორს, რომელიც ასტიმულირებს სისხლმილთა ზრდას სიმსივნის გარშემო და ხელს უწყობს ანგიოგენეზს. სეკრეტირებული ციტოკინები ასევე მოქმედებენ, Keywords: cancer; doi; georgian; journal; scientists/ქართველი; vol; ასევე; ენდომეტრიული; ენდომეტრიული კარცინომის; კარცინომის; მეცნიერები; მიკროგარემოს; ნაჩვენებია; როლს; რომ; რომელიც; სასიგნალო; სიმსივნის; სიმსივნურ; სტრომული; ტიპის; უწყობს; უჯრედების; შორის; წარმოადგენს; ხელს
• The impact of products with probiotic properties on functional indicators of experimental animals by Dodo Tavdidishvili; Manana Pkhakadze; Reniko Sakandelidze; Natia Ghachava (2022) - შორის საერთო ცილის და ალბუმინების შემცველობა ყველა საკვებ ნიმუშში გაიზარდა 4.2%- 4.5%-ის ფარგლებში. ასეთი ცვლილება პირველ რიგში აუმჯობესებს თვით პლაზმის ონკოზურ წნევას და განაპირობებს ალბუმინების მიერ ნივთიერებათა ტრანსპორტის ეფექტურობას. აღნიშნული ნიმუშებით საცდელი ცხოველების კვებამ სისხლის პლაზმაში 2.9%-6.1%-მდე გაზარდა გლობულინების რაოდენობაც, რომელიც მონაწილეობს ანტისხეულების წარმოქმნაში და ასრულებს ე.წ. დამცველ ფუნქციას; ცვლილებები აღინიშნა გლუკოზისა და კალციუმის შემცველობაშიც. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები 4(02), 2022 67 ამრიგად, პრობიოტიკული დანამატებით გამდიდრებული ახალი სახის ნაწარმი სისხლში ზრდის ერითროციტების და შესაბამისად, ჰემოგლობინის რაოდენობას, ასევე აუმჯობესებს სისხლის პლაზმის ცილოვან შემადგენლობას, რაც განაპირობებს ორგანიზმში ნივთიერებათა ტრანსპორტს, იმუნური სისტემის გაძლიერებას და მეტაბოლიზმის გაუმჯობესებას. ვირთაგვების კუჭნაწლავის ტრაქტის მორფომეტრულმა კვლევებმა გამოავლინა ორგანოების ლორწოვანი გარსის სისქის მომატება, რაც აიხსნება პრობიოტიკული დანამატების დადებითი მოქმედებით საჭმლის მომნელებელ სისტემაზე. ვირთაგვებზე ჩატარებული ექსპერიმენტების ბოლოს ცხოველების მასის მატება შეადგენდა: საკონტროლო ნიმუშში 33.5 %-ს, საცდელ ნიმუშებში - 40.5 %-ს (ნიმუში 1) და 43.1 %-ს (ნიმუში 2), რაც მეტყველებს, რომ კომპლექსური დანამატები ხელს უწყობს ნივთიერებათა ცვლის პროცესის ინტენსიურ მიმდინარეობას. ექსპერიმენტების მსვლელობის პროცესში ვირთაგვების ქცევითი მდგომარეობა არ შეცვლილა. ისინი იყვნენ აქტიური, ბეწვის საფარი ჰქონდათ მბრწყინავი და დაწყობილი, კვლევის პერიოდში არც ერთი ვირთაგვა არ დაღუპულა. კვლევებმა ასევე აჩვენა, რომ ახალი სახის ნაწარმის ნიმუშების საკვებად გამოყენებას ვირთაგვების ორგანიზმში არ გამოუწვევია შინაგანი ორგანოების დესტრუქცია, არ განვითარებულა პარენქიმატოზური უჯრედების დისტროფიული და სკლეროტოზული ცვლილებები. ამრიგად, მიღებული შედეგებიდან გამომდინარე, ადგილი არა აქვს საექსპერი- Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები 4(02), 2022 60 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 4 Issue 2, 2022 https://doi.org/10.52340/gs.2022.04.02.04 პრობიოტიკული თვისებების პროდუქტების გავლენა საექსპერიმენტო ცხოველების ფუნქციურ მაჩვენებლებზე დ. თავდიდიშვილი, მ. ფხაკაძე, რ. საკანდელიძე, ნ. ღაჭავა აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ქუთაისი, საქართველო ანოტაცია ხორცის დაკეპილი ნაწარმისთვის პრობიოტიკული თვისებების მინიჭების მიზნით დასაბუთებულია რეცეპტურებში საკვები ბოჭკოების, ლაქტულოზის, მწვანე ჩაის ექსტრაქტის და მინერალური წყალი ლუგელას შემცველი კომპლექსური Keywords: georgian; meat; scientists/ქართველი; აღმოჩნდა; ბოცვრის; მათ; მაჩვენებლები; მეცნიერები; ნაწარმის; ნიმუში; პლაზმის; პრობიოტიკული; პროდუქტების; რაოდენობა; რომ; საექსპერიმენტო; სისხლის; ცხოველების; ხორცის
• Adjusting the parameters of the open branched distribution network mode by selecting the optimal area of the wires cross-section in the maximum load mode by Matchavariani, Lasha (2022) - ქსელის მაქსიმალური დატვირთვის რეჟიმის განახლებული საანგარიშო სქემა Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები 4(02), 2022 80 𝑼 კვ 𝑼° 𝑼% კვ-0 6.45 0 107.5 კვ-1 6.37 -0.29 106.16 კვ-2 6.31 -0.45 105.23 კვ-3 6.29 -0.43 104.86 კვ-4 6.28 -0.42 104.65 კვ-5 და მე-14 კვანძებში სატრანსფორმატორო ქვესადგურების 0,38კვ ძაბვის სალტეზე ძაბვის მუშა მნიშვნელობები გაიზარდა 3,5 და 3,6 პროცენტით და მივიღეთ: 𝑈13 დ = 96,79%; 𝑈14 დ = 96,88%. Keywords: georgian; scientists/ქართველი; განივკვეთის; დატვირთვის; მაქსიმალური; მეცნიერები; რეჟიმის; სადენთა; სიმძლავრის; უბნებზე; ქსელის; ძაბვის; ∆𝑈დასაშ
• Evaluation of Chakvi Red Soils and Secondary Phytocoenoses Developed On Them by Kiknadze, Nino ; Gvarishvili, Nani; Mikeladze, Irakli; Sharabidze, Alexandre; Zoidze, Sopiko (2022) - Abstract: The given work envisages results of physical-chemical parameters of red soils in Chakvi (Adjara A.R., Georgia) and multi-element analysis for the purpose of identification and evaluation of their chemical composition and modern fertility level. Key Words: Red soils, fertility, multi-element analysis, secondary phytocenosis, adventitious species. Keywords: chakvi; elements; georgian; japonica; plants; soils; species; tea; მეცნიერები
• Manufacture of special pipes by the method of heading by Kanteladze , Nato; Gordeziani , Alexander ; Kenchiashvili , Nino ; Gordeziani , Giorgi ; Tsertsvadze , Tamar ; Tsilosani, Tamar (2022) - და 702 მმ2 -ის ტოლია. 𝜎𝑆 – დენადობის ზღვარია 12500C-ზე და ტოლია 5კგ/მმ2-ის. ამრიგად, ჰიდრავლიკური წნეხის სიმძლავრე დაახლოებით 130 ტონას შეესაბამება. მასრის მიღებისათვის საჭირო ძალის საანგარიშოდ გამოვიყენეთ შემდეგი ფორმულა: 𝑃 = 5 (√ 𝐷 𝑑 − 0,8) · 𝐹 · 𝜎𝑆 სადაც D - ნამზადის დიამეტრია, მმ; d – მასრის დიამეტრი, მმ; Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები 4(02), 2022 112 F – ნამზადის ფართობი, მმ2; Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები 4(02), 2022 107 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 4 Issue 2, 2022 https://doi.org/10.52340/gs.2022.04.02.08 სპეციალური მილების მიღება გამოწნეხის მეთოდით ნატო კანთელაძე1, ალექსანდრე გორდეზიანი2, ნინო კენჭიაშვილი3, გიორგი გორდეზიანი3, თამარ ცერცვაძე3, თამარ წილოსანი3 1საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ინფორმატიკისა და მართვის სისტემების ფაკულტეტის აკადემიური დოქტორი 2საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ემერიტუსი პროფესორი, 3საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ქიმიური ტექნოლოგიისა და მეტალურგიის ფაკულტეტის ასოცირებული პროფესორი აბსტრაქტი ლითონური მილების წარმოებაში მიღწეული წარმატების მიუხედავად მისი შემდგომი განვითარება და სრულყოფა ტექნიკის სიახლეებთან დაკავშირებით მაინც პრობლემურ საკითხად რჩება. საბრძოლო სასროლი იარაღის ლულების და სპეციალური მილების დამზადებისათვის, რაც მიეკუთვნება წვრილსერიულ წარმოებას, მიზანშეწონილად ჩაითვალა გამოყენებულიყო გამოწნეხის ტექნოლოგიური პროცესი, რომელიც გამოირჩევა შედარებით მარტივი ტექნოლოგიით და მცირე რაოდენობის მანქანა-დანადგარების გამოყენებით. ექსპერიმენტულმა სამუშაომ აჩვენა, რომ ცხლად გამოწნეხის დროს ხდება პრესფორმის ელემენტების გადახურება და ცვეთა, განსაკუთრებით მძიმე პირობებში მუშაობს სამილე სამართული, რომელიც იმყოფება გახურებული (800-12000C) ნამზადის შუაგულში, რის შედეგადაც კარგავს სიმტკიცეს და ზოგჯერ გამჭიმავი ძალების ზემოქმედებით განიცდის რღვევას. აქედან გამომდინარე, პრესფორმების გამძლეობაზე დიდ გავლენას ახდენს ტემპერატურული ფაქტორი, ამიტომ დიდი მნიშვნელობა ენიჭება გაცივების სისტემის გამოყენებას, რისთვისაც დაპროექტებული იქნა Keywords: georgian; heading; press; scientists/ქართველი; გამოწნეხის; დეფორმაციის; ლითონის; მასრის; მეთოდით; მეცნიერები; მილების; მისი; ნამზადის; პრესფორმის; რაც; რომელიც; სპეციალური
• Major Challenges of Agriculture by Silagadze, Dali (2022) - აქვს. ამას ადასტურებს სოფლის მეურნეობის პროდუქციის გაყიდვიდან მიღებული შემოსავლის სიმცირეც. ამასთან, სოფლის მეურნეობის ხელშესაწყობად Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები 4(02), 2022 151 განხორციელებული თუ მიმდინარე პროექტების სიმრავლის მიუხედავად, სოფლის მეურნეობა მნიშვნელოვან ზრდას მაინც ვერ ახერხებს. გაუმართავი ლოგისტიკური სისტემები და მოუწესრიგებელი ინფრასტრუქტურა ართულებს საქონლის ხარისხის შენარჩუნებას და აფერხებს ბაზრისთვის მიწოდების პროცესს. შეზღუდული ლაბორატორიული შესაძლებლობები და არასაკმარისად განვითარებული სადაზღვეო სისტემა კი ვერ ეხმარება მეურნეობას, დააზღვიოს წარმოება სხვადასხვა რისკების მიმართ და დარწმუნდეს საკუთარი ნაწარმის უსაფრთხოებაში. აგრობიზნესის განვითარებას მნიშვნელოვნად აბრკოლებს ადამიანურ რესურსებთან დაკავშირებული სირთულეები. კვალიფიციური კადრების დეფიციტი და დამხმარე მუშახელის მოძიების გართულებული პროცესი აფერხებს მეურნეობების საქმიანობას. სწორედ ამიტომ, საჭიროა კადრების გადამზადების უფრო ეფექტიანი მეთოდების ადაპტაცია/დანერგვა, რაც გრძელვადიან პერიოდში დადებითად აისახება სპეციალისტების ხელმისაწვდომობის ხარისხზე. მიწის ნაკვეთების გამსხვილებას და ინდუსტრიული მეურნეობების განვითარებას თან უნდა ახლდეს განათლების დონის ზრდა, დამხმარე სერვისებისა და ინფრაქტრუქტურის დახვეწა, თანამდროვე ტექნოლოგიების დანერგვა და სექტორში ნოუ-ჰაუს შემოტანა. ეს ხელს შეუწყობს პროდუქტიულობის ზრდას, მნიშვნელოვანწილად მოხსნის მეურნეობების წინაშე დღეს არსებულ დაბრკოლებებს და ტრადიციულ სოფლის მეურნეობას მომგებიან საქმიანობად ქცევაში დაეხმარება. ამრიგად, საერთაშორისო გამოცდილებისა და საქართველოს აგრარულ ბაზარზე დღევანდელი მდგომარეობიდან გამომდინარე, სახელმწიფოს შეუძლია დიდი წვლილი შეიტანოს აგრობიზნესში კონკურენტული რისკების შემცირებაში. ამისათვის საჭიროა რეგულირდებოდეს ბოლო ორი ათწლეულის განმავლობაში, როგორც სოფლის მეურნეობის ექსპორტმა, ასევე სოფლის მეურნეობის იმპორტმა ზრდის ტენდენცია აჩვენა. სოფლის მეურნეობის პროდუქციის სავაჭრო ბალანსი უარყოფითია. 2018 წელს საქართველოს სოფლის მეურნეობის ექსპორტის მთავარი ~ მიმართულებები იყო რუსეთი, აზერბაიჯანი, უკრაინა, ყაზახეთი და სომხეთი. სოფლის მეურნეობის ექსპორტის დიდი წილი დსთს ქვეყნებზე მოდის; 2018 წელს ეს წილი 59% იყო დსთ- ს ყველა ქვეყნისთვის და - 25% რუსეთის ფედერაციისთვის. დსთს ბაზრებზე ტრადიციული კავშირების არსებობა, სიახლოვე, დაბალი კონკურენცია და ხარისხის მიმართ შედარებით დაბალი მოთხოვნები ხელს უწყობს ამ ტენდენციას 2020 წელს საქართველოში ხილის სავაჭრო ბალანსი დადებითი იყო (პროდუქტის კოდი 08: საკვები ხილი და კაკალი; ციტრუსის კანი ან ბაღჩეული), დაახლოებით 116 მილიონი აშშ დოლარი. ბოსტნეულის სავაჭრო ბალანსი უარყოფითი იყო (პროდუქტის კოდი 07: საკვები ბოსტნეული და გარკვეული ფესვები და ტუბერები) და შეადგინა დაახლოებით 29 მილიონი აშშ დოლარი. საქართველომ 2020 Keywords: georgian; scientists/ქართველი; ასევე; დაახლოებით; მეურნეობის; მეცნიერები; პროდუქციის; საქართველოში; სახელმწიფო; სოფლის; წილი; ხილის
• Forecast for technical and economic indicators by Fridon Akhaladze; Petre Kachkachishvili (2022) - მუდმივი ხარჯი 5. დანაკარგი ქსელში პროგრამული ამოხსნა გვაძლევს შემდეგ მნიშვნელობებს R1=0.6, R2=0.5, R3=-0,8, R4=0.6, R5=-0,7 კოეფიციენტის აბსოლიტური მნიშვნელობა აღემატება 0,5-ს ვიყენებთ ყველა ფაქტორს. განვიხილოთ წმინდა მოგების მაჩვენებელი და მასზე მოქმედი ფაქტორების ურთიერთკავშირი. წარმოდგენილი საერთო სქემის მიხედვით, რომელიც შეიცავს როგორც მკვებავ ქსელს ისე მანაწილებელ ქსელს. ქვესადგურები დაკავშირებულია ერთმანეთთან, რაც მოგვცემს საშუალებას გავიგოთ, პირველ რიგში, ქვესადგურებს შორის ნაკადგანაწილება. არსებული დატვირთვის მიხედვით გამოვთვალოთ მოგების მაჩვენებელი. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები 4(02), 2022 157 1. ქსელში დანაკარგები 2. რომ შესაბამისი ფაქტორების გავლენა ფუნქციაზე მნიშვნელოვანია. თუ კოეფიციენტის მნიშვნელობა 0,5-ზე ნაკლები არის , მაშინ არგუმენტსა და ფუნქციას შორის კავშირი უმნიშვნელოა და ფაქტორები შემდგომ გამოთვლებში არ გაითვალისწინება. განვიხილოთ ელ. ენერგიის შესყიდვებისა და მასზე მოქმედი ფაქტორების კავშირი. 1. Keywords: georgian; კავშირის; კორელაციის; მასზე; მეცნიერები; მოქმედი; ფაქტორების
• Recovery of the tourism sector after the pandemic by Shalamberidze, Manana (2022) - 13.8%- ის მოსაზრებით შიდა ტურიზმი შარშანდელ დონეზე დარჩება. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები 4(02), 2022 162 გამოკითხულთა ნახევარზე მეტი, 50,8% ამბობს, რომ ტურიზმში შეფერხებების შემდეგ დარჩა ყველანაირი შემოსავლის გარეშე და პანდემიამ ძალიან ცუდად იმოქმედა მათ შემოსავლებზე, გამოკითხულთა 41,5 პროცენტი ამბობს, რომ პანდემია ფინანსური კუთხით მათზე ცუდად აისახა და მხოლოდ 7,7 პროცენტზე პანდემიას უმოქმედია ფინანსურად. პანდემიის შემდეგ ტურიზმის გარდა ალტერნატიული შემოსავალი გამოკითხულთა მხოლოდ 10,8%-ს აღმოაჩნდა, 40%-ს არ აქვს არანაირი სხვა ალტერნატიული წყარო, 49,2% ამბობს, რომ აქვს მინიმალური ალტერნატიული შემოსავალი.გამოკითხულთა 67,7%-ს გარკვეული მოსაზრებები აქვს, თუ როგორ გადაეწყონ სხვა საქმიანობაზე 2020 წლის მეორე ნახევრისთვის, თუმცა ეს მოსაზრებები გეგმის სახით არ აქვთ ჩამოყალიბებული; 18,5 პროცენტს ამ საკითხზე არავითარი გეგმა არ აქვს და გამოკითხულთა მხოლოდ 13,8 პროცენტმა განაცხადა, რომ აქვს გეგმა. ამ მონაცემების უტყუარობა დასტურდება საქართველოში 2021 წელს ვიზიტორთა შემოსვლით. წყარო. თურქეთი რუსეთი უკრაინა ისრაელი საუდის არაბეთი აზერბაი უზბეკეთი Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები 4(02), 2022 163 უახლესი გამოწვევა, რომლის წინაშეც დღეს დგას ტურიზმი, ეს არის კოვიდ-19, რომელმაც სრულიად ამოატრიალა ჩვენი ცხოვრების რიტმი და სტილი. არ არსებობს იდუსტრია ან ბიზნესი, რომელზეც გავლენა არ მოუხდენია კორონა ვირუსს. თუმცა, მაშინ, როდესაც სხვა სექტორებში კოვიდ-19-ის ეფექტი არათანაბრად არის გადანაწილებული, ტურიზმის სფერო ერთიანად დიდი დაბრკოლების წინაშე დგას. ამ კრიზისის საპასუხოდ საჭიროა საზოგადოებასთან ერთად ქვეყნის მთავრობის მიერ სწორი ეკონომიკური პოლიტიკის გატარება, რათა პროგნოზები გამართლდეს და ტურიზმის ინდუსტრია პოსტკრიზისულ პერიოდში მიუახლოვდეს მაინც პანდემიამდელი პერიოდის ეკონომიკურ მაჩვენებლებს. დასკვნა. საქართველოს ტურისტული პოტენციალის ანალიზის შედეგად შეგვიძლია დავასკვნათ, რომ ტურიზმის სექტორის შემოსავლების აღდგენის პროგნოზი. აღნიშნული კვლევის მიხედვით, პანდემიის მიერ გამოწვეული კრიზისის შემდეგ აღდგება ეტაპობრივად 2024 წლისთვის მოხდება გარკვეული შედეგების მიღწევა. დღეისათვის მისი ძალზედ მცირე ნაწილია ათვისებული, რაც გვაძლევს იმის შესაძლებლობას, რომ რეალური ძვრების, აქტიური ქმედითი პოლიტიკის შემუშავების შედეგად მიღებული ღონისძიებების გატარებით, შევამცირდება ტურიზმის ინტენსიურ და ესტენსიურ განვითარებაზე შემაფარხებელი ფაქტორების ზეგავლენით და მოვახდება მათი შეძლებისდაგვარად მინიმიზაცია. ნაწილი ამ ხელისშემშლელი ფაქტორებისა ობიექტურად ქვეყნის ზეგავლენის არეალის გარეთაა, დანარჩენი პრობლემების გამოსწორება მთლიანად ქვეყნის ძალისხმევაზეა დამოკიდებული. პირველ რიგში უნდა განხორციელდეს საერთაშორისო ბაზარზე საქართველოს ტურისტული ბაზრის სათანადო რეკლამირება. ამასთანავე უნდა შეიქმნას უცხოელი და ადგილობრივი ტურისტების უსაფრთხოების საგარანტიო სისტემა. გამოყენებული ლიტერატურა. 1. Keywords: georgian; scientists/ქართველი; tourism; გამოკითხულთა; მეცნიერები; პანდემიის; რომ; ტურიზმის; ტურისტული; ქვეყნის
• The phenotypical features and risk factors for progression of endometrial stromal tumors by Barbakadze , Lali ; Nikoloz Kintraia ; Jikurashvili, Manana; George Burkadze (2022) - შესაბამისად, აუცილებელია ამ პრეპარატით მკურნალობისას პაციენტებზე განგრძობითი, მკაცრი კლინიკური დაკვირვება. ენდომეტრული სტრომული სიმსივნეების ჰისტოპათოლოგიური დიაგნოსტიკა გაძნელებულია მათი სხვადასხვა ჰისტოლოგიური ვარიანტების არსებობის გამო, რომელიც მოიცავს გლუვკუნთოვან დიფერენციაციას, ჯირკვლოვან და ეპითელურ დიფერენციაცისას და სასქესო ჭიმის-მაგვარ დიფერენციაციას [12]. ჰისტეროსკოპით მიღებულ ბიოფსიურ და გამონაფხეკ ნიმუშებში ჰისტომორფოლოგიურად ენდომეტრიუმის სტრომული ნეოპლაზიის პირველი, ე.წ. დიაგნოსტიკური გასაღებია მასალაში არსებული ქსოვილოვანი ფრაგმენტები ჭარბად წარმოდგენილი ენდომეტრული სტრომით. ასეთის აღმოჩენის შემთხვევაში, საჭიროა განვასხვავოთ პროცესი ატროფიული ცვლილებებისაგან Keywords: georgian; sarcomas; scientists/ქართველი; ავთვისებიანობის; ავთვისებიანობის ენდომეტრული; ასევე; დაბალი; ე.წ.; ენდომეტრიუმის; ენდომეტრული; ენდომეტრული სტრომული; თუმცა; მათი; მაღალი; მეცნიერები; მქონე; პოზიტიურობა; სარკომა; საშვილოსნოს; სიმსივნეების; სიმსივნის; სტრომული; ტიპის; წარმოადგენს; ხარისხის; ხარისხის ავთვისებიანობის
• Expected economic impact on Georgian industry with the introduction of a multi-ring industrial robot by Natbiladze, Nia; Khachidze, Murman (2022) - დაკავშირებული რისკებთან და დამოკიდებულია სამრეწველო საწარმოთა მფლობელების და მენეჯმენტის გადაწყვეტილების მიღებაზე, ამასთან საჭირო იქნება პერსონალის გადამზადება, რომელისთვისაც მოთხოვნილი დანახარჯები გათვალისწინებულია ინვესტიციის სიდიდეში. გამოყენებული ლიტერატურა: 1. ნ.დავითაშვილი, დ.თავხელიძე და სხვ.-მექანიზმებისა აღნიშნულის გარდა, მოდერნიზებული რობოტების გამოყენება მოითხოვს ნაკლებ სარემონტო მომსახურებას, რაც საშუალოდ წლიურად იქნება 50000 ლარის ტოლი, ხოლო ავარიული სიტუაციების შემცირებით მიღებული ეფექტიც ასევე დაახლოებით 50000 ლარის ტოლი იქნება. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 4 მივიღეთ, რომ წლიური ეკონომიის სიდიდე მინიმუმ 340 000 ლარის ტოლია წლიურად. რაც შეეხება ინვესტირების დანახარჯებს, მეთოდის დანერგვა და ამის ხარჯზე ტექნიკური პარამეტრების გაუმჯობესება, არ მოითხოვს მნიშვნელოვან ინვესტიციას და იგი შეიძლება განისაზღვროს 200 000 ლარით. ამ ციფრობრივი მონაცემების გამოყენებით გვექნება E=∆C-En * ∆K = 340 000 – 0,05*100000= 330000; E=330000 ლარს. ინვესტიციების გამოსყიდვის დროის ხანგძლივობა განისაზღვრება მისი ფარდობით მიღებულ ეკონომიასთან: T= Δ𝐾 Δ𝐶 ∗ 365 = 200000 340000 ∗ 365 = 214 დღეს, ანუ 0,58 წელს. მიღებული შეფარდებითი ეკონომიკური ეფექტი და ინვესტიციების გამოსყიდვის ვადა ადასტურებს ჩვენს მიერ შეთავაზებული ტექნიკური გადაწყვეტის უდაო ეფექტურობას. მესამე ეტაპი. პროექტის ანალიზი შესაძლო ნეგატიური ფაქტორების მოქმედებებზე. პროექტის განხორციელება არ არის Keywords: georgian; ეკონომიკის; ეკონომიკური; მეცნიერები; მისი; პროექტის; რობოტის; სამრეწველო; საქართველოს; ჩვენს
• Integrating GeoGebra Math Activities into Learning Management Systems (LMS) by Zakariashvili, Mariam (2022) - People ჩანართიდან. მიწვევის ბმული და კლასის კოდი აისახება მონაწილის ელფოსტაში. მონაწილის თანხმობის შემთხვევაში ის ხდება კლასის აქტიური წევრი. ან შემოდის Google Classroom-ში და ახდენს კოდის საშუალებით კლასთან მიერთებას „+“ ღილაკის ჩამონათვალიდან Join Class-ის ბრძანების დახმარებით. (იხ. სურათები) სტუდენტის პოზიცია https://en.wikipedia.org/wiki/Google_Drive Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 24 3. პროცესის განხორციელება - GeoGebra-ს აქტივობის შექმნა და გაზიარება  აქტივობის შექმნა Geogebra Classic ლოკალურ აპლიკაციაში ნაშრომის ზედა ნაწილში ვისაუბრეთ იმ ტექნოლოგიების შესახებ, რომლებშიც ინტეგრირდება GeoGebra-ს პროდუქტი დისტანციური სწავლების მიზნით. სახელდობრ, განვიხილეთ Geogebra-ს პლატფორმა; GeoGebra Group; GeoGebra TimeLine; MicroSoft One Note; Google Classroom. GeoGebra Classroom; GeoGebra Group. Keywords: classic; classroom; geogebra; georgian; google; group; https://www.geogebra.org/; lms; math; microsoft; onenote; scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; timeline; არის; აქტივობის; იხ.; მართვის; მასწავლებლის; მეცნიერები; ონლაინ; პლატფორმაზე; რესურსის; სასწავლო; სურათები; სწავლების; ღილაკზე; შევარჩიოთ; ჯგუფის
• Сomplexing ability of some d-metal tetrathiarsenates with diethylamine by Didbaridze, izolda; Rusia, Maia; Chigogidze, Nodar; Bregadze, Nestan (2022) - [Ag(DEA)2]3AsS4 და [M(DEA)4]3(AsS4)2, სადაც M = Cu(II), Zn(II) და Cd(II). [Cd(DEA)4]3(AsS4)2 ამრიგად, ჩატარებულმა კვლევებმა გვიჩვენა, რომ ვერცხლ(I)-ის, სპილენძ(II)-ის თუთიისა და კადმიუმის დიეთილამინატების, მათი ინდივიდუალურ მდგომარეობაში გამოყოფის გარეშე, ნატრიუმის ტეტრათიოარსენატით დამუშავებისას მიმდინარეობს მიმოცვლის რეაქცია შესაბამისი კომპლექსური ნაერთების წარმოქმნით, რომელთა ინდივიდუალობას ადასტურებს ჩატარებული ქიმიური და ფიზიკურ-ქიმიური კვლევები. ლიტერატურა 1. Keywords: d-მეტალთა; georgian; scientists/ქართველი; კოორდინაციული; მეცნიერები; ნაერთები; რომ; ქიმიის; ხოლო
• Selection of chilled chicken meat conservation methods against the background of microbiota reduction and organoleptic properties by Mamuladze, Teona; Sikharulidze, Tsitsino ; Gagelidze, Nino (2022) - ვაკუუმით და საკონტროლო. როგორც ნახ.3 და ნახ. 4-დან ჩანს მეზოფილურ აერობული და ფაკულტატურ აერობული მიკროორგანიზმების რაოდენობა მნიშვნელოვნად შემცირებულია ქათმის ბარკლის ნიმუშებში, ფილესთან შედარებით. თუმცა ფირები ორივე შეხვევაში ერთნაირია. ცხრილი 1 ფრინველის ფილეს და ბარკლის ხორცის ნიმუშების სენსორული მახასიათებლები ვარიანტი სუნი ვაკუუმით და საკონტროლო. როგორც ნახ.1-დან ჩანს ქათმის ფილეს შემთხვევაში, შესწავლილი ვარიანტებიდან საკონტროლოსთან შედარებით ყველაზე საუკეთესო შედეგი მე-11 დღის მონაცემებით აჩვენა მოდიფიცირებული ატმოსფეროს მაღალი ჟანგბადის შემცველი გაზის (70% O2 და 30% CO2) შემადგენლობამ, რომელიც ნახაზზე აღნიშნულია ნაცრისფრად და კწე/გ-ში არის 5200 ერთეული. გამოყენებულია ფირი mlx Keywords: 60/200; co2; georgian; mlx; o2 და; გამოიყო; დღე; ვაკუუმით; მეცნიერები; ნედლი; ჟანგბადით; სუნი; ფირი; ქათმის; შეფუთვა
• Comparative analysis of the immunohistochemical expression of proliferation-apoptosis, epithelial-mesenchymal and hormone receptor markers in serous ovarian carcinoma and matched fallopian tube by Dzotsenidze , Tamar; Gvenetadze , Arsen; Gachechiladze , Mariam ; Burkadze , George (2022) - და მაღალი ხარისხის ავთვისებიანობის (ტიპი II HGSOC – High Grade Serous Ovarain Carcinoma) ქვეტიპებად[4]. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 70 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 4 Issue 3, 2022 https://doi.org/10.52340/gs.2022.04.03.09 კვერცხსავალი მილისა და საკვერცხის სხვადასხვა ხარისხის ავთვისებიანობის სეროზული სიმსივნეების პროლიფერაციულ-აპოპტოზური, ეპითელურ- მეზენქიმური და ჰორმონული მახასიათებლების შედარებითი ანალიზი თ.ძოწენიძე1, ა.გვენეტაძე1, მ.გაჩეჩილაძე2, გ.ბურკაძე2 1 ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსტეტი 2თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსტეტი აბსტრაქტი ბოლო წლების კვლევების მიხედვით არსებობს მოსაზრება, რომ საკვერცხის მაღალი ხარისხის ავთვისებიანობის სიმსივნეები ვითარდება ფალოპის მილის ფოჩებში არსებული სიმსივნისწინარე პროცესებისგან. Keywords: cancer; georgian; scientists/ქართველი; ავთვისებიანობის; დაბალი; ექსპრესიის; ინდექსი; მაღალი; მეცნიერები; მილის; რომ; საკვერცხის; საშუალო; სეროზული; ფალოპის; შემთხვევაში; ხარისხის; ხარისხის ავთვისებიანობის; ხოლო
• A possible option for mathematically describing success as the achievement of a particular result by Baratashvili, Merab (2022) - და შედეგის მიღწევაში დარწმუნებული ადამიანები განათლების და უნარ ჩვევების დაბალი მაჩვენებლით აღწევდნენ ხშირად სათანადო და ზოგჯერ წარმოუდგენელ შედეგებს ისე როგორც ედისონის შემთხვევაში, შრომის მოყვარეობის გარეშე კი მნიშვნელოვანი წარმატების მაგალითები ისტორიამ ცოტა იცის. რწმენაც და შრომის მოყვარეობაც შეიძლება შეფასებული იქნას 10 ბალიანი სისტემით, ცალკეულ შემთხვევაში ამ სიდიდეების მნიშვნელობებიც შეიძლება გაიზარდოს ინდივიდუალური შემთხვევის გათვალისწინებით. მაგრამ წარმატების მიღწევისათვის აუცილებელია ადამიანს ქონდეს საკუთარი I – იდეა, S – რეალურ დროში მოვლენების სწორი აღქმა, V – სანდო ინფორმაციის მიღების და გადაცემის უნარი, იდეა განსაკუთრებული ფენომენია, ადამიანებს იდეა ან გააჩნია ან არა მაგრამ იდეის არსებობის დროს აუცილებელია მისი ხარისხობრივი რანჟირება და ის შესაძლებელია შეფასდეს 100 ბალიანი სისტემით. რეალურ დროში მოვლენების სწორი აღქმა და ადამიანების მეტ წილს არ გააჩნია, აქვს ამ მიმართულებით მეტ ნაკლებად გამოკვეთლი შესაძლებლობები ან ფლობს ამ მიმართულებით მაღალ სტანდარტს, შესაბამისად ეს მაჩევენებელი შეიძლება შეფასებული იქნას 3 ბალიანი სისტემით. ადამიანი ვერ ახერხევს ინფორმაციის ნაკადიდან ყალბი გამორჩევას და და ამ ყველაფერით კარგად არჭურვილი ადამიანი შედეგს ვერასოდეს მიაღწევს დიდი შრომის მოყვარეობისა და უნარის გარეშე. აქმ ყველაფის მიხედვით წარმატების მიღწევის ცვენ მიერ შემუსავებულ მათემატიკურ გამოსახულებას აქვს შემდეგი სახე:  Keywords: მეცნიერები; მიზნის; მისი; მიღწევის; უნარ; შრომის; წარმატების

• Russians: Who are they? by Nadiradze, Irakli (2022) - და, ფაქტიურად, იდენტურნი არიან პოლონელებთან, ჩეხებთან და სლოვაკებთან, ანუ შედიან დასავლეთ სლავების ჯგუფში. უკრაინის ტერიტორიაზე დასახლებულია ორი პრაქტიკულად სხვადასხვა ეთნოსი. თუ აღმოსავლეთ უკრაინელები გენეტიკურად თითქმის არ განსხვავდებიან რუსების, კომის, მორდვასა და მარიელებისაგან, დასავლეთ უკრაინელები არ არიან რუსეთისა და აღმოსავლეთ უკრაინის „რუსოფინელები” და წარმოადგენენ სლავებისა და სარბატული ფესვების მქონე ხალხების ნაზავს. ეს ორი ეთნოსი განსხვავდება ერთმანეთისაგან გარეგნულადაც: ტიპიური რუსი – ეს არის საშუალო აღნაგობისა და საშუალო სიმაღლის ღია წაბლისფერთმიანი ადამიანი ნაცრისფერი ან ცისფერი თვალებით, ეტალონური უკრაინელი კი – შავგვრემანი, სახის სწორი ნაკვთებითა და თაფლისფერი თვალებით. საინტერესოა ის ფაქტი, რომ ტერიტორია, რომლის მოსახლეობა ატარებს Y-ქრომოსომის მიხედვით ე.წ. „გენეტიკური მანძილი” რუსებისა და ფინურ-უგორულ ხალხებს შორის, რომლებიც დასახლებული არიან რუსეთის ფედერაციის ტერიტორიაზე (მარიელები, ვეფსები, მორდვა და სხვ.), უდრის 2-3 პირობით ერთეულს, ანუ გენეტიკურად ისინი პრაქტიკულად იდენტურნი არიან. Keywords: ანუ; აღმოსავლეთ; გენეტიკურად; რომ
• Anti-reflective coatings for solar power optical lens concentrators of different geometric shapes by Khachidze, Tengiz ; Khachidze, Nikoloz (2022) - , რომ კონცეტრტორად ანტიამრეკლი ფენით გამოყენებული იქნას ბრტყელ ამოზნექილი ლინზა. ლინზის სწორედ ბრტყელი მხარე იქნას გამოყენებული მზის სხივური ენერგიის მისაღებად. ამ შემთხვევაში ლინზის ზედაპირზე დაცემული ყველა სხივი იქნება მისი მართობული და შესაბამისად ანტიამრეკლი ფენის მართობულიც და ანტიამრეკლი ეფექტიც მაქსიმალურად იმუშავებს. ეს მოსაზრება გამოიცადა ექსპერიმენტალურად. პირველ შემთხვევაში ექსპერიმენტისთვის გამოყენებული იყო ორი იდენტური ლინზა, რომელთაგან ერთზე ანტიამრეკლი ფენა დაფენილი იყო ბრტყელ ზედაპირზე, ხოლო მეორეზე მრუდე ზედაპირზე. ორივე ლინზა რიგრიგობით გამოიცადა წყვილში ერთი და იმავე ფოტოელექტრულ გარდამქმნელთან მზის გამოსხივების ერთი და იგივე ინტენსივობისას. ექსპერიმენტის დროს მზის სხივური ენერგია ლინზების იმ ზედაპირზე ეცემოდა, რომელზეც დაფენილი იყო ანტიმრეკლი ფენა. ექსპერიმენტმა გვიჩვენა, რომ სხივური ენერგიის დაცემისას ლინზაზე, რომლის ბრტყელ ზედაპირზეც დაფენილი იყო ანტიამრეკლი ფენა ვიღებდით დაახლოებით 1,7%-ით მეტ ელექტრულ სიმძლავრეს ფოტოელექტრული გარდამქმნელის გამოსასვლელზე. მეორე ექსპერიმენტის შემთხვევაში გამოყენებული იქნა ერთი და იგივე ლინზა რომლის ორივე (ბრტყელ და მრუდე) ზედაპირზე იყო დაფენილი ანტიამრეკლი ფენა. მზის სხივური ენერგია ჯერ ეცემოდა ბრტყელ ზედაპირზე დაფენილ ანტიამრეკლ ფენას შემდეგ მრუდე ზედაპირზე დაფენილ ანტიამრეკლ ფენას. ამ დროს ფოტოელექტრული გარდამქმნელის გამოსასვლელზე 1,4%-ით მეტი ელექტრული სიმძლავრე მივიღეთ იმ შემთხვევაში როდესაც სინათლე ბრტყელ ზედაპირზე ეცემოდა. როგორც ვხედავთ ორივე ექსპერიმენტმა აჩვენა, რომ ანტიამრეკლი ფენების გამოყენებისას მეტ ელექტრულ ენერგიას ვიღებთ იმ შემთხვევაში ანტიამრეკლი ფენის მქონე ლინზის ზედაპირი, რომელსაც ეცემა სხივური ენერგია ბრტყელია. მეორე ექსპერიმენტის შემთხვევაში ელექტრული სიმძლავრის ნაკლები პროცენტული მაჩვენებელი განპირობებულია იმით, რომ ამ შემთხვევაში ლინზას ორივე ზედაპირზე ჰქონდა ანტიამრეკლი ფენა და მათი ჯამური ეფექტურობა ვლინდებოდა. თუმცა უკეთესი შედეგი მაინც მიიღება, როდესაც სხივური ენერგია ეცემა ბრტყელ ზედაპირზე დაფენილ ანტიამრეკლ ფენას. კვლევები ჩატარებული იქნა ლინზების მცირე რაოდენობაზე. სიმძლავრის მატების ზუსტი პროცენტული სიდიდის დასადგენად საჭიროა ექსპერიმენტის ჩატარება დიდი რაოდენობით სხვადასხვა დიამეტრის გარდატეხის მაჩვენებლებს შორის დიდი სხვაობის გამო სინათლის სხივის ნაწილი აირეკლება კონცენტრატორის ორივე ზედაპირიდან და ვერ აღწევს ფოტოელექტრულ გარდამქმნელამდე. არეკვლის პროცენტული სიდიდე დამოკიდებულია კონცენტრატორის მასალაზე. არეკვლაზე დანაკარგები ლინზა-კონცენტრატორების გამოყენების შემთხვევაში საშუალოდ 10% აღემატება. ეს იმას ნიშნავს, რომ მზის ენერგიის მნიშვნელოვანი Keywords: georgian; ანტიამრეკლი; ბრტყელ; დაფენილი; ენერგიის; ზედაპირზე; ლინზა; ლინზის; მზის; რომ; სხვადასხვა; სხივური; შემთხვევაში
• Comparative description of Sets fixed through the different channels: Print version was published: PERIODICAL SCIENTIFIC JOURNAL “INTELECT” №3(23), 2005 by Robakidze, Maya (2022) - ტოლობა მიიღწეოდა დიდი და მცირე ობიექტების (წრეწირების) ერთმანეთისაგან ისეთ მანძილზე დაშორებით, რომ მათი დიამეტრების რეტინალურ გამოსახულებათა სიდიდეები ტოლი ყოფილიყო. ექსპერიმენტის სამივე ვარიანტის კრიტიკულ ცდაში გამოვლინდა ფიქსირებული განწყობის კონტრასტული ეფექტები. აღსანიშნავია, რომ სენსორულ უტოლობაზე ფიქსირებული განწყობა, ისევე როგორც პერცეფტული განწყობა, შემუშავებული ტრადიციული პროგრამით, არის უფრო ძლიერი და მტკიცე, ვიდრე განცდისეულ უტოლობაზე ფიქსირებული. არ აღმოჩნდა სანდო განსხვავება განწყობის ილუზიათა სიხშირეთა განაწილებაში და არც განწყობის სიმტკიცის მაჩვენებელში I და III სერიას, ე.ი. განწყობის კლასიკურ ვარიანტსა და სენსორულ უტოლობაზე ფიქსირებულ განწყობას შორის. ფიქსირებული განწყობის ტიპის დადგენისას გამოყენებული იყო ტრადიციული მეთოდი: განწყობის ფიქსაციის ცდები განმეორებით ტარდებოდა დროის გარკვეული ინტერვალის შემდეგ. ექსპერიმენტები ჩატარდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. თითოეულ სერიაში მონაწილეობა მიიღო 30 ცდის პირმა. მათი 1 19.00.00 ფსიქოლოგიური მეცნიერებანი PSYCHOLOGICAL SCIENCES მაია რობაქიძე განსხვავებული არხებით ფიქსირებულ განწყობათა შედარებითი დახასიათება განწყობის კლასიკურ ექსპერიმენტებში საგანწყობო ობიექტების რაოდენობრივი პარამეტრების აღბეჭდვისას დაცულია მსგავსების პრინციპი: ობიექტურად დიდი საგანი დიდადაა აღბეჭდილი როგორც სენსორულ ხატში, ასევე განცდაშიც. ეს იმას ნიშნავს, რომ სენსორული და პერცეფტული არხებით სუბიექტის მიერ მიღებული ინფორმაცია ერთმანეთის იზომორფულია. მაგრამ როგორია განწყობის ფიქსაციის შესაძლებლობა სენსორულ და პერცეფტულ ხატებზე სიტუაციის პარამეტრების ანიზომორფული აღბეჭდვის შემთხვევაში? Keywords: set; unequivalence; განცდისეულ; განწყობა; განწყობის; რომ; სენსორულ; ტიპების; უტოლობაზე; ფიქსირებული
• Online Learning Tables Platform GTU TABLES by Kotrikadze, Gulnara; Qimadze, Amiran (2023) - დოკუმენტის გარე იერსახის აღწერისათვის, სტილიზაციისათვის. Bootstrap არის ღია წყაროს ფრონტ-ენდის ჩარჩო, რომელიც დეველოპერებს საშუალებას აძლევს სწრაფად შექმნან მოწყობილობაზე მორგებადი (responsive) და ვიზუალურად მიმზიდველი ვებსაიტები. ის უზრუნველყოფს CSS და JavaScript კომპონენტების კრებულს, როგორიცაა ღილაკები, ფორმები, სანავიგაციო ზოლები, მოდალები და სხვა, მოწყობილობაზე მორგებადი (responsive) Grid სისტემასთან ერთად, რომელიც ხელს უწყობს დინამიური და მობილურისთვის მოსახერხებელი ელემენტთა განლაგების შექმნას. ახლა მოდით გადავიდეთ Bootstrap დადებით ასპექტებზე: და აუდიტორიის არ არჩევის შემთხვევაში, თავისუფალი დროც და აუდიტორიაც უნდა გამოინახოს ავტომატურად, იმგვარად რომ ლექცია ჩაინიშნოს რაც შეიძლება ადრე კვირის განმავლობაში;  საიტის ადმინისტრატორს უნდა შეეძლოს ვებსაიტის სხვადასხვა საკონტაქტო Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 4, 2023 83 ინფორმაციის რედაქტირება;  ვებსაიტის ადმინისტრატორს უნდა შეეძლოს უნივერსიტეტის სოციალური ქსელების ბმულების ჩამატება, რედაქტირებამ გადანაცვლება პოზიციის და წაშლა;  ვებსაიტის ადმინისტრატორს უნდა შეეძლოს SEO (Search Engine Oprimisation) პარამეტრების, მეტა ტეგების რედაქტირება-შეცვლა პირდაპირ სამართავი პანელიდან;  ვებსაიტის ადმინისტრატორს უნდა შეეძლოს ლოადერსი ჩართვა და გამორთვა;  ვებსაიტის ადმინისტრატორს უნდა შეეძლოს პირადი და სხვა Keywords: georgian; georgian scientists/ქართველი; scientists/ქართველი მეცნიერები; tables; ადმინისტრატორს; ადმინისტრატორს უნდა; არის; ასევე; გვერდი; გვერდიდან; დამატება; დიზაინის; ვებსაიტის; ვებსაიტის ადმინისტრატორს; იგი; ლექციის; ნახვა; ონლაინ; პანელის; რაც; რედაქტირება; რომ; რომელიც; სამართავი; სასწავლო; სიის; სურათი; სხვადასხვა; უნდა; უნდა შეეძლოს; უნივერსიტეტის; შეეძლოს; ცხრილების; ჯგუფების
• THE NEED OF USE THE "PROGRESSIVE MODEL" OF ORGANIZATIONAL BEHAVIOR IN THE HIGHER EDUCATIONAL SYSTEM (ACADEMIC STAFF COMPETITION-ATTESTATION ASSESSMENT by გიორგი გოროშიძე, George Goroshidze (2021) - განათლების მეცნიერებანი და ფსიქოლოგია, რეცენზირებადი, იმპაქტფაქტორიანი, ელექტრონული სამეცნიერო ჟურნალი, 2019 | No. 3(53), გვ. 76-90; 2. გოროშიძე გიორგი. საგანმანათლებლო დაწესებულებების ორგანიზაციული კლიმატი და აკადემიური კადრების მიმართ დამოკიდებულების ოპტიმიზების გზები (აკადემიური თანამდებობის დაკავების პრინციპები და პროცედურები). კონკურსებში მონაწილე აკადემიური კადრების მუშაობის შეფასებისას ეს თვისებრივი მახასიათებლები ერთიანდებიან რაოდენობრივ მახასიათბლებთან, მაგრამ მათ მნიშვნელობებზე ზეგავლენას ვერ ახდენენ, რითიც მიიღწევა კონკურსების ჩატარების დროს კომისიის წევრების სუბიექტივიზმის მაქსიმალურად შემცირება. აღნიშნული თვისებრივი მახასიათბლების გათვალისწინების საჭიროება დგება მხოლოდ და მხოლოდ კონკურსების დროს (და არა ატესტაციების დროს) და ისიც მაშინ, როდესაც იქმნება პრეტენდენტების რაოდენობრივ შეფასებათა ტოლობის სიტუაცია. ამრიგად, კონკურსანტების და საატესტაციო პირების მუშაობის შეფასების დროს რაოდენობრივი მაჩვენებლები წარმოადგენენ უმთავრეს და აუცილებელ მონაცემებს, ხოლო მხოლოდ კონკურსში მონაწილე პირებისთვის მათ რაოდენობრივ მაჩვენებლებს კიდევ ემატება თვისებრივი შეფასების მაჩვენებლებიც. Keywords: აკადემიური; არის; დამატებითი; თვისებრივი; კადრების; მახასიათებლების; მიხედვით; მოდელის; მუშაობის; მხოლოდ; ორგანიზაციული; პედაგოგიური; რაოდენობრივი; რაც; რომ; სამეცნიერო; სასწავლო; სტაჟი; უმაღლეს; უნდა; უფრო; ქულა; ქულების; შეესაბამება; შეიძლება; შეფასება; შეფასების; შთაბეჭდილების; ძირითადი; ხდება
• Issues of distribution of tax powers between different levels of government and administration by Bakhtadze, Lela (2021) - მსგავსი კავშირის უქონლობის შემთხვევაში წარმოიშობა ფისკალური ილუზიის რისკი, ე.ი. ადგილობრივი ხარჯვითი ვალდებულებების დაფინანსების ჭარბი რისკი. მეორე მხრივ, საბიუჯეტო სისტემის ქვედა დონეებისათვის გადაცემული ფინანსური რესურსების მოცულობათა ხშირი და დაუსაბუთებელი კლების ალბათობა შეუძლებელს ხდის ადგილობრივ ან რეგიონულ დონეზე სახელმწიფო მომსახურების დაფინანსების სტაბილური სისტემის შექმნას. 3. საშემოსავლო უფლებამოსილებათა გადანაწილების მესამე ვარიანტს წარმოადგენს საგადასახადო უფლებამოსილებათა გარკვეული ნაწილის გადაცემა ადგილობრივ ან ხელისუფლების რეგიონულ ორგანოებზე, ხოლო აუცილებლობის შემთხვევაში არასაკმარისი შემოსავლების კომპენსაცია მოხდება ადგილობრივ ბიუჯეტში მარეგულირებელი და მიმაგრებული გადასახადების წილის გადაცემის ან ტრანსფერტების გადარიცხვის გზით. შემოსავლების განაწილების მსგავსი სქემის განხორციელებისას საკვანძო საკითხია იმ გადასახადების შერჩევა, რომლებიც გადაეცემა ადგილობრივი ან რეგიონული ხელისუფლების ორგანოებს (ადგილობრივი ან რეგიონული გადასახადები), აგრეთვე საერთო-სახელმწიფოებრივი გადასახადები, რომელთა განსაზღვრული წილი ირიცხება ადგილობრივ ან რეგიონულ ბიუჯეტებში მარეგულირებელი გადასახადების სახით. ხელისუფლების ქვედა დონეებზე საგადასახადო უფლებამოსილებათა გადაცემის შემთხვევაში, რაც საშუალებას იძლევა საგადასახადო ტვირთის სიდიდე დავუკავშიროთ გასაწევი ხარჯების ოდენობას, ხელისუფლების ადგილობრივი ორგანოები თავის მოქმედებებში ხელმძღვანელობენ „დანახარჯი-გამორჩენის” პოზიციიდან, რასაც მივყავართ ეკონომიკური ეფექტიანობის ამაღლებამდე. სახელმწიფო ხელისუფლების რამდენიმე დონისათვის ერთბაშად იმ უფლების მინიჭება, რომ მოახდინოს სხვადასხვა გადასახადის ამოღების წესების რეგულირება წარმოქმნის მოცემულ დონეებს შორის საგადასახადო უფლებამოსილებათა ოპტიმალური განაწილების პრობლემას. ხელისუფლების ეროვნულსა და სუბეროვნულ დონეებს შორის საგადასახადო უფლებამოსილებათა განაწილების პრობლემის გადაწყვეტისას შეიძლება გამოვყოთ ორი ძირითადი მიდგომა. საგადასახადო უფლებამოსილებათა განაწილების ტრადიციული მოდელის თანახმად, სუბეროვნული ხელისუფლებას საკუთარი საგადასახადო ბაზა (ე.ი. ბაზა იმ გადასახადებისა, რომელთა რეგულირება შესაძლებელია მოცემულ დონეზე) ყოველთვის ნაკლები აქვს მის მიერ დასაფინანსებელ ხარჯვითი ვალდებულებებთან შედარებით. იმავე ტრადიციული მიდგომის მიხედვით, ასეთი შეუსაბამობის შედეგად წარმოშობილი საბიუჯეტო სისტემის დისბალანსი ექვემდებარება გამოთანაბრებას ბიუჯეტთაშორისი ტრანსფერტების დახმარებით. ტრადიციული ანალიზის ჩარჩოებში ცნობილია, რომ სუბ-ეროვნულ დონეზე საგადასახადო უფლებამოსილებათა უმეტესობის გადაცემა ქმნის დამახინჯებას რესურსების ტერიტორიათაშორის გადანაწილებაში. საგადასახადო უფლებამოსილებათა ეფექტიანი განაწილების მიზანს კი წარმოადგენს მსგავსი შესატყვისი საგადასახადო ბაზების მობილურობის შესაბამისად. ჩვენი აზრით, ხელისუფლების დონეებს შორის საგადასახადო უფლება-მოსილებათა განაწილებისას აუცილებელია: პირველი, სახელმწიფოს ნებისმიერი პოლიტიკურ დეცენტრალიზაციას თან ახლდეს როგორც ხარჯვითი, ისე საგადასახადო უფლებამოსილებათა დეცენტრალიზაცია. სახელმწიფო ხელისუფლებისათვის გადასახადის რეგულირების უფლებამოსილებათა გადაცემისას, რასაც თან ახლავს შემოსავალთა გადაცემა საბიუჯეტო სისტემის ქვედა დონეებისათვის გრანტების სახით, საზოგადოებრივი დოვლათის განაწილებისას იკარგება კავშირი ხელისუფლების ორგანოების ხარჯებსა და მათ შემოსავლებს შორის. მეორე, სხვადასხვა დონის ხელისუფლების ორგანოებს შორის საგადასახადო უფლებამოსილებათა განაწილების შემთხვევაში ტერიტორიის მოსახლეობა გადასახადის გადახდაზე უნდა ატარებდეს ტვირთს იმ ხარისხით, რა ხარისხითაც იგი იღებს გამორჩენას სახელმწიფო ხელისუფლების მიერ შეთავაზებული საზოგადოებრივი დოვლათიდან. სახელმწიფო ხელისუფლების დონეებს შორის საგადასახადო უფლება-მოსილებათა გადანაწილების საკითხების კვლევას მივყავართ ორ ურთიერ-თსაწინააღმდეგო შედეგთან. ტრადიციული მიდგომის თანახმად, ხარჯვითი უფლე-ბამოსილებების დეცენტრალიზაციის ეფექტიანობის კრიტერიუმების მიხედვით, არსებობს სახელმწიფო ხელისუფლების დონეებს შორის საგადასახადო უფლება-მოსილებათა განაწილების განსაზღვრული წესების ნაკრები. მეორე მხრივ, საზოგადოებრივი არჩევანის თეორიის თვალსაზრისით, საგადასახადო უფლება-მოსილებათა ანალიზს მივყავართ საბიუჯეტო სისტემის ყველა დონეზე ხარჯვითი და საგადასახადო უფლებამოსილებათა მკაცრი შესაბამისობის აუცილებლობამდე. მსოფლიო პრაქტიკაში დამკვიდრებული ტენდენციის მიხედვით მრავალდონიანი სახელმწიფო მოწყობის ქვეყნებში საგადასახადო უფლებამოსილებანი განაწილებულია რამდენიმე კრიტერიუმის შესაბამისად. ერთი მხრივ, ფედერაციათა უმრავლესობაში (ისეთების, როგორიცაა აშშ და კანადა) ყოველი დონის საგადასახადო უფლებამოსილებანი იმთავითვე შეესაბამება ხარჯვით უფლება-მოსილებებს. თუმცაღა თანამედროვე ეპოქაში ბიუჯეტთაშორისი გრანტების უფრო ფართოდ გამოყენებასთან ერთად, დაიწყო საგადასახადო უფლებამოსილებათა ერთგვარი გადანაწილება ზემოთ მოყვანილი ეფექტიანობის ტრადიციული კრიტერიუმების შესაბამისად. უნიტარულ სახელმწიფოთა უმეტესობაში, სადაც საკითხთა გარკვეულ წრეში სუბეროვნული ხელისუფლება იმთავითვე არ ფლობს საკონსტიტუციო სუვერენიტეტს, საგადასახადო უფლებამოსილებათა განაწილება ხდება უმეტესწილად ეფექტიანობის ტრადიციული კრიტერიუმების შესაბამისად მათი ხარჯვით უფლებამოსილებებთან შესაბამისობაში მოყვანასთან შედარებით. Лела Вахтадзе Вопросы распределение налоговых полномочий между уровнями государственной власти и управления Р е з ю м е В статье рассмотрены возможные варианты распределения налоговых полномочий с точки зрения практики взаимоотношений между уровнями государственной власти и бюджетами. Keywords: власти; полномочий; ადგილობრივი; გადასახადები; განაწილების; დონეებს; დონეზე; ეფექტიანობის; რესურსების; რომ; საბიუჯეტო; საგადასახადო; სახელმწიფო; სისტემის; უნდა; უფლებამოსილებათა; შეიძლება; შემთხვევაში; შემოსავლების; შორის; ხარჯვითი; ხელისუფლების
• THE DETERMINATION OF THE MAIN COMPONENT OF THE DEPRESS JON OF NATURAL DRAFT FOR VEHICULAR TRAFFIC TUNNELS: Print version was published: Journa l"Energy". Tbilisi. 2005. No(3 6 ), p a rt 2 by Lanchava, Omar; Nani Shuradze (2021) - ბუნებრივი წევის ძირითადი მდგენელის განაწილების მახასიათებელი 4 სურამის ქედის კალთებზე საავტომობილო ტრასის გასწვრივ აშკარაა, რომ ეს წირიც ასახავს ნორმალური განაწილების კანონს. განსხვავება არის მხოლოდ ბუნებრივი წევის აბსოლუტურ სიდიდეებში, რაც მოსალოდნელიც იყო, რადგან ადვილად გასაგები მიზეზების. გამო კავკასიონის ქედში გაყვანილი გვირაბები უფრო მაღალი ბუნებრივი წევით უნდა გამოირჩეოდეს კლიმატური ზონების უფრო მკვეთრი განსხვავებულობის გამო. შეიძლება დავასკვნათ, რომ რიკოთის გვირაბში დაახლოებით ± 30 პასკალის დიაპაზონის ბუნებრივი წევის ხდომილება შეადგენს 60 %-ს‚ ხოლო იგივე ხდომილება ფასანაური-ყაზბეგის მონაკვეთზე ახასიათებს 100-150 პასკალის დიაპაზონის ბუნებრივ წევას ორივე შემთხვევაში მხედველობაში გვაქვს ბუნებრივი წევის ძირითადი მდგენელი, ხოლო დაზუსტებული ბუნებრივი წევა სატრანსპორტო საშუალებებით აღძრული წევის გაუთვალისწინებლად ამ სიდიდეთა მაქსიმუმ 5 %-ით გაიზრდება. ОПРЕДЕЛЕНИЕ ОСНОВНОЙ СОСТАВЛЯЮЩЕЙ ДЕПРЕССИИ ЕСТЕСТВЕННОЙ ТЯГИ ДЛЯ ТРАНСПОРТНЫХ ТУННЕЛЕЙ. ფარგლებში მერყეობს. აღნიშნულიდან გამომდინარე ცხადია რომ ბუნებრივი წევის დეპრესიის ძირითადი მდგენელი, ისე როგორც მისი მიმართულება, სხვა თანაბარ პირობებში, განისაზღვრება პორტალებს შორის ბარომეტრულ წნევათა სხვაობით, რომელიც გამოიხატება ფორმულით ∆P = P1 , - P2 , (1) სადაც ∆P არის ბუნებრივი წევის დეპრესიის ძირითადი მდგენელი, პა; Р1 Р2 შესაბამისად დროის შესადარ მომენტებში, ბარომეტრულ წნევათა რიცხვითი სიდიდეები პორტალებთან. ბუნებრივი წევის განსახილველი მდგენელის დაკავშირება მხოლოდ პორტალების ნიშნულებთან, საკითხის მეტისმეტად გამარტივებული წარმოდგენაა და ამ შემთხვევაში არსებით როლს თამაშობს სწორედ კლიმატურ ზონათა განსხვავებულობა. ზოგადად, ბარიული გრადიენტი ზღვის დონიდან სიმაღლის ზრდის კვალობაზე არაწრფივი შემცირების კანონზომიერებით ხასიათდება, მაგრამ შესაძლოა მისი გაწრფივება და საშუალო სიდიდეების დადგენა საუღელტეხილო გვირაბების პორტალთა განლაგების სავარაუდო ნიშნულებისათვის 800—2000 მ დიაპაზონში. ასეთ შემთხვევაში პორტალების შესაბამისი ბარომეტრული წნევები შეიძლება გამოისახოს ფორმულებით 𝑃1 = 𝑃1−800 − 𝑔𝑟𝑎𝑑 𝑃 ; (2) Keywords: არის; ბარომეტრული; ბუნებრივი; ნახ.; რომ; ქედის; ძირითადი; წევის; ხოლო
• Present-day vehicular traffic tunnels in designing stage and under construction: Print version was published: Journal Energy, 36(4 ), part 2 p.109-113 by Lanchava, Omar; Nani Shuradze (2021) - „Fodnes“-ის გვირაბში ვენტილატორების განსათავსებლად მათი დაყენების ადგილებში საჭირო გახდა გვირაბის კვეთის გაფართოება. მაშასადამე, აღნიშნულ გვირაბში ვენტილატორები ნიშებშია დამონტაჟებული, რაც ზღუდავს ჰაერის ნაკადის თავისუფლებას და აეროდინამიკურ წინაღობას ზრდის. მიუხედავად ყველაფრისა, ასეთი სიგრძის გვირაბის განიავება გრძივი სქემით ხორციელდება. რიკოთის გვირაბში ვენტილატორების განთავსება გვირაბის დიდი კვეთის გამო უფრო მოსახერხებელი და შესაბამისად განიავების გრძივი სქემა უფრო გამართლებულია. იმ შემთხვევაში, თუ მოხდება რიკოთის გვირაბის სავენტილაციო სისტემის მოდერნიზაცია, ცრუ ჭერის დემონტაჟი და განიავების გრძივ სქემაზე გადასვლა, ამ გვირაბის აეროდინამიკური წინაღობა სავარაუდოდ 15-ჯერ უნდა შემცირდეს, ეს კი სისტემის მდგრადი და ეკონომიური ექსპლუატაციის გარანტიაა. ლიტერატურა 1. Raftsund 1 530 -2007 „ განსახილველი გვირაბისა და რიკოთის გვირაბის განიავების სისტემების შედარება საშუალებას იძლევა გრძივი სქემით განიავების შესაძლებლობის უპირატესობა რიკოთის გვირაბს მიენიჭოს. თუ რიკოთის გვირაბის განივი კვეთის ფართობი 78 მ2, ხოლო ჰიდრავლიკური დიამეტრი 10 მ-ია ნახ. 1-დან ჩანს, რომ ეს მონაცემები Fიdnes-ისათვის შესაბამისად 52 მ2-სა 7,3 მ-ს უტოლდება. უდავოა, რომ გვირაბის კვეთის ფართობი და მისი Keywords: -2006; tunnels; გვირაბის; გრძივი; იგივე; მშენებარე; რიკოთის; რომ; საავტომობილო; სიგრძის; სქემით
• TO THE MATTER OF MODERNIZATION OF VENTILATION SYSTEM OF THE RIKOTI ROAD-TRANSPORT TUNNEL: Print version was published: Mining Journal #1-2(16-17), 2006 by Lanchava, Omar (2021) - ამ ვენტილატორების გადარჩენა შეიძლება არხების ან სარქვლების გადაკეტვით. მაშასადამე, ძლიერი ხანძრის შემთხვევაში მე-2 აღსანიშნავია, რომ კომბინირებული (გრძივ-განივი, განივ-გრძივი) სქემით გვირაბის ექსპლუატაცია გაცილებით ძვირი ჯდება და მას მიმართავენ გრძივი სქემის შესაძლებლობების ამოწურვის შემდეგ. შევნიშნოთ აგრეთვე, რომ კომბინირებული სქემა, თითქოსდა, ხასიათდება უსაფრთხოებით ხანძრის შემთხვევაში, რაც ხდება მისი შერჩევის მიზეზი ზომიერი სიგრძის გვირაბებისათვის, რომელთა განიავება შესაძლებელია გრძივი სქემით. მიჩნეულია, რომ ასეთ შემთხვევაში სავენტილაციო ფანჯრების გაღება-დაკეტვისა და ვენტილატორების რევერსირების შეხამებით შესაძლებელია ხანძრის კერაზე მიმართული სუფთა და გაჭუჭყიანებული ჰაერის ნაკადების მართვა ადამიანთა ევაკუაციის და ხანძრის ჩაქრობის მიზნით . Keywords: samto; არის; გვირაბის; გვირაბში; გრძივ-განივი; ვენტილატორების; მიერ; რიკოთის; რომ; სავენტილაციო; უფრო; შემთხვევაში; ხანძრის; ხოლო; ჰაერის
• ON OPTINIUM EXPLOITATION OF THE TSKALTUBO KARTS CAVE: К ВОПРОСУ ОПТИМАЛЬНОЙ ЭКСПЛУАТАЦИИ ЦХАЛТУБСКОЙ КАРСТОВОЙ ПЕЩЕРЫ by Omar Lanchava (2021) - Jurnali #1(8), 2002 1 analizi - АНАЛИ3 - ANALYSIS უაკ 622.413:536.24 ტექ. მეც. დოქტ. ო. ლანჩავა წყალტუბოს კარსტული მღვიმის ოპტიმალური ექსპლუატაციის საკითხისათვის კარსტული მღვიმეების მომზადება ტურისტული და სამკურნალო მიზნებისათვის მოითხოვს სპეციალური გვირაბების გაყვანას მისასვლელად და წყალმოვარდნის ასაცილებლად, აგრეთვე, მოაჯირიანი ბილიკებისა და დასათვალიერებელი მოედნების, განათების მოწყობას, რაც მღვიმისა და მღვიმური წარმონაქმნების მდგრადობას ხელს არ უწყობს . რომ მიწისქვეშ ჰაერის წნევა 99575-100108 პასკალის, ხოლო ზედაპირზე, შესატყვის პერიოდში - 98375-99750 პასკალის ფარგლებში მერყეობს. მღვიმეში და ზედაპირზე ჰაერის წნევის საშუალო დღეღამური სიდიდე სინქრონულად იცვლება წნევის მინიმუმი I7-დან 19 სთ-მდე, ხოლო მაქსიმუმი შუადღით აღინიშნება ჰაერის წნევის ცვალებადობით დღეღამური ამპლიტუდა მღვიმეში და მის გარეთ, უმნიშვნელოდ განსხვავდება ერთმანეთისაგან (100-160 პა და 170-200 პა შესაბამისად), ხოლო დეკადური - თითქმის თანხვდება ერთმანეთს (500-700 პა). Keywords: samto; დღეღამური; კარსტული; მიხედვით; მღვიმეში; მღვიმის; მღვიმური; რაც; რომ; ტემპერატურის; ფარდობითი; ცვალებადობა; წყალტუბოს; წყლის; ხოლო; ჰაერის
• FIRE SAFETY ANALYSIS OF VENTILATING SYSTEMS OF ROAD TUNNELS: Print version was published: Mining Journal, #1(24), 2010 by Lanchava, Omar (2021) - Jurnali #1(24), 2010 1 analizi - АНАЛИ3 - ANALYSIS უაკ 622.4.536.24.624.191.94 ტექნ. მეცნ. დოქტორი, პროფესორი ო. ლანჩავა საავტომობილო გვირაბების სავენტილაციო სისტემების ხანძარუსაფრთხოების ანალიზი მათემატიკური მოდელირების მეთოდით განხილულია ძლიერი და ძალზე ძლიერი ხანძრის გავლენა საავტომობილო გვირაბების სავენტილაციო სისტემებზე მათი კოლაფსის დადგომის პერიოდის დადგენის მიზნით. მოდულები შესრულებულია გრძივი სისტემისათვის ჭავლური ვენტილატორების გამოყენებით და ნახევრად განივი გამწოვი სავენტილაციო სისტემისათვის, რომლებიც ადაპტირებულია საქართველოში. მოდელებზე ხანძრის ტემპერატურა იცვლებოდა 300-1000°C-ის, ხოლო ხანძრის სიმძლავრე 30-100 მგვტ-ის ფარგლებში. 1000°C ტემპერატურაზე, ნახევრად განივი გამწოვი სავენტილაციო სისტემისათვის კოლაფსის დადგომის პერიოდი იცვლება 0.5-2.5 წთ-ის ფარგლებში ხანძრის სიმძლავრის მიხედვით. დაახლოებით იმავე სიდიდისაა აღნიშნული პერიოდი გრძივი სისტემისათვის. საგანგებო სიტუაციების მართვის თვალსაზრისით არცერთი სისტემა არ ხასიათდება ეფექტურობით ძლიერი და ძალზე ძლიერი ხანძრის შემთხვევაში. ამ დროს სიცოცხლისა და ინფრასტრუქტურის გადარჩენის ერთ-ერთი ძირითადი გზაა გვირაბის ოპერატიული დაყოფა მცირე სიგრძის მონაკვეთებად მოძრავი ზღუდარებით ან მსგავსი მოწყობილობებით, რომლებიც შეაფერხებენ ან სრულად აღკვეთენ ტოქსიკური აირებისა და ჭარბი სითბოს უკონტროლო გავრცელებას მიწისქვეშა სივრცეში. საგანგებო სიტუაციების მართვის თვალსაზრისით თანამედროვე სატრანსპორტო გვირაბებს მაღალი მოთხოვნები წაეყენებათ. კერძოდ 2007 წელს დასრულებულ ალპების 34,6 კმ სიგრძის სარკინიგზო გვირაბს აქვს დაცვის სამი დონე: საევაკუაციო მატარებელი, სპეციალური მინიავტობუსები და ზღუდარები გვირაბის ყოველ 300 მ მანძილზე. პირველი ორი მხოლოდ ადამიანების სიცოცხლისა და ჯანმრთელობის შენარჩუნებას ემსახურება, ხოლო ბოლო მათგანს სიცოცხლის გადარჩენასთან ერთად შეუძლია საგანგებო სიტუაციის აღმძვრელი მიზეზის (ხანძრის, ფეთქებადი, ტოქსიკური, მავნე აირების და სხვათა) ლოკალიზება მთელი გვირაბის ინფრასტრუქტურის მწყობრიდან გამოსვლის ასაცილებლად. ინფრასტრუქტურაში აქ იგულისხმება როგორც სავენტილაციო, დაკვირვების, განათების სისტემები, ისე სხვა ელექტრომექანიკური მოწყობილობები და გვირაბის კონსტრუქციები. ადვილი მისახვედრია, რომ ზღუდარები მოძრავი უნდა იყოს, რათა საჭიროების შემთხვევაში ოპერატიულად მოახდინონ გვირაბის დაყოფა მცირე სიგრძის მონაკვეთებად, რითაც მოხდება საგანგებო სიტუაციის აღმძვრელი მიზეზის მავნე გავლენის შერბილება. ევროკავშირი განსაკუთრებით ამახვილებს ყურადღებას ტრანსევროპულ ქსელზე (TEN), რომლის არსებულ და ასაშენებელი გვირაბების უსაფრთხოება პირველი პრიორიტეტია. გზების ინფრასტრუქტურაში გვირაბებს გამორჩეული ადგილი უკავიათ. ისინი გაყვანილია ყველაზე რთულ მონაკვეთებზე და უზრუნველყოფენ მთელი წლის განმავლობაში შეუფერხებელ გადაადგილებას. სტატისტიკური მონაცემების მიხედვით, გვირაბებში შედარებით იშვიათია ავარიები, ხოლო მომხდარ ავარიებს უფრო მძიმე შედეგები აქვს ღია ტრასასთან შედარებით. გაეროს ევროპული კომისიის მიერ მაშასადამე აპრობირებული ტექნოლოგიით შეფასებულია კლაპეირონის განტოლება და უკიდურეს შემთხვევაში (ატმოსფერულზე 2000-4500-ჯერ უფრო ჭარბი წნევისას) მოსალოდნელია 12‚5% ცდომილების დაშვება. ფორმულიდან (3) მიიღება ხანძრის მიერ აღძრული წნევის საანგარიშო ფორმულა, რომელიც როგორც აღინიშნა, დინამიკური მდგენელის მატებას მოხმარდება P=p RT. Keywords: fire; jurnali; samto; გვირაბის; გვირაბში; იქნა; მიერ; რომ; სავენტილაციო; სიმძლავრე; ტემპერატურა; უფრო; ძლიერი; წელს; ხანძრის; ხოლო; ჰაერის
• ABSTRACT FOR ONE AND TWO -TUNNELED COMBINED VENTILATION SYSTEM FIRE-SAFETY: К ВОПРОСУ ПОЖАРОБЕЗОПАСНОСТИ ОДНО- И ДВУХТОННЕЛЬНОЙ КОМБИНИРОВАННЫХ ВЕНТИЛЯЦИОННЫХ СИСТЕМ by Omar Lanchava; Irakli Gvencadze (2021) - თაღის ჭერში, მუდმივად ღია სავენტილაციო ფანჯრების გარდა, არის დამატებითი დახურული ფანჯრები, რომლებიც ხანძრისას ავტომატურად უნდა გაიღოს მაღალი ტემპერატურის გავლენით ჰაერის აღმავალი მოძრაობის შედეგად ან სენსორების მეშვეობით. მიუხედავად იმისა, რომ ძლიერი ხანძრის შემთხვევაში ყველაფერი ისე არ მოხდება, როგორც საპროექტო გადაწყვეტაში არის გათვალისწინებული, როკის გვირაბს ის უპირატესობა აქვს, რომ აქ ადამიანების ევაკუაცია შესაძლებელია სუფთა ჭავლიან შტოლნაში და მისი ვენტილაციის სქემის შეხამება ახალ მონაცემებთან შედარებით გაადვილებულია. იმავე პირობით, ანუ სავენტილაციო არხში ადამიანების გადაყვანის შესაძლებლობის შემთხვევაში, ნახევრად განივი სქემა ტექნიკურად გამოუსადეგარია საევაკუაციოდ რადგან მასში ჩვეულებრივი რეჟიმით გაჭუჭყიანებული ჰაერია, ხოლო სუფთა ჰაერით მისი “ავსება„ მოხდება მხოლოდ სავენტილაციო სისტემის რეცირკულაციის შემდეგ. თუ გავითვალისწინებთ ჰაერისა და სატრანსპორტო საშუალებათა სიჩქარეებს შორის თანაფარდობას, აგრეთვე მოძრავი გაჭუჭყიანებული ჰაერის ინერციის გადალახვის საჭიროებას რეცირკულაციის შემთხვევაში, მაშინ უფრო რეალურია ხანძრის კერიდან ტრანსპორტით გასწრება ზომიერი სიგრძის გვირაბებში, ვიდრე რეცირკულაციის შედეგის მოლოდინი. მთავარი კი ისაა, რომ რეცირკულაცია ძლიერი ხანძრის შემთხვევაში შეუძლებელი იქნება ტექნიკურად. რიკოთის გვირაბის ერთი ფრთის სიგრძიდან გამომდინარე ჰაერის ნაკადის 2 მ/წმ სიჩქარით გადაადგილების შემთხვევაში, იდეალურ პირობებში ამისათვის 7 წთ-ზე [3] წყაროდან: მე-9 პუნქტში აღნიშნულია იმის შესახებ, რომ ხანძრის კერიდან Keywords: jurnali; samto; არის; განივი; გვირაბის; მიერ; ნახ.; ნახევრად; რადგან; რომ; სავენტილაციო; სისტემის; სქემის; უნდა; უფრო; შემდეგ; შემთხვევაში; ძლიერი; ხანძრის; ხოლო; ჰაერის
• MINIMIZING THE IMPACT OF TUNNEL FIRE FOR THE IMPLEMENTATION OF EVACUATION: Print version was published: Mining Journal, #2(29), 2012 by Lanchava, Omar; Gvencadze , Irakli (2021) - დადგენილია, რომ ევაკუაციის განხორციელების მიზნებისათვის შესაძლებელია თერმული გრავიტაციის ეფექტის გამოყენება მაშინ, როცა იგი აღძრავს სავენტილაციო ნაკადის საპირისპირო ჭავლს, რაც შესაძლებლობას ქმნის ხანძრის კერაზე ნულის ტოლი გახდეს ჰაერის სიჩქარე და გახანგრძლივდეს ევაკუაციის შესაძლებლობის პერიოდი. იმავე ეფექტის მიღწევა შეიძლება ტრანსფორმირებადი სისტემით სარგებლობის შემთხვევაში, როცა სისტემა გამოყენებამდე დაკეცილი არის კომპაქტურად, ხოლო გაშლის შემდეგ გადაფარავს გვირაბის პერიმეტრს, ახდენს ხანძრის კერის იზოლირებას და აფერხებს ხანძრისა გვირაბის ვ ე ნტილაციის სქე მა , როცა ვე ნტილატორე ბით აღძრულ ჰაე რის ნაკადს და ხანძრით განპირობებულ კვამლის ნაკადს თანხვედრილი მიმართულე ბა აქვთ : 1 - ჰაე რის ნაკადის მიმართულე ბა ჭავლური ვე ნტილატორიდან ; 2 - სავე ნტილაციო ნაკადის მოძრაობის მიმართულე ბა ; 3 - ე ვაკუაციის მიმართულე ბა ; 4 - კვამლის გავრცე ლე ბის მიმართულე ბა გარემოს შექმნის გამო ევაკუაცია ამ ადგილებში, დროის მითითებული პერიოდის გასვლის შემდეგ შეუძლებელი ხდება. მითითებული პერიოდის 5-6 წუთამდე გაზრდა და ხანძრის კერის ორივე მხარეზე ევაკუაციის შესაძლებლობის უზრუნველყოფა ვენტილატორების მიერ აღძრული ჰაერის ნაკადისა და ხანძრის წევის ურთიერთსაპირისპირო მიმართულებათა ისეთი შეხამებით არის შესაძლებელი, რომ ჰაერის სიჩქარე ხანძრის კერაზე იქნეს ნულის ტოლი ან მასთან ახლოს. ჭავლური ვენტილატორების რევერსირების შემდეგ, ნახაზზე 2 მოცემული სქემის შემთხვევაში, როცა ვენტილატორებით აღძრულ ჰაერის ნაკადს და ხანძრის წევით განპირობებულ კვამლის ნაკადს ურთიერთსაპირისპირო მიმართულება აქვთ, ხდება უკუდინება. ნაკადების ალგებრულად შეჯამების პირობებში ჰაერის სიჩქარე ხანძრის კერაზე samTo Keywords: აღძრული; გვირაბის; ევაკუაციის; ვენტილატორების; კერის; ნახაზზე; რომ; როცა; სავენტილაციო; ტრანსფორმირებადი; უნდა; შემთხვევაში; შესაძლებელია; ხანძრის; ჰაერის
• ON OPTIMUM SYSTEM OF VENTILATION OF THE RIKOTI MOTOR ROAD TUNNEL: ОБ ОПТИМАЛЬНОЙ СИСТЕМЕ ПРОВЕТРИВАНИЯ РИКОТСКОГО АВТОДОРОЖНОГО ТОННЕЛЯ by Omar Lanchava; David Gordadze (2021) - ჰქონდეს ერთნაირი აეროდინამიკური წინააღმდეგობა, რაც მიიღწევა პირველი ფანჯრის კვეთის შემცირებით. ანალოგიურად — სხვა დანარჩენი კვეთებისათვისაც საბოლოო ჯამში საერთო კვეთი მცირდება აღწერილ ბოლო ზღვრამდე, რასაც აჩვენებს მითითებული წინააღმდეგობა. 5 როგორც აღინიშნა, Q90 მ3/წმ ჰაერის ხარჯის შემთხვევაში, საპროექტო გადაწყვეტის თანახმად, ყოველი ფანჯრიდან გაიწოვება q=2,25 მ3/წმ ჰაერი. ასეთ შემთხვევაში ბოლო ფანჯარაში და 39-40 უბანზე გადის 2,25 მ3/წმ ხარჯი და ჰაერის სიჩქარე შეადგენს 2,25/60=0,0375 მ/წმ. თუ გავითვალისწინებთ უბნის სიგრძეს, მაშინ 15 წუთი მაინც დასჭირდება ამ უბნიდან ჰაერის სრულ გაწოვას. სინამდვილეში ეს ფაქტორი, ისევე როგორც ბუნებრივი წევის უარყოფითი გავლენა, აგრეთვე ფანჯრების საერთო მაღალი წინააღმდეგობა, იწვევს იმას, რომ გვირაბის ცენტრალურ ნაწილში არ არის კარგი განიავება, რაც გრძივ-განივი სისტემის თანმდევი ნაკლია. ფანჯრებზე საუბარი დავამთავროთ იმის აღნიშვნით, რომ ყველა მათგანის კვეთი უნდა იყოს ერთნაირი, უნდა იცვლებოდეს 5—7 მ2 დიაპაზონში და მათი შემდეგი დარეგულირება უნდა ხდებოდეს განლაგების ადგილის, ბუნებრივი დეპრესიის სიდიდისა და საჭირო ჰაერგანაწილების მიხედვით. აღნიშნულით მხოლოდ იმის დადასტურება გვინდა, რომ გრძივ-განივი სქემა ჩვენთვის არ არის უცხო, ვხედავთ მის გაუმჯობესების გზებსაც, მაგრამ მასზე მაინც უარს ვამბობთ და არ [l], რაც დაუშვებელია სანიტარული ნორმების მოთხოვნების მიხედვით. ჩვენის აზრით, აღნიშნული გამოწვეულია ძირითადად გამოყენებული გრძივ- განივი სქემის დროს გვირაბის აეროდინამიკური წინააღმდეგობის ხელოვნური გაზრდით. გარდა ამისა, აღსანიშნავია სავენტილაციო ფანჯრების არასათანადოდ მოწყობა, ბუნებრივი წევის დეპრესიის გაუთვალისწინებლობა, სავენტილაციო სისტემის გაუმართავობა და, რაც ყველაზე მთავარია, გრძივ-განივი სქემის არაეკონომიურობა, რაშიც ქვემოთ დავრწმუნდებით. საქმეს ვეღარ შველის სავენტილატორო დანადგარების გაუმართლებლად დიდი სიმძლავრეც და სისტემა მუშაობს არსებითი ხარვეზებით. ოპტიმალურად მიგვაჩნია ისეთი სისტემა, რომელსაც შეეძლება გვირაბის ხარისხიანი განიავება მინიმალური დანახარჯებით, ვენტილატორების მუშაობის ყველაზე მარტივი და ეკონომიური რეჟიმის პირობებში. უფრო მეტი სიცხადისათვის აღვნიშნოთ, რომ არ არის მართებული პრინციპი, რომელიც ჩადებულია საპროექტო გადაწყვეტაში, ანუ საწყისი პირობა, რომ ყველა სავენტილაციო ფანჯარაში უნდა გადიოდეს ჰაერის თანაბარი რაოდენობა; გაუმართლებელია სავენტილაციო ფანჯრების კვეთები და კონსტრუქცია; განიავების გრძივ-განივი სისტემა მიუღებელია აგრეთვე მისი არაეკონომიურობის გამო. ქვემოთ ამ საკითხებს უფრო გაშლილად შევეხებით, მაგრამ მანამდე ვაჩვენოთ თუ რა გვიჯდება გრძივ-განივი სისტემის გამოყენება. გვირაბის აეროდინამიკური წინააღმდეგობა გამოითვლება ფორმულით R = αPL /9,81S3, (1) 2 სადაც R არის გვირაბის აეროდინამიკური წინააღმდეგობა, კილომიურგი (kμ); α- გვირაბის აეროდინამიკური წინააღმდეგობის კოეფიციენტია, ბეტონის გამაგრებისათვის α=0,0049 ნ.წმ2/მ4; P - გვირაბის კვეთის პერიმეტრია, მ; L - გვირაბის სიგრძეა, მ; S - კვეთის ფართობია, მ22 ამ ფორმულით მიღებული სიდიდის განზომილებაა ნ.წმ2/მ8, რაც აეროდინამიკური წინააღმდეგობის სპეციალური საზომი სიდიდეა და კილომიურგად (kμ) იწოდება. Keywords: აეროდინამიკური; არის; ბუნებრივი; განიავების; გვირაბის; გვირაბში; გრძივ-განივი; დეპრესიის; ვენტილატორის; კვეთის; მ3/წმ; რაც; რიკოთის; რომ; სავენტილაციო; უნდა; ფანჯრების; შემთხვევაში; წევის; წინააღმდეგობის; ხოლო; ჰაერის
• FOR 30th ANNIVERSARY 0F TSKALTUBO (PROMETHEUS) KARST CAVE DISCOVERY: Print version was published: Collection of Works., New Series № 6 (83), 2010 by Lanchava, Omar; Tsikarishvili , Kukuri (2021) - გატაცებით მონაწილეობდა მღვიმესთან დაკავშირებულ ყველა საქმეში. გასაოცარი ხალისითა და ენთუზიაზმით ამოგვიდგნენ მხარში ყუმისთავისა და ქვილიშორის მცხოვრებლები. ყოველდღიურად ოცდაათი - ორმოცი კაცი გვეხმარებოდა, რომელთაც სათავეში ედგათ ცხუნკურის კოლმეურნეობის თავმჯდომარე იმედო ტყაბლაძე და სასოფლო საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარე გურამ სვანიძე — იგონებს ბ-ნი ჯუმბერ ჯიშკარიანი. მშრომელთა უანგარო დახმარება და თანადგომა რომ არა - ყოვლად შეუძლებელი იყო იმ მოცულობის სამუშაოების შესრულება. გვინდა ვისარგებლოთ შემთხვევით და მადლობა მოვახსენოთ ყველა მათ, ვინც ექსპედიციას ხელი შეუწყო მუშაობაში. 5 განსაკუთრებული თავგამოდებით იშრომეს ყუმისთაველმა ამირან, მამია, ზაური, გიგლა, ვაჟა, თამაზ და ინდიკო ტყაბლაძეებმა, სულიკო ზაქარიაძემ, ნუგზარ გამყრელიძემ გელა მაღლაფერიძემ, მიხეილ შალამბერიძემ, გვიშტიბელმა შოთა ფუტკარაძემ, რომან ბაბუნაშვილმა, ევტიხი სვანიძემ, ქვილიშორელმა ბიჭიკო, პლატონ, ნიკუშა სულაბერიძეებმა და სხვ. ყველას ჩამოთვლა შეუძლებელია, ისინი უანგაროდ და დიდი ენთუზიაზმით ემსახურებოდნენ ამ ეს კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ კარსტული რაიონი ბევრ საიდუმლოს ინახავს და მათი გამოვლენა მხოლოდ დეტალური შესწავლითაა შესაძლებელი. მანამდე წყალტუბო-ქუთაისის კირქვულ მასივზე მიკვლეული მღვიმეებიდან აღსანიშნავია „სათაფლიას, „თეთრას“, „სოლკოტას“, „საწურბლიას, „დიდღელეს”, „ქვილიშორის და სხვა მღვიმეები. 1983 წლის გაზაფხულზე გეოგრაფიის ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომლები ჯუმბერ ჯიშკარიანი, თამაზ ქობულაშვილი და კარლო ლიფონავა სოფ. ყუმისთავში ყოფნისას ოფიჭოს 2 მღვიმე-ესტაველადან ამოვარდნილი წყლის ნაკადის კვალმა ორპირის გვირაბის გავლით წყალტუბოს (პრომეთეს) მღვიმის დღევანდელ შესასვლელთან მიიყვანა. სამოცდაათი-ოთხმოცი მეტრის შემდეგ მღვიმე დახშული აღმოჩნდა. წინამორბედი მკვლევარების მსგავსად ჯგუფიც უკან დაბრუნდა, თუმცა მათი აზრით ოფიჭოს მღვიმიდან დროდადრო ამოვარდნილი წყლის მასას თავისი კვალი ხომ უნდა დაეტოვებინა არსენ ოქროჯანაშვილი მდ. ყუმის სიფონში (ზურაბ ტატაშიძის ფოტო. 159) ბორის გერგედავა, ჯუმბერ ჯიშკარიანი და არსენ ოქროჯანაშვილი სათაფლია- წყალტუბოს მასივის მღვიმეებში მუშაობის დროს (ზურაბ ტატაშიძის ფოტო, 1959) 1983 წლის შემოდგომაზე, გეოგრაფიის ინსტიტუტის მცირერიცხოვანი რაზმი თამაზ ქობულაშვილის, ვახტანგ კაპანაძის და ამირან ჯამრიშვილის შემადგენლობით მდ. ყუმის ვოკლუზის თავზე მოზრდილ ძაბრს წააწყდა, რომლის ფსკერზე გახსნილი ვიწრო საფორთხი ხვრელით მკვლევარები ორ დახრილფსკერიან მცირე ზომის დარბაზში, ხოლო შემდეგ, 40 მეტრის ვიწრო დერეფნის გავლით საკმაოდ ვრცელ და მოზრდილ დარბაზში გაიყვანა, რომლის ფსკერზე გამდინარე ნაკადი სიფონურ ტბას ერთვოდა. 1984 წლის 15 ივლისს გეოგრაფიის ინსტიტუტის სპელეოლოგიური ექსპედიცია (ჯუმბერ ჯიშკარიანი - ხელმძღვანელი). Keywords: გეოგრაფიის; გეოგრაფიის ინსტიტუტის; გვ.; ვახტანგ; ვიწრო; ზურაბ; თავმჯდომარე; თამაზ; ინსტიტუტის; კეთილმოწყობის; მიწისქვეშა; მღვიმეში; მღვიმის; მღვიმური; რომ; სამეცნიერო; სამუშაოების; საქართველოს; სახელმწიფო; სპელეოლოგიური; სხვა; წიქარიშვილი; წყალტუბოს; ჯიშკარიანი; ჯუმბერ; ჰაერის
• THE NATURAL AERODYNAMIC OBSERVATION RESULTS OF THE CHAKVI-MAKHINJAURI ROAD TUNNELS: Print version was published: Mining Journal N1 (36), pp. 61-63 by Omar Lanchava; George Nozadze; Irakli Bochorishvili; Nino Arudashvili (2021) - ცხრილი 1 ჰაერის სიჩქარე ნატურული დაკვირვებების მიხედვით გვირაბში და გვირაბის გარეთ, როცა ვენტილაციის მექანიკური სისტემა გამორთულია № გვირაბის დასახელება ტრანსპორტის ნაკადის სიმჭიდროვე, ჰაერის სიჩქარე გვირაბში, პორტალებთან, ჰაერის სიჩქარე გვირაბის გარეთ, მ/წმ 5 მანქანა/სთ მ/წმ 1. მარცხენა 1000-1100 3,1 0 2. მარჯვენა 700-800 3,2 0 3. 624.191.94 ნატურული აეროდინამიკური დაკვირვებების შედეგები ჩაქვი- მახინაჯაურის საავტომობილო გვირაბებში ტექნ. მეცნ. დოქტორი, პროფესორი ო. ლანჩავა, აკად. დოქტორი გ. ნოზაძე, აკად. დოქტორი ი. ბოჭორიშვილი, დოქტორანტი ნ. არუდაშვილი ნაშრომში განხილულია ჩაქვი-მახინჯაურის საავტომობილო გვირაბებში ნატურული ექსპერიმენტული დაკვირვებების შედეგები. გაზომილი, გაანალიზებული და გრაფიკების სახით მოცემულია სავენტილაციო ნაკადის ტემპერატურის, ფარდობითი ტენიანობისა Keywords: გვირაბის; გვირაბში; ვენტილაციის; მარცხენა; მარჯვენა; რომ; სავენტილაციო; სისტემა; სიჩქარე; ჩაქვი-მახინჯაურის; ჰაერის
• ANALYSIS OF CRITICAL AIR VELOCITY FOR TUNNEL FIRES CONTROLED BY VENTILATION by Lanchava, Omar (2022) - გხ-ს ახასიათებს უკუდინების მოვლენა, ხოლო ახ-ს უკუგაჭოლვა, რაც არის ვკხ-ის პირობებში ვენტილაციის რეჟიმის მკვეთრი შეცვლა, ჟანგბადის მატება ჰაერთან ერთად და ხანძრის გაძლიერება. 4. ( Ri ), რომელიც უჩვენებს მასების გაცვლას შრეებს შორის და განსხვავდება აღნიშნულით ფრუდის ( Fr ) რიცხვისაგან, რომელიც შრის ზოგად ფორმას აჩვენებს სავენტილაციო ნაკადში. ვენტილაციით კონტროლირებადი გვირაბის ხანძრებისათვის რიცხვითი ანალიზით მიღებული შედეგები მოცემულია ნაშრომებში [21-25]. Keywords: fire; lanchava; tunnels; ventilation; არის; გვირაბის; გვირაბში; კრიტიკული; მიხედვით; პროდუქტების; რომ; რომელიც; სავენტილაციო; სიჩქარის; უკუდინების; უფრო; ფრუდის; შემთხვევაში; წვის; ხანძარი; ხანძრის; ხოლო; ჰაერის
• HAZARD ANALYSIS DUE TO THE INFLUENCE OF THE STRONG FIRES IN THE ROAD TUNNELS : Project was fulfilled by financial support of the Georgian National Science Foundation (Grant No AR 61/3-102/13). by Lanchava, Omar; Nozadze, Giorgi ; Bochorishvili, Naomi; Lebanidze, Zurab; Arudashvili, Nino (2021) - [2, 3] FFF RTVP  , (4) სადაც, FV , FP , FT -არის შესაბამისად ხანძრის მიერ დაკავებული მოცულობა, ხანძრის ზონაში განვითარებული წნევა და ტემპერატურა. აღნიშნული მონაცემების მიხედვით, პირველი მიახლოებით, ხანძრის მიერ გამოწვეული წნევის ნაზარდი, რომელიც აღძრავს სავენტილაციო ნაკადის მამოძრავებელ სათანადო 4 დამატებით წევას, ხანძრის კერასთან შესაძლებელია შევაფასოთ (4) გამოსახულებიდან მიღებული დამოკიდებულებით TRP  ) განსახილველ შემთხვევაში ხანძრის კერაზე წარმოქმნილი ტოქსიკური აირებით გაჯერებული სავენტილაციო ნაკადი კერიდან ორივე მხარეს გავრცელდება პორტალების მიმართულებით, ხოლო ხანძრის მიერ აღძრული წევის ხარჯზე საპირისპირო მიმართულებით პორტალებიდან სუფთა ჰაერის შემოდინება მოხდება ისეთნაირად, რომ ტოქსიკურ აირებს და ატმოსფერულ ჰაერს ექნებათ გაბატონებული ნაკადების ზონები, როგორც ეს ნაჩვენებია ნახაზზე 3. Keywords: არის; აღმავალი; განვითარების; განვითარებული; გვირაბის; გვირაბში; დოქტორი; მიერ; რომ; საევაკუაციო; სავენტილაციო; სატრანსპორტო; ხანძრის
• Potential practical potential of Tskaltubo (Western Georgia) "White Cave" by Lanchava, Omar ; Iliashi, Nicolae; Sorin Radu, Mihai ; Tsikarishvili, Kukuri ; Lezhava, Zaza ; Amiranashvili, Avtandil; Chikhladze, Viktor ; Asanidze, Lasha (2021) - თებერვალი 6 72 650 აგვისტო 23.8 61 2200 მარტი 8.7 70 730 სექტემბერი 20.6 68 1790 აპრილი 13.3 68 1000 ოქტომბერი 16.3 74 1300 მაისი 18.1 70 1430 ნოემბერი 11.3 79 940 ივნისი 21.1 64 1850 დეკემბერი 7.3 79 720 ფიგ. 3. ზედაპირული ჰაერის ტემპერატურისა და ფარდობითი ტენიანობის ცვალებადობა ქალაქ წყალტუბოსათვის 1970-1971 და 1973 წლების თბილ პერიოდში ჩატარებული გაზომვების მონაცემებით, ჰაერის ტემპერატურა მღვიმეში შეადგენდა 13.5-14.0 ℃, ხოლო ფარდობითი ტენიანობა კი - 98 %. საქართველო 2საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, შრომის უსაფრთხოებისა და საგანგებო სიტუაციების მართვის დეპარტამენტი, კოსტავას 77, თბილისი, საქართველო 3პეტროშანის უნივერსიტეტი, მექანიკური ინჟინერიის დეპარტამენტი, უნივერსიტეტის 20, პეტროშანი, რუმინეთი 4ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ვახუშტი ბაგრატიონის გეოგრაფიის ინსტიტუტი, თამარაშვილის 6, თბილისი, საქართველო 5ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მიხეილ ნოდიას სახელობის გეოფიზიკის ინსტიტუტი, მერაბ ალექსიძის 1, თბილისი, საქართველო აბსტრაქტი: წყალტუბო ერთ-ერთი უძველესი ბალნეოლოგიური კურორტია საქართველოში. ქალაქი განლაგებულია მდინარე წყალტუბოსწყლის ხეობაში ზღვის დონიდან 95–150 მეტრის სიმაღლეზე. ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან ქალაქს სამგურალის ქედის სამხრეთ ფერდობი (დიდი კავკასიონის მთათა სისტემა), ხოლო სამხრეთიდან - შავი ზღვისკენ გახსნილი კოლხეთის დაბლობი ესაზღვრება. კურორტის გარშემო განლაგებული ბორცვები დაფარულია მდიდარი სუბტროპიკული მცენარეულობით, მარად მწვანე ბუჩქნარით და ფოთლოვანი ტყით - (მუხა, წიფელა, თელა). Keywords: amiranashvili; georgian; russian; tbilisi; აგრეთვე; არის; აღნიშნული; თეთრა; იონი/სმ3; კონცენტრაცია; მსუბუქი; მღვიმეში; მღვიმის; რომ; სამკურნალო; სთ-ის; სხვა; უარყოფითი; ფარდობითი; შეადგენს; შემცველობა; წყალტუბოს; ხოლო; ჰაერის; ჰაერში
• MANAGEMENT OF EMERGENCIES CAUSED BY INFLUENCE OF THE FIRE FOR THE COMBINED VENTILATION SYSTEM IN TWO-WAY TRAFFIC TUNNELS by O. A. Lanchava; N. Bochorishvili; G. Nozadze; M. Jangidze; N. Arudashvili; Svetlana, Demetrashvili (2021) - რიკოთის გვირაბის პირობებში ადგილი აქვს პირველ ფაზას. აქ აკუმულაცია განპირობებულია ერთგვირაბიანი სავენტილაციო სისტემის არსებობით და საშიში ტვირთების გადაზიდვაზე განრიგის დაუწესებლობით. დანარჩენი 4 ფაზა რიკოთის გვირაბის პირობებისათვის თავისებურებით არ უნდა გამოირჩეოდეს ობიექტურად და შესაძლებელია ამ შემთხვევაში ვისარგებლოთ მსოფლიოს გვირაბებში მომხდარი საგანგებო სიტუაციების ანალიზით და მათთან მსგავსებით. შესაბამისად, ხანძრის გავლენით გამოწვეული საგანგებო სიტუაციების პრევენციისა და მომხდარი ხანძრის შემთხვევაში დამდგარი მავნე შედეგების მინიმიზაციისათვის საჭიროა ამ პერიოდის შემდეგ გრძივად, ან მასთან მიახლოებულად გარდაიქმნება ხანძრის გავლენით. ნაშრომში [5] აღნიშნულია, რომ 4 მ2 ფართობის ხელოვნურად წარმოქმნილი ხანძრის შემთხვევაში, გრძივი სისტემის პირობებში, სასუნთქად ვარგისი ჰაერი შენარჩუნებულია პირველი 3,5_4,0 წთ-ის განმავლობაში. აღნიშნულისა და ჩვენი შედეგების საფუძველზე შესაძლებელია ვივარაუდოთ, 4 კმ-მდე სიგრძის გვირაბისათვის გრძივი სისტემის გამოყენება სახანძრო უსაფრთხოებას ვერ ამცირებს განივ და კომბინირებულ სქემასთან შედარებით. უახლოესი პორტალისაკენ მოძრავ ავტომობილს ასეთი სიგრძის გვირაბში დასაფარი ექნება მაქსიმუმ 2 კმ მანძილი, რომლის დაფარვაც რეალურია საევაკუაციო დროის განმავლობაში, თუ ერთმანეთს შევადარებთ მითითებულ დროისა და 2 კმ მანძილის დასაფარი დროის შუალედებს 60 კმ/სთ სიჩქარით ავტომობილის მოძრაობისას. ჰაერის ნაკადის რეცირკულაციასთან დაკავშირებითაც უნდა აღინიშნოს, რომ, თუ გავითვალისწინებთ ჰაერისა და სატრანსპორტო საშუალებათა სიჩქარეებს შორის თანაფარდობას, აგრეთვე მოძრავი გაჭუჭყიანებული ჰაერის ინერციის გადალახვის საჭიროებას რეცირკულაციის შემთხვევაში, მაშინ უფრო რეალურია ხანძრის კერიდან ტრანსპორტით გასწრება ზომიერი სიგრძის გვირაბებში, ვიდრე რეცირკულაციის შედეგის მოლოდინი. ავტოსაგზაო გვირაბების მშენებლობისას კაპიტალური დანახარჯების შემცირების მიზნით აგებენ ორმხრივი მოძრაობის ერთ გვირაბს, ხოლო გვირაბის თაღში, ან სავალი ნაწილის ქვემოთ აწყობენ სავენტილაციო არხს. ასეთი წესით არის აგებული რიკოთის გვირაბი. არხის კვეთი შეირჩევა ჰაერის ხარჯის მიხედვით, რომელზედაც დიდადაა დამოკიდებული საექსპლუატაციო დანახარჯები, რადგან სავენტილაციო ქსელის დეპრესია იზრდება ჰაერის ხარჯის კვადრატის, ხოლო ელექტრული ქსელიდან წაღებული სიმძლავრე _ ჰაერის ხარჯის კუბის პროპორციულად. გვირაბის ვენტილაცია შესაძლებელია განხორციელდეს გრძივი, განივი და ერთ- ერთი კომბინირებული სქემით (იხ. ნახ. 1). Keywords: არის; განივი; გვირაბის; გვირაბში; დოქტორი; ერთგვირაბიანი; მარცხენა; მიერ; ნახევრად; რიკოთის; რომ; საგანგებო; სავენტილაციო; სისტემის; უნდა; შემდეგ; შემთხვევაში; ხანძრის; ხოლო; ჰაერის
• SEASONAL CHANGE OF SIZE AND DIRECTION OF NATURAL DRAFT IN RIKOTI ROAD TUNNEL: СЕЗОННОЕ ИЗМЕНЕНИЕ ВЕЛИЧИНЫ И НАПРАВЛЕНИЯ ЕСТЕСТВЕННОЙ ТЯГИ В РИКОТСКОМ АВТОМОБИЛЬНОМ ТОННЕЛЕ by O. Lanchava; N. Shuradze (2021) - საქმე ისაა რომ დასავლეთიდან მიმართული ბუნებრივი წევა ეხმარება იმავე ფრთაზე მომუშავე ვენტილატორს რომელიც ნამუშევარ ჰაერს გაიწოვს სავენტილაციო არხიდან, დასავლეთის პორტალის პირთან ქმნის დამატებით შეწოვის ეფექტს და ეწინააღმდეგება მეორე ფრთაზე მომუშავე ვენტილატორს. ნულოვანი ბუნებრივი წევის შემთხვევაში ორივე ვენტილატორის მწარმოებლურობა დაახლოებით 100 მ3/წმ (მისი ნომინალური სიდიდე) იქნებოდა. დაკვირვების შედეგები ცხადყოფს, რომ ვენტილატორის ამოქმედებით, რომელმაც დასავლეთის პორტალის სავალ ნაწილში დამატებითი დეპრესია შექმნა, ჰაერის ხარჯი დასავლეთის ფრთაზე ეკვივალენტურად არ გაიზარდა. ამის მიზეზად მიგვაჩნია წარმოდგენილი გრძივ-განივი სქემის ნაკლი. აღნიშნული ძალაში რჩება აგრეთვე აღმოსავლეთის ფრთის ვენტილატორისათვის იმ შემთხვევაში, როცა ბუნებრივი წევა მიმართულია აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ. ჰაერის ხარჯის გაზრდის თვალსაზრისით, პირველ შემთხვევაში უფრო მეტ ეფექტს მოგვცემდა აღმოსავლეთის ფრთაზე არსებული ვენტილატორის ჩართვა, რომელიც თავის ჟ. ჟ. „მეცნიერება და ტექნოლოგიები, #1-3, 2006 წ 1 უაკ 622.4:624.19 აეროლოგია ბუნებრივი წევის სიდიდისა და მიმართულების სეზონური ცვალებადობა რიკოთის საავტომობილო გვირაბში ო.ლანჩავა ნ. შურაძე (საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი) საუღელტეხილო გვირაბებში ბუნებრივი წევა განპირობებულია პორტალების განლაგების ადგილის კლიმატურ ზონათა განსხვავებულობით, გარემომცველ ქანთა მასივთან თბომასაგაცვლის გამო გვირაბში ჰაერის ტემპერატურისა და ფარდობითი ტენიანობის ცვალებადობით ატმოსფერულთან შედარებით და სატრანსპორტო საშუალებათა მოძრაობით. ბუნებრივი წევის დეპრესია შეიძლება წარმოვადგინოთ ჯამის სახით hn=hp + ht,φ +htr (1) სადაც hn არის ბუნებრივი წევის დეპრესიის სრული სიდიდე, პა; hp, ht,φ, htr -შესაბამისად ატმოსფერული წნევის სხვაობით, ტემპერატურისა და ფარდობითი ტენიანობის ცვალებადობით და სატრანსპორტო საშუალებათა გადაადგილებით აღძრული მდგენლები, პა. არსებითი ისაა, რომ გვირაბის სავენტილაციო სისტემებზე ყოველთვის მოქმედებს ბუნებრივი წევა, რომელიც სეზონურად იცვლის სიდიდესა და მიმართულებას. შედარებით ნაკლები ამპლიტუდა ახასიათებს დღეღამურ ცვალებადობას, რომელიც, ისევე როგორც სეზონური ცვალებადობა, სინუსოიდურთან მიახლოებული კანონ-ზომიერებით ხასიათდება. აღნიშნული კანონზომიერების რაოდენობრივი მხარის დადგენა კონკრეტული გვირაბისათვის და სავენტილაციო სისტემის მისადაგება ბუნებრივი წევის ცვალებადობასთან, სისტემის ეკონომიკურობის, ეფექტიანობისა და მდგრადობის წინაპირობაა სავენტილაციო სისტემა იდეალურია, როცა ჰაერის ნაკადის მოძრაობის მიმართულება თან ხვდება ბუნებრივი წევის მიმართულებას, ჰაერის ჭავლი აღძრულია ბუნებრივად და ხელოვნურად ხდება მხოლოდ იმ რაოდენობის დამატება, რაც აუცილებელია გამოყოფილი ტოქსიკური ნაერთების უსაფრთხო კონცენტრაციამდე დასაყვანად. იდეალური სისტემა ტექნიკურად ძნელი განსახორციელებელია, მაგრამ თანამედროვე მმართველ-საკონტროლო აპარატურის გამოყენებით შესაძლებელია იდეალურთან მეტ-ნაკლები მიახლოება, ე.ი. Keywords: ბუნებრივი; დეპრესია; დეპრესიის; რომ; შემთხვევაში; წევის; ჰაერის
• NON-STATIONARY TRANSMISSION OF HEAT AND HYGROSCOPIC MASS BETWEEN VENTIIATION FLOW OF METRO AND SURROUNDING MINING MASSIF: Print version was published: Mining Journal 1(140), 2018 by Lanchava, Omar; Arudashvili, Nino; Khokerashvili, Zaza (2021) - და მასაგადაცემის კოეფიციენტების ანგარიშის გზით განსაზღვრის სირთულე დაყვანილია გვირაბის ზედაპირის უგანზომილებო ტემპერატურისა და უგანზომილებო მასაგადატანის პოტენციალის განსაზღვრის სიზუსტეზე. დასკვნები - თბომასაგადაცემის ძირითადი აღმძვრელი ძალების, ტემპერატურისა და მასაგადატანის პოტენციალის გრადიენტების, ზედდებისას თერმული წინაღობა თბური სასაზღვრო შრის, ხოლო მასაგაცემის ანალოგიური წინაღობა მასის სასაზღვრო შრის ფარგლებში განიცდიან ცვალებადობას და ურთიერთგავლენას, რის შედეგადაც აღიძვრება დამატებითი ნაკადები ძირითადი ნაკადების პარალელურად და მათი ინტენსიურობის გასაზრდელად. ახალი კრიტერიუმით ხდება ძირითად ნაკადებზე დამატებითი ნაკადების აჯამვის საჭიროობის შეფასება და საბოლოო სიდიდეების ადეკვატური განსაზღვრა. - ახალი კრიტერიუმის რიცხვითი სიდიდე 106 Lα=1 მიანიშნებს იმ ზღვარს, რომლის ზემოთ ერთობლივი თბომასაგადაცემა სამთო მასივიდან უნდა შეფასდეს დიუფურისა და სორეს დამატებითი ეფექტების გათვალისწინებით და სითბოსა და მასის გადაცემის არასტაციონარული კოეფიციენტების გაანგარიშება უნდა მოხდეს აღნიშნულის მხედველობაში მიღებით, ხოლო ქვემოთ ერთობლივი პროცესი განიხილება როგორც მარტივი და ერთმანეთისაგან დამოუკიდებელი თბო- და ექსპლუატაციის თანამედროვე ტექნოლოგიებიდან გამომდინარე ნაშრომში მიღებულია, რომ მემბრანის შიგნით, გვირაბის გამაგრებისა და მოპირკეთების ფარგლებში, წყლის დრენაჟი აღარ ხდება და ადგილი აქვს ჰიგროსკოპული მასის (ტენის) გაცვლის არასტაციონარულ პროცესს, სითბოს გადაცემის ანალოგიურ პროცესთნ ერთად. ამრიგად, სამთო მასივში ადგილი აქვს მხოლოდ ფორებში სორბირებულ ტენს, ხოლო გვირაბებში ცხადი სახით წყალი შესაძლებელია იქნეს მხოლოდ გამონაკლის შემთხვევაში, ლოკალური წყაროების სახით, რომელთა გავლენა სავენტილაციო ჭავლზე განცალკევებულად განიხილება. მოცემულია სითბოსა და ტენის გადაცემის როგორც მარტივი პროცესების, ისე ერთობლივი პროცესების მათემატიკური მოდელირების შედეგები გრაფიკებისა და ნომოგრამების სახით, რომელთა გამოყენებითაც შესაძლებელია თბოფიზიკური გაანგარიშებისათვის აუცილებელი სითბოსა და ტენის გადაცემის არასტაციონარული კოეფიციენტების განსაზღვრა. სორესა და დიუფურის ეფექტებით აღძრული დამატებითი ნაკადები, როგორც წესი, აძლიერებენ ძირითად ნაკადებს, მაგრამ პრაქტიკაში შესაძლებელია შეგვხვდეს შემთხვევა, როცა დამატებითი ნაკადების გავლენის მხედველობაში მიღება საჭირო აღარ იყოს. პროცესების ანალიზის საფუძველზე შემოთავაზებულია კრიტერიუმი, რომლის მსაზღვრელი რიცხვითი სიდიდის ზემოთ თბოფიზიკური გაანგარიშებებისათვის აუცილებელია დიუფურისა და სორეს დამატებითი ეფექტების გათვალისწინება. აღნიშნული ეფექტების იგნორირება შესაძლებელია, თუ 106Lα=1. Keywords: jurnali; samto; არასტაციონარული; არის; ახალი; ბიოს; გათვალისწინებით; გვირაბის; დამატებითი; კოეფიციენტი; კრიტერიუმის; მასაგადატანის; მასაგადაცემის; მასის; პოტენციალის; რიცხვითი; როგორც; რომ; სამთო; სასაზღვრო; უგანზომილებო; შესაბამისად; ხოლო
• NECESSITY OF PRESERVATION OF THE NATURAL CLIMATE OF TSKHALTUBO (KUMISTAVI) CAVE DURING ITS OPERATION: Print version was published: Collection of Works: New Series № 5 (84). - 2013 by Lanchava, Omar; Tsikarishvili, Kukuri (2021) - რომ მიწის ქვეშ ჰაერის წნევა 99,575-100,108 კპა ფარგლებში, ხოლო ზედაპირზე, შესაბამის პერიოდში - 98,375-99,750 კპა ფარგლებში მერყეობს. მღვიმეში და ზედაპირზე ჰაერის წნევის საშუალო დღე-ღამური სიდიდე სინქრონულად იცვლება წნევის მინიმუმი 17— 19 სთის შუალედში, ხოლო მაქსიმუმი შუადღით აღინიშნება წნევის ცვალებადობის დღეღამური ამპლიტუდა მღვიმეში და ზედაპირზე, უმნიშვნელოდ განსხვავდება ერთმანეთისაგან (100-160 პა და 170-200 პა შესაბამისად), ხოლო დეკადური - თითქმის თანხვედრილია (500-700 პა). [AUTHOR NAME] 1 შრომათა კრებული., ახალი სერია № 5 (84) „გეოგრაფიის თანამედროვე პრობლემები. - მიძღვნილი ვახუშტი ბაგრატიონის გეოგრაფიის ინსტიტუტის დაარსების 80 წლისთავისადმი., თბილისი. 2013 წყალტუბოს (ყუმისთავის) მღვიმის ბუნებრივი კლიმატის შენარჩუნების აუცილებლობა მისი ექსპლუატაციის პირობებში ო. ლანჩავა,* კ. წიქარიშვილი** *გ. წულუკიძის სამთო ინსტიტუტი **ვახუშტი ბაგრატიონის გეოგრაფიის ინსტიტუტი როგორც საზღვარგარეთის რიგი ქვეყნების (აშშ, საფრანგეთი, ბელგია, სლოვენია, ესპანეთი და სხვ.) გამოცდილება გვიჩვენებს, კეთილმოწყობილი მღვიმეების კლიმატური რეჟიმი წლიდან წლამდე მნიშვნელოვან ცვლილებას განიცდის: ირღვევა წლობით დამყარებული ბუნებრივი განიავების პროცესი, იზრდება ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურა, მცირდება ფარდობითი ტენიანობა, უარესდება ჰაერის აირული შედგენილობა. ამის დასტურია ჩვენს მიერ (ტატაშიძე, ....1992) წლების განმავლობაში ზოგიერთ კეთილმოწყობილ მღვიმეში წარმოებული სპელეოკლიმატური, გეოდინამიკური, ატმოსფეროს ელექტრობის ზოგიერთი ელემენტის, აეროზოლებისა და ჰაერის აირული შედგენილობის კვლევის შედეგები. Keywords: ბუნებრივი; მღვიმეში; მღვიმის; რეჟიმის; რომ; სპელეოკლიმატური; ტემპერატურა; წყლის; ხოლო; ჰაერის
• THE AERODYNANIIC CALCULATION OF RAILROAD TUNNELS LINE OF MARABDA-AKHALQALAQI: Print version was published: Mining Journal 2(25), 2010. 55–59 by Lanchava, Omar (2021) - გვირაბის დეპრესია იანგარიშება ფორმულით (2) სადაც h არის გვირაბის დეპრესია, პა; Q — ჰაერის ხარჯი გვირაბში, მ3/წმ. აღნიშნული Jurnali #2(25), 2010 4 ნახ. 3. ჰაერის ნაკადების მიმართულება გვირაბში მაშინ როცა გვირაბის კედლებში მოწყობილია ღიობებს გარე პერიმეტრზე უნდა ექნეს გისოსები და ლითონის კარები. ეს უკანასკნელი ზამთრის პერიოდში მჭიდროდ უნდა ჩაიკეტოს მარაბდა-ახალქალაქის გვირაბის პირობებისათვის h60=167,3 პა დაწნევის შემთხვევაში გვირაბში ჰაერის საშუალო სიჩქარე იქნება დაახლოებით 9,8 მ/წმ-ის ხოლო h25=28,9 პა დაწნევისას - 4,1 მ/წმ-ის ფარგლებში.Fodnes გვირაბის განივი კვეთის ფართობია 52,00 მ2, ხოლო მარაბდა- ახალქალაქის გვირაბისა - 63,12 მ2. Keywords: samto; აეროდინამიკური; აღძრული; გვირაბის; გვირაბში; იქნება; მატარებლის; მიერ; მოძრაობის; ნახ.; რომ; უფრო; შემადგენლობის; შემთხვევაში; წინაღობა; ხოლო; ჰაერის
• ANALIZE OF FATAL FIRES IN ROAD TUNNELS AND MEASURES OF ITS PREVENTING: Print version was published: Mining Journal 2(35), 2015. 85-88 by Lanchava, Omar; Nozadze, George; Arudashvili, Nino (2021) - აღნიშნულ კვლევებში აქცენტი გაკეთებული იყო დიდი სიგრძის საავტომობილო გვირაბებზე. 2001 წლის გამოცემაში საგანგებო განათებაზე და საგანგებო გასასვლელებს შორის ოპტიმალური მანძილებზეა ყურადღება გამახვილებული. აგრეთვე მოხდა რედაქციული დოქტორი გ. ნოზაძე , დოქტორანტი ნ. არუდაშვილი მოკლე საავტომობილო გვირაბებში ფატალური ხანძრების ანალიზი და პრევენციის ღონისძიებები განხილულია მცირე სიგრძის გვირაბებში მომხდარი ხანძრების მაგალითები. გამოკვეთილია ხანძრის საშიშროება მცირე სიგრძის გვირაბებისათვის, სადაც მექანიკური ვენტილაციის დამონტაჟება არ არის აუცილებელი მოწინავე, ინდუსტრიულად განვითარებული, ქვეყნების მაგალითზე. დასაბუთებულია მცირე სიგრძის გვირაბებში საგანგებო ვენტილაციის მოწყობის აუცილებლობა; დასახულია მოკლე გვირაბებში ხანძრის თავიდან ასაცილებელი ღონისძიებები, რომელთა შორის აღსანიშნავია: გვირაბის ინფრასტრუქტურის მოდენიზაცია; მისი აღჭურვა საგანგებო სავენტილაციო სისტემით და საზომი ხელსაწყოებით; გვირაბის მომსახურე პერსონალისა და მაშველების სწავლების ორგანიზება; ტრეინინგის ჩატარება ისეთი მოქმედების დასახვეწად საგანგებო სიტუაციის შემთხვევაში, რომ მოქმედება ეხმარებოდეს ან ევაკუაციას, ან მაშველებს, ან ორივეს ერთად, ხანძრის ჩაქრობაში ხელშეწყობის მხედველობაში მიღებით; განრიგის შემოღება დიდი მასის მქონე სახიფათო ტვირთებისათვის; საკითხის ინფორმაციული მხარდაჭერა და პოპულარიზაცია. სამუშაო შესრულებულია შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის AR61/3- 102/13 გრანტის დაფინანსებით . Keywords: fire; samto; tunnels; აგრეთვე; არის; გვირაბებში; გვირაბის; ვენტილაციის; მექანიკური; მოხდა; მცირე; რომ; საგანგებო; სავენტილაციო; სიგრძის; უნდა; უსაფრთხოების; უფრო; წლის; ხანძრის
• ANALYSIS OF CRITICAL AIR VELOCITY FOR TUNNEL FIRES CONTROLED BY VENTILATION: Print version was published: Mining Journal 1(42); 2019. 126-132 by Lanchava, Omar (2021) - Jurnali #1(42), 2019 2 არეალში და არავინ არ გადარჩენილა, ხოლო იტალიის მხრიდან შესულ მანქანებში ყველა გადარჩა. ტოქსიკური Jurnali #1(42), 2019 4 სავენტილაციო ნაკადის მოძრაობის დადებით და უარყოფით მიმართულებების შერჩევის საკითხს, რასაც ჯერჯერობით ადგილი არ აქვს. ვინაიდან ხანძრის მოვლენა უარყოფითია საზოგადოდ, ამიტომ ხანძრის მიერ აღძრული წევის მიმართულება უარყოფითად უნდა ჩაითვალოს. შესაბამისად, ვენტილაციის დადებითი მიმართულება იქნება საპირისპირო, ანუ მაშინ, თუ სუფთა ჰაერის შემოსასვლელი ჰიფსომეტრიულად უფრო მაღლაა განლაგებული, ვიდრე ხანძრის კერაა მაშასადამე, სუფთა ჰაერის მოძრაობის დადებითი მიმართულება არის დაღმავალი, ხოლო უარყოფითი მიმართულება - აღმავალი. წვის პროდუქტების მოძრაობის ბუნებრივი მიმართულება ყოველთვის არის აღმავალი და უარყოფითი (იხ. ნახ. 2). Keywords: fire; samto; tunnels; ventilation; არის; გვირაბის; გვირაბში; დიდი; კონტროლირებადი; კრიტიკული; მომხდარი; პროდუქტების; რომ; რომელიც; სავენტილაციო; სიჩქარის; უკუდინების; უფრო; ფრუდის; შემთხვევაში; წვის; ხანძარი; ხანძრის; ხოლო; ჰაერის
• SELF-GOVERNMENT IN TERMS OF GENDER: THE ROLE AND NEEDS OF WOMEN IN LOCAL POLITICS (EMPIRICAL SOCIOLOGICAL RESEARCH) by Tamar Charkviani (2021) - თუ არა მამაკაცებსა და ქალებს თვითრეალიზაციის თანაბარი საშუალებები საქართველოში, კორელირებს ქალთა და მამაკაცთა თანასწორუფლებიანობის საკითხთან, რადგან რესპონდენტების 47%-ის აზრით, მამაკაცებსა და ქალებს სოციოლოგიური კვლევის მეთოდები და ინსრტრუმენტები სოციოლოგიური კვლევა დაეყრდნო თვისებრივი და რაოდენობრივი სოციოლოგიური კვლევის მეთოდებს. თვისებრივი კვლევის მეთოდები. მოხდა მოცემული კვლევისათვის ადეკვატური მეთოდების შერჩევა - კვლევა დაეყრდნო სიღრმისეული ინტერვიუების და დოკუმენტების ანალიზის მეთოდებს: სიღრმისეული ინტერვიუები - ჩატარდა ადგილობრივი თვითმმართველობის მოხელეებთან საკვლევ საკითხებთან დაკავშირებით, არასტრუქტურიზებული სოციოლოგიური კვლევის კითხვარით, რაც გულისხმობს საუბარს კითხვების მკაცრი დეტალიზაციის გარეშე, მაგრამ ერთიანი გეგმის მიხედვით. https://journals.4science.ge/index.php/GS/index 91 სიღრმისეული ინტერვიუ არის პირისპირ საუბარი რესპონდენტთან (face to face interview), რომელიც ტარდება წინასწარ შემუშავებული გეგმის მიხედვით. დოკუმენტების ანალიზის მეთოდის გამოყენებით მოხდა თვითმმართველობის სამართლებრივი დოკუმენტაციის ანალიზი. კერძოდ, გამოვითხოვეთ სამიზნე მუნიციპალიტეტებიდან სხვადასხვა სამსახურების დებულებები და თანამშრომლების შრომით აღწერილობები (სამოქმედო გეგმა, გენდერულ საკითხებზე პასუხისმგებელი პირების სამუშაო აღწერილობები და ა.შ.). Keywords: https://journals.4science.ge/index.php/gs/index; ადგილობრივი; აზრით; ანალიზი; არიან; არის; ასევე; აქვთ; გამოკითხული; გენდერული; დიაგრამა; თანაბარი; თანასწორობის; თვითმმართველობის; ისეთი; იყოს; იხ.; კვლევა; კვლევის; მაგრამ; მათი; მამაკაცებს; მამაკაცთა; მამაკაცი; მიერ; მუნიციპალიტეტების; ნაკლებად; ორივე; რაოდენობრივი; რეგიონი; რესპონდენტების; რესპონდენტი; როგორც; რომ; რომელიც; სადაც; საქართველოში; სოციოლოგიური; სფეროში; სხვადასხვა; უნდა; უფლებები; უფრო; ქალები; ქალთა; ქალი; შერჩევის; ხოლო
• LEADERSHIP THEORIES AND POST SOVIET AUTHORITARIAN LEADERS by Gelashvili, Helen ; Avtandil Tukvadze ; Akaki Abzianidze (2021) - საზოგადოების განვითარების სხვადასხვა ეტაპზე განსხვავებულ ლიდერებზე იყო მოთხოვნილება, ასევე, პოლიტიკური რეჟიმების მრავალფეროვნებაც განაპირობებს ლიდერების ტიპების სიმრავლეს; ამას ემატება სხვადასხვა დარგის სპეციალისტების ინტერესი, განსხვავებული თეორიული და მეთოდოლოგიური მიდგომები, რომლებიც ფაქტობრივად შეუძლებელს ხდის ერთიანი განსაზღვრების ჩამოყალიბებას, რომელიც მეტ–ნაკლებად მისაღები იქნება ყველა ეპოქასა და დროში. ლიდერობის დამახასიათებელი ნიშნებიდან მკვლევარების უმრავლესობა მიუთითებს გავლენის უნარზე, ლიდერს აქვს უნარი ადამიანებზე გავლენის მოხდენის, რომელიც გულისხმობს მათ იდეოლოგიურ, ფასეულობით, ღირებულებით, კულტურულ და სხვა ორიენტაციებზე ზემოქმედებას; ლიდერს უნარი აქვს ადამიანებს გააკეთებინოს ის, რასაც ისინი დამოუკიდებლად არასოდეს გააკეთებდნენ; ლიდერობა პროცესია, პოლიტიკოსია ქმედებაში, რომელსაც გააჩნია ხალხისათვის გასაგები პროგრამა და ხელისუფლებრივი იერარქიის სათავეში დგომით (ფორმალური საერთო ეროვნული ლიდერი), დარწმუნებითა და ხელისუფლებრივი ლეგიტიმური ბერკეტების გამოყენებით საზოგადოებას წარმართავს დასახული ამოცანებისა და იდეალების შესასრულებლად. ლიდერობა და ძალაუფლება იდენტური ცნებებია: წარმოადგენდა. 2 პოსტსაბჭოთა ავტორიტარი ლიდერები: ვ. პუტინი და მიხეილ სააკაშვილი პოსტსაბჭოთა ქვეყნების უმრავლესობაში, ბალტიისპირეთის გამოკლებით, სუსტი და მყიფეა დემოკრატიული ინსტიტუტები, დაბალია სოციალური და ეკონომიკური განვითარების დონე, დომინანტურია ქვეშევრდომის პოლიტიკური კულტურა, დიდია სახელმწიფოს მოიმედოობის ისტორიული ტრადიცია და დიდია მოთხოვნილება ქვეყნის მხსნელ ლიდერზე, რაც ნოყიერ ნიადაგს უქმნის ავტორიტარული რეჟიმების დამკვიდრებას. ამის ყველაზე ნათელი გამოვლინებაა ვ. პუტინის, ა. ლუკაშენკოს, ნ. ნაზარბაევის, ი. ალიევის, მ. სააკაშვილის და სხვა ლიდერების მოღვაწეობა; სუპერ საპრეზიდენტო მმართველობის კონტექსტში ჯდება დასახელებული ლიდერების მმართველობა, თუმცა უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ სააკაშვილმა, ცალსახა დასავლური ორიენტაციის ჩარჩოში, ვერ გაიხანგრძლივა მმართველობა პრემიერ მინისტრის რანგში და ამ მხრივ საქართველოს სინამდვილეში არ დარღვეულა კონსტიტუციური ნორმა საპრეზიდენტო ვადებთან დაკავშირებით; სამაგიეროდ სააკაშვილი ერთად–ერთი ლიდერია, რომელმაც დასავლური კურსისა და ღირებულებების დეკლარირების პირობებში შეძლო ქვეყანაში დამკვიდრებული რეპრესიული რეჟიმი გარკვეული პერიოდის განმავლობაში დემოკრატიად გაესაღებინა პარტნიორების თვალში; ყოველივე სააკაშვილის ხელისუფლებამ მოახერხა თავდაპირველად გატარებული წარმატებული რეფორმების ხარჯზე, სტრატეგიულ მოკავშირეებთან მჭიდრო კონტაქტების, დასავლური განათლების მქონე ახალგაზრდა პოლიტიკური ელიტის, ამოუწურავი ენერგიის ხარჯზე, რომელიც მისი ქარიზმის ერთ–ერთი განმაპირობებელი ფაქტორი იყო; ევრაზიულ ორბიტაში მყოფ ქვეყნებში, ბელარუსში, შუა აზიის რესპუბლიკებში ავტორიტარი ლიდერების ხელისუფლებრივი პოზიციები ბუნებრივი მოვლენაა, რუსეთს უადვილდება ერთმმართველებთან ურთიერთობა და ყოველმხრივ ცდილობს რეპრესიულ რეჟიმებს დაუჭიროს მხარი, როგორც პოსტსაბჭოთა ქვეყნებში, ასევე მსოფლიო არენაზე (სირია, ვენესუელა, და სხვა). Keywords: https://journals.4science.ge/index.php/gs/index; leadership; ავტორიტარული; აზრით; არა; არის; ასევე; ასეთი; აქვს; განვითარების; და სხვა; დიდი; დროს; ეროვნული; ვერ; თავისი; თეორია; თეორიის; თვისებათა; თვისებების; იგი; ისინი; ისტორიაში; იყო; კულტურის; ლიდერები; ლიდერი; ლიდერობა; ლიდერობის; ლიდერული; მაგრამ; მას; მიმდევრების; მისი; მიხედვით; მმართველობის; მხოლოდ; ნანახია; ნაწილი; პოლიტიკური; პოლიტიკური ლიდერობის; პოსტსაბჭოთა; პუტინის; რადგანაც; რაც; როგორც; როლს; რომ; რომელთა; რომელიც; რომლებიც; რომლის; რუსეთის; რუსეთში; რუსული; საქართველოს; სახელმწიფო; სინამდვილეში; სოციალური; სხვა; სხვადასხვა; უნარ–ჩვევები; უნდა; უფრო; ფაქტობრივად; ქვეყნის; ყველა; შორის; ჩვენი; წლის; ხალხის; ხოლო
• Sea as a Multi-Meaning Symbol in Edgar Poe’s Poetry by Ebralidze, Lela (2021) - https://journals.4science.ge/index.php/GS/index 19 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 3 Issue 4, 2021 https://doi.org/10.52340/gs.2021.11.03 ზღვა როგორც მრავალმნიშვნელოვანი სიმბოლო ედგარ პოს პოეზიაში ლელა ებრალიძე ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასისტენტ პროფესორი, ფილოლოგიის დოქტორი https://orcid.org/0000-0003-0802-4085 აბსტრაქტი წინამდებარე ნაშრომი მიზნად ისახავს ზღვის სიმბოლური მნიშვნელობის განსაზღვრას ედგარ პოს პოეზიაში. მიმოხილულია ზოგადად სიმბოლიზმისა და სიმბოლოს რაობა, ედგარ პოს წვლილი სიმბოლიზმის როგორც ლიტერატურული მიმდინარეობის განვითარებაში და მის პოეზიაში მოხმობილი სხვადასხვა სიმბოლოები. მათგან ზღვა შერჩეულია როგორც ნაკლებად შესწავლილი და განსაკუთრებით საინტერესო მისი მრავალმნიშვნელოვნების გამო. აღნიშნული სიმბოლო განხილულია მასთან ტრადიციულად დაკავშირებული ასოციაციების, მისი ბიბლიაში, მითოლოგიასა და სხვადასხვა ეპოქათა ლიტერატურაში გამოყენების გათვალისწინებით. სტატიაში გაანალიზებულია ედგარ პოს რამდენიმე ლექსი, რომლებშიც ზღვა სულ სხვადასხვა მნიშვნელობათა მატარებლად წარმოგვიდგება. წარმოჩენილია, რომ პოს შემოქმედებაში, სადაც დიდწილად ასახულია მისი ცხოვრებისეული ტრაგედიები, უხვად არის გამოყენებული პოეტის სულიერი მდგომარეობის გამომხატველი სიმბოლოები და ერთ-ერთი ასეთი სიმბოლოა ზღვა, რომელიც სხვადასხვა ლექსებში ლირიკული გმირის ერთმანეთისაგან განსხვავებულ, ზოგჯერ ერთმანეთის საპირისპირო განცდებს გამოხატავს და მრავალ სხვადასხვა მნიშვნელობას იძენს. სწორედ ეს განაპირობებს ამ სტატიაში მის კვლევის ობიექტად არჩევას. საკვანძო სიტყვები: სიმბოლიზმი, სიმბოლო, ზღვა, პოეზია, მრავალმნიშვნელოვნება https://orcid.org/0000-0003-0802-4085 https://journals.4science.ge/index.php/GS/index 20 შესავალი მხატვრულ სახე-სიმბოლოებზე და ზოგადად, სიმბოლიზმზე საუბრისას, გვერდს ვერავინ აუვლის ამერიკელ რომანტიკოს პოეტს ედგარ ალან პოს, რომელიც ფრანგმა სიმბოლისტებმა თავიანთ წინამორბედად, მენტორად მიიჩნიეს და საკულტო ფიგურად აქციეს, მათი შემოქმედება ხომ დიდწილად პოსეული ტროპებითა და პერსონაჟებით იყო ნასაზრდოები. სიმბოლისტებს ედგარ პოსთან ბევრი საერთო თვისება ანათესავებდა, ისინი იზიარებდნენ მის ინდივიდუალიზმს, სინამდვილის უარყოფას და იდეალური სამყაროს შექმნისაკენ სწრაფვას, მისტიციზმს, პესიმიზმს, სიკვდილის ესთეტიზაციას, აპოლიტიზმსა და ფორმალიზმს. ისინი, დიდი ამერიკელი თანამოძმის მსგავსად, პრინციპს „ხელოვნება ხელოვნებისთვის“ მისდევდნენ, არ ცნობდნენ რა ხელოვნების დიდაქტიკურ დანიშნულებას და ყველაზე დიდ მნიშვნელობას გამოხატვის ფორმას, პოეტური ნაწარმოების მუსიკალობასა და სიმსუბუქეს, სიტყვებისა და ბგერების თამაშს ანიჭებდნენ. სიმბოლიზმის არსი იმაში მდგომარეობს, რომ საგნები ამ ფრაზაში ერთმანეთთან შერწყმულია ორი სიმბოლო - სამეფო როგორც ადამიანთა ძალაუფლების აღმნიშვნელი და ზღვა, როგორც ბუნების https://journals.4science.ge/index.php/GS/index 24 ძალის გამოხატულება, და ორივე ერთად ახალგაზრდების სიყვარულს უპირისპირდება. ლექსის მეხუთე სტროფში სიტყვა „ზღვა“ პირველად გვხვდება ახალ კონტექსტში - პოეტი ამბობს, Keywords: https://journals.4science.ge/index.php/gs/index; sea; არის; ასევე; ედგარ; ვერ; ზღვა; ზღვაში; ზღვის; იგი; კიდევ; ლექსში; ლირიკული; მაგალითად; მას; მიერ; მისი; მხრივ; ნაწარმოების; პოეტის; პოს; როგორც; რომ; რომელიც; სტროფში; სხვადასხვა; უნდა
• Characterization and development perspectives of “Baby Kiwi“ (Actinidia arguta Planch.) Culture in Georgia by Maglakelidze, Ellen ; Bobokasvili, Zviad (2021) - უკავია ამ კულტურის მთლიანი წარმოების 50% და მეტი. მსოფლიოს სიდიდით მეორე მწარმოებლია, იტალია (555 ათასი ტონა), შემდეგ მოდის ახალი ზელანდია (437 ათასი ტონა). ექსპერიმენტულ ფორმატში იწარმოება. მათ შესახებ არსებული მონაცემები მეტად ფრაგმენტული და მწირია, რადგან არ არის ჩატარებული სამეცნიერო კვლევები ჯიშების აგრონომიული და კომერციული თავისებურებების გარშემო Keywords: acta; actinidia; actinidia arguta; arguta; chinensis; fruit; https://journals.4science.ge/index.php/gs/index; kiwifruit; planch; research; არის; აქტინიდია; დიდი; დღეს; კენს; კვლევის; კივის; კულტურის; მინი; მიხედვით; მსოფლიოში; ნაყოფის; პირობებში; რედი; რომ; საქართველოში; საშუალოდ; ჯიშების; ჯიში

• ON RELATIVE SORPTIONAL MASS CONTENT: O СОРБЦИОННОМ ОТНОСИТЕЛЬНОМ МАССОСОДЕРЭКАНИИ by Omar Lanchava (2021) - m-სა, რაც ჩანს (2) და (4) ფორმულების შედარებიდანაც. (4) ფორმულის აუცილებლობა კი იქიდან ჩანს, რომ მოცემული ტემპერატურისა და ფარდობითი m-ის მნიშვნელობა mგ-თან, ხოლო თუ m=mგ,- მაშინ ის მიიღებს მაქსიმალურ ჰიგროსკოპულ მასაშემცველობას Uმ.ჰ., რომლის ცვალებადობის გრაფიკები ტემპერატურისა და ქანის სახეობის მიხედვით მოცემულია 1-ლ ნახაზზე. სორბენტის სორბციული ფარდობითი მასაშემცველობა განისაზღვრება ფორმულით Uv=U/ Uმ.ჰ. (4) ჰაერის ფარდობით ტენიანობას და ამ ფორმულით განსაზღვრულ Keywords: jurnali; მხოლოდ; რაც; რომელიც; სორბენტის; ტენიანობის; ფარდობითი; ფორმულით; წყლის; ხოლო; ჰაერის
• THE VENTILATION OF BLIND WORKINGS OF WATER—SUPPLY TUNNEL OF HYDRO POWER IN CASE OF GENERATION OF A CARBON DIOXIDE IN THE MASSIF: Print version was published: Mining Journal 2(29), 2012. 70-74 by Lanchava, Omar; Gvencadze, Irakli (2021) - არ უბრუნდებოდა ატმოსფეროს, არამედ შტოლნის გავლით. AZN — 500/350 - 6 გამწოვი ვენტილატორის მაგივრად გამოყენებული იქნა მოძველებული მომდენი ვენტილატორი „პროხოდკა, რომელიც განლაგებული იყო სუფლარული წყაროების გამოყოფის ადგილზე. AZN -710/350 - 6 ვენტილატორის მაგივრად. გამოყენებული იქნა აგრეთვე მოძველებული CBM-6M, რომელიც ვერ ავითარებდა საკმარის მწარმოებლურობას. აღნიშნული სქემის სრულად დაკომპლექტება ხდებოდა ერთი კვირის განმავლობაში, განხორციელების პარალელურად იზომებოდა ნახშირბადის დიოქსიდის კონცენტრაცია, რომლის შედეგები მოცემულია ნახაზზე 3. ამასთან ერთად, იზომებოდა ჰაერის ტემპერატურა „მშრალი და „სველი თერმომეტრების ჩვენებების მიხედვით, ბარომეტრული წნევა, ჰაერის სიჩქარე, განისაზღვრებოდა ჰაერის ფარდობითი ტენიანობა და ხარჯი. როგორც ნახაზიდან ჩანს, დროებითმა სავენტილაციო სქემამ უზრუნველყო ნახშირბადის დიოქსიდის კონცენტრაციის დაყვანა უსაფრთხო დონემდე. შესაბამისად, უფრო უკეთესი ხარისხის ვენტილატორების გამოყენების შემთხვევაში უფრო ეფექტური შედეგის მიღება არის მოსალოდნელი. შესრულებული სამუშაოს ფარგლებში შერჩეულ იქნა აგრეთვე ნახშირბადის დიოქსიდის კონცენტრაციის დეტექტორები და ექსპრეს-საზომი ხელსაწყოები. კერძოდ, შერჩეულია შვეიცარული КSIМ 1090 ტიპის დეტექტორები, რომლებიც ხმოვან და სინათლის სიგნალს გამოსცემენ მაშინ, როცა კონცენტრაცია გადააჭარბებს წინასწარ განსაზღვრულ ზღვარს. ჩვენი რეკომენდაციით სენსორების ინსტალაცია უნდა მოხდეს 0,5; 1,0 და 3,0% კონცენტრაციებზე, სამი ცალი ერთმანეთისაგან განსხვავებული დეტექტორისგან შედგენილი კვანძი უნდა განლაგდეს 50 მ მანძილზე გვირაბის გაყვანის პროცესში. იმისდა მიხედვით, თუ რომელი ან რამდენი დეტექტორი გამოსცემს სიგნალს, პერსონალს საშუალება ექნება განსაზღვროს გაზის კონცენტრაცია არის 0,5%- მდე, 0,5-1‚0 %-ის, 1,0-3,0 %-ის ფარგლებში, თუ 3%-ზე მეტი და იმოქმედოს შესაბამისად. ექსპრეს-საზომად შერჩეულია გერმანული წარმოების ხელსაწყო Drager - X — аm500, რომელიც უნდა აღიჭურვოს ნახშირბადის დიოქსიდის შემცველობაზე რეაგირებადი სენსორით. ხელსაწყო ჩვენებებს იძლევა ციფრული სიგნალების სახით. დასკვნები : ზეკატეგორიის გამო მოცემული გვირაბი უნდა აღიჭურვოს ნახშირბადის დიოქსიდის კონცენტრაციის დეტექტორებით, ხოლო მომუშავე პერსონალი - ჩვეულებრივი და ექსპრეს-საზომი ხელსაწყოებით. ლიტერატურა 1. Keywords: samto; გაყვანის; გვირაბის; დიამეტრის; დიოქსიდის; ვენტილატორის; ვენტილაციის; კონცენტრაცია; მიხედვით; რომელიც; სავენტილაციო; სუფლარული; უნდა; ჩიხური; ჰაერის

• Life-saving problems during fire in road tunnels by Lanchava, Omar (2022) - Analysis of critical air velocity for tunnel fires controlled by ventilation. Saving lives during tunnel fires is a well-known international issue that many scientists and engineers around the world are attempting to solve. Keywords: fire; georgian; lanchava; safety; tunnel; არის; გვირაბების; იქნება; სიცოცხლის; ხანძრის
• Factors Determining Job Satisfaction In Georgian Organizational Culture by Goroshidze, George (2021) - ამრიგად, შეიძლება დავასკვნათ, რომ მაღალი შრომითი კმაყოფილების მიღწევა ბევრწილად არის დამოკიდებული თავად მომუშავის მიერ ამაღლებული განწყობის შემუშავებისა და სუბიექტური ბედნიერების განცდის მიღწევის მონდომებულ მცდელობებზე და ამგვარად მიღწეული შედეგების შენარჩუნებაზე. შრომითი კმაყოფილებით სხვა პროცესებისა და სუბიექტური თუ ჩვენს სინამდვილეში ფუნქციონირებად ორგანიზაციებში რა ვითარება არსებობს მათში შრომითი კმაყოფილების ფაქტორების დადგენისა და მისი ამაღლების თვალსაზრისით, ჩავატარეთ გამოკვლევა 36 ორგანიზაციაში. შესწავლილი იყო შრომითი კმაყოფილება და სუბიექტური კეთილდღეობა (subjective well-being). Keywords: job; satisfaction; ამრიგად; არის; დიდი; დონის; ზეგავლენის; იყო; კმაყოფილების; მათი; მაღალი; მეტი; მიმართ; მისი; მომუშავეთა; მომუშავის; ორგანიზაციის; რაც; როგორც; როდესაც; სუბიექტური; სხვადასხვა; უფრო; ფაქტორები; შეიძლება; შინაარსის; შორის; შრომითი; შრომის; ხოლო; ჰერცბერგის
• ON ONE TECHNIQUE OF EXPERIMENTAL DETERMINATION OF THE HEAT MASS EXCHANGE NONSTATIONARY COEFFICIENTS IN PERMANENT WORKINGS: Print version was published: BULLEТIN of the ACADEMY of SCIENCES of the GEORGIAN SSR , 108, #3, 1982 by Lanchava, Omar (2021) - სითბური და მასური ნაკადების მიმართულებათა ცვლისა, მასივი ძირითადად ცივდება და 3 შრება ე ი. თუ საბოლოო შედეგით ვიმსჯელებთ, სითბური და მასური ნაკადები მასივიდან და წყლებიდან უპირატესად მიმართულია ჰაერისაკენ. როგორც ზემოთ იყო აღნიშნული, სამკომპონენტიან სისტემაში სითბოსა და მასის მიმოცვლის პროცესის შედეგად ჰაერის მიერ ართმეული ენერგია შეიძლება განისაზღვროს (7) და (8) ფორმულების საშუალებით. აღნიშნული ენერგია გაცემულია მასივისა და წყლის მიერ და მისი რაოდენობრივი განსაზღვარა სითბოსა და მასის მიმოცვლის არასტაციონარული კოეფიციენტების მეშვეობით შესაძლებელია შემდეგი ფორმულებით (9) (10) სადაც არის მასივის მიერ კონვექციითა და კონდუქციით გადაცემული ენერგია, - არასტაციონარული სითბოს მიმოცვლის კოეფიციენტი, P — გვირაბის პერიმეტრი, L - გვირაბის სიგრძე,. მიღებული სითბოსა და მასის რაოდენობისა. შემოვიტანოთ აღნიშვნები (2) (3) 2 სადაც არის ჰაერის შინაგანი კინეტიკური ენერგია — ჰაერის შინაგანი პოტენციური ენერგია. (1), (2) და (3) ფორმულების მარჯვენა და მარცხენა მხარეები გავამრავლოთ გვირაბში გამავალი ჰაერის საშუალო მასურ რაოდენობაზე . Keywords: არის; გვირაბის; ენერგია; ენერგიის; მასივის; მასის; მიერ; პოტენციალის; სითბოს; სითბური; ჰაერის
• TO DETERMINATION OF VENTILATION AIR OF THE METRO OF TBILISI BY THERMAL FACTOR by O. A. Lanchava; G. Nozadze; N. Arudashvili; Z. Khokerashvili (2021) - 28,4 ბოტ. ბაღი 30,3 ვარკეთილი 28,4 ფონიჭალა 28,3 გლდანი 30,0 ლილო 30,0 ღრმაღელე 29,8 დ/დიღომი 28,7 მთაწმინდა 35,3 - - გვირაბის ირგვლივ განლაგებული სამთო მასივის ბუნებრივი ტემპერატურა შესაძლებელია განისაზღვროს ფორმულით ztt  01 , (3) სადაც 1t არის გაუცივებელი ქანების ტემპერატურა გვირაბის გარშემომცველ სამთო მასივში გვირაბის ზედაპირის მიხედვით, ℃; 0t - სამთო მასივის ნეიტრალური შრის ტემპერატურა, ℃;  - მოცემული რაიონის გეოთერმული გრადიენტი (ქანების ტემპერატურის ნამატი 1 მ-ის ჩაღრმავებით ნეიტრალური შრის ქვემოთ), ℃; Z - გვირაბის განლაგების სიღრმე ნეიტრალური შრის ქვემოთ. გვირაბის განლაგების სიღრმე ნეიტრალური შრის ქვემოთ Z გამოითვლება შემდეგნაირად: ვთქვათ ცნობილია, რომ გვირაბი გადის დიდუბის მონაკვეთზე, გვირაბის საგები გვერდი დაშორებულია დედამიწის ზედაპირიდან 65 მ-ით. ცხრილი 6 N2-ის მიხედვით, ნეიტრალური შრის ჩაწოლის სიღრმე შეადგენს 28 მ, ხოლო Z = 65 - 28 = 37 მ. (3) ფორმულაში შემავალი დაყვანილი გეოთერმული გრადიენტის რიცხვითი სიდიდეები იცვლება როგორც გეოგრაფიული ადგილმდებარეობის, როგორც აღნიშნა, თბოგადაცემის პროცესები მიწისქვეშა ნაგებობებში ყოველთვის არასტაციონარულია, რომლისგანაც უნდა გავმიჯნოთ სამთო მასივის გეოტემპერატურული ველის მდგომარეობა, რომელსაც შესაძლებელია ექნეს როგორც სტაციონარული, ისე არასტაციონარული ხასიათი. გეოტემპერატურული ველი სტაციონარულია შედარებით დიდ სიღრმეზე, “ნეიტრალური შრის” ქვემოთ განლაგებული სადგურებისა და გადასარბენების შემთხვევაში, როცა გარშემომცველი სამთო მასივის ტემპერატურა აღარ არის დამოკიდებული მზის რადიაციაზე და განპირობებულია წიაღში მიმდინარე პროცესებით (ნახ. 1), რომლებიც სეზონური ცვალებადობით არ ხასიათდებიან. 4 ასეთ შემთხვევაში სამთო მასივის ბუნებრივი ტემპერატურის განსაზღვრა პირველი მიახლოებით შესაძლებელია გეოთერმული გრადიენტისა და ნეიტრალური შრის მახასიათებელი სიდიდეების მეშვეობით. ნეიტრალური შრე არის ის წარმოსახვითი შრე სამთო მასივში, რომლის ფარგლებშიც ტემპერატურა წლის განმავლობაში არ იცვლება. ნეიტრალური შრის ზემოთ განლაგებულ გრუნტში ტემპერატურა იცვლება მზის რადიაციაზე დამოკიდებულებით და განიცდის როგორც სეზონურ, ასევე დღე-ღამურ ცვალებადობას. ნეიტრალური შრის ქვემოთ განლაგებულ სამთო მასივში ტემპერატურა სიღრმის ზრდით განუხრელად მატულობს, რასაც დედამიწის სიღრმეში მიმდინარე გეოლოგიური პროცესები განაპირობებს. ნეიტრალური შრე ხასიათდება მისი ტემპერატურით და ზედაპირიდან განლაგების სიღრმით. ნახ. 1. სამთო მასივის ბუნებრივი ტემპერატურის განსაზღვრის ილუსტრაცია სტაციონარული გეოტემპერატურული ველის პირობებში: z - ნეიტრალური შრის დაშორება დედამიწის ზედაპირიდან (იგი იმეორებს დედამიწის რელიეფის ფორმას), მ; 0t - ნეიტრალური შრის ტემპერატურა, ℃; 1t - გაუცივებელი ქანების ტემპერატურა გვირაბის გარშემომცველ სამთო მასივში, ℃; 0.00, 5.00 – გვირაბის საგები გვერდისა და ჭერის პირობითი ნიშნული, მ ნეიტრალური შრის ტემპერატურა თბილისის რაიონების მიხედვით გაანგარიშდა და მოცემულია ცხრილში N1, ხოლო ზედაპირიდან განლაგების სიღრმე – ცხრილში N2. Keywords: არის; დედამიწის; თბოფიზიკური; მასივის; მიხედვით; ნეიტრალური; როგორც; სამთო; სიღრმე; ტემპერატურა; შრის; ჰაერის
• Optimal incremental losses of electrical power by Petre Kachkachishvili (2022) - დანაკარგების ფარდობითი ნაზრდის ოპტიმალური მნიშვნელობა დაბალი არის, ახლოს არის ნულთან. ამ შემთხვევაში მაქსიმალურად უნდა განხორციელდეს რეაქტიული დატვირთვის კომპენსაცია, ე.ი. ქსელში კომპენსაციის ხარისხი უნდა იყოს მაღალი. 2. მაკომპენსირებელ დანადგარებში აქტიური სიმძლავრის დანაკარგების სიდიდე (ΔPკ%) რეაქტიული დატვირთვის კომპენსაციის ხარისხზე შემზღუდავ ფაქტორად მოქმედებს. როდესაც ეს დანაკარგები მაღალი არის a დიდი არის და შესაბამისად დაბალი არის კომპენსაციის ხაისხი. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები 4(02), 2022 144 3. ასევე შემზღუდავ ფაქტორად მოქმედებს რეაქტიული დატვირთვის კომპენსაციის ხარისხზე მაკომპენსირებელი დანადგარის ხვედრითი ღირებულება (K0), (K0)-ის მაღალი მნიშვნელობა იწვევს კომპენსაციის ხარისხის შემცირებას. 4. (C0) ელექტრული ენერგიის მაღალი ტარიფის მნიშვნელობისას დაბალი არის a-ს აბსოლიტური სიდიდე. რაც უფრო მაღალი არის (C0), მით მაღალი არის რეაქტიული დატვირთვის კომპენსაციის ხარისხი. ნახაზზ 2-ზე მოცემული არის a=f(K0,C0) დამოკიდებულების გრაფიკი, როდესაც (𝐸ნ + 𝛼კ) = 0,17, ∆𝑃კ% = 0,3, 𝑇0 = 7000სთ, 𝜏 = 3000 სთ ნახ.2 გამოყენებული ლიტერატურა 1. მახარაძე გ. ენერგოსისტემების რეჟიმების მართვა და ოპტიმიზაცია. Keywords: არის; დატვირთვის
• Life-saving problems during fire in road tunnels : Print version was published: Book of Abstract, The International Scientific and Technical Conference: "Problems of Engineering Sciences " Yerevan University of International Relations named after A. Shirakatsi Yerevan - Republic of Armenia, May 20-22, 2022 by Lanchava, Omar (2022) - Saving lives during tunnel fires is a well-known international issue that many scientists and engineers around the world are attempting to solve. Later, in 1968, Thomas introduced the concept of critical velocity, which was required to eliminate backlayering in the event of tunnel fires. Keywords: backlayering; fire; georgian; report; road; safety; tunnel; არის; გვირაბების; სიცოცხლის; ხანძრის

• Optimization of Study Method for the Reliability of Urban Bus by Jajanidze, Valeri; Khvedelidze, Malkhazi (2025) - დატვირთვათა ციკლების თეორიული (ეტალონური) მნიშვნელობა, რაც შესაძლებელს გახდის გარბენის ნომინალურ მნიშვნელობაზე დატვირთვათა ციკლების ცვლილების შემთხვევაში, ნამუშევრის სიდიდის კორექტირება განხორციელდეს, არა მხოლოდ გარბენის, არამედ დატვირთვათა ციკლების რაოდენობის გათვალისწინებით, შესაბამისად გარბენის, როგორც ნამუშევრის დატვირთვათა ციკლების რაოდენობის მიხედვით მაკორექტირებელი კოეფიციენტი შეიძლება წარმოვადგინოთ შემდეგი სახით: 𝛼 = 𝑛რ 𝑛ეტ. სადაც, 𝑛რ არის საქალაქო ავტობუსის გარბენის 1000 კმ-ზე რეზიუმე თანამედროვე ქალაქების საზოგადოებრივი ავტოტრანსპორტის საიმედოობის მართვის თვალსაზრისით, მხოლოდ ნამუშევრის - გარბენის სიდიდის გამოყენება არადამაკმაყოფილებელია, რამდენადაც წარმოდგენილი სახეობის ავტოტრანსპორტის საექსპლუატაციო პირობები მოიცავს ისეთ რეჟიმებს, როლის დროსაც ტექნიკური მდგომარეობის შეფასება მხოლოდ გარბენის მიხედვით არ იქნება რელევანტური. წარმოდგენილ ნაშრომში განხილულია საზოგადოებრივი დადგენილი მარშრუტით მოძრავი M1 და M2 კატეგორიის ავტობუსების მუშაობის დამახასიათებელი თავისებურებები, გამოვლენილია უსაფრთხოებაზე მოქმედი მექანიზმებისა და სისტემების ძირითადი სამუშაო რეჟიმები და დამუშავებულია მისი, როგორც ერთიანი ტექნიკური ნაკეთობის საიმედოობის მართვის კომპლექსური მიდგომა. საკვანძო სიტყვები: საქალაქო ავტობუსი, საიმედოობა, უმტყუნებო მუშაობა, საშუალო რესურსი შესავალი ექსპლუატაციის პროცესში ავტომობილის საიმედოობის Keywords: georgian; ავტობუსის; გარბენის; დატვირთვათა; მუშაობის; ნამუშევრის; რაც; საიმედოობის; საქალაქო; ტექნიკური; უმტყუნებო; ციკლების

• THERMAL CALCULATION OF A SYSTEM OF WATERSUPPLY OF CONCENTRATOR OF MADNEULI: ТЕПЛОФИЗИЧЕСКИЙ РАСЧЕТ СИСТЕМЫ ВОДОСНАБЖЕНИЯ МАДНЕУЛСКОЙ ОБОГАТИТЕЛЬНОЙ ФАБРИКИ by Omar Lanchava (2021) - 1. მხოლოდ წყლის ტემპერატურის შესანარჩუნებელი თბოიზოლაციის მოწყობა, დაკვირვება ზაფხულში კონდენსატის გამოყოფის ინტენსიურობაზე და და კვირვებების შედეგების მიხედვთ სათანადო გადაწყვეტილების მიღება; 2. იზოლაციის მოწყობა კონდენსატის გამოყოფის აცილების პირობით, რაც დაახლოებით 3,0-3,5-ჯერ უფრო ძვირი დაჯდება. ამ უკანასკნელ შემთხვევაში უპრიანია ყველა უბანზე ორიენტაციის აღება ერთდაიმავე ნომენკლატურის საიზოლაციო მასალაზე - 10 მმ სისქის ქუბბ 10-1500-ზე როდესაც შეიცვლება მხოლოდ საიზოლაციო შრეების რიცხვი უბნების შესაბამისად. ამგვარად, წარმოდგენილი მეთოდიკის მიხედვით შესაძლებელია თბოიზოლაციის მოწყობა მადნეულის მამდიდრებელი ფაბრიკის წყალს. აბრაგების სისტემაში და აგრეთვე ანალოგიური ობიექტების თბოფიზიკური გაანგარიშება. ლიტერატურა 1. [1] სადაც d1, d2, d3 შესაბამისად არის მილსადენის შიგა და გარე დიამეტრები იზოლაციის სისქის გაუთვალისწინებლად და მისი მხედველობაში მიღებით (d3), მ; λ1, λ2- შესაბამისად მილსადენისა და საიზოლაციო მასალის თბოგამტარობის კოეფიციენტები, ვტ/(მ.გრად); L - მილსადენის სიგრძე, მ, k - უგანზომილებო კოეფიციენტი, რომელიც ითვალისწინებს დამატებითი თბური ნაკადის აღძვრას არმატურის, მილტუჩების, საყრდენების და სხვათა გავლენით (k=1,7 - მილსადენის განლაგებისას საყრდენებზე ან საკიდრებზე; k= 1,2 - მილსადენის ნაწილობრივი განლაგებისას ფუნდამენტზე; k= 2,0 - მილსადენის განლაგებისას. ფუნდამენტზე); G - წყლის საათური მასური ხარჯი მილსადენში, კგ/სთ; C - წყლის კუთრი თბოტევადობა, კჯ/ (კგ.გრად); t1, t2 - წყლის ტემპერატურა მილსადენში საანგარიშო უბნის დასაწყისსა და ბოლოში, °С; to - გარემოს საშუალო ტემპერატურა (აიღება უახლოესი მეტეოსადგურის მონაცამების მიხედვით), °С; α- მილსადენის იზოლაციის ზედაპირიდან თბოგაცემის კოეფიციენტი, ვტ/ (მ2.გრად)' საკუთრივ თბოსაიზოლაციო შრის სისქე δ3, იანგარიშება ფორმულით როცა წინასწარ მოცემულია წყლის ნაკადის დინების შეჩერების ხანგრძლივობა მილსადენში, მისი გაყინვის ასაცილებლად, თბოსაიზოლაციო შრე იანგარიშება მილსადენში samTo Jurnali,N 1(22), 2009 2 არსებული წყლის საერთო მასის მეოთხედის გაყინვის პირობიდან (2) Keywords: jurnali; თბოსაიზოლაციო; იზოლაციის; მილსადენის; სისქე; ტემპერატურა; უნდა; შრის; წყლის

• Mechanics, Manufacturing and Railways: Effective Synergies for Industrial Advancement by Moistrapishvili, Manana; Amkoladze, Khatuna; Natbiladze, Nia (2025) - Microsoft Word - fullpdf07012025 Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 465 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 7 Issue 1, 2025 https://doi.org/10.52340/gs.2025.07.01.43 მექანიკა, წარმოება და რკინიგზა: ეფექტური სინერგია ინდუსტრიული წინსვლისთვის მანანა მოისწრაფიშვილი, ხათუნა ამყოლაძე, ნია ნათბილაძე საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი რეზიუმე: სტატია იკვლევს გადამწყვეტ სინერგიას მექანიკას, წარმოებასა და რკინიგზას შორის ინდუსტრიული წინსვლის მამოძრავებელ ძალაში. ამ სექტორების ურთიერთდაკავშირების გაანალიზებით, იგი ხაზს უსვამს მექანიკური ინჟინერიის როლს როგორც წარმოების პროცესების, ასევე სარკინიგზო ტრანსპორტის სისტემების ოპტიმიზაციაში. იგი განიხილავს ავტომატიზაციის, რობოტიკისა და ჭკვიანი წარმოების მიღწევებს, ასევე მათ გავლენას სარკინიგზო ინდუსტრიაზე, რაც ტრანსპორტს უფრო სწრაფ, უსაფრთხო და ეფექტურს ხდის. სტატიაში ასევე ხაზგასმულია, თუ როგორ უწყობს ხელს ეს სინერგია მდგრადობას როგორც წარმოებაში, ასევე ტრანსპორტირებაში. იგი მთავრდება მომავლის მოლოდინით, სადაც ამ სექტორებს შორის უწყვეტი თანამშრომლობა საშუალებას მისცემს უფრო ჭკვიან, მწვანე და უფრო ეფექტურ ინდუსტრიულ სისტემებს. საკვანძო სიტყვები: მექანიკა, წარმოება, რკინიგზა, სამრეწველო სინერგია, ავტომატიზაცია, რობოტიკა, ჭკვიანი წარმოება, ტრანსპორტის ეფექტურობა, მდგრადობა, მექანიკური ინჟინერია, მიწოდების ჯაჭვი, ლოგისტიკა, ენერგოეფექტურობა. შესავალი დღევანდელ სწრაფად განვითარებად ინდუსტრიულ ლანდშაფტში, სხვადასხვა სისტემებისა და ტექნოლოგიების ინტეგრაცია უმნიშვნელოვანესია ეფექტურობის, ხარჯების შემცირებისა და მთლიანი პროდუქტიულობის გაზრდისთვის. ამ ინდუსტრიულ ევოლუციაში ყველაზე მნიშვნელოვან სექტორებს შორისაა მექანიკა, წარმოება და რკინიგზა. როდესაც Keywords: ასევე; მექანიკური; რკინიგზა; სამრეწველო; სარკინიგზო; სინერგია; უფრო; წარმოება; წარმოების

• ASPECTS OF THE IMPACT OF INFORMATION COMMUNICATION TECHNOLOGIES ON ADOLESCENTS by Kropadze, Tinatin; Kveselava, Ketevan (2023) - ჩვენ გავაანალიზეთ კომპიუტერის სამეცნიერო მიზნებისთვის გამოყენების სიხშირე (მოხსენება კონფერენციაზე, კონკურსში მონაწილეობა და ა.შ.): ზოგადად, ისინი არასოდეს იყენებდნენ კომპიუტერს სამეცნიერო მიზნებისთვის. გამოკითხულთა 4.4% გამოიყენა ხანდახან - 54.8%, ხშირად - 36.9% და ძალიან ხშირად - 8.3%, შედარებულ ჯგუფებში მნიშვნელოვანი განსხვავებები არ დაფიქსირებულა. სურ.2 სურ.2 სამეცნიერო მიზნებისთვის კომპიუტერის გამოყენების სიხშირე დასასვენებლად (თამაშები, ფილმების ყურება, მულტფილმების ყურება, მუსიკის მოსმენა) მე-3 ჯგუფის სტუდენტები ძალიან ხშირად იყენებდნენ კომპიუტერს, საგრძნობლად ნაკლები იყო ასეთი სტუდენტები მე-2 და მე-3 ჯგუფში. მე-2 ჯგუფის სტუდენტების 41,8% ამ მიზნით ხშირად იყენებდა კომპიუტერს, რაც აჭარბებდა მსგავს კონტიგენტს დაბალი და მაღალი დატვირთვის მქონე ჯგუფებში. მე-3 ჯგუფის სტუდენტების 62.7% იყო ინტერნეტის (სოციალური ქსელების) ძალიან ხშირი მომხმარებელი. ამ მიზნით ხშირად და ძალიან ხშირად იყენებდა კომპიუტერს მე-3 ჯგუფის სტუდენტების 56,7% და 19,4% და 1 ჯგუფის-42,9%ბდა 16,3%. Keywords: georgian; information; technologies; დაბალი; დატვირთვის; დონის; კომპიუტერთან; კომპიუტერული; მაღალი; მე-2; მე-3; მუშაობის; მქონე; სტუდენტების; უფრო; ძალიან; ხშირად; ხშირი; ჯგუფის; ჯგუფში

• “Deisolation” of Occupied Territories by Gogiberidze, Irakli (2022) - „პრობლემატიკას“, თითქოსდა, ქართული მხარე იყო „დამნაშავე“ ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მიმდინარე ჰუმანიტარულ „კატასტროფაში“, თითქოსდა, არ ეძლეოდათ „ქვეყნის“ გარეთ გასვლის, „განათლების თავისუფლად მიღების“ შესაძლებლობა თუ სხვა. თანაც, რასაკვირველია, აღნიშნული არ ვრცელდებოდა იმავე ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მცხოვრები ეთნიკურად ქართველების მიმართ. პირიქით, წლების განმავლობაში კარგად ვიცით, თუ რა შევიწროებასა და დევნას განიცდიან იქ დარჩენილი ჩვენი თანამემამულეები: იქნება ეს თავისუფალი გადაადგილების, საკუთრების, მშობლიურ ენაზე განათლების მიღების, ბავშვთა თუ თვით უმთავრესი სიცოცხლის უფლების ხელყოფაც. ყოველივე ამის გარდა, ადგილი ჰქონდა და ახლაც გრძელდება „რუსიფიკაციის“ პოლიტიკა, ამასთანავე მიმდინარეობს ქართული ისტორიული მემკვიდრეობის განადგურება და შესაბამისად, ქართული კვალის წაშლა. უძველესი ხელოვნების ნიმუშები მიზანმიმართულად ნადგურდება და/ან ეცვლება პირვანდელი სახე და წარმომავლობა და შესაბამისად, ოკუპირებულ ტერიტორიებზე ქართული კულტურული, ისტორიული და რელიგიური ძეგლების ვითარება დღითიდღე მძიმდება. ამას ემატება ძირძველი ქართული ტოპონიმიკის შეცვლა თუ აღმოფხვრა. თვით აფხაზები ქართული მხარის მიერ შეთავაზებულ „დეიზოლაციის“ პროცესს განიხილავდნენ საქართველოს მხრიდან არა პრობლემის გადაწყვეტის მცდელობად და სტრატეგიის ცვლილებად, არამედ გარკვეულ ტაქტიკურ გადანაცვლებად ქართულ პოლიტიკაში ოკუპირებულ ტერიტორიებთან მიმართებაში. კერძოდ, მათი აზრით, „სახელმწიფო სტრატეგია ოკუპირებულ ტერიტორიებთან მიმართებაში“, წარმოადგენს იმ სახის დოკუმენტს, რომელიც ითვალისწინებს აფხაზეთისა და ე.წ. სამხრეთ ოსეთის დეიზოლაციას მხოლოდ საქართველოს ხელისუფლებასთან უშუალო კონტაქტით და შესაბამისად, დანარჩენ სამყაროსთან მათი დაკავშირება შესაძლებელი იქნება მხოლოდ საქართველოს კანონმდებლობის გავლით, რაც მათივე აზრით განიხილება როგორც აფხაზეთის „ოფიციალური ხელმძღვანელობის“ დელეგიტიმიზაციის მცდელობად და მის მთავარ მიზანს წარმოადგენს აფხაზეთის მოსახლეობის „ლეგალური“ მდგომარეობიდან ქართულ იურისდიქციაში გადასვლა, რასაც შედეგად მოჰყვება რუსეთის სამხედრო ძალების გაყვანა. გამომდინარე აქედან, აფხაზური მხარე ყოველნაირად ცდილობს დეიზოლაციის იმგვარად ინტერპრეტირებას, რაც მათ საშუალებას მისცემს, ფაქტიურად სრულად გამოვიდნენ ქართული იურისდიქციიდან. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 449 „დეიზოლაცია“, როგორც ასეთი, არ წარმოადგენს საერთაშორისო სამართალში დამკვიდრებულ ტერმინოლოგიურ განსაზღვრებას და წმინდა პოლიტიკური დატვირთვის მატარებელია. საერთაშორისო თანამეგობრობის მხრიდან აღნიშნული მოწოდება არ გულისხმობს საქართველოს ტერიტორიულ მთლიანობასთან დაკავშირებული პოზიციის შერბილებას და „არაღიარების“ პრინციპთან წინააღმდეგობაში არ მოდის და მიმართულია კონფლიქტის დარეგულირებისკენ. თუმცა, უპირველესი მნიშვნელობა ენიჭება იმას, თუ რა კონტექსტში მოხდება დეიზოლაციის განხილვა და რას მოვიაზრებთ აღნიშნულ ტერმინში (ინტერპრეტაციის დონეზე). მოცემულ ტერმინს გაცილებით მეტი და მრავალმხრივი შინაარსი ენიჭებოდა რუსული (და შესაბამისად აფხაზური/ოსური) მხრიდანაც. იქამდე, რომ არაღიარების პრინციპსაც კი საფრთხეს უქმნიდა იმდენად გაზრდილი იყო მოთხოვნები. მიუხედავად ქართული მხრიდან კონსტრუქციული ნაბიჯების გადადგმისა (ნეიტრალური პასპორტები, ჯანდაცვის სფეროში და განათლების საკითხებში გარკვეული პოზიტიური წინადადებები თუ სხვ.), მეორე მხრიდან ეს ყოველივე არ აღიქმებოდა დეიზოლაციის ნაწილად და მოთხოვნებიც სულ უფრო იზრდებოდა. აქ რუსეთის მხარე და, შესაბამისად, მის მიერ დასმული მარიონეტული რეჟიმები ხაზს უსვამდნენ ე.წ. ჰუმანიტარულ Keywords: აფხაზეთისა; დეიზოლაციის; ე.წ.; ოკუპირებული; რუსეთის; საერთაშორისო; სამხრეთ; საქართველოს; ქართული; შესაბამისად
• For the dating of early medievel ceramic, founded in ujarma castle by Soziashvili, Irakli (2021) - როგორც აღვნიშნეთ მოპოვებული მასალის კატალოგი გამოქვეყნებულია, თუმცა მასალა არ არის დაყოფილი ფენების მიხედვით, როგორც ჩანს დაზიანებების გამო არც მოხერხდა ადრე შუა საუკუნეების ფენის დამაჯერებლად გამოყოფა, ამიტომ ინვენტარის საერთო მასიდან ჩვენთვის საინტერესო პერიოდის მასალის გამოყოფა მხოლოდ მორფოლოგიური ნიშნების, ზედაპირის დამუშავების და გამოწვის თავისებურების მიხედვით გვიხდებოდა. არჩეული მასალის პარალელების მოძებნას ვცდილობდი ურბნისის, თბილისის, რუსთავის და სხვა ადრეფეოდალური ხანის დამაჯერებლად დათარიღებულ მასალებში. გ. ლომთათიძის მიხედვით მასალა რომელსაც ადრე შუა საუკუნეების იერი ქონდა ამოდიოდა ზედა ციხის, სასახლის ქვედა სართულიდან, ქვედაციხის N1 და N5 გოდოლიდან და საყდრის უბნის ნ. ლომოურის შენობიდან. გარეგნული იერსახის მიხედვით ამოვარჩიეთ შემდეგი მასალა: (აღწერილობა აღებულია ნაშრომიდან არქეოლოგიური კვლევა ძიება ალგეთისა და ივრის ხეობებში ლომთათიძე გ. თბილისი 1989. ) 2-57-54 ძვ. N. 51 ხელადა, მოვარდისფრო კეცით, აკლია პირი-ტუჩი და ყურის ნაწილი, აქვს ცილინდრული ყელი, სფერული მუცელი და ბრტყელი ძირი, ბრტყელ ღეროიანი ყური მიძერწილია მუცელზე და ყელზე. მხარი და მუცლის უდიდესი დიამეტრი შემკული აქვს წრიული ნაჭდევებით. თიხა სილანარევია მკვრივია და გამომწვარია სრულად, სიმაღლე -21 სმ, ძირის დმ. - 10,7 სმ. და საერთაშორისო ვაჭრობაში. საკვანძო სიტყვები: არქეოლოგია, კერამიკა, უჯარმა, ადრე შუა საუკუნეები https://journals.4science.ge/index.php/GS/index 31 უჯარმის ციხე-ქალაქი მდებარეობს გარე კახეთში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში. სიმაგრე მდებარეობს გომბორის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ივრის მარჯვენა ნაპირზე, თანამედროვე სოფლებს უჯარმასა და პალდოს შორის, კლდოვანი ქედის თხემსა და ფერდობზე. უჯარმის ციხე-ქალაქი (მიუხედავად იმისა, რომ ამ დროისათვის მხოლოდ ციხეა აღმოჩენილი, ისტორიულ წყაროებსა და სამეცნიერო ლიტერატურაში უჯარმა მაინც ციხე- ქალაქის სახელით მოიხსენიება, ამიტომ ჩვენც ასე ვიხსენიებთ) შედგება ორი ნაწილისაგან: ზედა ციხისაგან რომელიც განლაგებულია გორაკის თხემზე და ქვედა ციხისაგან, რომელიც მდებარეობს ამავე გორაკის ფერდობზე. უჯარმის ციხე-ქალაქს, მიუხედავად იმისა, რომ რთულ რელიეფზეა განლაგებული, მაინც გეომეტრიული მოყვანილობა აქვს. განსაკუთრებით ქვედა ციხეს, რომელსაც გვიანდელი გადაკეთების კვალი არ ეტყობა. ქვედა ციხე მართკუთხა მოყვანილობისაა, შედგება სასიმაგრო კედლისა და კედელში დატანებული საბრძოლო კოშკებისაგან, სულ 9 კოშკია. კედლები აგებულია ოთხკუთხედი, თანაბარი ზომის ქვებისაგან, ჰორიზონტალური რიგების დაცვით. ქვების შემაკავშირებლად ნახმარია კირხსნარი, რომელშიც საკმაოდ დიდი რაოდენობით კენჭებია შერეული. არქიტექტურული დეტალების და ისტორიული წყაროების მიხედვით უჯარმის ციხე-ქალაქი ახ.წ აღ. V საუკუნით თარიღდება [ციციშვილი. 1982, 15-17] და პარალელები ეძებნება რეგიონის სასანური პერიოდის ძეგლებს შორის [ამირანაშვილი. 1944, გვ 154-156.] უჯარმის დაარსებას ლეონტი მროვლი მეფე ასფარუგს მიაწერს Keywords: https://journals.4science.ge/index.php/gs/index; iii; ადრე; აღმოჩნდა; გამომწვარი; გვ.; თიხის; კეცით; მასალის; ნატეხი; საუკუნეების; საქართველოს; სისქე; სმ.; ტაბ.; უჯარმა; უჯარმის; ფრაგმენტი; შუა; ძვ.; ჭურჭლის

• Comparative analysis of the penetration of different generation adhesive systems via using the visioscopic method by Zarkua, Eka ; Mamaladze , Marina ; Burkadze , George (2022) - ც ხ რ ი ლ ი N 1 Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 336 კვლევის შედეგები IV თაობის ადჰეზიური სისტემის გამოყენების შემთხვევაში საჭრელ კბილებში ბჯენსა და ცემენტს შორის დაბალი შეღწევადობა აღინიშნებოდა 42%-ში (6/14), ხოლო მაღალი შეღწევადობა 58%-ში (8/14); ბჯენსა და მინანქარს შორის დაბალი შეღწევადობა აღინიშნებოდა 58%-ში (8/14), ხოლო მაღალი შეღწევადობა 42%-ში (4/14) (იხ. დიაგრამა 1); V თაობის ადჰეზიური სისტემის გამოყენების შემთხვევაში საჭრელ კბილებში ბჯენსა და ცემენტს შორის დაბალი შეღწევადობა აღინიშნებოდა 50%-ში (7/14), ხოლო მაღალი შეღწევადომა 50%-ში (7/14); ბჯენსა და მინანქარს შორის დაბალი შეღწევადობა აღინიშნებოდა 50%-ში (7/14), ხოლო მაღალი შეღწევადობა 50%-ში (7/14); VII თაობის ადჰეზიური სისტემის გამოყენების შემთხვევაში საჭრელ კბილებში ბჯენსა და ცემენტს შორის დაბალი შეღწევადობა აღინიშნებოდა 71%-ში (10/14), ხოლო მაღალი შეღწევადობა 29%-ში (4/14); ბჯენსა და მინანქარს შორის დაბალი შეღწევადობა აღინიშნებოდა 71%-ში (10/14), ხოლო მაღალი შეღწევადობა 29%-ში (4/14); IV თაობის ადჰეზიური სისტემის გამოყენების შემთხვევაში ეშვებში ბჯენსა და ცემენტს შორის დაბალი შეღწევადობა აღინიშნებოდა 50%-ში (3/6), ხოლო მაღალი შეღწევადობა 50%-ში (3/6); ბჯენსა და მინანქარს შორის დაბალი შეღწევადობა აღინიშნებოდა 50%-ში (3/6), ხოლო მაღალი შეღწევადობა 50%-ში (3/6) (იხ. დიაგრამა 2); 42 58 50 50 71 71 58 42 50 50 29 29 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 IV თ აო ბ ა - ც ემ ენ ტ ი IV თ აო ბ ა - მი ნა ნქ არ ი V თ აო ბ ა - ც ემ ენ ტ ი V თ აო ბ ა - მი ნა ნქ არ ი V II თ აო ბ ა - ც ემ ენ ტ ი V II თ აო ბ ა - მი ნა ნქ არ ი დიაგრამა 1: საჭრელ კბილებში სხვადასხვა თაობის ადჰეზიური სისტემების შეღწევადობის შედარებითი ანალიზი დაბალი ხარისხის მაღალი ხარისხის Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 337 V თაობის ადჰეზიური სისტემის გამოყენების შემთხვევაში ეშვებში ბჯენსა და ცემენტს შორის დაბალი შეღწევადობა აღინიშნებოდა 66%-ში (4/6), ხოლო მაღალი შეღწევადომა 34%-ში (2/6); ბჯენსა და მინანქარს შორის დაბალი შეღწევადობა აღინიშნებოდა 66%-ში (4/6), ხოლო მაღალი შეღწევადობა 34%-ში (2/6); VII თაობის ადჰეზიური სისტემის გამოყენების შემთხვევაში ეშვებში ბჯენსა და ცემენტს შორის დაბალი შეღწევადობა აღინიშნებოდა 83%-ში (5/6), ხოლო მაღალი შეღწევადობა 17%-ში (1/6); ბჯენსა და მინანქარს შორის დაბალი შეღწევადობა აღინიშნებოდა 83%-ში (5/6), ხოლო მაღალი შეღწევადობა 17%-ში (1/6); IV თაობის ადჰეზიური სისტემის გამოყენების შემთხვევაში პრემოლარებში ბჯენსა და ცემენტს შორის დაბალი შეღწევადობა აღინიშნებოდა 58%-ში (7/12), ხოლო მაღალი შეღწევადობა 42%- ში (5/12); ბჯენსა და მინანქარს შორის დაბალი შეღწევადობა აღინიშნებოდა 58%-ში (7/12), ხოლო მაღალი შეღწევადობა 42%-ში (5/12) (იხ. დიაგრამა 3); 50 50 66 66 83 83 50 50 34 34 17 17 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 IV თ აო ბ ა - ც ემ ენ ტ ი IV თ აო ბ ა - მი ნა ნქ არ ი V თ აო ბ ა - ც ემ ენ ტ ი V თ აო ბ ა - მი ნა ნქ არ ი V II თ აო ბ ა - ც ემ ენ ტ ი V II თ აო ბ ა - მი ნა ნქ არ ი დიაგრამა 2: ეშვებში სხვადასხვა თაობის ადჰეზიური სისტემების შეღწევადობის შედარებითი ანალიზი დაბალი ხარისხის მაღალი ხარისხის Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 338 V თაობის ადჰეზიური სისტემის გამოყენების შემთხვევაში პრემოლარებში ბჯენსა და ცემენტს შორის დაბალი შეღწევადობა აღინიშნებოდა 66%-ში (8/12) არ ი დიაგრამა 4: მოლარებში სხვადასხვა თაობის ადჰეზიური სისტემების შეღწევადობის შედარებითი ანალიზი დაბალი ხარისხის მაღალი ხარისხის Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 340 VII თაობის ადჰეზიური სისტემის გამოყენებისას ბჯენი-ადჰეზიური სისტემა-მინანქრის კომპლექსში მაღალი შეღწევადობის შემთხვევები 1,7-ჯერ ნაკლებია V თაობის ხოლო 1.44-ჯერ IV თაობის ადჰეზიურ სისტემებთან შედარებით. ეშვებში VII თაობის ადჰეზიური სისტემის გამოყენებისას ბჯენი-ადჰეზიური სისტემა- ცემენტის კომპლექსში დაბალი შეღწევადობის შემთხვევები 1.25-ჯერ მეტია V თაობის ხოლო 1.66-ჯერ IV თაობის ადჰეზიურ სისტემებთან შედარებით; ბჯენი-ადჰეზიური სისტემა- მინანქრის კომპლექსში დაბალი შეღწევადობის შემთხვევები 1.25-ჯერ მეტია V თაობის ხოლო 1.66-ჯერ IV თაობის ადჰეზიურ სისტემებთან შედარებით; VII თაობის ადჰეზიური სისტემის გამოყენებისას ბჯენი-ადჰეზიური სისტემა-ცემენტის კომპლექსში მაღალი შეღწევადობის შემთხვევები 2-ჯერ ნაკლებია V თაობის ხოლო 2.9-ჯერ IV თაობის ადჰეზიურ სისტემებთან შედარებით; ბჯენი-ადჰეზიური სისტემა-მინანქრის კომპლექსში მაღალი შეღწევადობის შემთხვევები ანალოგიურად ორჯერ ნაკლებია V თაობის ხოლო 2.9-ჯერ IV თაობის ადჰეზიურ სისტემებთან შედარებით; პრემოლარებში VII თაობის ადჰეზიური სისტემის გამოყენებისას ბჯენი-ადჰეზიური სისტემა- ცემენტის კომპლექსში დაბალი შეღწევადობის შემთხვევები 1.25ჯერ მეტია V თაობის, ხოლო 1.43-ჯერ IV თაობის ადჰეზიურ სისტემებთან შედარებით; ბჯენი-ადჰეზიური სისტემა- მინანქრის კომპლექსში დაბალი შეღწევადობის შემთხვევები 1.25 კერ მეტია V თაობის ხოლო 1.43-ჯერ IV თაობის ადჰეზიურ სისტემებთან შედარებით; VII თაობის ადჰეზიური სისტემის გამოყენებისას ბჯენი-ადჰეზიური სისტემა-ცემენტის კომპლექსში მაღალი შეღწევადობის შემთხვევები 2.1-ჯერ ნაკლებია V თაობის ხოლო 2.4-ჯერ IV თაობის ადჰეზიურ სისტემებთან შედარებით; ბჯენი-ადჰეზიური სისტემა-მინანქრის კომპლექსში მაღალი შეღწევადობის შემთხვევები ანალოგიურად 2.1-ჯერ ნაკლებია V თაობის ხოლო 2.4-ჯერ IV თაობის ადჰეზიურ სისტემებთან შედარებით; მოლარებში VII თაობის ადჰეზიური სისტემის გამოყენებისას ბჯენი-ადჰეზიური სისტემა- ცემენტის კომპლექსში დაბალი შეღწევადობის შემთხვევები 1.14ჯერ მეტია V თაობის ხოლო 1.3 ჯერ IV თაობის ადჰეზიურ სისტემებთან შედარებით; ბჯენი-ადჰეზიური სისტემა-მინანქრის კომპლექსში დაბალი შეღწევადობის შემთხვევები ანალოგიურად 1.14 ჯერ მეტია V თაობის ხოლო 1.3 ჯერ IV თაობის ადჰეზიურ სისტემებთან შედარებით; VII თაობის ადჰეზიური სისტემის გამოყენებისას ბჯენი-ადჰეზიური სისტემა-ცემენტის კომპლექსში მაღალი შეღწევადობის შემთხვევები 1,5 ჯერ ნაკლებია V თაობის ხოლო 2 ჯერ IV თაობის ადჰეზიურ სისტემებთან შედარებით; ბჯენი-ადჰეზიური სისტემა-მინანქრის კომპლექსში მაღალი შეღწევადობის შემთხვევები ანალოგიურად 1,5 ჯერ ნაკლებია V თაობის ხოლო 2 ჯერ IV თაობის ადჰეზიურ სისტემებთან შედარებით; Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 341 განხილვა/დასკვნა ადჰეზიური სისტემების შეღწევადობის შეფასებისათვის ჩვენს მიერ პირველად მოწოდებული იქნა მელნით მონიშნული ადჰეზიური სისტემების კიდის შეღწევადობის შეფასება ვიზიოსკოპიის საშუალებით (შესაბამისი პროგრამით დამუშავებით, რომელიც ეფექტური და ადეკვატური მეთოდია ადჰეზიური სისტემების შეღწევადობის შესწავლისათვის,რასაც დიდი მნიშვნელბა შეიძლება ქონდეს სამეცნიერო კვლევებში. ადჰეზიური სისტემის თაობის დამოუკიდებლად შეღწევადობის ხარისხი იდენტურია სისტემა ბჯენი - ადჰეზიური სისტემა - ცემენტი და ბჯენი - ადჰეზიური სისტემა - მინანქარის შემთხვევაში; VII თაობის ადჰეზიური სისტემები IV და V თაობის ადჰეზიურ სისტემებთან შედარებით ხასიათდებიან სარწმუნოდ დაბალი შეღწევადობით, რაც შესაძლოა იყოს უკეთესი შედეგის საფუძველი. გამოყენებული ლიტერატურა Keywords: vii; ადჰეზიური; აო ბ; აღინიშნებოდა; ბ ა; ბჯენი-ადჰეზიური; ბჯენსა; დაბალი; დაბალი შეღწევადობა; თ აო; თაობის; მაღალი; სისტემის; შეღწევადობა; შეღწევადობა აღინიშნებოდა; შორის; ხოლო; ხოლო მაღალი
• Comparative analysis of features of microenvironment, stem cell and epithelial-mesenchymal transformation of non-invasive papillary bladder carcinoma with invasive carcinoma by Kajaia, David; Kochiashvili, Davit; Kepuladze, Shota; Burkadze, George (2022) - ბაზისური ექსპრესიის ჯგუფში ვიმენტინის ექსპრესია არ აღინიშ- ნებოდა არცერთ შემთხვევაში; ხოლო მაღალი ექსპრესიის ჯგუფში ვიმენტინის პოზიტიურობის საშუალო მაჩვენებელი შეადგენდა 8%-ს; ბეტა-კატენინის ექსპრესიის საშუალო მაჩვენებელი მარკერების ბაზისური ექსპრესიის ჯგუფში შეადგენდა 1.94%; ხოლო მაღალი ექსპრესიის ჯგუფში 10.33%ს; CD103-ის ექსპრესიის საშუალო მაჩვენებელი მარკერების ბაზისური ექსპრესიის ჯგუფში შეადგენდა 2.88%; ხოლო მაღალი ექსპრესიის ჯგუფში 13%ს; CD44-ის ექსპრესიის საშუალო მაჩვენებელი მარკერების ბაზისური ექსპრესიის ჯგუფში შეადგენდა 1.88%; ხოლო მაღალი ექსპრესიის ჯგუფში 14%ს; Ki67-ის ექსპრესიის საშუალო მაჩვენებელი მარკერების ბაზისური ექსპრესიის ჯგუფში შეადგენდა 2.7%; ხოლო მაღალი ექსპრესიის ჯგუფში 10.6%ს; P53-ის ექსპრესიის საშუალო მაჩვენებელი მაღალი ექსპრესიის ჯგუფში შეადგენდა 8.33%ს; ხოლო ბაზისური ექსპრესიის ჯგუფში არ აღინიშნებოდა. შარდის ბუშტის მაღალი ხარისხის არაინვაზიური კარცინომების ბაზისური ექსპრესიის ჯგუფი წარმოადგენდა საერთო შემთხვევების 75%-ს, ხოლო მარკერების მაღალი ექსპრესიის ჯგუფი 25%ს (დიაგრამა N2). P რიცხვი <0.05 განხილულ იქნა სტატისტიკურად სარწმუნოდ. ყველა სტატისტიკური დამუშავება განხორციელდა SPSS statistical software V20.0-ის საშუალებით. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 5, 2022 297 შედეგები - მარკერების მიხედვით კვლევისთვის შერჩეული იმუნოჰისტოქიმიური მარკერების განხორციელების შედეგად გამოვლინდა რომ შარდის ბუშტის დაბალი და მაღალი ხარისხის არაინვაზიურ კარცინომებში პოზიტიურობის ინდექსიდან გამომდინარე გამოიყო მარკერების ბაზისური ექსპრესიისა და მაღალი ექსპრესიის ჯგუფები ხოლო ინვაზიურ კარცინომებში შესაბამისად პროგრესიის დაბალი, საშუალო და მაღალი ჯგუფები. შარდის ბუშტის დაბალი ხარისხის არაინვაზიური კარცინომების ბაზი- სური ექსპრესიის ჯგუფი წარმოად- გენდა საერთო შემთხვევების 85%-ს, ხოლო მარკერების მაღალი ექსპრე- სიის ჯგუფი 15%ს (დიაგრამა N1). Keywords: vol; არაინვაზიურ; ბაზისური; ბუშტის; დაბალი; ექსპრესიის; ექსპრესიის ჯგუფში; მარკერების; მაღალი; რისკის; საშუალო; უროთელურ; შარდის; შეადგენდა; ხარისხის; ხოლო; ჯგუფში

• Comparative analysis of changes in proliferative-apoptotic and hormonal status of non-invasive papillary urothelial carcinomas with molecular subtypes of invasive carcinomas by Kajaia , David ; Kochiashvili , Davit ; Kepuladze , Shota ; Burkadze , George (2022) - Ki67 მარკერის პოზიტიურობა ლუმინალურ მოლეკულურ ქვეტიპთან ასოცირებულ დაბალი ხარისხის არაინვაზიურ პაპილურ უროთელურ კარცინომასა და ლუმინალურ ქვეტიპში დადებითია ყველა შემთხვევაში (100%), აქედან დაბალი ხარისხის ექსპრესია მეტია 2.7-ჯერ, ზომიერი და მაღალი ხარისხის ექსპრესია არ ვლინდება. Ki67 მარკერის პოზიტიურობა ბაზალურ მოლეკულურ ქვეტიპთან ასოცირებულ დაბალი ხარისხის არაინვაზიურ პაპილურ უროთელურ კარცინომასა და ბაზალურ ქვეტიპში დადებითია ყველა შემთხვევაში (100%), აქედან ზომიერი ხარისხის ექსპრესია მეტია 3-ჯერ, ხოლო მაღალი ხარისხის ექსპრესია არ არის დამახასიათებელი. Ki67 მარკერის პოზიტიურობა შერეულ მოლეკულურ ქვეტიპთან ასოცირებულ დაბალი ხარისხის არაინვაზიურ პაპილურ უროთელურ კარცინომასა და შერეულ ქვეტიპში დადებითია ყველა შემთხვევაში (100%), აქედან დაბალი ხარისხის ექსპრესია მეტია 1.3-ჯერ, ხოლო ზომიერი და მაღალი ხარისხის ექსპრესია არ ვლინდება. (იხ. დიაგრამა N4). 2.3-ჯერ, ხოლო მაღალი ხარისხის ექსპრესია არ ვლინდება. Ck20 მარკერის პოზიტიურობა შერეულ მოლეკულურ ქვეტიპთან ასოცირებულ დაბალი ხარისხის არაინვაზიურ პაპილურ უროთელურ კარცინომაში შერეულ ქვეტიპთან შედარებით ნაკლებია 4-ჯერ, აქედან დაბალი და მაღალი ხარისხის ექსპრესია არ ვლინდება, ზომიერი ხარისხის ექსპრესია კი გამოხატულია თანაბრად ორივე შემთხვევაში (იხ. დიაგრამა N1). Keywords: ასოცირებულ დაბალი; აქედან; დაბალი ხარისხის; ექსპრესიით; ზომიერი ხარისხის; ინვაზიური; ინვაზიური უროთელური; მაღალი; მოლეკულურ; მოლეკულურ ქვეტიპთან; პაპილური; პაპილური უროთელური; უროთელური; უროთელური კარცინომის; ქვეტიპთან; ქვეტიპთან ასოცირებულ; ქვეტიპში; ყველა; შემთხვევაში; შერეულ; ხარისხის არაინვაზიურ; ხარისხის ექსპრესია
• Features of distribution of intratumoral lymphocytes in ovarian epithelial tumours of different histological types and degree of malignancy by Devadze, Rusudan; Gvenetadze, Arsen; Burkadze, George; Kepuladze, Shota (2022) - A. IHC/200x: CD3-ის ზომიერი ხარისხის ექსპრესია საკვერცხის მაღალი ხარისხის სეროზულ კარცინომაში; B. IHC/200x: CD8-ის მაღალი ხარისხის ექსპრესია საკვერცის მაღალი ხარისხის სეროზულ კარცინომაში; C. IHC/200x: CD4-ის ზომიერი ესპრესია საკვერცხის მუცინურ კარცინომებში; D. IHC/200x: მაღალი ექსპრესია CD8-ის მაღალი ხარისხის ექსპრესია საკვერცის დაბალიხარისხის სეროზულ კარცინომაში; E. IHC/200x: მაღალი ექსპრესია CD3-ის ზომიერი ხარისხის Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 5, 2022 389 ექსპრესია საკვერცხის დაბალი ხარისხის სეროზულ კარცინომაში; F. IHC/200x: CD3-ის ზომიერი ექსპრესია საკვერცხის მუცინურ კარცინომებში; შედარება: საკვერცხის სეროზულ მოსაზღვრე სიმსივნის შემთხვევებში CD3-ის დაბალი ხარისხის (0-2%) ექსპრესია 1.57ჯერ ნაკლებია საკვერცხის მუცინურ მოსაზღვრე სიმსივნესთან შედარებით; ზომიერი ხარისხის (3-8%) ექსპრესია 2 ჯერ მეტია; CD4-ის დაბალი ხარისხის (0-2%) ექსპრესია 0.66ჯერ ნაკლებია საკვერცხის მუცინურ მოსაზღვრე სიმსივნესთან შედარებით; ზომიერი ხარისხის (3-8%) ექსპრესია 0.6 ჯერ მეტია; CD8-ის დაბალი და ზომიერი ხარისხის ექსპრესიის მონაცემი მუცინურ მოსაზღვრე სიმსივნის ანალოგიურია; ზომიერი ხარისხის (3-8%) ექსპრესია 0.6 ჯერ მეტია; საკვერცხის სეროზული მოსაზღვრე სიმსივნეებში - CD3-ის დაბალი ხარისხის ექსპრესია 0.7ჯერ მეტია საკვერცხის დაბალი ხარისხის სეროზული კარცინომასთან შედარებით ; ზომიერი ხარისხის ექსპრესია ორჯერ მეტია; CD4- ის დაბალი ხარისხის ექსპრესია სეროზულ მოსაზღვრე სიმსივნის შემთხვევებში 1.1 ჯერ ნაკლებია საკვერცხის დაბალი ხარისხის სეროზულ კარცინომებთან შედარებით; ზომიერი ექსპრესია 1.1 ჯერ მეტია; CD8- ის დაბალი ხარისხის ექსპრესია სეროზულ მოსაზღვრე სიმსივნის შემთხვევებში 3.0 ჯერ მეტია საკვერცხის დაბალი ხარისხის სეროზულ კარცინომებთან შედარებით; ზომიერი ექსპრესია 2.6 ჯერ ნაკლებია; საკვერცხის დაბალი ხარისხის სეროზული კარცინომის შემთხვევებში CD3-ის დაბალი ხარისხის ექსპრესია აღინიშნება 33.3% ში მაშინ როცა მაღალი ხარისხის სეროზულ Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 5, 2022 390 კარცინომებში დაბალი ხარისხის ექსპრესია არ აღინიშნა. ზომიერი ექსპრესია 1.7ჯერ მეტია მაღალი ხარისხის სეროზულ კარცინომებში; მაღალი ხარისხის ექსპრესია აღინიშნა 1.3 ჯერ უფრო მეტ შემთხვევაში მაღალი ხარისხის სეროზულ კარცინომებში დაბალი ხარისხის კარცინომებისგან განსხვავებით. CD4-ის დაბალი ხარისხის ექსპრესია საკვერცხის დაბალი ხარისხის სეროზულ კარცინომებში 0.6ჯერ ნაკლებია მაღალი ხარისხის სეროზულ კარცინომებთან შედარებით. ზომიერი ხარისხის ექსპრესია 1.6ჯერ მეტია დაბალი ხარისხის სეროზულ კარცინომებში; CD8-ის ზომიერი ხარისხის ექსპრესია 1.1ჯერ მეტია სეროზულ დაბალი ხარისხის კარცინომებში მაღალი ხარისხის კარცინომასთან შედარებით; მაღალი ხარისხის ექსპრესია 0.3 ჯერ ნაკლებია დაბალი ხარისხის სეროზულ კარცინომებში მაღალი ხარისხის სეროზული კარცინომისაგან განსხვავებით. საკვერცხის მუცინური სიმსივნის შემთხვევებში CD3-ის დაბალი ხარისხის ექსპრესია 2.2 ჯერ მეტად აღინიშნა საკვერცხის მუცინური კარცინომასთან შედარებით; ზომიერი ექსპრესია მუცინურ მოსაზღრე სიმსივნეში 0.3 ჯერ ნაკლებია მუცინურ კარცინომასთან შედარებით. CD4-ის დაბალი ხარისხის ექსპრესია 1.2ჯერ მეტია მუცინურ კარცინომის შემთხვევებში; ზომიერი ხარისხის ექსპრესია 1.5 ჯერ მეტია მუცინურ სიმსივნეში მუცინურ კარცინომასთან შედარებით; CD8-ის ექსპრესიის დაბალი ხარისხი მუცინურ მოსაზღვრე სიმსივნეების 4ჯერ მეტია მუცინურ კარცინომასთან შედარებით. მუცინურ კარცინომებში აღინიშნება ზომიერი ხარისხის ექსპრესია 1.6ჯერ უფრო ხშირად მუცინურ მოსაზღვრე სიმსივნესთან შედარებით. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 5, 2022 391 დასკვნა კვლევის შედეგები გვიჩვენებს, რომ T ლიმფოციტებისა Keywords: cancer; vol; აღინიშნებოდა; დაბალი; დაბალი ხარისხის; ექსპრესია; ზომიერი; მაღალი; მაღალი ექსპრესია; მიხედვით; მუცინურ; საკვერცხის; სეროზულ; სიმსივნის; შემთხვევათა; ხარისხის; ხარისხის ექსპრესია

• ON THE EVALUATION OF AIR FLOWS CAUSED BY A PISTON EFFECT IN SUBWAY TUNNELS by Lanchava, Omar; Nozadze, Giorgi ; Khokerashvili, Zaza; Arudashvili, Nino (2021) - მატარებლისა და გვირაბის პერიმეტრებს შორის არსებულ სივრცეში ადგილი აქვს ჰაერის ნაკადის გადადინებას W სიჩქარით. აღნიშნული სიჩქარე დამოკიდებულია მატარებლის თავსა და ბოლოში წნევათა სხვაობაზე, აგრეთვე მატარებლის მოძრაობით გამოწვეულ ეჟექციაზე. ამ უკანასკნელზე კი გავლენა აქვს მატარებლის ბორბლებისა და ღერძების ბრუნვით და გადატანით მოძრაობას, ვაგონებს შორის სივრცეში არსებული ჰაერის ბალიშის მოძრაობას მატარებელთან ერთად, მის შინაგან ტურბულენტურ და აეროდინამიკურ გავლენას ღრეჩოში ჰაერის ნაკადის ცირკულაციაზე. 3 ნახ. 1. ფორმულით (11) შესაძლებელია დგუშის ეფექტით აღძრული ჰაერის ხარჯის განსაზღვრა. ამგვარად, წარმოდგენილი მასალით, შესაძლებელია ვენტილაციისათვის საინტერესო ყველა ტექნოლოგიური მაჩვენებლის განსაზღვრა და ანალიზი რიცხვითი მოდელირების მონაცემების მიხედვით. რიცხვითი მოდელირება და შედეგები რიცხვითი მოდელირება შესრულდა სათანადო საწყისი და სასაზღვრო პირობების მიხედვით. კერძოდ, როგორც აღინიშნა, მარცხენა პორტალზე გათვალისწინებული იყო 8 მიმწყდომი ნაკადის სათანადო სიჩქარე, რომელიც ყოველ კონკრეტულ მომენტში შეესაბამებოდა მატარებლის სიჩქარეს 25-50 კმ/სთ დიაპაზონიდან. მატარებლის პირველი ვაგონი კი სხვადასხვა მოდელებში განთავსებული იყო პორტალიდან 200, 300 და 400 მ-ის დაშორებით. ექსპერიმენტის დაწვრილებითი სქემა სიჩქარის დეტექტორებისა და მატარებლის ჩვენებით მოცემულია ნახაზზე 3. Keywords: გვირაბის; დგუშის; ეფექტით; მატარებლის; მეტროს; მიმწყდომი; მიხედვით; ნაკადის; ნახ.; რიცხვითი; სიჩქარე; სიჩქარის; ღრეჩოში; შევსების; შორის; ცირკულაციური; ჰაერის

• PHYSICAL MODELING OF THE FIRE ON THE MODELS OF HORIZONTAL AND INCLINED ROAD TUNNELS by Lanchava, Omar; Makharadze, Leon; Tsanava, David; Jangidze, Marad; Sebiskveradze, Samson (2021) - [95.7] 6.2 640.8 ხანძრის სიმძლავრე და ჰაერის სიჩქარე მოდელზე და ნატურაში შესაბამისად გაანგარიშებულია ფორმულებით 𝑄𝑚 𝑄𝑛 = ( 𝑙𝑚 𝑙𝑛 ) 2.5 , (1) 𝑈𝑚 𝑈𝑛 = ( 𝑙𝑚 𝑙𝑛 ) 0.5 , (2) ფორმულებში m ინდექსი შეესაბამება მოდელს; n - ნატურას; Q - სითბოს გამოყოფის მაჩვენებელი, მგვტ, კვტ; l - სიგრძე, მ; 𝑈- ჰაერის სიჩქარე, მ/წმ; 𝑙𝑚=12 მ; 𝑙𝑛= 480 მ მასშტაბისათვის 1:40; 𝑙𝑚=12 მ და 𝑙𝑛= 720 მ მასშტაბისათვის 1:60. მოდელირების მასშტაბებიდან გამომდინარე (1:40; 1:60) ნაანგარიშები ხანძრის სიმძლავრე ნატურაში და მოდელზე, აგრეთვე გამოყოფილი სითბოს რაოდენობა და ბუნებრივი აირის ხარჯი მოცემულია ცხრილში 1. Keywords: მ/წმ; მოდელზე; ნატურაში; ჰაერის
• The nature of the piston effect in metro tunnels according to numerical analysis: The work was carried out with the grant funding of Shota Rustaveli National Science Foundation. Grant number: 216968 by Lanchava, Omar; Nozadze, Giorgi (2021) - ნაშრომში რიცხვითი ანალიზით შეფასებულია მეტროს გვირაბებში დგუშის ეფექტით აღძრული ნაკადები მატარებლის სიჩქარის, გვირაბისა და მატარებლის გეომეტრიის, აღძრული ნაკადების სახეობებისა და სხვა ცვალებადი მახასიათებლების მიხედვით. ნაჩვენებია, რომ მეტროს გვირაბებში მატარებლების მოძრაობით განპირობებული დგუშის ეფექტისათვის დამახასიათებელია ორი ფაზის არსებობა. პირველ ფაზაში დგუშის ეფექტი ხასიათდება არასტაციონარულობით, ხოლო მეორე ფაზაში პროცესი სტაბილიზდება. ცირკულაციური ნაკადების სიჩქარეთა კორექტულად დადგენისათვის აუცილებელია აღნიშნული ფაზების გავლენის მხედველობაში მიღება. დგუშის ეფექტით აღძრული ცირკულაციური ნაკადის სიჩქარე, არსებით ცვალებადობას განიცდის პროცესის არასტაციონარულობის ხარისხის გათვალისწინებით მეტროს გვირაბების საშუალო სტატისტიკური სიგრძის (1200 მ) და მატარებლის ნომინალური სიჩქარის 30 -50 კმ/სთ შემთხვევაში. საკვანძო სიტყვები: მიმწყდომი ნაკადი; ცირკულაციური ნაკადი; ღრეჩოში გადადინებული ნაკადი; მატარებლის სიჩქარე. მეტროს გვირაბებში ჰაერის განაწილების, უსაფრთხოებისა და მგზავრთა კომფორტის თვალსაზრისით ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორია მატარებლების მოძრაობის დგუშის ეფექტი, რომელიც მრავალმხრივ შესწავლას საჭიროებს. აღსანიშნავია, რომ დგუშის ეფექტით შესაძლებელია ჰაერის უკონტროლო ნაკადების მოხვედრა მიწისქვეშა სივრცეში და ეს განსაკუთრებით შეეხება მცირე სიღრმეზე განლაგებულ სადგურებსა და გადასარბენებს. აღნიშნულიდან გამომდინარე, დგუშის ეფექტის შესწავლა აქტუალური, თანამედროვე პრობლემაა, რომელიც მეცნიერთა და ინჟინერთა დიდ ყურადღებას იქცევს უკანასკნელ პერიოდში. 2 აღნიშნული საკითხის შესწავლისადმი მიძღვნილი თეორიულ და ექსპერიმენტულ ნაშრომებში [1-4], გამოყენებულია მიდგომა, როცა დენადი გარემო გადაადგილდება უძრავი მატარებლის მიმართ. ანალოგიური მიდგომაა განხორციელებული ბოლო პერიოდის ნაშრომებშიც, ხოლო კვლევებისათვის გამოიყენება რიცხვითი ანალიზის სხვადასხვა (CFD, FDS) მეთოდები 𝐾 კოეფიციენტის მხედველობაში მიღებით და მის გარეშე. 8 წარმოდგენილი კვლევების ძირითადი შედეგია დგუშის ეფექტით აღძრული ჰაერის ნაკადების დახასიათება პროცესის არასტაციონარულობის ხარისხის გათვალისწინებით, რაც გამოწვეულია პროცესების განვითარების არასტაციონარული და სტაციონარული ფაზების არსებობით. ნაჩვენებია, რომ დგუშის ეფექტით აღძრული ნაკადების გაანგარიშების დროს მეტროს გვირაბების საშუალო სტატისტიკური სიგრძისათვის (1200 მ) და მეტროს შემადგენლობის 30 – 50 კმ/სთ ნომინალური სიჩქარის დროს ადგილი აქვს დგუშის ეფექტით აღძრული სავენტილაციო ნაკადის არასტაციონარული ფაზის მნიშვნელოვან გავლენას გადაადგილებული ჰაერის მოცულობების (ხარჯების) დადგენისათვის. პროცესის არასტაციონარულობის გაუთვალისწინებლობის შემთხვევაში, ჰაერის ხარჯის განსაზღვრაში, მოსალოდნელია 25-45%-მდე ცდომილების დაშვება. ლიტერატურა 1. Keywords: https://www.sciencedirect.com/science/journal/08867798; subway; ventilation; volume; არასტაციონარული; აღძრული; დგუშის; ეფექტით; მატარებლის; მეტროს; სიჩქარე; სიჩქარის; ჰაერის
• FORMATION AND CONTROL OF TEMPERATURE CONDITIONS OF THE ENGURI UNDERGROUND HYDRO POWER UNIT: Print version was published: Mining Journal 2. 1998 by Oniani, Shurman; Lanchava, Omar (2021) - სინამდვილეში საკონდიციონერო დანადგარში მიწოდებული ჰაერის სეზონური ტემპერატურა დიდად განსხვავდება დაპროექტებისათვის მიღებული საწყისი სიდიდეებისაგან. საქმე ის არის, რომ შტოლნში გამავალი ჰაერის ნაკადსა და სამთო მასივს შორის აღძრულისითბოსა და მასის ინტენსიური მიმოცვლის გამო შტოლნის ირგვლივ წარმოიქმნება განსაზღვრული სისქის ე.ი. სითბოს მათანაბრებელი გარსი, რომლის შიგნით ქანების ტემპერატურა სეზონურად იცვლება. გარსით შემოფარგლული სამთო მასივი ზამთარში ცივდება, ზაფხულში კი თბება. ზამთრის პერიოდში ჰაერის მიერ გაცემული და ქანების მიერ დაგროვილი სიცივე ზაფხულში უბრუნდება სავენტილაციო ნაკადს, ხოლო თბილ პერიოდში სამთო მასივის მიერ აკუმულირებული სითბო სავენტილაციო ჭავლს გადაეცემა ზამთარში. ამგვარად, შტოლნში ხდება ჰაერის ტემპერატურის სეზონური რხევის მნიშვნელოვანი ჩაქრობა, ამის გამო კონდიციონერში შემავალი ჰაერის ტემპერატურა, როგორც სათანადო გაანგარიშებებმა და დაკვირვებებმა ცხადყო, ზაფხულში არის +21°C, ხოლო ზამთარში - +10°C [3]. ძალოვანი კვანძის კამერაში დასაშვები კლიმატური პირობების შესაქმნელად აუცილებელია მასში შემავალი ჰაერის ტემპერატურის მუდმივად 160 ° Keywords: გამაცივებელი; კონდიცირების; მიერ; რომლის; წყლის; ჰაერის

• Development of a software training tool for teaching magnetic disk operation planning by Gachechiladze, Lia; Samkharadze, Roman; Giorgadze, Giorgi (2025) - როგორც ცნობილია, სერვერული სისტემების ეფექტური მუშაობა მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული მაგნიტური დისკების მუშაობის სწორ დაგეგმვაზე. ასეთ სისტემებში ერთდროულად სრულდება მრავალი პროცესი, რომლებიც ოპერაციულ სისტემას უგზავნიან მოთხოვნებს დისკებთან მიმართვაზე. ეს მოთხოვნები იგზავნება გაცილებით სწრაფად, ვიდრე ხდება მათი მომსახურება. შედეგად, ფორმირდება მოთხოვნების რიგი. არსებობს ამ რიგების მომსახურების, ანუ მაგნიტური დისკების მუშაობის დაგეგმვის ხუთი პრინციპი: FCFS („პირველი მოსულის მომსახურება ხდება პირველ რიგში“). 1. მაგნიტურ დისკებთან მუშაობის დაგეგმვის საწვრთნელის პირველი ფანჯარა #2 _   მოთხოვნების რაოდენობა 8 დროის კვანტი 1 დაგეგმვის პრინციპი SCAN მოთხოვნები 0,281 0,73 0,612 3,220 0,11 0,481 2,27 @ მმრ * 410 * შემდეგი დასრულება გენერირება ავტომატური Keywords: scan; გარე; გენერირება; დაგეგმვის; დისკებთან; დროის; მაგნიტური; მათი; მოთხოვნების; მომსახურება; მუშაობის; პრინციპი; შემდეგი

• Diagnostic challenges for the distinction of high-grade prostatic adenocarcinoma and high-grade urothelial carcinoma of simultaneous occurrences - A literature review by Bhushan Jayade, Shreyas ; Jikurashvili, Manana (2022) - Prostate-specific membrane antigens include prostate marker protein (P501s) (prostein), prostate- specific membrane antigen (PSMA), and NKX3.1 Urothelial markers include high molecular weight cytokeratin (HMWCK), p63, thrombomodulin, Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 5, 2022 80 S100P (placental S100), and GATA3. Keywords: adenocarcinoma; bladder; cancer; carcinoma; gata3; grade; high; markers; p63; pathol; prostate; tumors
• Phenotypic characteristics of recurrence and metastasis of endometrial epithelial tumors by Diakonidze, Alexander; Beriashvili, Rima; Burkadze, George (2023) - [5] R. A. Brooks et al., “Current recommendations and recent progress in endometrial cancer.,” CA Cancer J Clin, vol. [14] H. Masuda et al., “Endometrial side population cells: potential adult stem/progenitor cells in endometrium.,” Biol Reprod, vol. 93, no. 4, p. 84, Oct. 2015, doi: 10.1095/biolreprod.115.131490. Keywords: cancer; doi; vol
• Phenotypic characteristics of peritoneal tumor implants in ovarian epithelial tumors by Sarauli, Nikoloz; Gvamichava, Rema; kantaria, Nino; Kepuladze, Shota; Burkadze, George (2024) - 6 N 2, 2024 120 Phenotypic characteristics of peritoneal tumor implants in ovarian epithelial tumors Nikoloz Sarauli1, Rema Gvamichava2, Nino Kantaria3, Shota Kepuladze4, Giorgi Burkadze5 1MD, Phd Student at Tbilisi State medical University; Email: nsarauli.mmc@gmail.com; 2Professor at Tbilisi State Medical University, Oncology Department; Emai: doctorrema@yahoo.com; 3Resident in Clinical Pathology at Tbilisi State medical University; 4Phd Student at Tbilisi State medical University; AP/CP pathologist; MD E-mail: shota.kepuladze@gmail.com https://orcid.org/0000-0002-5919-5581; 5Professor at Tbilisi State Medical University, Head of the Department of Molecular pathology; E-mail: burkadze@yahoo.com Key words: peritoneum; implants; microenvironment; prognostic markers; ovarian epithelial tumors; Keywords: cancer; doi; georgian; implants; vol
• Problematic issues of phenotypic characteristics and progression characteristics of gastric cancer and precancerous processes by Dangadze, Beka; Didava, George; Batselashvili, Anano; Burkadze, George (2024) - [5] P. Correa, ‘Gastric cancer: overview.’, Gastroenterol Clin North Am, vol. [8] E. C. Smyth et al., ‘Gastric cancer: ESMO Clinical Practice Guidelines for diagnosis, treatment and follow-up.’, Ann Oncol, vol. 27, no. suppl 5, pp. Keywords: cancer; doi; ki-67; vol
• THE SCIENTIFIC DISCUSSION OF SOME ISSUES OF FEATURES AND CHALLENGES OF USING OF CAR-T CELLS IN IMMUNOTHERAPY by Sulashvili, Nodar; Davitashvili, Magda; Gorgaslidze, Nana; Gabunia, Luiza; Beglaryan, Margarita; Alavidze, Nato; Seniuk, Igor; Kravchenko, Vira; Abuladze, Nino; Gabunia, Ketevani; Giorgobiani, Marina; Sulashvili, Marika (2024) - Toll-like receptor 2 costimulation potentiates the antitumor efficacy of CAR T cells. Toll-like receptor 2 costimulation potentiates the antitumor efficacy of CAR T cells. Keywords: activation; antigen; cancer; car; car t; cell therapy; cells; challenges; immunotherapy; medicine; patients; receptor; t cell; t therapy; target; treatment; tumor
• THE MANIFESTATION OF SCIENTIFIC ASPECTS OF CLASSIFICATION, CLINICAL USE, FEATURES, MECHANISM OF ACTION, PHARMACOLOGY, EFFECTS AND TOXICITIES OF NEW ANTICANCER DRUGS IN GENERAL by Sulashvili, Nodar; Yaduvanshi, Udgam; Yaduvanshi, Nirjhar; Yadav, Mohini; Abzianidze, Elene; Chichoyan, Naira; Gabunia, Luiza; Gorgaslidze, Nana; Alavidze, Nato; Abuladze, Nino; Gabunia, Ketevani; Kvizhinadze, Natia; Seniuk, Igor; Sulashvili, Marika; Okropiridze, Tamar; Grigolia, Lela; Robakidze, Kakhaber; Giorgobiani, Marina; Zarnadze, Irine; Zarnadze, Shalva (Davit) (2025) - Alleviating cancer drug toxicity by inhibiting a bacterial enzyme. These modalities, while sometimes effective, operate on a fundamental principle of targeting rapidly dividing cells, a characteristic of cancer cells but also of healthy tissues such as those in the bone marrow, gastrointestinal tract, and hair follicles. Keywords: agents; anticancer; cancer; cancer cells; car; cell; challenges; checkpoint; development; drug; effects; efficacy; engl; georgian; immune; immunotherapy; inhibitors; management; mechanisms; medical; medicine; oncology; pathways; patients; professor; resistance; response; strategies; system; target; targeting; tbilisi; therapies; therapy; toxicities; toxicity; treatment; tumor; university
• CANCER CARE IN TIMES OF CRISIS: THE EXPERIENCE OF THE INSTITUTE OF CANCER AND CRISIS (ICC) by Tsagkaris, Christos; Arakelyan, Jemma (2025) - Keywords: cancer care, crisis response, emergency preparedness, health equity, resilience Since its establishment, the ICC has led several initiatives, including the Global Summit on War and Cancer (2023), which convened international experts to share strategies for safeguarding cancer care in conflict-affected regions and resulted in publishing the a manifesto on improving cancer care in conflict-impacted populations. Keywords: cancer
• BIOINFORMATICS APPROACHES FOR MULTI-OMICS ANALYSIS OF THE TUMOR MICROENVIRONMENT: INTEGRATING PROTEOMICS, EXOSOMES AND IMMUNE SIGNALING by Sulashvili, Nodar; Imerlishvili, Irina; Kocharyan, Seyran; Gabunia, Luiza; Gorgaslidze, Nana; Buleishvili, Maka; Singh, Rajkaran; Zarnadze, Irine; Zarnadze, Shalva (Davit); Aphkhazava, David (2025) - By representing cell states as nodes within a graph, and transitions or similarities as edges, these models provide an intuitive representation of how malignant populations reorganize in response to environmental changes or therapeutic challenges. Generalizing RNA velocity to transient cell states through dynamical modeling. Keywords: analyses; cancer; cell; chromatin; communication; data; et al; georgian; immune; inference; integration; like; lineage; metabolic; nature; pathways; phenotypes; plasticity; populations; programs; regulators; resistance; signaling; states; stem; stress; therapy; transcriptional; transitions; tumor

• Analysis of Fire Development in a Road Tunnel Equipped with Transformable Elements by Using Numerical Modeling Method by Khokerashvili, Zaza; Machavariani, Nana; Arudashvili, Nino; Tsanava, David (2022) - [Grant number AR- 19-1936, Project title “Development and testing of transformable system to save life in road tunnel in case of fire”]. Analysis of Fire Development in a Road Tunnel Equipped with Transformable Elements by Using Numerical Modeling Method Associate Prof. Zaza Khokerashvili*, Prof. Nana Machavariani*, Associate Prof. Nino Arudashvili* Doctoral Student David Tsanava** * Labor Safety and Emergency Management Department, Georgian Technical University, Tbilisi, Kostava Street, 77, Georgia As it is known, in case of strong fires initiated and developed in road tunnels with properly functioning longitudinal ventilation systems, at some moment, the air flows induced by mechanical ventilation can no longer affect the traction forces and flows formed as a result of combustion. Keywords: fire; tunnel; ventilation; გვირაბის; მოქნილი; ხანძრის

• TRANSFORMABLE SYSTEMS FOR INCREASING EVACUATION PERIOD AND MINIMIZATION OF DAMAGING FACTORS OF FIRES IN ROAD TUNNELS: The above project was fulfilled by financial support of the Georgian National Science Foundation (Grant AR-19-1936)) by Lanchava, Omar; Nozadze, George; Jangidze, Marad; Sebiskveradze, Samson (2021) - ტრანსფორმირებადი სისტემები საევაკუაციო დროის გაზრდისა და ხანძრის დამაზიანებელი ფაქტორების მინიმიზაცისათვის საავტომობილო გვირაბში ო. ლანჩავა1,2, გ. ნოზაძე1,2, მ. ჯანგიძე1, ს. სებისკვერაძე3 1გ. წულუკიძის სამთო ინსტიტუტი, თბილისი, საქართველო 2 საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, თბილისი, საქართველო 3 შპს „ლოჭინი“, თბილისი, საქართველო ხანძრები საავტომობილო გვირაბებში დღემდე რჩება მაღალი რისკფაქტორის მქონე გამოწვევად და ინტენსიური საინჟინრო კვლევის საგანს წარმოადგენს. საქართველოში არსებული და მშენებარე საავტომობილო გვირაბებში, რომელთა საერთო რიცხვი უახლოეს პერიოდში გადააჭარბებს ორმოცდაათს, ერთად-ერთ რისკ-ფაქტორს ხანძარი მიეკუთვნება. დაპროექტების თანამედროვე მეთოდების გამოყენების მიუხედავად, რომლებიც დიდ ყურადღებას აქცევენ სახანძრო საშიშროებას, პრობლემა მაინც გადაუწყვეტელია გვირაბების მოქმედი ქსელისათვის, რომლის გადაჭრაზევ მიმართულია დიდი ყურადღება და ფინანსური რესურსები რათა მაქსიმლურად გავზარდოთ ექსტრემალურ მდგომარეობაში მყოფი ადამიანების უსაფრთხო ევაკუაციის დრო. წარმოდგენილი კვლევა დაფუძნებულია რიცხვითი მოდელირების შედეგებზე, სადაც გვირაბის სავენტილაციო რეჟიმები მოდელირებულია პორტალებს შორის დინამიკური წნევის მეშვეობით. კვლევის ფარგლებში განხილულია 30 მგვტ სიმძლავრის ხანძრების დამაზიანებელი ფაქტორების გავრცელების დინამიკა. წარმოდგენილია შედარებითი ანალიზი გრძივი განიავების მქონე საავტომობილო გვირაბისათვის, როდესაც გვირაბში სავენტილაციო პროცესები სხვადასხვა სიმძლავრის ხანძრების დროს მიმდინარეობს მოქნილი ტიხრების გამოყენებით და მათი გარეშე. ანალიზმა აჩვენა, რომ ტრანსფორმირებადი სისტემა გამოსაყენებელია ყველა სახის სატრანსპორტო გვირაბში და არის კონკურენტუნა-რიანი, რადგან არ ამცირებს ძვირადღირებულ მიწისქვეშა სივრცეს, რომელიც განკუთვნილია ტრანსპორტის მოძრაობისათვის. გარდა ამისა ტრანსფორმირებადი მოწყობილობის მონტაჟისათვის განკუთვნილი დრო და ფული იქნება მინიმალური, Keywords: მქონე; საავტომობილო; სავენტილაციო; ტრანსფორმირებადი; ხანძრების
• ABOUT COLLAPSE OF VENTILATION SYSTEMS OF TUNNELS AT CONFLAGRATION: ПО ПОВОДУ КОЛЛАПСА СИСТЕМЫ ВЕНТИЛЛЯЦИИ ТОННЕЛЯ ПРИ СИЛЬНОМ ПОЖАРЕ by O. A. Lanchava; Zurab Lebanidze (2021) - Если удастся обосновать, что пожар создает значительно более высокую противоположную депрессию, по срав0 и нению с — создаваемыми вентиляторами, тогда станет ясно, что в таком случае воздух от работы вентиляторов не будет приходить в движение и система перестанет быть продольно-поперечной. Отсюда ясно, что в окнах 1 и 2 направление движение воздуха будет не таким, как это указано на Рис. Keywords: ventilation; будет; вентиляторов; воздуха; давление; как; пожара; при; системы; тоннеля; что; სავენტილაციო; ხანძრის
• Determination of oxidation specific heat in mines: Print version was published: GTU Collection of Scientific Works N 6(439) 2001 by Lebanidze, Zurab; Ksovreli, Iuza; Lanchava, Omar (2021) - აღნიშნულის შედეგად შესაძლებელი გახდა შახტის სავენტილაციო ქსელის ნებისმიერ გვირაბში ჟანგბადის კონცენტრაციის მაღალი სიზუსტით განსაზღვრა. სავენტილაციო ნაკადში ჟანგბადის კონცენტრაციის ცვალებადობა განისაზღვრება ლაბორატორიულ პირობებში შახტებში აღებული ჰაერის სინჯების სტუ-ს შრომები, N 6(439) 2001 2 მიხედვით, მოდერნიზებული საანალიზო ხელსაწყოს მეშვეობით. სინჯების აღება ხდებოდა წლისა და დღეღამის სხვადასხვა დროს, სავენტილაციო ქსელის სხვადასხვა დანიშნულების გვირაბებში ჰაერმიმწოდებელი ჭაურებისა და შტოლნების გამოკლებით, რამდენადაც მათში ნახშირისა და მისი მტვრის ჟანგვა და შესაბამისად, ჟანგბადის კონცენტრაციის შემცირება არ ხდება. ამრიგად, სინჯების აღების პროგრამა ისეთნაირად უნდა შედგეს, რომ მიღებული შედეგებით შესაძლებელი იყოს ჟანგბადის კონცენტრაციის ცვალებადობის დადგენა დროსა და სივრცეში და ამ ცვალებადობის დაკავშირება ნახშირის მოპოვება-გამოტანის ტექნოლოგიური ციკლის სხვადასხვა შემთხვევებთან. ლაბორატორიულად დადგენილი ჟანგბადის კონცენტრაციის შემცირების შახტურ პირობებთან მისადაგება მოხდა ეგზოთერმული ეფექტის მიხედვით, მის დასადგენად გამოვიყენეთ მეთოდი Keywords: კონცენტრაციის; ნახშირის; ჟანგბადის; ჟანგვითი; ჟანგვის; სავენტილაციო; სითბოს

• Propagation of carbon monoxide in road tunnels in case of fire by considering the critical velocity, backlayering and gradient factor by Khokerashvili, Zaza; Tsanava, Davit; Machavariani, Nana (2022) - საავტომობილო გვირაბის უსაფრთხოდ ექსპლუატაციის ერთ-ერთ ძირითად რისკ- ფაქტორს, სხვადასხვა მიზეზებით ინიცირებული და განვითარებული ხანძარი წარმოადგენს, რომლის მხუთავი აირები ყველაზე დიდ საშიშროებას წარმოადგენს საგანგებო ვითარებაში აღმოჩენილი ადამიანების სიცოცხლისათვის, ხოლო ჭარბმა სითბომ შესაძლებელია გამანადგურებელი ზიანი მიაყენოს ინფრასტრუქტურას. ამგვარად, საავტომობილო გვირაბის ექსპლუატაცისას, უსაფრთხოების უზრუნველყოფის თვალსაზრისით, ხანძარი წარმოადგენს ერთ-ერთ ძირითად საფრთხეს, რომლის რისკის დონე განისაზღვრება, გვირაბში ხანძრის შესაძლო ინიცირების ალბათობისა და ამ ხანძრით მიყენებული შესაძლო ზიანის სიმძიმის ხარისხის მიხედვით. საავტომობილო გვირაბში ხანძრის შესაძლო ინიცირების ალბათობა და ამ ხანძრით შესაძლო ზიანის სიმძიმის ხარისხი ძირითადად დამოკიდებულია იმ პრევენციული ღონისძიებების შემუშავებაში, დაგეგმვასა და დანერგვაში, რომლებიც პირველ რიგში თავიდან აგვაცილებდა ხანძრის ინიცირებასა და განვითარებას, ხოლო ასეთის განვითარების შემთხვევაში კი, მინიმუმამდე დაიყვანდა შესაძლო შედეგების სიმძიმის ხარისხს Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 5, 2022 334 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 4 Issue 5, 2022 https://doi.org/10.52340/gs.2022.04.05.36 საავტომობილო გვირაბებში ხანძრის მხუთავი აირების გავრცელება კრიტიკული სიჩქარის, უკუდინების მანძილისა და გრადიენტ ფაქტორის გათვალისწინებით ზაზა ხოკერაშვილი1, ნანა მაჭავარიანი1, დავით ცანავა1 1საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი საქართველოს ეკონომიკის განვითარების სტრატეგიულ გეგმაში, ერთ-ერთ ძირითად მიმართულებად სატრანზიტო პოტენციალის ოპტიმალურად გამოყენებას განიხილება, სადაც ძირითადი აქცენტები სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის მოდერნიზაციაზე და განვითარე- ბაზე არის დასმული. ამასთან დაკავშირებით ქვეყნის მასშტაბით დაგეგმილია და წარმატებით მიმდინარეობს ჩქაროსნული ავტომაგის-ტრალების ძირითადი და დამხმარე ნაგებობების პროექტების რეალიზება, რომლის ერთ-ერთ შემადგენელ კომპონენტს ქვეყნის მასშტაბით 50- ზე მეტი საავტომობილო გვირაბების მშენებლობა წარმოადგენს. ასეთი რთული პროექტების წარმატებით რეალიზების კრიტერიუმად მისი მდგრადობა და უსაფრთხო ექსპრუატაცია განიხილება. აქედან გამომდინარე, მნიშვნელოვანია მაქსიმალურად ობიექტურად შეფასდეს ყველა ის რისკ-ფაქტორი, რომლებიც განაპირობებენ საავტომობილო გვირაბების უსაფრთხოდ ფუნქციონირებას [1]. Keywords: fire; operation; road; tunnel; ერთ-ერთ; საავტომობილო; ხანძრის
• Propagation of carbon monoxide in road tunnels in case of fire by considering the critical velocity, backlayering and gradient factor : Print version was published: Book of Abstract, The International Scientific and Technical Conference: "Problems of Engineering Sciences " Yerevan University of International Relations named after A. Shirakatsi Yerevan - Republic of Armenia, May 20-22, 2022 by Khokerashvili, Zaza; Tsanava, Davit (2022) - საავტომობილო გვირაბის უსაფრთხოდ ექსპლუატაციის ერთ-ერთ ძირითად რისკ- ფაქტორს, სხვადასხვა მიზეზებით ინიცირებული და განვითარებული ხანძარი წარმოადგენს, რომლის მხუთავი აირები ყველაზე დიდ საშიშროებას წარმოადგენს საგანგებო ვითარებაში აღმოჩენილი ადამიანების სიცოცხლისათვის, ხოლო ჭარბმა სითბომ შესაძლებელია გამანადგურებელი ზიანი მიაყენოს ინფრასტრუქტურას. ამგვარად, საავტომობილო გვირაბის ექსპლუატაცისას, უსაფრთხოების უზრუნველყოფის თვალსაზრისით, ხანძარი წარმოადგენს ერთ-ერთ ძირითად საფრთხეს, რომლის რისკის დონე განისაზღვრება, გვირაბში ხანძრის შესაძლო ინიცირების ალბათობისა და ამ ხანძრით მიყენებული შესაძლო ზიანის სიმძიმის ხარისხის მიხედვით. საავტომობილო გვირაბში ხანძრის შესაძლო ინიცირების ალბათობა და ამ საავტომობილო გვირაბებში ხანძრის მხუთავი აირების გავრცელება კრიტიკული სიჩქარის, უკუდინების მანძილისა და გრადიენტ ფაქტორის გათვალისწინებით ზაზა ხოკერაშვილი*, დავით ცანავა* *საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი საქართველოს ეკონომიკის განვითარების სტრატეგიულ გეგმაში, ერთ-ერთ ძირითად მიმართულებად სატრანზიტო პოტენციალის ოპტიმალურად გამოყენებას განიხილება, სადაც ძირითადი აქცენტები სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის მოდერნიზაციაზე და განვითარე- ბაზე არის დასმული. ამასთან დაკავშირებით ქვეყნის მასშტაბით დაგეგმილია და წარმატებით მიმდინარეობს ჩქაროსნული ავტომაგისტრალების ძირითადი და დამხმარე ნაგებობების პროექტების რეალიზება, რომლის ერთ-ერთ შემადგენელ კომპონენტს ქვეყნის მასშტაბით 50-ზე მეტი საავტომობილო გვირაბების მშენებლობა წარმოადგენს. ასეთი რთული პროექტების წარმატებით რეალიზების კრიტერიუმად მისი მდგრადობა და უსაფრთხო ექსპრუატაცია განიხილება. აქედან გამომდინარე, მნიშვნელოვანია მაქსიმალურად ობიექტურად შეფასდეს ყველა ის რისკ-ფაქტორი, რომლებიც განაპირობებენ საავტომობილო გვირაბების უსაფრთხოდ ფუნქციონირებას [1]. Keywords: fire; georgian; operation; road; tunnel; საავტომობილო; ხანძრის

• Morphology of Some Cranial Nerves of the Georgian Shepherd by Tskvitinidze, Galia; Tvaliashvili, Vladimer; Chulukhadze, Ana (2025) - კვანძს, საძილე არტერიის და ცდომილი ნერვის ხახის ტოტების ქვეშ, მიემართება კრანიო-ვენტრალურად, წვება ხახის შუა კონსტრიქტორებს - ბრტყელ-ხახის და რქა-ხახის კუნთებს შორის, ანერვირებს მათ, ორი სამი წყვილი ტოტით, რომლებიც კუნთებში შესლისას წარმოქმნიან კუნთშიდა წვრილმარყუჟოვან წნულს. ხახის შუა კონსტრიქტორების კუნთშუა სივრცის დატოვების შემდეგ, ენის ტოტი მიემართება სასა-ენის რკალისკენ, აკეთებს S-ს მაგვარ ნადრეკს და იყოფა თავის ორ ძირითად - დორსალურ (სასის) და ვენტრალურ (ენის) ტოტებად. დორსალური ტოტი - ყველა ჩვენ მიერ შესწავლილ პრეპარატზე იყოფა ორ, იშვიათად სამ, ტოტად. აქედან ერთი ტოტი მიემართება სასა-ენის ნაოჭში და სასის ფარდაში, ერთი-ორი ტოტი სასის რკალში და სასის ნუშისებრ ჯირკვალში. ვენტრალური ტოტი - უფრო მსხვილია ვიდრე წინამორბედი ტოტი, წვება ენის ძირზე და იძლევა ერთ-ორ ტოტს, შემდეგ ძირითადი ნერვული ტოტი მიემართება ვენტრალურად და ენის უკანა მესამედის დონეზე წარმოქმნის წნულს. წნულის ზოგიერთი ტოტი შედის ენის უკანა მესამედის ლორწოვან გარსში და წარმოქმნის წვრილმარყუჟოვან წნულს, დანარჩენი ტოტები მიემართებიან შემოზღუდულ დვრილებში და ენის საკუთარი კუნთების სისქეში. თვალის მამოძრავებელი ნერვი-n. სამივე ნერვი გახვეულია საერთო შემაერთებელქსოვილოვან გარსში. გარსის მოცილების შემდეგ ატლანტ- კეფის სახსრის დონეზე ენისქვეშა ნერვს აბორალური მხრიდან უართდება კისრის პირველი ზურგის ტვინის ნერვი. ენისვეშა ნერვის ღეროს ვენტრო-აბორალურად გამოეყოფა ნერვული ტოტი, რომელიც გაივლის ვაგოსიმპათიკურ ღეროს და საერთო საძილე არტერიის ქვეშ იყოფა ორ ტოტად, ერთი ტოტი შედის ენისქვეშა კუნთებში და ანერვებს მკერდ-ფარისებრ და მკერდ- Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 2, 2025 324 ინის კუნთს. კუნთებში შესვლისას ეს ტოტები წარმოიქმნიან კუნთშიდა წვრილმარყუჟოვან წნულს. ხოლო მეორე დაღმავალი ტოტი ანერვებს ფარ-ინის და ენა-ხახის კუნთს. ენისქვეშა ნერვის ღერო მოემართება ენის არტერიასთან ერთად და შედის ენაში, სადგის ენის და ენისქვეშა კუნთების მიერ წარმოქმნილი ნაპრალის მეშვეობით. ენაში შესვლის შემდეგ, ენისქვეშა ნერვი იყოფა სამ ტოტად და წარმოქმნის ენის საკუთრივ კუნთის კუნთშიდა წნულს. ერთი, იშვიათად ორი, ნერვული ტოტი აგრძელებს გზას ენის სიღრმეში, აძლევს ტოტებს სადგის-ენის, ენისვეშა და ნიკაპ-ენის კუნთებს და წარმომნის კუნთშიდა წვრილმარყუჟოვან წნულს, რომლის მიდევნება შეიძლება მხოლოდ ბინოკულარული ლუპის მეშვეობით. ერთი ყველაზე მსხვილი ნერვული ტოტი შედის ენის სიღრმეში და იყოფა Keywords: georgian; nerve; დაფის; ენის; ენისქვეშა; თვალის; იყოფა; მამოძრავებელი; ნერვის; ტვინის; ტოტი; შედის; შემდეგ; წყვილი

• Introduction of the classification in accident Risk Factors, its information control and response elements at the National Center for Tuberculosis and Lung Diseases by Kukhalashvili, Davit (2022) - Increasing awareness of information related to risk factors of the accidents, occupational safety and risk assessment processes will further improve labor safety at the National Center for Tuberculosis and Lung Diseases. Key words: occupational safety, infection control, accident risk factors, information control, National Center for Tuberculosis and Lung Diseases. Keywords: accident; center; danger; factors; information; risk; safety; tuberculosis; workplace
• Noise level and impact research on representatives of different professions employed in an open and closed space by Gratiashvili, Giorgi; Chikovani, Davit; Qometiani, Ana (2022) - Abstract This study includes, based on labor safety principles and standards, a study of one of the most important physical factors, noise levels and impacts, in open and closed public places. Norm The results of the study, published in the table, show that the average rate of noise in the open space exceeds the norms by 9.5 dB, and as for the average noise level in a closed space, the lecture process in the classroom for example exceeds the permissible limit by 18 dB, and on the metropolitan escalator by 4 dB. It should be noted that an excess of noise levels in a closed space is mainly due to the frequency and acoustic effect of current conversations, and in the open space, the noise caused by the number of cars and movement of the main source is caused by movement. Keywords: georgian; level; noise; safety; work
• MODERNIZATION OF FUNCTIONAL CONVERTERS USED TO CONTROL ELECTRIC DRIVES by Chaladze, Merab; Dundua, Aleqsandre; Papaskiri, Murtaz; Lomsadze, Shalva; Gelenidze, Gramito (2024) - These diodes, as a rule, are part of modern power transistors designed for use in converter circuits. Abstract: In this article, features of using bridge converter circuits to control AC motors in railway automation computer systems are discussed. Keywords: circuit; control; converter; devices; power; safety; transistors; use
• State strategy of labor safety and ways of establishing a risk assessment system in the construction sector by Darakhvelidze, Mariam (2024) - According to the order: Purpose of the Rule of risk assessment in the workplace is to determine the minimum requirements and procedures for occupational risk assessment in the workplace and help employers to take preventive measures for the safety and health of employees. Employees in this sector perform risky jobs, therefore it is necessary to have a complete system of risk assessment in the country. Keywords: georgia; labor; risk; safety
• Evidence-Based Pharmacy: A Scientific Approach to Safe and Effective Medication by Shashiashvili, Nana (2025) - Key aspects of pharmaceutical practice include the role of scientific research, reliability criteria for clinical studies, the significance of international guidelines, and contemporary approaches to prescribing medications. Without reliable scientific studies, it would be impossible to accurately evaluate drug safety, develop effective treatment strategies, or compare existing medications to identify superior alternatives. Keywords: drug; evidence; healthcare; medications; patients; pharmaceutical; pharmacists; pharmacy; practice; research; safety; studies; study; use
• Artificial Intelligence in Pharmaceutical Services and the Concept of Pharmaco-Intelligence by Shashiashvili, Nana (2025) - AI technologies enhance the accuracy of medication distribution, inventory management, and patient safety. Given these capabilities, it is essential for the pharmaceutical community to prepare for the effective integration of AI technologies across education, practice, and policy [1]. Keywords: data; intelligence; medication; patient; pharmaceutical; pharmacists; pharmacy; practice; safety; systems; technologies; use
• CLOSED-LOOP CARDIOPULMONARY BYPASS SYSTEMS WITH REAL-TIME MONITORING AND PHARMACOTHERAPY STRATEGIES: INNOVATIONS, OUTCOMES, CLINICAL IMPACT AND FUTURE DIRECTIONS IN GENERAL by Sulashvili, Nodar; Fernando, Sharon; El-Hakeem, Awad; Gabunia, Luiza; Gorgaslidze, Nana; Beglaryan, Margarita; Patsia, Lali; Kvizhinadze, Natia; Sulashvili, Marika (2025) - Many prototype systems have been used in control environments to demonstrate how they can successfully react in real-time to changes such as drops in blood pressure, sudden volume shifts, and cooling/warming effects during bypass, and once again prove to be more hemodynamically stable in comparison to open loop systems. In this context, the granularity of data and responsiveness of control systems become critically important. Keywords: algorithms; automation; bypass; cardiopulmonary; care; control; cpb; cpb systems; data; delivery; development; drug; feedback; flow; georgian; human; integration; loop; loop cpb; loop systems; machine; management; medicine; monitoring; organ; outcomes; oxygen; parameters; patient; perfusion; pharmacotherapy; safety; stability; surgery; systems; time; university
• Ensuring Occupational Safety in the Medical Sector: Key Problems, Systemic Challenges, and Strategic Recommendations by Lanchava, Omar; Bulia, Natalia; Darakhvelidze, Mariami (2025) - Key words: Medical sector; Biological, Chemical, Physical risk factors; Healthcare; Inspection. Summary This article provides a detailed overview of the importance of occupational safety in the medical sector, which is one of the most high-risk professional environments. Keywords: employment; healthcare; ilo; inspections; law; risk; safety; sector; შრომის
• THE MANIFESTATION OF FEATURES OF GENE THERAPY ADVANCES: A COMPREHENSIVE DISCOURSE OF CURRENT PROGRESS AND FUTURE DIRECTIONS by Sulashvili, Nodar; Chichoyan, Naira; Kravchenko, Vira; Imerlishvili, Irina; Gabunia, Luiza; Gorgaslidze, Nana; Buleishvili, Maka; Sulashvili, Marika; Singh, Rajkaran; Gundluru, Deva Harsha Uday; Aphkhazava, David (2025) - This comprehensive article examines the current state of gene therapy advances as of 2024-2025, focusing on recent regulatory approvals, clinical trial developments, and technological innovations. Keywords: Gene therapy, CRISPR-Cas9, CAR-T cell therapy, adeno-associated virus (AAV), gene editing, cell therapy, clinical trials, personalized medicine, rare diseases, regenerative medicine Introduction Gene therapy represents a transformative paradigm shift in medicine, offering the potential to address diseases at their molecular origins rather than merely ameliorating symptoms. Keywords: administration; applications; approaches; approvals; car; cell; cell therapy; challenges; crispr; development; disease; disorders; editing; gene therapy; georgian; immune; medical; medicine; patient; potential; products; professor; safety; therapies; treatment; trials; university; vivo
• ADVANCES, CLINICAL TRANSLATION AND EMERGING CHALLENGES IN GENE THERAPY: FROM VIRAL VECTOR ENGINEERING AND GENOME EDITING TO PRECISION AND PERSONALIZED GENETIC MEDICINE by Sulashvili, Nodar; Seniuk, Igor; Kravchenko, Vira; Imerlishvili, Irina; Gabunia, Luiza; Gorgaslidze, Nana; Buleishvili, Maka; Sulashvili, Marika; Singh, Rajkaran; Gundluru, Deva Harsha Uday; Aphkhazava, David (2025) - Traditional drug development paradigms emphasizing large randomized controlled trials establishing safety and efficacy through comparison to standard of care prove challenging for gene therapies targeting rare diseases where patient populations are small, disease heterogeneity is high, and ethical concerns arise regarding randomization to placebo or conventional therapy when gene therapy shows promise in early studies. PhD, Doctor of Biological Sciences, Invited Professor of Biochemistry of University of Georgia, Tbilisi Georgia; Orcid: https://orcid.org/0000-0001-6216-6477 Abstract The advent of genome editing technologies, most notably CRISPR-Cas systems, has further expanded the therapeutic scope of gene therapy by enabling precise modification of endogenous DNA. Keywords: aav; applications; approaches; car; cell; challenges; crispr; delivery; development; disease; editing; expression; gene; gene therapy; genome; georgian; manufacturing; medicine; patient; professor; safety; systems; term; therapies; therapy; university; vector

• Using RFID for effective digital enterprise management by Mosashvili, Ilia; Otkhozoria, Nona (2023) - To assess device performance, it notes the condition of RFID devices, battery levels, and any issues affecting functionality. The article also delves into the application of RFID technology to address object identification issues in the digital enterprise, highlighting various benefits of RFID that play a crucial role in overcoming common challenges related to object identification. Keywords: access; data; devices; enterprise; identification; rfid
• Formalization of Digital Knowledge And Modern Approaches to Data Management by Arevadze, Ketevan (2024) - Let's discuss the aspects of knowledge representation in the context of semantic web using as an example. Let's discuss the aspects of knowledge representation in the context of semantic web using as an example. Keywords: data; database; formalization; knowledge; logic; management; representation; system
• The Impact of Artificial Intelligence in the business process in the Phase of Data Analytics Georgian Technical University by Petriashvili, Lily; Khomeriki, Irina (2024) - The integration of these technologies has redefined the dynamics of decision-making, visibility, and efficiency within supply chain processes. Data analysis enables organizations to make informed decisions by providing real-time visibility into supply chain processes, enhancing tracking capabilities, and optimizing overall supply chain efficiency. Keywords: analysis; chain; data; georgian; information; learning; management; products; supply
• Analysis of time series using the fractal method by Akhlouri, Eka (2024) - Fractal analysis, time series, stability 1. Utilizing fractal analysis to diagnose the stability of measurement results offers several significant advantages. Keywords: analysis; data; measurement; stability
• Using Artificial Intelligence in Supply Chain by Gogilidze, Emeliane; Gogilidze, Natia (2024) - 4. Cognitive Analytics - if you wish to understand advanced analytics in supply chain management, cognitive analytics is the way to go. The application of artificial intelligence in supply chain management improves some operations such as logistics and closed loop systems. Keywords: analytics; chain; data; georgian; management; supply; systems
• Effectiveness of Digital Technologies in Managing Logistics Processes by Gogilidze, Emeliane; Gogilidze, Natia (2024) - Information logistics is the part of logistics that organizes the movement of data (information) and follows the process of material flows. Information logistics is the link between supply, production and key. Keywords: code; data; georgian; information; logistics; management; petriashvili; system
• The Concept of Data-Driven Automated Governance by Tkemaladze, Jaba (2024) - Investing in Infrastructure - Allocate resources to build secure data storage systems and develop sophisticated algorithms for analysis. The automated approach eliminates the human factor from data analysis, thereby minimizing the risk of bias. Keywords: analysis; data; decision; doi; georgian; governance; life; system; tkemaladze
• THE SCIENTIFIC DISCOURSE OF MANIFESTATION ON KEY ISSUE ASPECTS OF FEATURES, ROLE AND FUNCTION OF THE FAMILY DOCTOR IN THE 21 CENTURY IN GENERAL by Sulashvili, Nodar; Yaduvanshi, Udgam; Yaduvanshi, Nirjhar; Yadav, Mohini; Abzianidze, Elene; Chichoyan, Naira; Gabunia, Luiza; Gorgaslidze, Nana; Alavidze, Nato; Abuladze, Nino; Gabunia, Ketevani; Kvizhinadze, Natia; Seniuk, Igor; Sulashvili, Marika; Okropiridze, Tamar; Grigolia, Lela; Robakidze, Kakhaber; Giorgobiani, Marina; Zarnadze, Irine; Zarnadze, Shalva (Davit) (2025) - Perhaps more insidiously, burnout impairs clinical reasoning, increases medical errors, and diminishes empathy, directly harming patient care. The drivers are systemic: Excessive Workload and Administrative Burden: The feeling of being a cog in a wheel, dealing with endless bureaucratic tasks that detract from patient care. Keywords: burnout; care; century; data; discussion; family doctor; family medicine; features; function; georgian; health; healthcare; key; medical; medicine; models; new; patient; person; physician; practice; professor; result; role; sulashvili; system; tbilisi; team; technology; university; value; work
• Invisible Editors: Impact of AI on Media Content Quality and Trust by Arakhamia, Mariam; Gersamia, Mariam (2025) - Respondents also express substantial concern about the opacity and limited accountability of AI systems in shaping what information people see. Conversely, if AI systems are designed to foreground reliable, diverse, and balanced content, they can support more informed and nuanced social learning. Keywords: bias; content; data; georgian; information; media; news; public; study; systems
• Fifth Generation (5G) Networks’s Implementation State in Countries around the World by Makharadze, Salome; Mikava, Taliko; Khunashvili, Gigi (2025) - Difference between 4G and 5G [2] The main, improved, new capabilities and industrial applications of 5G are as follows: - Enhanced Mobile Broadband (eMBB), which provides speeds of up to Gbps. What is 5G vs 4G? Keywords: data; figure; georgian; link; mobile; network; technology
• Risk Analysis and Control of Information Systems in ISO/IEC 17025 Accredited Testing Laboratories by Lortkipanidze, Nino (2025) - The proposed Trustworthiness Index (TI) provided a unified and quantifiable method for assessing laboratory information system security across confidentiality, integrity, and availability dimensions. By combining risk management standards with modern security architectures and optimization methods, this research contributes to advancing the resilience, reliability, and trustworthiness of laboratory information systems in the digital era. Keywords: control; data; iec; information; iso; laboratories; laboratory; risk; security

• Situation with the Cultural Heritage on the Russian occupied territories of Georgia by Gogiberidze, Irakli (2022) - წმენდის შემდეგ კულტურული მემკვიდრეობა ოკუპირებულ აფხაზეთში და ცხინვალის რეგიონში სტილისტური გაყალბების საგანი გახდა, რაც მიზნად ისახავს ქართული ისტორიული მემკვიდრეობის განადგურებას და შესაბამისად, ქართული კვალის წაშლას. უძველესი ხელოვნების ნიმუშები მიზანმიმართულად ნადგურდება და/ან ეცვლება პირვანდელი სახე და წარმომავლობა. შესაბამისად, ოკუპირებულ ტერიტორიებზე ქართული კულტურული, ისტორიული და რელიგიური ძეგლების ვითარება დღითიდღე მძიმდება. ზოგიერთ ძეგლს ესაჭიროება სასწრაფო რესტავრაცია. საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს მონაცემებით, საოკუპაციო ხაზის მიღმა აღმოჩნდა ეროვნული კულტურული ფასეულობების მნიშვნელოვანი ნაწილი: კულტურული მემკვიდრეობის 286 ძეგლი, რომელთაგანაც ეროვნული კატეგორიისაა 36 (აფხაზეთის ა/რ - 15, შიდა ქართლის ოკუპირებული ნაწილი - 21). Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 5, 2022 290 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 4 Issue 5, 2022 https://doi.org/10.52340/gs.2022.04.05.31 კულტურული მემკვიდრეობის კუთხით არსებული მდგომარეობა რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპირებულ ტერიტორიებზე ირაკლი გოგიბერიძე საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, სამართლისა და საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტი დოქტორანტი,საერთაშორისო ურთიერთობების სადოქტორო პროგრამა რეზიუმე სტატიაში მოცემულია რუსეთის მიერ საქართველოს ტერიტორიების ოკუპაციის პირობებში არსებული მდგომარეობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლებთან დაკავშირებით, ასევე აღწერილია ის ქვედებები, რასაც საოკუპაციო რეჟიმი ახორციელებს ქართული ისტორიული მემკვიდრეობის გადადგურებისა და ქართული კვალის წაშლის მიზნით იმ ვითარებაში, როდესაც საერთაშორისო მისიებს ადგილზე შესვლისა და არსებული რეალური მდგომარეობის მონიტორინგის საშუალება არ ეძლევა. საძიებო სიტყვები: კულტურული მემკვიდრეობა, ოკუპირებული ტერიტორიები, რუსეთი, საქართველო, აფხაზეთი, ცხინვალის რეგიონი/ე.წ. სამხრეთ ოსეთი, საერთაშორისო მისია. რუსეთის აგრესიამ და ოკუპაციამ საფრთხის წინაშე დააყენა ოკუპირებულ ტერიტორიებზე Keywords: georgian; არსებული; ისტორიული; კულტურული; მემკვიდრეობის; ქართული; ძეგლების

• Anxiety and depression in patients with chronic urticaria by Telia, Zaza (2022) - Recent studies have shown that 35-60% of patients with chronic urticaria have sleep disorders, anxiety, depression, and other psychiatric disorders [5-8]. Methods Study population In chronic urticaria, the urticarial rash that lasted more than six weeks and recurred over months or years was assessed. Keywords: age; anxiety; csu; depression; patients; study; urticaria
• The association of atopic dermatitis (AD) with anxiety and depression by Telia, Zaza ; Machavariani, Ketevan ; Telia, Alexander (2022) - Cheng CM, Hsu JW, Huang KL, et al. Risk of developing t h e major depressive disorder and anxiety disorders among adolescents and adults with atopic dermatitis: a nationwide longitudinal study. Several studies have reported no significant difference in anxiety levels between AD patients and controls [1, 2] and no significant correlation between AD severity and anxiety [10]. Keywords: anxiety; atopic; depression; dermatitis; patients
• Type I and Type IIb Autoimmunity in Chronic Spontaneous Urticaria Patients: Evaluating the Clinical Response to Omalizumab by Kulumbegov, Bidzina; Gotua, Maia; Chikovani, Tinatin (2023) - Non- responder rates were higher in Type IIb than in Type I (72.7% vs. 18.5%). The median total IgE levels were significantly higher in Type I than in Type IIb (138 vs. 23.95 kU/I). Keywords: autoimmunity; ige; iib; levels; omalizumab; patients; responders; response; total; type; type iib
• The Spectrum of Diseases in Hospitalized Frequently ill Children by Korinteli, Irine; Korinteli, Irma (2023) - Children with a history of recurrent or unusual infections present a diagnostic challenge/1/. Detection of etiology is very important for achieving appropriate diagnosis and treatment of these patients/6/. Frequent childhood morbidity includes eight or more documented respiratory tract infections per year in preschool children and six or more in children over three years of age/4/; Remarkable morbidity with non-specific infectious agents; the presence of rare complications; and permanent laboratory changes /2/, Recurrent infections in children are a cause for concern/3/. It is estimated that a total of 10–15% of children experience recurrent respiratory tract infections/4/. Recurrent respiratory tract infections are very common in children and a major challenge for pediatricians/5/. Frequent morbidity in pediatric patients represents a heavy financial burden for public and private insurance systems /7/. Recurrent respiratory tract infections are the most common cause of morbidity. Keywords: children; infections; patients; recurrent
• Clinical and Immunological Study of the Effectiveness of the Medications, Lazolex and Zovirax, during the Complex Treatment of Chronic Recurrent Herpetic Stomatitis by Gogotishvili, Mariam; Bakradze, Mzia; Japaridze, Fridon; Gogebashvili, Nino; Gorgiladze, Tinatin (2023) - It should be noted that this medication not only doubles the efficiency of the results of antiviral treatment but also serves as an immune restoration agent in patients with herpetic stomatitis. Topical treatment greatly aids in the repair of damaged tissues, however, it is often ineffective in prolonging the period between relapses. Keywords: disease; form; georgian; herpes; lazolex; moderate; patients; recurrent; stomatitis; treatment; zovirax
• Diagnostic Criteria for Complicated Diverticular Disease of the Colon Using Contrast-Enhanced Computed Tomography by Hadji-Ismail, Ismail A.; Rymasheuski, Vitali B.; Mdzevashvili, Ioane (2025) - Using a diagnostic map during computed tomography with bolus contrast is key for developing diagnostic criteria for complications of diverticular colon disease. Computed tomographic diagnostic chart of diverticular colon disease with bolus contrast (innovation proposal – certificate No. 289/24, 06/24/2021/ “Belarusian Medical Academy of Postgraduate Education” -full name: gender: F\M – age: - weight: - height: - medical chart number - place of residence: - time spent on the procedure\min: - radiation exposure\mSv: - 18G ( ), 20G ( )\used catheter for IV: 18G (green), 20G (pink). - the model of the device used: - Date of filling in the protocol: «----»«---»«------» . Keywords: colon; complications; contrast; disease; diverticula; diverticulitis; georgian; patients; perforation; wall
• The Role of Probiotics and Prebiotics in the Management of MASLD: A Clinical Perspective by Khachidze, Tatia; Sulaberidze, Gela; Barbakadze, Gocha (2025) - These disruptions facilitate microbial migration into the bloodstream, heighten immune responses, and contribute to liver inflammation and disease progression [10,11,12]. Consequently, further research is necessary to uncover the precise interactions between gut microbes and liver inflammation. Keywords: gut; liver; masld; microbiota; nafld; patients; probiotics
• THE MANIFESTATION OF SCIENTIFIC DISCUSSION ON NEW ANTIRETROVIRAL MEDICINES: A COMPREHENSIVE ANALYSIS OF CLASSIFICATION, CLINICAL USE, FEATURES, MECHANISMS, PHARMACOLOGY AND TOXICITIES IN GENERAL by Sulashvili, Nodar; Yaduvanshi, Udgam; Yaduvanshi, Nirjhar; Yadav, Mohini; Abzianidze, Elene; Chichoyan, Naira; Gabunia, Luiza; Gorgaslidze, Nana; Alavidze, Nato; Abuladze, Nino; Gabunia, Ketevani; Kvizhinadze, Natia; Seniuk, Igor; Sulashvili, Marika; Okropiridze, Tamar; Grigolia, Lela; Robakidze, Kakhaber; Giorgobiani, Marina; Zarnadze, Irine; Zarnadze, Shalva (Davit) (2025) - The treatment arsenal expanded with new drug classes, providing more options and strategies. Newer drugs are integral to first-line therapy, treatment simplification, and the management of highly treatment-experienced patients with multidrug- resistant virus. Keywords: agents; art; class; development; discussion; dolutegravir; drug; effects; efficacy; gain; georgian; health; hiv; inhibitors; integrase; life; management; mechanism; medical; medicine; novel; patients; potential; regimens; resistance; results; reverse; sulashvili; suppression; tbilisi; tenofovir; term; therapy; toxicities; transcriptase; treatment; university; virus; weight
• A Narrative Review of the Diagnostic Performance of Non-Invasive Scores for Predicting Fibrosis in MAFLD by Khachidze, Tatia; Sulaberidze, Gela; Barbakadze, Gocha (2025) - The severity of liver fibrosis stands out as the most influential Georgian Scientists/ . The current standard for diagnosing and staging liver fibrosis in MAFLD is a liver biopsy (5). Keywords: accuracy; disease; doi; fib-4; fibrosis; liver; liver fibrosis; mafld; patients; score
• The prevalence of Type 2 Diabetes among people living with HIV in Georgia by Borkowska, Tea ; Karkashadze, Ekaterine; Chkhartishvili, Nikoloz; Chokoshvili , Otar ; Tsertsvadze , Tengiz (2022) - Hyperglycemia was detected in 381(13.1%) HIV patients. Although its applicability to HIV patients is debatable. Keywords: age; aids; cohort; diabetes; diseases; hiv; hyperglycemia; metabolic; participants; patients; people; prevalence; risk; study; t2d

• STUDY OF THE PROPAGATION OF COMBUSTION PRODUCTS ON THE MODEL OF ROAD TUNNELS FOR VARIOUS FIRE SCENARIOS by Lanchava, Omar (2021) - NON-SHALLOW SPHERICAL SHELLS Study of the propagation of combustion products on the models of road tunnels for various fire scenarios Omar Lanchava G. Tsulukidze Mining Institute, Tbilisi, Mindeli Street, 7 lanchava@mining.org.ge The idea of the research is based on increasing the aerodynamic resistance of the tunnel with the help of a transformable system (TS), which will prevent the spread of combustion products without interfering with people’s movement, and will stimulate the differentiation of fresh and polluted air flows. [Grant number AR-19-1936, Project title “Development and testing of transformable system to save life in road tunnel in case of fire”]. Keywords: fire; tunnels
• ANALYSIS OF THE PARAMETERS OF THE FIRE MODELED IN A ROAD TUNNEL by LANCHAVA, Omar; ILIAS, Nicolae; Mihai RADU, Sorin; Makharadze, Leon; KUNCHULIA, Teimuraz; ARUDASHVILI, Nino; KHOKERASHVILI, Zaza (2021) - Directions of fresh air movement and combustion products depending on the tunnel gradient: 1 – Positive (descending) direction of fresh air movement, 2 – Negative (ascending) direction of fresh air movement, 3 – Natural (negative and ascending) direction of combustion products movement, L – tunnel length, m; W – tunnel width, m; H – tunnel height, m; b – horizontal projection of the tunnel length, m; c – vertical height of gradient, m; s – tunnel gradient, %. Key words: road tunnel model, critical velocity, backlayering length, Froude number, transformable element 1. Keywords: air; fire; gradient; length; model; number; tunnel; velocity; ventilation
• ON THE PROBLEM OF EMERGENCY SITUATION CONTROL IN TRANSPORT TUNNELS: К ВОПРОСУ УПРАВЛЕНИЯ ЧРЕЗВЫЧАЙНЫМИ СИТУАЦИЯМИ В ТРАНСПОРТНЫХ ТОННЕЛЯХ by Omar Lanchava; Irakli Gvencadze (2021) - Следовательно, апробированной технологией оценено уравнение Клапейрона и в крайнем случае (при избытке давления по сравнению с атмосферным в 2000-4500 раза) можно ожидать ошибки до 12,5%. в тоннеле не Keywords: fire; воздуха; давления; для; мватт; мин; мощности; пожара; при; системы; следует; температура; тоннеле; что
• Scenarios of fire behavior using physical models of tunnels with different inclinations by Lanchava, Omar; Ratiani, Nino; Kunchulia, Teimuraz; Khokerashvili, Zaza; Arudashvili, Nino; Kardosova, Aleksandra (2024) - Note that tunnel fires and apartment fires differ from each other in at least four ways: 1. Although equation Fr = 4.5 is less accurate in describing tunnel fires, there arises a distinct question about the use of the Froude criterion in laboratory experiments what will be discussed below. Keywords: air; backlayering; case; fire; flow; model; temperature; tunnel; velocity; ventilation; ventilation flow
• Analysis of Fire Development of Different Intensity in a Road Tunnel Using Numerical Simulation by Khokerashvili, Zaza; Ratiani, Nino; Arudashvili, Nino (2025) - The obtained results are instrumental in formulating ventilation strategies and emergency management protocols in operational tunnels when fires occur, serving as essential guidance for both personnel and rescue teams. Lanchava, G Nozadze, Z Khokerashvili, Numerical modeling of ventilation flow distribution is subway tunnels with considering of the piston effect. Keywords: fire; georgian; tunnel

• Acceptance of change: Exploring factors of employee resistance to organizational change by Kalandia, Ani (2022) - Most often, both elements need to be addressed during organization change. Exploring factors of employee resistance to organizational change Ani Kalandia Assistant Professor, Kutaisi University LLC, Kutaisi, Georgia Abstract Due to changes in globalization, changes due to advances in technology and other factors, the reality is our organizations are constantly having to adapt. Keywords: change; employees; leadership; management; need; organizations; people; readiness; resistance
• Intelligent Transport Systems Challenges and achievements by Gogilidze, Emeliane; Gogilidze, Natia (2023) - The role of innovative technologies in transportation development Today, the introduction of innovative technologies is one of the promising and topical issues in the conditions of digital transformation and formation of transportation systems all over the world (fig. Intelligent Transportation System Development Program Intelligent transportation system (ITS) is an intelligent system that uses innovative developments in the modeling of transportation systems and traffic flow regulation, providing end users with greater information and safety, as well as qualitatively increasing the level of interaction between traffic participants compared to conventional transportation systems. Keywords: contracts; efficiency; georgian; management; systems; technologies; traffic; transportation
• Navigating Business Excellence: The Crucial Role of Information Technology Service Management through Best Practice ITIL by Lortkipanidze, Nino; Otkhozoria, Nona (2024) - Microsoft Word - fullpdf06012024 Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 6 N 1, 2024 120 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 6 Issue 1, 2024 https://doi.org/10.52340/gs.2024.06.01.15 Navigating Business Excellence: The Crucial Role of Information Technology Service Management through Best Practice ITIL Nino Lortkipanidze1, Nona Otkhozoria2 1Georgian Technical University, PHD Student 3Georgian Technical University, Professor ABSTRACT The article delves into a contemporary concern within the modern business landscape: the significance of Information Technology Service Management (ITSM) in overseeing business processes through the application of best practices from the Information Technology Infrastructure Library (ITIL). Furthermore, the article seeks to elucidate the role played by ITIL in the effective management of business processes. KEYWORDS: Keywords: business; information; itil; management; processes; service; technology
• The use of modern digital technologies in transportation by Gogilidze, Emeliane; Gogilidze, Natia (2024) - 1. Introduction Information and communication technologies (ICTs) play a significant role in transportation systems as they provide the connection between transportation system users, system planners, operators, and managers. Unmanned transportation for passengers and freight Creating the most favorable conditions for the use of unmanned vehicles implies solving the tasks of forming a huge infrastructure throughout the EU Keywords: complex; digital; georgian; information; management; systems; technologies; transportation
• The role of green logistics in the sustainable development of the economy by Gogilidze, Emeliane; Gogilidze, Natia (2024) - Green logistics in the economy by sector For businesses, green logistics is a move towards more environmentally friendly ways of doing business. 6 N 3, 2024 187 Georgian Scientists Vol. 6 Issue 3, 2024 https://doi.org/10.52340/gs.2024.06.03.17 The role of green logistics in the sustainable development of the economy Emeliane Gogilidze1; Natia Gogilidze2 1Gogilidzeemeliane05@gtu.ge; Emelianegogilidze1g@gmail.com Georgian Technical University 2Nataligogilidze@gmail.com Georgian Technical University Introduction Keywords: environment; georgian; gogilidze; green; logistics; management; supply
• Nanotechnology as a Transformer of the Agro-Sector by Paliani, Sofio; Ratiani, Levan (2025) - Furthermore, nano-absorbent materials lessen water loss from runoff and evaporation by increasing soil water retention. +82 010-5939-9055 Annotation This article examines the scope of nanotechnology use in the agricultural sector and discusses the state of research in this field. Keywords: development; georgian; management; nanotechnology; sector; soil; water
• Application of Smart Contract in Supply Chain by Mamikonian, Vartan; Mamamniashvili, Djemal (2025) - Microsoft Word - fullpdf07012025 Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 458 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 7 Issue 1, 2025 https://doi.org/10.52340/gs.2025.07.01.42 Application of smart contract in supply chain Vartan Mamikonian1, Djemal Mamamniashvili2 1National Polytechnic University of Armenia, vmamikonian@polytechnic.am; 2Samtskhe-Javakheti State University, mamniashvili@gmail.com Abstract In recent years, the integration of smart contracts into supply chain management has garnered significant attention due to their potential to enhance efficiency, transparency, and reliability. Keywords: blockchain; chain; challenges; contracts; inventory; management; supply

• STUDY OF WELD SEAM STRENGTH PARAMETERS by Dolidze, Nino (2023) - ხელოვნური ბეწვის ხარისხს განსაზღვრავს ხაო. ამ უკანასკნელზე არის დამოკიდებული ბეწვის გარეგნული სახე და მისი მსგავსება ნატურალურთან. ულტრაბგერითი შედუღებითი ნაკერის მიმდებარე უბნის სტრუქტურის ცვლილების კვლევა და შესაბამისად შედუღებითი ნაკერის სიმტკიცის შემცირების მიზეზების შესწავლა განხორციელდა ტრიკოტაჟული ხელოვნური ბეწვის მაგალითზე, რომლის ფუძეს წარმოადგენს ბამბის ძაფის კულირული სადა ხლართი, ხოლო ხაოს - პოლიაკრილონიტრილის ბოჭკო. ლიტერატურული წყაროებიდან ცნობილია, რომ ხელოვნური ბეწვის ულტრაბგერითი შედუღების პროცესის ტექნოლოგიის დამუშავების მიზანს წარმოადგენს ისეთი სიმტკიცის შედუღებითი ნაკერის მიღება, რომელიც აკმაყოფილებს ტანსაცმელში გამოყენებული ნაკერების სიმტკიცისადმი წაყენებულ მოთხოვნებს . კრისტალიზაციის ხარისხი და დეზორიენტაციის კუთხე. ჩატარებულმა კვლევებმა აჩვენეს, რომ ულტრაბგერის ზემოქმედების შედეგად პოლიაკრილონიტრილის კრისტალური უბნის ორიენტაცია მკვეთრად იცვლება, ამასთან იცვლება პოლიაკრილონიტრილის შედუღებითი ნაკერის დეზორიენტაციის კუთხე და უტოლდება Ф = 27,3º, მაშინ როცა საწყისი პოლიაკროლონიტრილის ბოჭკოსათვის ის შეადგენდა Ф = 15,40º, რაც მიუთითებს კრისტალების დეზორიენტაციის პროცესზე და ტექსტურის წარმოქმნაზე. აღნიშნული პროცესს თან ახლავს პოლიმერული ჯაჭვის რელაქსაცია და და შიგა დაძაბულობის წარმოქმნა. ჩატარებული გამოკვლევების შედეგად გამოვლინდა აგრეთვე, რომ ულტრაბგერითი შედუღების დროს მკვეთრად იცვლება პოლიმერის კრისტალური და ამორფული უბნების თანაფარდობა. თუ საწყისი მასალის, პოლიაკრილონიტრილის ბოჭკოს, კრისტალიზაციის ხარისხი შეადგენდა 48 %, შედუღებით ნაკერში ის 22% - მდე მცირდება, რაც უდაოდ აისახება პოლიმერული ბოჭკოს ფიზიკურ სტრუქტურაზე და შედუღებითი ნაკერის სიმტკიცეზე. ამრიგად, ხელოვნური ბეწვის შედუღებითი ნაკერის გამოკვლევამ რენტგენოსტრუქტურული ანალიზის მეთოდით დაადასტურა, რომ ულტრაბგერის ზემოქმედების შედეგად ადგილი აქვს პოლიაკრილონიტრილის ბოჭკოს ფიზიკური სტრუქტურის ცვლილებას, კერძოდ იცვლება პოლიმერის კრისტალური და ამორფული უბნების თანაფარდობა. ჩატარებულმა გამოკვლევებმა აჩვენა, რომ ხელოვნური ბეწვის შედუღებითი ნაკერის სიმტკიცის შემცირების მიზეზს წარმოადგენს ნაკერის მიმდებარე უბნის სტრუქტურის უთანაბრობა, შედუღებითი ნაკერიდან ძირითად მასალაზე მკვეთრი გადასვლა. აღნიშნულის აღმოფხვრა შესაძლებელია ულტრაბგერითი შედუღებისათვის გამოყენებული მოწყობილობების მუშა ინსტრუმენტების კონსტრუქციის სრულყოფით. გამოყენებული ლიტერატურა 1. Keywords: weld; ბეწვის; ბოჭკოების; ბოჭკოს; მასალების; ნაკერის; სიმტკიცის; სტრუქტურის; ულტრაბგერითი; ქიმიური; შედუღებითი; წარმოადგენს; ხელოვნური

• CRITERION CURVES FOR HEAT CALCULATION IN MINES WITH HOT WATER CURRENTS: Print version was published: BULLEТIN of the ACADEMY of SCIENCES of the GEORGIAN SSR , 77, #1, 1975 by Oniani, Shurman; Lanchava, Omar (2021) - Поэтому целесообразнее теплообменные процессы для нестационарной стадии и в этом случае рассчитывать через Кτ Зависимость для определения коэффициента нестационарного теплообмена в данном случае имеет вид 𝑲𝝉 = 𝜶𝝑 (3) Здесь —берется из критериальных кривых или при 0,01 х а л а в а, О. А. Ланчава. Keywords: выработки; горной; для
• TOWARDS ANALYSIS OF PRIVATE DECISIONS OF DIFFERENTIAL EQUATION OF MASS TRANSFER IN THE MASSIF: Print version was published: BULLEТIN of the ACADEMY of SCIENCES of the GEORGIAN SSR , 107, #2, 1982 by Lanchava, Omar (2021) - Естественно, что в качестве [2] (6) где R — универсальная газовая постоянная; <р - относительная влажность равновесного с горным массивом воздуха Прямой движущей силой массопереноса в горной среде, по нашему мнению является градиент этого потенциала. Keywords: градиент; для; массопереноса; массы; средах; температуры; что
• ON THE TECHNIQUE OF DEFINITION OF THE HEAT MASS EXCHANGE NONSTATIONARY COEFFICIENTS IN WORKINGS: ОБ ОДНОМ СПОСОБЕ ОПРЕДЕЛ ЕНИЯ НЕС ТАЦИОНА РНЫХ КОЭФФИЦИЕНТОВ ТЕПЛОМА С СООБМЕНА ДЛ Я ГОРНЫХ ВЫРА БОТОК by O. Lanchava (2021) - Безразмерные температура и потенциал массопереноса на Где 𝑅𝛼𝑚- электрическое сопротивление на границе системы горный массив - рудничный воздух; 𝑅𝑁 - масштаб моделирования электрических сопротивлений; 𝑅1 - электрическое сопротивление первого смоделированного узла на модели. Keywords: для; массопереноса; модели; помощью; при
• THE NEW CRITERION OF SIMILARITY THERMO-AERODYNAMICS OF UNDERGROUND BUILDINGS by Lanchava, Omar (2022) - Закон Ньютона-Рихмана связывает наиболее важные величины для практических расчетов, а в коэффициенте в скрытой форме присутствует критерий Рейнольдса (4) Поэтому мы более склонны массоперенос в жидкостиях и газах называть выравниванием концентрации, в отличии от массопереноса в капиллярно-пористых телах. Keywords: вид; где; для; импульса; как; концентрации; коэффициент; критерий; массива; массопереноса; массы; между; можно; помощью; при; соответственно; среды; также; температуры; что; этих
• ТЕРМОВЛАЖНОСТНЫЕ ПАРАМЕТРЫ ВОЗДУХА В ГОРНЫХ ВЫРАБОТКАХ ШАХТ ТКИБУЛИ: Print version piblished in: Физические процессы горного производства. Всесоюзный межвузовский сборник, вып. 11, 1982 by ОНИАНИ, Шурман; Ланчава, Омар; КСОВРЕЛИ, Юза (2021) - Очевидно, что при фундаментальном изучении массообменных процессов в горных выработках, с точки зрения образования осушенных зон или влагоуравнивающих оболочек, массообмен с горным массивов и коэффициент Kτm имеют основополагающее значение. Например, при выборе опытных участков предпочтение отдавали тем выработкам, в которых отсутствовали утечки воздуха, местные источники тепла и влаги, изменение площади поперечного сечения и периметра выработки. Keywords: воздуха; всесоюзный; выработках; года; горного; горных; для; нестационарного; при; процессы; рудничного; участка
• Моделирование Теплопереноса в Горном Массиве на Интеграторе БУСЭ-70: Моделирование Теплопереноса в Горном Массиве на Интеграторе БУСЭ-70 by Ш. И. Ониани; О. А. Ланчава; Б. 3. Гвритишвили (2021) - Гвритишвили Моделирование Теплопереноса в Горном Массиве на Интеграторе БУСЭ-70 При решении инженерных занач по тепломасоообмену в горных выработках часто возникают практически неразрешимые -математические трудности. Электрическое сопротивление узлов, рассчитанные по формулам (3)-(6) для каждой зоны смоделированного горного массива (см. рис 1), приведены в таблице Keywords: времени; для; институт; массива; моделирования
• МЕТОДИКА МАТЕМАТИЧЕСКОГО МОДЕЛИРОВАНИЯ МАССОПЕРЕНОСА В ГОРНОМ МАССИВЕ: Print version piblished in: ГОРНЫЕ МАШИНЫ И РУДНИЧНАЯ ГИДРОАЕРОМЕХАНИКА, СБОРНИК АНГССР, ИНСТИТУТ ГОРНОЙ МЕХАНИКИ ИМ. Г. А. ЦУЛУКИДЗЕ. –ВЫП. 1. –ТБИЛИСИ. 1983 by Ланчава, Омар (2021) - Горный массив на модели имитирует сетка, в узлах которой соеди-нены электрические сопротивления с сосредоточенными параметрами. Новые, скорректированные, сопротивления в узлах будут соответствовать новым значениям этих коэффициентов, т.е. значениям, которые влагофизические свойства горных пород принимают в процессе сушки. Keywords: горной; для; коэффициент; массива; массопереноса
• МЕТОД РАСЧЕТА ТЕПЛОВЛАЖНОСТНЫХ ПАРАМЕТРОВ РУДНИЧНОГО ВОЗДУХА by Ш. И. Ониани ; О. А. Ланчава; С. Л. Болквадзе (2021) - В отличие от других методов здесь для вычисления температуры по формуле (13) не требуется наличие значения относительной влажности в точке (ί+1), достаточно значение потенциала массопереноса в этой точке (т.е. знание суммарного эффекта φ и t ) С учетом этого, уравнение (6) принимает вид Подстановка полного дифференциала от x из формулы (7) в уравнение (4) с учетом (5), приводит к выражению которое не имеет решение, обеспечивающее приемлемую точность. Keywords: tom; воздуха; для; доклады; заседание; рудничного; соединенное; температуры
• О НЕОБХОДИМОСТИ МОНИТОРИНГА БЛАГОУСТРОЕННЫХ КАРСТОВЫХ ПЕЩЕР С ЦЕЛЬЮ ИХ ОПТИМАЛЬНОЙ ЭКСПЛУАТАЦИИ (НА ПРИМЕРЕ НОВОАФОНСКОЙ И ЦХАЛТУБСКОЙ ПЕЩЕР ГРУЗИИ) by Lanchava, Omar; Tsikarishvili, Kukuri (2021) - С целью анализа влияния туристических групп на микроклимат пещеры, на высоте 2 м от почвы (у смотровой площадки «Тетри мта»), с помощью показаний максимального термометра, было установлено, что температура воздуха в течение 10 минут увеличилась на 0,8 °С. До начала эксплуатации пещеры, амплитуда суточного изменения температуры составляла 0,1- 0,2 °С, а в условиях интенсивной эксплуатации она увеличилась до 1,5 °С. В дневные часы, в течении рабочего дня, относительная влажность воздуха уменьшилась на 56 %. В сифонной дыре (0,5 Х 0,8 м), связующей вертикальную и горизонтальную системы, в теплый период года, наблюдалось нисходящее, а в холодный период - восходящее движение воздуха. Keywords: будет; влажность; воды; воздуха; горного; для; окружающего; относительная; пещерного; пещеры; температуры; что; эксплуатации
• On Thermogradient Mass Transfer in a Mountain Massif: Print version piblished is: Сборник докладов Международной научно-практической конференции, посвященной 100-летнему юбилею научной и туристско-экскурсионной деятельности в Кунгурской Ледяной пещере и 100-летию со дня рождения В.С. Лукина.-26 –31 мая 2014 г. -Кунгурская Ледяная пещера, Пермский край, Россия by Ланчава, Омар; К.Д. Цикаришвили (2021) - Естественно, что в качестве Xk могут быть представлены градиенты всех природных сил взаймодействия (температуры, потенциала массопереноса и т.д.). Обозначая индексами 1 и 2, соответственно, потоки тепла и массы и основные силы, поддерживающие одноименные потоки, на основе (1) можно представить систему уравнений для онзагеровских потоков переноса энергии и массы в капиллярно-пористых средах: Keywords: градиент; для; капиллярно; коэффициент; массопереноса; массы; пористых; средах; что
• Creation of a Software Model with a Graphical User Interface for simulating the processes of functioning of subsystems of information and cyber protection of Distributed Information Systems of Critical Infrastructures by Ramaz Shamugia (2021) - Идея исследования, проводимого в данной работе, заключается в создании программной модели для оценки уровня кибербезопасности Сложных Информационных Систем, позволяющей оценить качество их работы путем определения значений основных характеристик эффективной работы при различных значениях входных параметров и посредством их сравнительного анализа предоставить возможность выбора лучших вариантов таких систем, как в процессе разработки проекта, так и для организации процессов их рациональной эксплуатации. Наиболее широкое распространение на сегодняшний день получили интеллектуальные программные средства защиты информации, такие, как средства обнаружения и идентификации угроз и уязвимостей, средства предотвращения атак и средства восстановления последствий кибератак. Keywords: https://journals.4science.ge/index.php/gs/index; model; system; безопасности; восстановления; для; информации; информационной; исследования; как; кибератак; кибербезопасности; массового; модели; обслуживания; последствий; риски; системы; смо; угроз

• ON THE RESTORATION OF THE PRE-NOSTRATIC LANGUAGE by Fifia, Kukuri (2021) - Thus, the given reality used to be expressed in the following way bə nə rə (pouring _ water _ is). For instance, in Iberian language expressions preserved from the consonant speech era: k'ǝ čǝ _ `Fed acorn; ŝǝ dixa skhǝrǝ _ Keywords: complexes; consonant; dzadzamia; form; georgian; iberian; kartvelian; language; meaning; means; nature; sound; speech; tbilisi; vowel; word
• MAIN RESULTS OF COMPLEX RESEARC INTO THE TSKALTUBO CAVE SYSTEM by Jishkariani, Jumber ; Tatashidze, Zurab; Tsikarishvili, Kukuri ; Lanchava, Omar (2021) - Considerable amount of factual material was studied and generalized in the period of conduction of field researches (2006-2009), suchas: more than 40 karst wells and caves; permanent or temporary karst streams, complex underground siphon sections, etc. Gas release in caves is an Fig. Keywords: air; cave; karst; kumi; system; tbilisi; underground
• For the Etymology and Distribution of the Element Surma by Rukhaia, Kakha; Chikovani, Manuchar; Rusia, Maya Sh. (2024) - Formation conditions and regularities of distribution of endogenous ore formations of Racha and Svaneti Georgian SSR. There is no consensus on the physico-chemical conditions of the Surm mine in the Greater Caucasus at present, although a number of opinions have been expressed about similar ore production in other parts of the world Keywords: antimony; chemistry; formation; georgian; ore; sulfide; surma; tbilisi
• THE INITIAL STAGES OF THE HISTORY OF GEORGIAN RADIO by Nakhutsrishvili, Natia; Bakhtadze, Sandro; Javakhishvili, Irakli; Tkhinvaleli, Rafiel (2025) - Radio stations in Batumi and Poti were also repaired. In this regard, serious work was carried out by the Union joint-stock company Radio Transmission, whose activities were spread over the entire territory of the Soviet Union and were aimed at accelerating reception and transmission, mass organization of the construction of radio stations. Keywords: broadcasting; communication; georgia; nakhutsrishvili; radio; station; tbilisi; telegraph; time
• THE SCIENTIFIC DISCUSSION OF KEY ISSUE ASPECTS OF MITOCHONDRIAL DYSFUNCTION AND PHARMACOTHERAPEUTIC MANAGEMENT STRATEGIES IN PARKINSON'S DISEASE: FOCUS ON MITOPHAGY AND NAD+ METABOLISM by Sulashvili, Nodar; Abzianidze, Elene; Beglaryan, Margarita; Gabunia, Luiza; Gorgaslidze, Nana; Alavidze, Nato; Dunuwila, Tharaka Srinatha; Kumar, Kshitij; Kishore, Jugal; Ghambashidze, Ketevan; Sulashvili, Marika; Grigolia, Lela; Robakidze, Kakhaber; Zarnadze, Irine; Zarnadze, Shalva (Davit); Aphkhazava, David (2025) - A key quality control mechanism involved in preserving mitochondrial function is mitophagy have been linked to PD, exacerbating mitochondrial dysfunction and driving neurodegeneration. Additionally, we discuss the significance of Nicotinamide adenine dinucleotide (NAD+) metabolism in mitigating mitochondrial dysfunction and its implications for PD pathogenesis. Keywords: approaches; control; disease; dysfunction; energy; gabunia; georgian; gorgaslidze; health; mechanisms; medical; medicine; metabolism; mitochondria; mitophagy; models; nad+; neurons; parkinson; pathways; pink1; professor; research; strategies; stress; sulashvili; tbilisi; university
• THE SCIENTIFIC TALKS OF MANIFESTATION OF EXOSOMES AND SMALL PARTICLE-BASED THERAPEUTICS: A COMPARATIVE REVIEW OF BIOLOGICAL AND SYNTHETIC NANOCARRIERS by Sulashvili, Nodar; Khusseyn, Valentyna; Hussin, Dalal; Gabunia, Luiza; Gorgaslidze, Nana; Sulashvili, Marika; Giorgobiani, Marina; Zarnadze, Irine; Zarnadze, Shalva (Davit); Aphkhazava, David (2025) - Delivery of siRNA to the mouse brain by systemic injection of targeted exosomes. This composition reflects the parental cell type and microenvironment, enabling exosomes to act as “molecular fingerprints” of their cells of origin. Keywords: cargo; cell; delivery; drug; et al; exosomes; georgian; liposomes; medical; medicine; nanocarriers; nanoparticles; surface; systems; targeting; tbilisi; university; vesicles
• NOVELTIES IN THE PHARMACOTHERAPY OF ACUTE RESPIRATORY DISTRESS SYNDROME by Gabunia, Luiza; Khetsuriani, Shorena; Janigashvili, Gvantsa; Sulashvili, Nodari (2025) - In the DEXA-ARDS trial, ARDS patients received dexamethasone, which reduced 60-day mortality and increased ventilator-free days. Statins reduce inflammation and improve lung function in ARDS patients. Keywords: ards; tbilisi
• MICROBIOLOGICAL MONITORING OF ACUTE BLOODSTREAM INFECTIONS by Didbaridze, Tamar; Mikadze, I. (2025) - Complementing these are molecular diagnostic platforms, such as multiplex Polymerase Chain Reaction (PCR) panels (e.g., FilmArray, Verigene), which rapidly identify common bacterial and fungal pathogens and crucial antimicrobial resistance determinants (e.g., mecA, vanA/B) directly from positive cultures in under two hours. Keywords: Sepsis, antimicrobial treatment, bloodstream infection, blood culture. Keywords: culture; tbilisi
• MODERN ASPECTS OF MANAGING SEPTIC SHOCK CAUSED BY RESISTANT PATHOGENS (CLINICAL CASE PRESENTATION) by Khvedelidze, Ivlita; Vardidze, Nino (2025) - Keywords: septic shock, antibiotic resistance, PDR pathogens, infection control, Klebsiella pneumoniae In conclusion, the rise of pandrug-resistant organisms severely limits available antibiotic options and increases the mortality risk for septic shock patients. Keywords: tbilisi; university

• THE SCIENTIFIC DISCUSSION OF KEY ISSUE ASPECTS OF EXPANDING ROLE OF PHYSICAL MEDICINE AND REHABILITATION SPECIALISTS IN MODERN MEDICINE, CLINICAL PRACTICE AND HEALTHCARE SYSTEMS IN GENERAL by Sulashvili, Nodar; Khusseyn, Valentyna; Hussin, Dalal; Gabunia, Luiza; Gorgaslidze, Nana; Sulashvili, Marika; Giorgobiani, Marina; Zarnadze, Irine; Zarnadze, Shalva (Davit); Aphkhazava, David (2025) - The growing relevance of rehabilitation specialists is also framed within the context of global demographic changes. Additionally, with the advent of artificial intelligence, tele-rehabilitation, wearable devices, and sensor- based technologies, rehabilitation specialists are harnessing digital health innovations to deliver personalized, continuous, and remote care that transcends the physical boundaries of hospital or clinic. Keywords: care; health; healthcare; integration; interventions; life; medical; medicine; outcomes; patient; quality; recovery; rehabilitation; rehabilitation interventions; rehabilitation medicine; rehabilitation specialists; role; therapy
• The History of the Development of Herbalism: From Shamanism to Scientific Medicine by Kochadze, Dimitri; Latchkepiani, Elguja; Makharashvili, Robert; Mgaloblishvili, Nana; Kuchukhidze, Dimitri; Chkhaidze, Bagdu; Shaverdashvili, Nikoloz; Asanidze, Nino (2025) - Abstract: This scientific article provides a comprehensive historical and evolutionary analysis of herbalism, the use of medicinal plants for health maintenance and healing which is an integral part of human history. The Western herbal tradition: 2000 years of medicinal plant knowledge. Keywords: georgian; herbal; herbalism; medicine; phd; university

• TOWARDS THE DETERMINATION OF THE THERMO-GRADIENT COEFFICIENT OF MOIST ROCKS: Print version was published: BULLEТIN of the ACADEMY of SCIENCES of the GEORGIAN SSR , 105, #3, 1982 by Oniani, Shurman; Lanchava, Omar; Ksovreli, Iuza (2021) - Для его определения изотермы сорбции водяного пара с разновидностями горных пород обрабатывались и в результате строились кривые 𝛩 = 𝑓(𝑈,Т)𝑈 (рис. 1), графическим дифференцированием которых получены значения Рис. Повышение температуры при постоянном влагосодержании горной породы вызывает значительное уменьшение термоградиентного коэффициента, что в большинстве случаев обусловлен характером зависимости коэффициента изотермической массоемкости от температуры. Keywords: зависимости; при
• НЕКОТОРЫЕ ВОПРОСЫ ТЕПЛОМАССООБМЕНА В ГОРНЫХ ВЫРАБОТКАХ ГЛУБОКИХ ШАХТ by Ониани, Шурман; Ланчава, Омар (2021) - После анализа дифференциального уравнения массопереноса и краевых условий убедились, что интенсивность неизотермического массопереноса в Интенсивность изотермического массопереноса в этой же системе зависит только от критериев Био и Фурье. Keywords: выработки; горного; горной; массопереноса; моль; при
• О ВЛАГОФИЗИЧЕСКИХ СВОЙСТВАХ ГОРНЫХ ПОРОД by Ш. И. Ониани; О. А. Ланчава; Ю. Р. Ксоврели (2021) - Из полученных результатов видно, что при постояннной температуре с увеличением потенциала массопереноса коэффициенты массопроводности и изотермической массоемкости увеличиваются, а коэффициент потенциалопроводности массопереноса уменьшается. В отличие от процесса переноса энергии массоперенос характеризуется той особенностью, что под влиянием температурного градиента между двумя телами может перемещаться влага при нулевом градиенте потенциала массопереноса (явление термовлагопроводности). Keywords: массопереноса; при
• МЕТОДИКА ТЕПЛОВОГО РАСЧЕТА ВЫРАБОТКИ С ТЕРМАЛЬНЫМИ ВОДАМИ: Print version was published: „УГОЛЬ УКРАИНЫ“, Июнь, 1977 by Ониани, Шурман; Ланчава, Омар (2021) - Наблюдения показали, что при поступлении термальных вод в выработки происходит резкая интенсификация тепло- и массообменных процессов, вследствие чего температура насыщенного водяными парами шахтного воздуха на коротком участке (100—500 м) становится примерно равной температуре вод, и без их предварительного отвода нельзя создать приемлемые климатические условия. от принятого способа водоотвода и значений критериев Фурье и Био можно определить из критериальной зависимости 𝛩 = 𝑓(𝐹0, 𝐵𝑖), построенной авторами для каждого рассмотренного способа отвода термальных вод; t'τ -расчетная температура термальных вод в пределах рассматриваемого участка, °С; tτ - естественная температура термальных вод на уровне разгрузки, °С; t и tB — искомая температура массива и заданная температура шахтного воздуха, °С. Безразмерную температуру можно определить также по следующим эмпирическим формулам: при 0,01 ≤ Keywords: вод; воздуха; при; температуры; термальных
• Thermal Regime of Mine Workings in the Presence of Thermal Sources by Oniani, Shurman; Pirtskhalava, Тeimuraz; Lanchava, Omar (2021) - Излив горячих вод в горные выработки можно устранить цементацией стенок выработки; сооружением специальной водоотводящей выработки на расстоянии 4-5 м от почвы основной; сооружением водоотводящего канала в почве выработки, который может быть либо открытым либо гидроизотарованным от вентиляционной струи простым или теплоизоляционным перекрытием. Теплоотдача от нагретого горного массива к воздуху компенсируется притоком тепла от термальных вод, и температура стенок выработки сохраняет свое первоначальное значение, равное температуре горячих вод. Keywords: вод; выработки; горячих; при
• Thermal regime of mining products in the presence of thermal water on the example of the mines of Tkvarcheli of Lenin: Print version was published: Book MINING ELECTROMECHANICS AND MINING AEROLOGY, 1975 by Oniani, Shurman; Pirtskhalava, Teimuraz; Lanchava, Omar (2021) - В результате тепло — и массоотдачи от термальных вод и нагретых горных пород к рудничному воздуху при отсутствии других источников тепла, постоянной относительной влажности, начальной температуры воздуха 19°С и скорости движения 5 м/сек, приращение температуры вентиляционной струи в зависимости от термальных вод и температура стенок выработки сохраняет свое первоначальное значение, примерно равное температуре горячих вод. Keywords: вод; вокруг; выработки; горячих; издательство; каналом; массиве; при; температуры; термальных
• Influence of the method of allocation, application and activation on the physiological properties of peat humates by Dolidze, Vladimer ; Matchavariani, Natela; Sukhishvili, Natia ; Kakabadze , Nato (2022) - Можно с уверенностью сказать, что в таких условиях, окислительные процессы гуматов протекают значительно глубже и приводит к блокировке функциональных групп, что в конечном Нужно также отметить, что в препаратах, выделенных ультразвуковым методом содержание металлов выше. Keywords: georgian; активность; выделения; гуматов; кислотой; обработки; после; при; уксусной; что

• The Future of Education in the Epoch of Social-Technological Mutations based on the Experience Acquired and the Challenges Revealed in Relation to the Distance Teaching (Moodle) in the Period of the Pandemic by Berdzenishvili, Amiran ; Ketsbaia, Kakha (2022) - როგორი იქნება და რა სახეს მიიღებს სამომავლოდ განათლება. ტოფლერის პასუხი ამ კითხვაზე ასეთია: განათლების ტრადიციული სისტემა აღარ იარსებებს ანუ უბრალო ენაზე რომ ვთქვათ, დღევანდელი სკოლები და უნივერსიტეტები, რა სახითაც ისინი ამჟამად არსებობენ, უბრალოდ, არ იარსებებენ. ხოლო რა სახე ექნება მომავლის განათლებას ამაზე პასუხი ცნობილ სოციოლოგს ზიგმუნტ ბაუმანს აქვს. მის მიხედვით მომავალი თხევად განათლებას ეკუთვნის. ამასთანავე ცოდნისა და მისი ტრანსლირების სისტემათა გაზომვის სტანდარტიზებული ინსტრუმენტები ამ ცოდნის წვდომის ხასიათს უკვე აღარ შეესაბამებიან. უფრო მეტიც, განათლების სისტემაც კი ცოდნის გავრცელებაში თავის პოზიციებსა და პრიორიტეტებს კარგავს. შეიძლება მათ გარეშეც კი ისწავლო და თანაც წარმატებით. ამ ახალ სამყაროში ტრანსფორმაციის შედეგი ახალი - ცოდნის საზოგადოების, საბოლოოდ, დამკვიდრება სახეზეა. ვფიქრობთ, რომ პანდემიამ ამ ტრანსფორმაციაში ამაჩქარებლის როლი შეასრულა, რომელმაც კიდევ უფრო ნათელი გახადა ინდუსტრიული ეპოქის ცოდნის, განათლებისა და მეცნიერების ნაკლოვანებაბა. ტოფლერის მიხედვით, ტრანსფორმაცია და მუტაცია შეეხება თითქმის ყველაფერს: ოჯახს, გენეტიკურ რევოლუციას, პოლიტიკას, ეკონომიკას და, რა თქმა უნდა, განათლებას. ადრეული ეპოქის განათლების სისტემა ზეინდუსტრიულ ერაში უვარგისი გახდება, ამიტომ XXI საუკუნე სოციალური კონფლიქტების, მთელი რიგი გლობალური პრობლემებისა და გამოწვევების საუკუნე იქნება. ასეთ ვითარებაში ჩნდება კითხვა: Keywords: education; epoch; future; georgian; information; knowledge; students; system; teaching; work; განათლების
• Theoretical-Methodological aspects of intelligence activity and lobbying by Somkhishvili, Otari (2022) - Observing the cases of Armenia, Israel and China allows us to highlight the main trends that characterize intelligence lobbying activities:  It does not matter the states are in strategic partnership or in hostile attitude, they constantly use intelligence lobbying activities to obtain strategic information;  Keywords: activities; information; intelligence; international; lobbying; methods; states; სადაზვერვო
• Planning and Automation of Information Security Awareness Training by Samkharadze, Roman; Kiknadze, Mzia; Sakhvadze, Giorgi; Gachechiladze, Lia; Acharadze, Guram (2023) - Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 4, 2023 53 References: Sakhvadze G., Samkharadze R., Kiknadze M., Gachechiladze L. Planning and automation of information security awareness training. Abstract As is known, the goal of information security is to protect the confidentiality, integrity, and availability of information. Keywords: awareness; employees; information; materials; program; security; training
• Georgian Radio During the Second World War and in the Years After the War by Talakhadze, Nanuli; Nakhutsrishvili, Natia; Bakhtadze, Sandro (2025) - In this article, we will discuss the role of Georgian radio broadcasting in these processes. Keywords: Georgian radio broadcasting, second world war On June 22, 1941, at 12 noon, the All-Union Radio broadcast a message from the Soviet government about the German attack on the USSR and announced a general mobilization. Keywords: broadcasting; committee; georgian; information; materials; programs; radio; soviet; war
• Technosophy-the Neuroholosophic Formation of the Thought of the Future: Dedicated to the honorable Georgian scientist and my dearest teacher – Mrs. Mariam Tsatsanashvili by Kazanji, Leonid-Luka (2025) - The Sumerians played a very important role in the truly complex supra-epochal process of the formation and Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 3, 2025 340 multifaceted development of human philosophical thinking, theosophical systems and historical methodology. Mathematogenetic philosophy helps to bridge the gap between technological progress and human philosophy. Keywords: information; intelligence; philosophy; technosophy; thinking; world

• Use of Artificial Intelligence in Automated Transportation Mmanagement by Gogilidze, Emeliane; Gogilidze, Natia (2025) - Privacy and Security: with AI systems capable of collecting vast amounts of information, there is a need to protect personal data, tighten data management rules and develop new policies [9-12].  At the same time, it should be realised that AI technologies are now developing at a very rapid pace, and as they develop, they become more affordable. Keywords: georgian; intelligence; systems; technologies
• On The Procedural Enhancement of Architectural Management Processes in Georgia by Sakhanberidze, Pavle; Chigogidze, Tinatin (2025) - This paper explores architectural design processes through the Systems Engineering V- Model, critically examining practices within Georgia’s construction sector. Furthermore, the study seeks to develop recommendations that will contribute to improving the efficiency and effectiveness of architectural design processes. Keywords: analysis; design; engineering; georgian; model; process; project; requirements; research; systems

• ESTIMATION OF VENTILATION SYREAM DYNAMICS AND TUNNEL GEOMETRY AFFECT OVER THE EVACUATION PERIOD ADJUSTED TO THE MODEL OF MOTOCAR TUNNEL IN CASE OF MODELLED FIRES: This work was supported by Shota Rustaveli National Science Foundation (SRNSF) [Grant number AR-19-1936] by Kunchulia, Teimuraz; Khokerashvili, Zaza; Arudashvili, Nino; Lanchava, Omar (2021) - Estimation of Ventilation stream dynamics and tunnel geometry affect over the evacuation period adjusted to the model of motorcar tunnel in case of modelled fires T. Kunchulia1, Z. Khokerashvili1, N. Arudashvili1, Z. Lanchava1 1Georgian Technical University, Tbilisi, Georgia The quality of the motorcar tunnels operation is determined according to its safety for which, every single danger should be identified and the volume of risk - consequently evaluated. Due to certain reasons, one of the dangers in motorcar tunnel is considered initiation and spreading the fire. Keywords: tunnel; ventilation
• Analysis of the emergency ventilation performance parameters for a road tunnel by Lanchava, Omar; Ratiani, Nino (2023) - Critical velocity and smoke backlayering in the fresh air jet are important technological parameters for fire ventilation. Keywords: tunnel ventilation, fire, critical velocity, backlayering length, lifesaving. Keywords: lanchava; ventilation
• PISTON EFFECT ANALYSIS FOR THE METRO VENTILATION by Omar Lanchava; George Nozadze (2021) - If necessary, it is possible to define oncoming air flow speeds as well as air flow in annular space between the perimeters of tunnel and train. Based to the numerical modeling results, for the different scenarios of train speed and tunnel filling coefficients, some of which are represented in figures 2, 3 and 4, the process duration is divided into 2 phases. Keywords: air; effect; flow; piston; piston effect; space; speed; subway; train; tunnel; ventilation

• ON SOME ISSUES OF MANAGING GEORGIA’S HYDROPOWER POTENTIAL by Morchiladze, Giorgi; Kharkheli, Manana; Narmania, Davit; Chokheli, Eka; Davitaia, Shorena; Vardiashvili, Nino; Makasarashvili, Mikheil (2025) - Ivane Javakhishvili Tbilisi State University, Ninvardiashvili@gmail.com; 7PhD Student, Ivane Javakhishvili Tbilisi State University, Makasarashvilimikheil@gmail.com Abstract Georgia's pursuit of energy security and sustainable development is intrinsically linked to its significant hydropower potential. Keywords: hydropower, energy security, sustainable development, Georgia. Keywords: country; development; energy; georgia; hydropower; ivane javakhishvili; potential; resources; security
• Challenges And Development Paths of School Culture Formation by Mshvildadze, Sofia (2025) - Keywords: National curriculum of Georgia, general education reform, constructivism, general educational institution/school, school culture, management of organizational culture, factors affecting organizational culture School culture is of fundamental importance to its leader, especially when different directions of development appear and when strategic changes become necessary and inevitable. Keywords: culture; development; employees; georgian; organization; school; type
• A Comparative Analysis of Competition Policy in Science Commercialisation: Science for society, or just for business? by Sanikidze, Sergo (2025) - The CRISPR story demonstrates how competition and innovation policies create social and technological advancement (Panagopoulos and Sideri, 2021). Evidence from the U.S. Bayh-Dole Act demonstrates how supportive policy structures, including university technology transfer mechanisms and startup incubation programs, significantly boost innovation commercialisation and economic Georgian Scientists/ . Keywords: access; commercialisation; competition; development; georgian; global; innovation; market; policy; public; research; science; technology
• The Role of Mathematics in Developing Cognitive Skills in Primary School Children by Kandelaki, Nino; Sharikadze, Teona (2025) - The necessity of mathematical skills is beyond dispute, as students must acquire an interest in and appreciation for the subject from an early age. Activity 11: Culinary Math – Integrating Cooking into Mathematics Lessons In this interdisciplinary lesson, the mathematics teacher guides students through a hands- on culinary activity, such as preparing healthy salads, while focusing on mathematical skills. Keywords: activity; development; georgian; mathematics; skills; students
• Philosophical Origins of Cryptography: Dedicated to the great Georgian scientist and my most precious teacher, Mr. Aleko Tsintsadze by Kazanji, Leonid-Luka (2025) - Great British culture plays a major role in the process of understanding Caucasian civilization. Jewish thinkers, possessing great wisdom, created a unique system of cryptography, which had a great influence on the most difficult process of the formation and development of the worldview of the nations of the world. Keywords: civilization; culture; development; indian; philosophy; process; role; thinking; world

• Ecotoxicological studies of surface and groundwater in the adjacent territories of the Shuakhevi HPP (Adjara AR) by Abuladze, Tamta ; Gvarishvili, Nani ; Kiknadze, Nino (2022) - The main macro-elements of the underground spring water and Adjaristskali River waters are - Ca and Mg. There are natural habitats with high and middle conservation value developed in the slopes of Adjaristskali River valley, there are 23 endemic species, 11 species are recorded in the Georgia Red List. Keywords: adjaristskali; georgia; list; research; river; species; valley; water
• ROLE OF TAXES IN OVERCOMING POVERTY by Kakhniashvili, Natia (2023) - In relation to GDP, the tax revenues in 2022 amounted to 23.5%.The forecast of the tax revenues according to the types of taxes is as follows: the forecast rate of income tax was determined at 4,602.3 million GEL, including, the share of the state budget amounted to 4,262.1 million GEL, and the share of the autonomous republics was 340.2 million GEL; The income tax increased by 25.2% (by 926.7 million GEL) compared to the planned rate of 2021. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 2, 2023 29 Therefore, it would be great to restore the non-taxable minimum, this will allow us not to tax low- income earners with income tax. Keywords: economic; gel; georgia; income; rate; system; tax
• Results of ethnobotanical research of The Arsiani and Adjara-Shavsheti Ranges: The article is published within the Batumi International Conference - "Study, Protection, Preservation, Wise Use of Separate Components of Biodiversity". by Darchidze, Maia; Kharazishvili, Davit; Varshanidze, Natela; Memiadze, Nino; Diasamidze, Inga (2024) - Grossh. , , , - Asteraceae Bidens tripartita L. , , - Asteraceae Cirsium imereticum Boiss. , , , - Asteraceae Achillea millefolium L. , - Asteraceae Gnaphalium sylvaticum L. , - Asteraceae Taraxacum officinale F.H.Wigg. , , , - Polygonaceae Rumex alpinus L. - Rosaceae Alchemilla caucasica Buser , , - Rosaceae Geum urbanum L. , , - Rosaceae Rosa canina L. Rosaceae Rubus caucasicus Focke Rosaceae Rubus idaeus L. , Rosaceae Aruncus dioicus (Walter) Fernald , - Urticaceae Urtica dioica L. , , , Viburnaceae Sambucus ebulus L. Georgian Scientists/ . Keywords: asteraceae; georgia; shrub; species
• Analysis and Assessment of the Digitization Process of Georgia by Paliani, Sofia (2025) - The review and ranking of indicators revealed that Georgia's position in the rating lists is dynamic; sub-indicators capture the strengths and weaknesses of the process. The paper aims to analyze Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 20 the digitalization process in a historical-territorial context by involving indicators and ranking data, and in the article we present an assessment of Georgia's position in this process. Keywords: countries; georgia; group; index; indicators; level; process
• Hepatitis B in Georgia: Progress, Gaps, and Equity Across the Prevention-to-Care Cascade by Inaishvili, Lela; Bulia, Tamriko; Sharvadze, Lali; Pruidze, Nikoloz (2025) - Prevention (vaccination and PMTCT) Georgia has maintained high hepatitis B vaccination coverage for more than a decade. Discussion This scoping review synthesized a decade of hepatitis B evidence in Georgia (2015–2025), mapping epidemiologic trends, prevention coverage, testing-treatment performance, and equity. Keywords: coverage; georgia; hbv; health; hepatitis; national; treatment
• 2018 PRESIDENTIAL ELECTIONS IN GEORGIA (ELECTIONS WITHOUT A LEADER) by Tukvadze , Avtandil ; Abzianidze, Akaki ; Ubilava , Irakli; Gelashvili, Helen (2021) - We could call the Presidential election of 2018 an elections without a leader because the Presidential candidates were not able to show leadership skills and the success of the National Movement and Georgian Dream candidates was behind the activeness of the forces backing them and we could share a perturbing phrase: the choice was made between the bad and worse but President Salome Zurabishvili in his inaugural speech announces new democratic values in Georgian politics, which gives positive expectations to society. The work analyzes aggressive pre-election campaign factors: socio-economic conditions, the management team's mistakes, features of political culture, contrast of Georgian mentality and consciousness, mutual accusations of candidates in protecting Russia’s interests - the war with compromises, pre-election promises of Salome Zurabishvili and Grigol Vashadze, Government resources used in favor of a government-supported candidate, preliminary reports published by international (according to which the legitimacy of the election was not doubted, but there were critisizing comments), new initiatives announced in inauguration speech of newly elected President (democratic values and political priorities), which gives the public hope for the future. Keywords: december; election; georgia; government; international; national; president; round; salome; salome zurabishvili; state; vashadze; zurabishvili
• FULL PDF OF JOURNAL by Editorial Board (2021) - Questionnaire (part-1) Statement n SA (%) A (%) N (%) D (%) SD (%) points ST DEV 1. Questionnaire (part-2) Question n SA(%) A(%) N (%) Keywords: candidate; constitution; country; course; culture; december; democracy; election; foreign; georgia; government; grigol; https://journals.4science.ge/index.php/gs/index; international; learning; medical; movement; national; party; post; president; questionnaire; round; saakashvili; salome; simulation; state; students; university; vashadze; weber; zurabishvili
• Problems of Prioritization National Security interest of Energy import-dependent States (Case studies: Georgia and Lithuania) by Pirtskhelani, Nana (2021) - The study also examines the major factors affecting prioritization of national security interests, providing a possibility to answer the main research question of the paper - what prompts states to pursue less rational policies in terms of energy security, justified by maintaining state sovereignty? Keywords: National threats, Securitization, Energy security, Georgia, Lithuania, Energy import-dependence 1 The present article is originally conducted as part of my dissertation work (Unpublished). Keywords: challenges; countries; country; dependence; energy; energy security; gas; georgia; import; lithuania; national; resources; russia; security; states; supply; threats
• The concerns of the United States about antidemocratic political processes in Georgia in 2018-2021 by Changiani, Marine (2022) - Georgia protests: Thousands storm parliament over Russian MP's speech, 2019) Russian politicians cannot ignore the fact that during the years of independence in Georgia, a new national identity based on the priority of Western values and a sharp rejection of the entire Soviet historical experience. Georgia protests: Thousands storm parliament over Russian MP's speech. Keywords: country; elections; georgia; opposition; parliament; party; russian; states; u.s; united

• FORMULATION AND ASSESSMENT OF CLAY – POLYMER HYDROGEL BASED ON GEORGIAN BENTONITE by Tsiklauri, Lia; Getia, Malkhaz (2023) - Further studies are on-going for the preparation of Tikha Ascane hybrid material with different polymers. Preparation Tikha Ascane, obtained from Askana Deposit (Ozurgeti region, Georgia) clay, is permitted for the medicinal and pharmaceutical application by Georgian healthcare authorities /4/. Keywords: ascane; bentonite; clay; drug; georgian; hybrid; material; nfz; samples; tikha
• SOME PHYSICOCHEMICAL PROPERTIES OF GEORGIAN BENTONITE CLAY by Tsiklauri, Lia; Getia, Malkhaz (2023) - Impact of temperature on TA swelling potential The study results of the temperature dependence of TA swelling ratio indicates that the expansion of clay was almost the same as temperature increased from 25 to 50 °C (Fig.1). The swelling property of TA samples was evaluated in different concentration of acetic acid solutions and found that with increasing acetic acid concentration the swelling degree is decreased (Fig. Keywords: bentonite; chitosan; clay; cm−1; composites; drug; georgian; polymer; swelling; temperature; water

• Use of polymer dispersed liquid crystal (PDLC) film as a greenhouse cover material by Markaryan, Gary (2024) - Thus, a definite range of lighting takes responsibility for certain processes, that is why our spectral analysis of PDLC film was so important to establish how acceptable its use is. 6 N 2, 2024 143 Resulting from the spectral analysis we obtained data which clearly show that PDLC film doesn’t perform light spectra absorption and transformation to other spectra, so we can state with confidence that the mentioned method is applicable in the greenhouse business. Keywords: energy; georgian; greenhouse; pdlc; state
• Current Biofuel Production Strategies, Thermal Applications Advances and Opportunities by Fanskhava, Elene; Jishkariani, Maka; Chogovadze, Beka (2024) - Journal of Energy Engineering and Thermodynamics (JEET) ISSN 2815-0945, 3(01), 38– 45. Key words: Biofuel, Renewable Energy, Ecology, Biochemistry, Anaerobic Conditions. Keywords: energy; georgian; jishkariani
• High Response of Human Muscles to Soundwaves in Electromyography and Artificial Intelligence Based Studies Supports the Effectiveness of Sound Therapy and Confirms the Existence of Sound-Induced Diseases by Ozuomba, Uzoma Divinelove Moses (2025) - With special reference to the use of music sound therapy by Igbo people, music sound is acknowledged for possessing the natural capability to enhance not just spiritual, physical and mental states of patients, it also has the natural potency to improve aesthetic, emotional and social wellbeing of the patients; and can equally repair brain damage enhancing its functions, boosting immunity, helping in stress reduction and helping people suffering from stroke to recover faster (Nwobu, 2018). A British body is not left out in acknowledgement of effectiveness of music sound therapy (British Association For Music Therapy, 2020). Keywords: accuracy; average; diseases; effects; energy; healing; health; music; music sound; music therapy; response; sound; sound therapy; soundwaves; stress; therapy
• Challenges in the Georgian Energy Sector and the Role of AI Programs in the Development of Georgian Power Grid by Magradze, Tinatin (2025) - Energy Optimization - Neural networks can optimize energy systems by determining the best schedule for power plants, distributing energy resources, and establishing energy management systems. Metallurgical plants present a considerable challenge for energy systems due to their rapid and large fluctuations in active and reactive capacity consumption, which can cause significant changes in frequency and voltage within small systems like Georgia. Keywords: consumption; energy; generation; georgian; grid; intelligence; power; system

• THE PERMEABILITY AND EFFLUX OF VINCA ALKALOIDS IN A CACO-2 CELL MODEL by Tsiklauri, Lia; Vachnadze, Valentina; Bernkop-Schnurch, Andreas (2023) - Vinca alkaloids, Indoline alkaloids, Vingerbine, Caco-2, P-glycoprotein (P-gp). Since Vinca alkaloids are known to be pumped out by P-gp, the transport of Vingerbine constituent alkaloids was investigated in this study through the Caco-2 cells, which can imitate the transport in vitro. Keywords: alkaloids; caco-2; cell; herbadine; monolayers; transport; vinca; vincarine; vingerbine
• Molecular Heterogeneity of Melanocytic Hyperplasias, Melanocytic Moles (nevi), Markers of Recurrence and Progression by Nodia, Khatuna; Saladze, Tamar; Burkadze, George; Kepuladze, Shota (2025) - Dedifferentiation maintains melanocyte stem cells in a dynamic niche. Li H, Hou L. Regulation of melanocyte stem cell behavior by the niche microenvironment. Keywords: braf; cell; georgian; human; melanoma; stem

• SPECIES OF THE Rhododendron l. GENUS ON THE COAST OF ADJARA AND THE ANTIMICROBIAL ACTIVITY OF THEIR LEAF EXTRACTS AGAINST PHYTOPATHOGENS by Metreveli, Mariam; Kandelaki, Mariam; Jabnidze, Nana; Meskhidze, Avtandil; Mepharishvili, Galina; Muradashvili, Maka; Gorgiladze , Lamziri (2023) - Six species of the genus Rhododendron L. grow wild in Georgia, they are Rhododendron ponticum L., Rhododendron smirnowii Trautv. Introduction The genus Rhododendron (Rhododendron L.) is distinguished by its diversity over the world, which can be explained by its ancient origins. Keywords: activity; alternaria; extracts; fungicidal; rhododendron; species; ± ±
• Effects of fixation methods on quality parameters of green tea by Revishvili, Temur; Chkhikvishvili, Irakli; Gogia, Nunu; Esaiashvili, Manana; Chkhikvishvili, Davit; Dolidze, Bakhva; Gobronidze, Ekaterine (2024) - 6 N 2, 2024 395 Georgian Scientists Vol. 6 Issue 2, 2024 https://doi.org/10.52340/gs.2024.06.02.41 Effects of fixation methods on quality parameters of green tea Temur Revishvili1, Irakli Chkhikvishvili2 , Nunu Gogia3, Manana Esaishvili4, Davit Chkhikvishvili5, Bakhva Dolidze 6, Ekaterine Gobronidze 7 1 Georgian Agricultural University, Institute of Tea, Subtropical Crops and TeaIndustry, Doctor of Technical Sciences, Member Georgian Academy of Agricultural Sciences; 2Tbilisi State Medical University, Institute of Medical Biotechnology, Doctor of Biological Sciences, Professor; 3Tbilisi State Medical University, Institute of Medical Biotechnology, Doctor of Medicine; 4Tbilisi State Medical University, Institute of Medical Biotechnology, Master; 5Tbilisi State Medical University, Institute of Medical Biotechnology Master's student; 6Georgian Agricultural University, Institute of Tea, Subtropical Crops and Tea Industry, Academic Doctor; 7Georgian Agricultural University, Institute of Tea, Subtropical Crops and Tea Industry, Academic Doctor Summary Thermal processes play an extremely important role in the formation of quality indicators of green tea. In Georgia, green tea is mainly made from local plant populations using the roasting method. Keywords: activity; catechins; fixation; georgian; green; methods; polyphenols; quality; results; study; tea
• QUANTITATIVE DETERMINATION OF BERBERINE IN THE ABOVEGROUND ORGANS OF MAHONIA AQUIFOLIUM (PURSH) NUTT by Todua, Nika; Getia, Malkhaz; Chincharadze, Davit; Vachnadze, Nina (2025) - (18) Yu, M.; Jin, X.; Liang, C.; Bu, F.; Pan, D.; He, Q.; Ming, Y.; Little, P.; Du, H.; Liang, S.; Hu, R.; Li, C.; Hu, Y. J.; Cao, H.; Liu, J.; Fei, Y. Berberine for Diarrhea in Children and Adults: A Systematic Review and Meta-Analysis. A 10.0 mL volumetric flask was filled with the proper volume of Berberine solution, and the volume was adjusted to 10.0 mL using mobile phase. Keywords: activity; alkaloids; aquifolium; berberine; day; extract; hplc; plant
• Application of Polyphenol (Tannin)-Rich Leaf Extracts of Cotinus coggygria Scop., Cultivated in Georgia, in Endodontic Practice by Shavadze, Tamar; Nizharadze, Natia; Mamaladze, Marina; Shalashvili, Ketevan; Getia, Malkhaz; Mulkijaniani, Karen; Kemertelidze, Eter (2025) - 2. Kenan Tunç*, Ay egül Ho , Bilgen Güne Investigation of Antibacterial Properties of Cotinus coggygria from Turkey Pol. Dejan Stojkovi , Nina Dragi evi , Marija Ivanov, Nevena Gajovi , Milena Juriševi , Ivan Jovanovi , Marina Tomovi and Jelena Živkovi , New Evidence for Cotinus coggygria Scop. Keywords: activity; coggygria; cotinus; endodontics; georgian; scop
• Synthesis and biological activity of Hepta-O-acetyl-1-O- (2-chloro-3-phenyl thio propyl)-β-D-maltose by Tabatadze, Lali ; Sidamonidze, Neli; Gulbani, Darejan; Iremashvili, Darejan (2021) - https://journals.4science.ge/index.php/GS/index 1 Georgian Scientists Vol. 3 Issue 4, 2021 https://doi.org/10.52340/gs.2021.11.01 Synthesis and biological activity of Hepta-O-acetyl-1-O-(2-chloro-3-phenyl thio propyl)- - D-maltose L.V. Tabatadze1, N.N. Sidamonidze2, D.B. Gulbani3, D.J. Iremashvili4 1,3Department of Chemistry, Sokhumi State University, Ana Politkovskaia str. 61, 0186, Tbilisi, Georgia 2Department of Chemistry, Iv. Javakhishvili Tbilisi State University, I.Chavchavadze Ave., 0179 Tbilisi,Georgia 4Laboratory of Analytical Chemistry and Mineral Enrichment, G. Tsulukidze Mining Institute, E. Mindeli, str.7, 0186 Tbilisi, Georgia Corresponding Author E-mail: l.tabatadze@sou.edu.ge ABSTRACT Carbohydrate derivatives are distinguished with wide range of biological activity which is proven by successful usage of preparations made of Carbohydrate based in different branches of pharmaceutical chemistry. Keywords: activity; chloro-3; inhibitor; maltose; o-(2; thio

• COVID 19 – THE MODERN CHALLENGE OF HIGHER MEDICAL EDUCATION by Korinteli, Irma; Korinteli, Irine; Darsadze, Ana (2023) - 61/59,8%/სტუდენტი მომხრეა on line ფორმატით გაგრძელდეს სწვლება ეპიდემიის შემდეგასაც. ჩვენი კვლევის შედეგების შეჯამების შედეგად აღმოჩნდა, რომ პანდემიის პირობებში სრულყოფილი სამედიცინო განათლების უზრუნველყოფა on line ფორმატით რთულია. ჩვენს მიერ ჩატარებული გამოკითხვის შედეგების მიხედვით, სტუდენტების 44,1% ონლაინ მეცადინეობის ფორმატს გამართლებულად მიიჩნევს კლინიკურ დისციპლინებში. ასევე, სტუდენტების უმრავლესობას /65,6%/ მიაჩნია, რომ ე.წ. on line რეჟიმში ცოდნის მაქსიმუმის გამოავლენა შესაძლებელია. ამრიგად, ეპიდემიის პირობებში ე.წ. on line სწავლება წარმოადგენს უალტერნატივო მეთოდს და უზრუნველყოფს სწავლების პროცესის უწყვეტობას. ამასთანავე, დისტანციური სწავლებას აქვს მრავალი დადებითი მხარე/მაგალითად ტრასპორტირებისას ფინანსური და დროის დანაზოგი/, რაც შეიძლება გამოყენებული იყოს ეპიდემიის დასრულების შემდეგაც. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 2, 2023 214 ლიტერატურა: 1. According to the results of our survey, 44.1% of students consider online learning format justified in clinical disciplines. Keywords: education; line; medical; სამედიცინო; სწავლების
• A REVIEW OF NEW TECHNOLOGIES IN ANATOMY TEACHING METHODS by Durglishvili, Giorgi; Durglishvili, Nato; Gogashvili, Maia; Berulava, Veriko; Machitidze, Manana; Saparidze, Sofo; Ozelashvili, Inga (2023) - In the present era, studying and understanding human anatomy in medical and other healthcare science schools is undergoing a critical and transformative period. (4) The revisiting of cadaveric dissection remains a main method in studying human anatomy. Keywords: anatomy; education; learning; models; students
• Legal service of the educational institution as Guarantor of protection of academic personnel legal rights by Goroshidze, Giorgi (2024) - Legal service of the educational institution as Guarantor of protection of academic personnel legal rights Giorgi Goroshidze Ivane Javakhishvili Tbilisi State University Abstract The article discusses the special role of legal services of higher educational institutions in solving personnel issues. The uniqueness of the administrative subordination of legal services is shown - to be subordinated to the legislation and not to the leadership. Keywords: education; georgian
• Information and Digital Technology in the process of learning by Kakhurashvili, Nino (2024) - This article discusses the capabilities and difficulties associated with digital technologies. The use of digital technology allows students to participate in learning activities in innovative and creative ways, enhancing the interactive nature of the educational process when compared to traditional methods. Keywords: education; learning; process; students; technologies; technology; tools
• Digital Transformation in the Educational Institutions by Abuladze, Inga; Okhanasvili, Maia; Kashibadze, Marina; Gabashvili, Natalia; Gabashvili, Tamar (2025) - Personalized Learning: AI learning platforms create customized learning experiences by adapting to the unique ways students understand concepts. Because online learning and a distance assessment system are still relevant today. Keywords: education; face; learning; process; students; teaching
• PERSPECTIVES ON ENGLISH LANGUAGE ACQUISITION, ROLE AND ITS IMPACT IN ENHANCING ON EDUCATION MOBILITY, SOCIO-CULTURAL, INSTITUTIONAL INTEGRATION AND MEDICAL LABOR MARKET INTEGRATION IN EUROPE AND WORLDWIDE IN THE CONTEXT OF EDUCATIONAL GLOBALIZATION by Sulashvili, Nodar; Khusseyn, Valentyna; Hussin, Dalal; Gabunia, Luiza; Gorgaslidze, Nana; Sulashvili, Marika; Giorgobiani, Marina; Zarnadze, Irine; Zarnadze, Shalva (Davit); Aphkhazava, David (2025) - A key area of inquiry focuses on the relationship between English language skills and individual mobility across EU member states. Employer surveys conducted across multiple EU countries indicate that English language skills are among the top criteria when recruiting for international teams or cross-border projects. Keywords: access; acquisition; communication; diversity; education; english; european; institutional; integration; labor; language; market; medical; mobility; policy; proficiency; research; role; socio

• The Efficiency of Mnemonic Approaches in Acquiring English Vocabulary Knowledge (A Case of Vocational College in Georgia) by Zaalishvili, Nino (2023) - EFL students face difficulties because they lack confidence and a sufficient vocabulary. Most of the time, a deficiency of speaking exercises during lectures is the cause of speaking difficulties among EFL students. Keywords: english; learning; research; speaking; students; vocabulary
• Analysis and Classification of Factors Contributing to Personalization in E-learning by Tandilashvili, George; Kapanadze, David; Zhvania, Taliko; Kiknadze, Mzia (2024) - Importantly, the effectiveness of personalized e-learning depends on meeting these requirements and meeting the individual needs of learners. Grading in the context of personalized e-learning involves the assessment and evaluation of learners' performance and understanding of the course material. Keywords: content; experience; factors; learner; learning; personalization; preferences; process; teaching
• Multimedia in education: what do students think? by Kveselava, Ketevan; Bochorishvili, Irakli; Tedeshvili, Liana; Jikidze, Levan (2024) - 263 263 17-50 ( 22) 57 96 2 , 165 263 , 18,34% 20.20% 52.29 29,35% 50,45% 27.52 52,31% 29,35% 20.19 3. 3.1. , 263 42%. , . 5. 3.7. - , 84,66% , , , , - . , 98.03%- , . Keywords: georgian; learning; multimedia; students
• The Use of Artificial Intelligence in CI/CD Systems: Enhancing Security and Managing Risks by Jajanidze, Iveri; Kartvelishvili, Ioseb (2025) - Federated Learning and Data Confidentiality Federated Learning (FL) allows AI models to be trained across multiple decentralized devices or servers without transferring raw data.  Explainable AI (XAI): A branch of AI focused on making model decisions interpretable and transparent to humans. Keywords: georgian; learning; security
• IMPROVING THE QUALITY OF MEDICAL EDUCATION: STUDENTS’ ACHIEVEMENTS AND PERCEPTIONS ON SIMULATION BASED LEARNING by Manjavidze, Irma ; Chitaishvili, Dali ; Nozadze, Pirdara (2021) - Questionnaire (part-1) Statement n SA (%) A (%) N (%) D (%) SD (%) points ST DEV 1. Questionnaire (part-2) Question n SA(%) A(%) N (%) Keywords: course; learning; medical; points; questionnaire; simulation; students; test

• GENERALIZED DEPENDENCES FOR ISOTHERMIC MASS TRANSFER IN THE “MASS-MINE AIR” SYSTEM: Print version was published: BULLEТIN of the ACADEMY of SCIENCES of the GEORGIAN SSR , 106, #1, 1982 by Oniani, Shurman; Lanchava, Omar; Ksovreli, Iuza (2021) - Моделирования составлена обобщенная зависимость в �̅�(𝝉,𝑹𝟎) = 𝒇 (𝑭𝟎𝒎 ,𝑩𝒊𝒎), которая приводится на рис. 3. Физические свойства смоделированного массива выбраны таким образом, чтобы они охватывали все реально возможные явления массопереноса в шахтах. Keywords: массопереноса; рис; 𝑩𝒊𝒎
• HEAT MASS EXCHANGE IN THE BROKEN AND ADVANCE WORKINGS OF DEEP MINES: Print version was published: BULLEТIN of the ACADEMY of SCIENCES of the GEORGIAN SSR, 118, #3, 1985 by Oniani, Shurman; Lanchava, Omar (2021) - 𝜕Θ 𝜕𝜏 = 𝛼𝑚∇2Θ + 𝛼𝑚𝛿Θ∇2t (2) где t, Θ— соответственно температура и потенциал массопереноса горного массива, °C, Дж/моль; 𝛼, 𝛼𝑚 — коэффициенты температуропроводности и потенциалопроводности массопереноса горных пород, м²/ч; ∇2 — оператор Лапласа; ε — критерий фазового превращения влаги в горном массиве; τ — удельная энергия фазового превращения водапар, кДж/кг; с — удельная теплоемкость горной породы, кДж/кг. град; 𝑐𝑚 — удельная массоемкость горной породы, моль/Дж; τ — время, ч; 𝛿Θ — термоградиентный коэффициент, отнесенный к разности потенциалов массопереноса, Дж/моль.град. Обработка результатов математического моделирования произведена при R = R0, т. е. получено распределение относительных потенциалов переноса массы и энергии на поверхности горных выработок. Keywords: массиве; массопереноса; 𝐵𝑖𝑚
• CONCERNING THE THERMO-MOISTURE TRANSFER IN A MASSIF: К ВОПРОСУ ТЕРМОВЛАГОПЕРЕНОСА В ГОРНОМ МАССИВЕ by Sh. I. Oniani; O. A. Lanchava (2021) - Как известно, в гигроскопической области массопереноса потенциал массопереноса θ = 𝑅𝑇1n𝜑, (4) где R—универсальная газовая постоянная; 𝜑—равновесная относительная влажность воздуха, которой соответствует определенное влагосодержание капиллярно-пористого тела. Несмотря на то что влагосодержание не является потенциалом массопереноса, все же в практических расчетах сушки строительных материалов оно еще нередко применяется в качестве потенциала. Keywords: массопереноса; массы
• НЕИЗОТЕРМИЧЕСКИЙ МАССОПЕРЕНОС В ДВУХКОМПОНЕНТНОЙ СИСТЕМЕ –“ГОРНЫЙ МАССИВ - РУДНИЧНЫЙ ВОЗДУХ”: НЕИЗОТЕРМИЧЕСКИЙ МАССОПЕРЕНОС В ДВУХКОМПОНЕНТНОЙ СИСТЕМЕ –“ГОРНЫЙ МАССИВ - РУДНИЧНЫЙ ВОЗДУХ” by Ш. И.Ониани; О. А. Ланчава; Ю. Р. Ксоврели (2021) - Для однозначного определения потенциала массопереноса на отенках горной выработки необходимо решение системы дифференциальных уравнений тепло- и массопереноса. Из выражений (I) и (4) видно, что во время неизотермичеокого массопереноса в горном массиве, при постоянстве равновесной относительной влажности, изменение массообменного критерия Поснова обусловлено изменением термоградиентного коэффициента. Keywords: горной; массопереноса

• SUBSTANTIAL CHALLENGES OF ROAD CONSTRUCTION by baratashvili, Merab; Baratashvili, Tornike (2021) - Keywords: Highway, slope, safety, transportation, road surface, construction, technical and economic parameters, inert material, deformation Concrete examples are taken, which, obviously, required good solutions and unfavorable results, half-baked in the result of your most important solution. Keywords: https://journals.4science.ge/index.php/gs/index
• THE PROBLEM OF ETHNO-RELIGIOUS NATIONALISM IN GEORGIA by Tinatin Kavtaradze (2021) - Georgian Orthodox Church is an important factor forming Georgian ethnoreligious nationalism. In the period of nationalism religious identity, in some cases, was transformed into an ethnoreligious identity that contradicts a liberal understanding of the modern nation by which the idea of nation is not limited by religion or ethnos. Keywords: https://journals.4science.ge/index.php/gs/index; nationalism
• SOCIAL STEREOTYPES AND COGNITIVE MECHANISM OF THEIR PROCESSING by Giorgashvili , Miranda (2021) - Journal of experimental Social Psychology, 39, 16-30 7. Journal of Personality and Social Psychology, 53, 2, 235-246 2. Keywords: fiske; https://journals.4science.ge/index.php/gs/index; kunda; psychology
• REVIEW AND ANALYSIS OF PATRIMONIAL AND MERITOCRATIC GOVERNANCE CONCEPTS by Tamar Charkviani (2021) - Dimitrov et al. 2006, .225–29; Verheijen 2007; Oleinik 2009). Interpersonal Relations and the Structure of Trust in Society (Cambridge, Cambridge University Press). Keywords: cambridge; erdmann; https://journals.4science.ge/index.php/gs/index; weber

• The potential possibility of using food production waste to obtain products for medical and cosmetic use by Yavich, Pavel; Kakhetelidze, Mzia; Kikalishvili, Bella; Mskhiladze, Lasha (2024) - Characterization of corn cob as a possible raw building material. Energy efficiency analysis of corn cob used as a fuel. Keywords: acid; cob; cobs; corn; corn cob; corncob; extract; food; georgian; international; journal; mays; production; purple; technology; volume; zea
• RETROECONOMIC BARRIERS IN THE DEVELOPMENT OF AN INNOVATIVE ECONOMY by Papava, Vladimer (2025) - It is our view that, in order to evade the zombification of a retroeconomy or to contribute to creative destruction, the core principle of bankruptcy legislation should change and, in lieu of the above (i.e., the preservation of the balance between the protection of creditors’ interests on the one hand, and avoiding the liquidation of viable firms on the other), a balance must be maintained between the requirement to protect creditors’ interests and the need for a timely liquidation of non-viable firms. Under these circumstances, the authorized use of new technology becomes expensive, especially for firms that operate in poor countries with a relatively low level of economic development. Keywords: bankruptcy; countries; economic; economy; firms; government; new; retroeconomy; technology

• Representation of political actors in humoristic discourse of media by Mkhitarov, Mariam (2024) - Key words: political image; humoristic discourse of media; Political humor; Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 6 N 1, 2024 307 For the politicians of the 21st century visiting of humoristic talk shows became attractive, as in comparison with other content of mass media, humoristic talk shows have a distinctive skill to submit a political information to the audience in an absolutely new manner. It became vivid that appearing of politicians in political talk shows was very interesting for viewers. Keywords: entertainment; georgian; image; media; politicians; politics; representation; shows; talk
• Social advertisement as a phenomenon of social and scientific-researching reflection by Gazdeliani, Soso (2024) - Media presentation of social problems is possible with the support of social advertisement. A target of the article is to review existing scientific experience on social advertisement; to separate less investigated or not yet investigated aspects of a topic. Keywords: georgian; media
• Transforming conceptual models of international media brands in the era of globalization on the example of different countries by Dolidze, Davit (2024) - 6 N 2, 2024 250 Transforming conceptual models of international media brands in the era of globalization on the example of different countries Davit Dolidze Ph. D. student of mass communication doctoral educational program, Caucasus International University (CIU) E-mail: davit.dolidze@ciu.edu.ge Abstract In the modern world, media is constantly being transformed. Keywords: International media brands, Transnational corporations, Media and Globalization. Keywords: georgian; media; news
• Coverage of youth issues in Georgian local media by Marghia, Mariam (2024) - Keywords: media, local media, regional media, youth media In developed countries, local media is the voice of a particular region and, in general, a strong link in the media enviroment. Keywords: georgian; media
• Dynamics of coverage of violence against women 2020-2025. (on the example of Palitra-TV, "Rustavi 2", TV "Imedi"): introduction and literature review by Asanidze, Zhana (2025) - This type of violence can take many forms, but is not limited to domestic violence, sexual violence, rape, human trafficking, genital mutilation, and forced prostitution. The purpose of this research paper is to reveal the dynamics of coverage of violence issues by the media, to show the trends of media transformation in this regard, and to develop such principles of coverage that will not encourage a certain part of society, increase the statistics of violence, will not aggravate the situation of the victims' family members, will not create a new stigma and will not make the broadcasts Misplaced emphasis so as not to inadvertently encourage crime. Keywords: georgian; media; violence; women
• Aortic Intima-media Myxoid Degeneration IMMD - A Rare Case Report by Saladze, Tamar; Khardzeishvili, Omar; Gorgadze, Gigi; Tsagareli, Nutsa; Bzishvili, Anna (2025) - Aortic intima-media myxoid (IMMD) degeneration, often leading to valve insufficient by myxomatous tissue, is also known as aortic mucoid degeneration which also Leeds “cystic medial degeneration” involving the accumulation of mucin within the medial layer of the aorta, both are rare vascular disease characterized by the degenerative process in different layers of the arterial wall, which leads to formation of aneurysms at the damaged side. Introduction: Aortic intima- media myxoid degeneration (IMMD), is a rare vascular disease characterized by the deposition of mucin in the arterial wall, which leads to degeneration of elastic tissue and the formation of aneurysms [1]. Keywords: aorta; degeneration; intima; media; myxoid

• Mineral ice cream improves recovery of muscle functions after exercise by Tkemaladze, Jaba; Samanishvili, Tornike (2024) - Keywords: hydration, mineral ice cream, deep sea water, peak torque extension, balneology, mineral water Chelates are diluted in mineral water and remain on the surface of the source for 40-65 minutes. Keywords: doi; georgian; mineral; tkemaladze; water
• Hydrochemical Analysis of Some Springs of Salominao Village of Vani Municipality by Chikovani, Manuchar; Kupatashvili, Natalia; Endeladze, Naira; Rukhaia, Kakha; Makhareishvili, Mariam (2024) - A person drinks spring water. 6 N 2, 2024 437 Results of hydrochemical analysis of some spring waters of Salominao village of Vani municipality Table N 1. N Regional names of spring waters pH M g/ l SO 42- Ca 2+ M g+ H CO 3- Cl - D iss ol ve d ox yg en BO D 5 Pe rm an ga na te O xi da tio n CO 2 D ry ba la nc e 1 Meburishvili 6,12 0,124 6,04 1,28 7,74 1,68 13,45 5,57 0,32 0,88 Keywords: content; method; spring; water
• ON PROBLEM OF CALCULATION OF CONDENSATION MOISTURE IN THE CAVES: Print version piblished is journal: Collection of Works., New Series № 3(82), 2011 by Tsikarishvili, Kukuri ; Lanchava, Omar (2021) - As researches showed, isolation of condensation precipitation is characterized with sharp zonality according to the altitude of the area, and by chemical composition the moisture obtained due to water vapor condensation is of hydrocarbonate or of natrium-calcium, mineralization of which does not exceed 0.3-0.5 gr/1. Mean monthly and daily values of water vapor condensation (+) and evaporation (-) in the Akhali Athoni Cave (April-October, 1970-1980) Month C o nd e ns a t Keywords: air; cave; condensation; evaporation; karst; moisture; water
• Problems of managing valuable natural wetlands in south-eastern Poland on the example of selected peatland reserves: The article is published within the Batumi International Conference - "Study, Protection, Preservation, Wise Use of Separate Components of Biodiversity". by Wróbel, Dr. Dominik (2024) - The obtained results allow us to indicate peat bog areas as important in contemporary planning of water resources protection, however, due to the number of impacts to which they are subject, it is necessary to ensure an appropriate level of financing for nature protection so that it is possible to simultaneously protect natural habitats important for the European Union. The Tanew Springs nature reserve against the background of the Digital Terrain Model, including the location of peat bog reservoirs (light blue polygons), the system of drainage ditches (blue lines) and the direction of water flow (blue arrows). Keywords: area; catchment; catchment area; drainage; peat; peat bogs; reserve; resources; surface; water
• Colloidal-chemical Study of Sediment Formed Natural Water on a Microfiltration Membrane by Bibileishvili, George; Ebanoidze, Liana; Kezherashvili, Mzia; Mamulashvili, Manana; Kuparadze, Liana; Butkhuzi, Nona; Gogiberidze, Ia (2025) - Two particles energies of attraction (Um) and repulsive (Ue) dependency curves in the distance between the particles Observations of particle sedimentation showed that sedimentation occurred earlier than 24 hours, indicating the coagulation ability of suspended particles present in natural water. Particle -potential distribution curve Electrophoretic analysis (Figure 2) showed that at pH=6-8, the magnitude and sign of the electrokinetic potential of natural water particles is =-14.2 mV. Keywords: georgian; membrane; particles; sediment; water
• Microbiological Analysis of Wastewater, Fruit Juices, Determination of Microbial Sizes, Diagnostics and Filtration of Microorganisms by Bibileishvili, George; Mamulashvili, Manana; Kakabadze, Elene; Ebanoidze, Liana; Butkhuzi, Nona; Gogiberidze, Ia (2025) - Keywords: water, fruit juices, microbiology, diagnostics, ultrafiltration Introduction The Mtkvari River basin creates an important living environment for domestic and industrial facilities in and outside Tbilisi. The water samples of the Mtkvari River were filtered through a membrane with a pore size of 0.1 m, and apple juice through a membrane with a pore size of 0.45 m. Conclusions and judgment As a result of the inoculation of water samples on a nutrient medium, E-coli was detected as a typical blue color, and coliform as a pinkish-reddish oxidase-negative colony. Keywords: georgian; mtkvari; river; water

• From Migration to Reintegration: Examining the Post-Return Experiences of Georgian Women by Mataradze, Teona; Turkiashvili, Shorena; Elikashvili, Elene (2024) - I stood firm and told myself I have to work and provide for my children (returned woman migrant, April 27, 2024). Many migrants, finding the Georgian reality unacceptable, chose to take their families with them and remain abroad: It is so unacceptable to live in Georgia anymore, I don't think they [other migrants] will ever return (returned woman migrant, April 25, 2024). Keywords: challenges; factors; family; georgian; labour; market; members; migrant; migration; mother; new; process; reintegration; return; women; work
• Elimination of centrioles by Tkemaladze, Jaba (2024) - Keywords: centriole, centrosome, elimination, differentiation, development, oogenesis, spermatogenesis, Hayflick, aging Introduction Centrioles are conserved organelles central to cellular architecture and function. This review examines diverse examples of centriole elimination across species and cell types, exploring the mechanisms that enable this transition from a stable organelle to a transient structure. Keywords: cells; centriole; centriole elimination; daughter; differentiation; elimination; georgian; inducers; mechanisms; process; tkemaladze
• Analysis of Local and International Patents for the Microfiltration Process of Various Types of Red Wine Materials by Kakabadze, Elene; Bibileishvili, George; Javashvili, Zaza; Tananashvili, Leila; Mamulashvili, Manana; Butkhuzi, Tinatin; Gogiberidze, Ia (2025) - Today, the majority of red wines exported to both the domestic and international markets are classic and traditional qvevri wines made from Saperavi. In summary, this study demonstrates that whey proteins can reduce bitterness in red wine and may have promising applications in oenology [8]. Keywords: georgian; grape; method; process; red; saperavi; wine

• THE EFFECT OF CONVENTIONAL AND SELF-LIGATING BRACKETS ON SALIVARY BIOCHEMICAL INDICATORS by Orjonikidze, Nino; Kvachadze, Irine; Mikadze, Tinatin; Pantsulaia, Ia; Chikovani, Tinatin (2023) - , , (Lovrov et al., 2007; Alavi et al., 2018; Al-Haifi et al., 2021). , , , , , , , (Bhushan et al., 2021; Eltayeb et al., 2017 . , , (Julien et al., 2013; Cardoso et al., 2017; Eroglu et al., 2019; Flynn et al., 2022). , , (Patel et al., 2016; Andrade et al., 2018;Campos Zeffaet al., 2022). (Bhavsar et al., 2017; Simon et al., 2022; Bevinagidad et al., 2020; AlHudaithi et al., 2021; Archie et al., 2017). Keywords: et al; salivary; treatment

• ASSESSMENT OF PROLIFERATIVE ACTIVITY OF DIFFERENT TYPES OF SQUAMOUS CELL METAPLASIA OF THE CERVIX USING AgNor TECHNOLOGY by Svanadze, Tamar; Kepuladze, Shota; Tevzadze, Nino; Burkadze, George (2023) - Available from: https://journals.4science.ge/index.php/GS/article/view/1567 Assessment of proliferative activity of different types of squamous cell metaplasia of the cervix using AgNor technology Tamar Svanadze1, Shota Kepuladze2, Nino Tevzadze3, Giorgi Burkadze4 1Phd Student at Tbilisi State Medical Universiy; 2Phd Student at Tbilisi State Medical Universiy, MD, Clinical Pathologist; ORCID: Based on the results of our research, we can assume that the mentioned technology can be used in routine practice as an aid to evaluate proliferative activity during cervical metaplastic processes. Keywords: agnor; georgian; proliferative
• Evaluation of proliferative activity of endometrial metaplasias by AgNor technology by Turashvili, Teona; Tevdorashvili, George; Burkadze, George; Kepuladze, Shota (2023) - Endometrial metaplasia as a source of atypical glandular cells in cervicovaginal smears. Endometrial metaplasias and reactive changes: A spectrum of altered differentiation. Keywords: agnor; georgian; metaplasia
• Study of inflammatory-fibrotic index of keloids and hypertrophic scars and features of proliferative activity of fibroblasts by Sulamanidze, Konstantine; Chkhaidze, Zurab; Kepuladze, Shota; Burkadze, George (2024) - Georgian Scientists, 5(1), 59–71. https://doi.org/10.52340/gs.2023.05.01.04 Study of inflammatory-fibrotic index of keloids and hypertrophic scars and features of proliferative activity of fibroblasts K. Sulamanidze¹; Z. Chkhaidze¹; Sh. Kepuladze² G. Burkadze² ¹Tbilisi Ivane Javakhishvili State University ²Tbilisi State Medical University Abstract Wound healing is a physiological, complex, and well-regulated process involving a combination of cell migration, inflammation, innervation, and angiogenesis processes. Features of the distribution of acute and chronic inflammatory index in cervical intraepithelial neoplasia of different degrees and its relationship with proliferative activity detected by AgNOR technology. Keywords: agnor; georgian; proliferative
• Dynamics of immunocompetent cell distribution in duodenitis and celiac disease by Nikolaishvili, Tamar; Farulava, Tsitsino; Mamuchishvili, Inga; Kantaria, Nino; Burkadze, George (2024) - [9] R. Celli et al., “Clinical Insignficance of Monoclonal T-Cell Populations and Duodenal Intraepithelial T-Cell Phenotypes in Celiac and Nonceliac Patients,” American Journal of Surgical Pathology, vol. 43, no. 2, pp. [6] Y. Sahin, “Celiac disease in children: A review of the literature,” World J Clin Pediatr, vol. 10, no. 4, pp. Keywords: agnor; georgian; marsh
• Peculiarities of Changes in the Proliferative Activity and Inflammatory Index of the Osteochondral Component and Synovial Membrane of the Hip Joint during Coxarthrosis by Kavtaradze, Nino; Kartvelishvili, Elene-Dodo; Jangiani, Magda; Burkadze, George (2025) - Tavdgiridze, N., Tevdorashvili, G., Kepuladze, S. & Burkadze, G. Assessment of proliferative activity of immature ovarian teratomas using AgNOR technology. The dynamics of proliferative activity is manifested in the same way both with AgNOR technology and with the use of the proliferative marker Ki67 and it increases in accordance with the degree of damage. Keywords: agnor; georgian; grade

• Environmental contamination with lead and its impact on human health by Mamulashvili, Manana; Matsaberidze, Ekaterine (2023) - Retrieved 20 February 2022, from: https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.0014.TO Environmental contamination with lead and its impact on human health Environmental pollution with heavy metals, in particular lead, and related problems are discussed in the article. Environmental Health, 10(1), 44. https://doi.org/10.1186/1476-069x-10-44 4. Keywords: georgian; health; human; lead

• The Role of Georgian Endemic Wheat Species in Biodiversity of Wheat by Samadashvili, Tsotne (2024) - These names are a kind of folk classification of a wide variety of Georgian wheat varieties. Soft wheat varieties created by the Georgian people fully met the needs of the Georgian people, and unique varieties are still in demand and are intensively used for food. Keywords: georgian; species; varieties; wheat; world
• Diversity of Chilean-Patagonian and Brazilian Floristic Regions in Batumi Botanical Garden by Kodanovi, Lana (2024) - 6 N 3, 2024 142 Diversity of Chilean-Patagonian and Brazilian Floristic Regions in Batumi Botanical Garden Lana Kodanovi PHD in Biology Batumi Botanical Garden Curator of South American, New Zealand and Australian plant collection lkodanovi@gmail.com Tel: 577 10-16-40 Introduction and Research Goal: Floristic zoning involves dividing the Earth's surface into floristic districts of various ranks. Assignment to different floristic regions has been done according to the Floristic Regions of the World by A. Takhtajian. Keywords: regions; south; species

• Bladder tumor and foreign body after osteosynthesis of the femoral neck using screws and rods - a clinical case report by Kvirikashvili, Zaal; Gvanidze, Petre; Nadareishvili, Akaki; Letodiani, Tamar; Gorgadze, Gigi; Kuparadze, Marina; Zhorzholiani, Giorgi (2023) - Unusual foreign body in urinary bladder due to vascular surgery intervention. [4] This latter is especially similar with ours, since the prothesis was also detected in case of our patient with the difference that our patient additionally developed bladder cancer. Keywords: bladder; case; hip; patient; surgery; wall

• Histological and immunohistochemical profile of lymphocytic duodenitis and features of local immune reactions by Nikolaishvili, Tamar; Parulava, Tsitsino; Mamuchishvili, Inga; Kantaria, Nino; Burkadze, George (2023) - [19] G. Losurdo et al., “Small intestinal bacterial overgrowth and celiac disease: A systematic review with pooled-data analysis.,” Neurogastroenterology and motility, vol. 29, no. 6, Jun. 2017, doi: 10.1111/nmo.13028. [23] E. Ierardi et al., “Lymphocytic duodenitis or microscopic enteritis and gluten-related conditions: what needs to be explored?,” Ann Gastroenterol, vol. 30, no. 4, pp. Keywords: celiac; disease; doi; hla; vol
• Changes in T Lymphocyte Subpopulations in Various Types of Enteritis by Nikolaishvili, Tamar; Farulava, Tsitsino; Mamuchisvhili, Inga; Kantatia, Nino; Burkadze, George (2025) - კვლევის შედეგების ანალიზი თორმეტგოჯა ნაწლავის მფარავ ეპითელიუმში CD3-ის ექსპრესია ქრონიკული ლიმფოციტური დუოდენიტის შემთხვევაში 9.4-ით ნაკლებია ცელიაკიის Marsh 1 ტიპთან შედარებით, 20.5-ით ცელიაკიის Marsh 3a და Marsh 3b ტიპთან შედარებით. კვლევის შედეგებით მფარავ ეპითელიუმში ქრონიკული ლიმფოციტური დუოდენიტისა და ცელიაკიის შესწავლილ ნიმუშებში CD4 არ ექსპრესირებს. მფარავ ეპითელიუმში CD8 მარკერის ექსპრესია ქრონიკული ლიმფოციტური დუოდენიტის შემთხვევაში ცელიაკია Marsh 1 ტიპთან შედარებით 10.4-ით მეტია, ცელიაკიის Marsh 3a ტიპთან შედარებით 19.3-ით ნაკლებია, ხოლო ცელიაკიის Marsh 3b ტიპთან შედარებით 19-ით ნაკლებია. CD103 მარკერის ექსპრესია ქრონიკული ლიმფოციტური დუოდენიტის შემთხვევაში ცელიაკია Marsh 1 ტიპთან შედარებით 10-ით მეტია, ცელიაკიის Marsh 3a ტიპთან შედარებით 14.8-ით ნაკლებია, ხოლო ცელიაკიის Marsh 3b ტიპთან შედარებით 24.7-ით ნაკლებია. დასკვნები CD103 წარმოადგენს ყველაზე სენსიტიურ მარკერს ქრონიკული ლიმფოციტური დუოდენიტისა და ცელიაკიის დიფერენცირებისთვის. CD103 წარმოადგენს ყველაზე სენსიტიურ მარკერს სხვადასხვა ხარისხის ცელიაკიის შეფასებისთვის. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 269 გამოყენებული ლიტერატურა: და Marsh 3b (39.7± 1.3) ტიპებში მნიშვნელოვნად იზრდება. გრაფიკი 2. CD103-ის ექსპრესია სხვადასხვა ტიპის ენტერიტის დროს Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 1, 2025 268 1 2 სურათი 2. 1) CD103-ის ექსპრესია, ცელიაკია Marsh 3a, IHC, X200; 2) CD103-ის ექსპრესია, ქრონიკული ლიმფციტური დუოდენიტი, IHC, X200. Keywords: cd103; celiac; disease; doi; georgian; marsh; ექსპრესია; ლიმფოციტების; ლიმფოციტური; ქრონიკული; ცელიაკია; ცელიაკიის

• The Role of NATO and the European Union in Transforming the European Security System in the Context of the Russia-Ukraine War by Kherimian, Vadim (2025) - Ond ej Ditrych & Martin Laryš, What can European security architecture look like in the wake of Russia’s war on Ukraine?, European Security, 2025 3. Suzana Anghel and Mario G.H. Damen, The Future European security architecture, Dilemas for EU Strategic Autonomy, European Parliamentary Research Service, Introduction 4. , „ , “.27 , . , , .28 , .29 , , , .30 24 https://commission.europa.eu/topics/eu-solidarity-ukraine/eu-assistance-ukraine/eu-financial-support- ukraine_en 25 https://www.consilium.europa.eu/en/policies/sanctions-against-russia/ 26 Romana Vlahutin, Europe’s Geostrategic Awakening, Jan 10, 2024 27 Carolyn Moser, The impact of the war in Ukraine on the EU’s Common Security and Defence Policy, B. The geopolitical awakening in the wake of the Russian aggression 28 Conceptual framework of CSDP, see Moser, Accountability in EU Security and Defence. Keywords: european; georgian; nato; security

• Formation of taste and aroma compounds by Maillard reaction during processing of food products by Bolkvadze, Nona; Gvidani, Sophio; Uridia, Rusudan; Tserodze, Nana; Kavtaradze, Nino; Tatiashvili, Leila; Karkashadze, Nino (2024) - Microsoft Word - fullpdf06012024 Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 6 N 1, 2024 112 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 6 Issue 1, 2024 https://doi.org/10.52340/gs.2024.06.01.14 Formation of taste and aroma compounds by Maillard reaction during processing of food products Nona Bolkvadze 1, Sophio Gvidani 2, Rusudan Uridia 3, Nana Tserodze 3, Nino Kavtaradze 3, Leila Tatiashvili 3, Nino Karkashadze 3 1 Georgian Technical University 2 Iv. Key Words: Maillard reaction, amino acid, aromatic compounds, flavor compounds Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 6 N 1, 2024 113 Introduction The Maillard reaction plays an especially important role in the thermal processing of food products. Keywords: acid; amino; compounds; food; glucose; maillard; products; reaction
• Biochemical changes in agro-products coated with pseudoprotein food coating: This research [PHDF-23-3114] has been supported by the Shota Rustaveli National Science Foundation of Georgia (SRNSFG) by Jibladze, Tamar (2024) - This review presents biochemical changes that occurred during shelf life in covered agro-products with edible coating, in particular changes in parameters that determine their commodity properties, such as water-soluble dry matter (BRIX), titratable acidity, and crude cellulose. Edible coating is an alternative to traditional storage methods. Keywords: coating; food; georgian; products
• Undesirable Transformations of Certain Nutrients during Pre- processing and Protection against Them: The article discusses the issues of ensuring the safety and preservation of the biological activity of food products during processing and storage by Madzgarashvili, George (2025) - The article discusses the issues of ensuring the safety and preservation of the biological activity of food products during processing and storage. To prevent these undesirable phenomena, the author has developed a new method for concentrating solutions and liquid mechanical mixtures at low temperatures (<70°C) (Madzgarashvili, 6), which made it possible to avoid the formation of the above substances; -Using modern biotechnological methods, in particular, through enzyme preparations, it was decided to create a fundamentally different way of producing one of the promising bee products – bee bread: It was obtained directly from pollen, by lactic acid fermentation in laboratory or industrial conditions, which eliminated of bee hive impurities, honeycomb damage, risk of residues of the embryo feed getting into finished products, and expanded the possibilities of bee bread production and export. Keywords: bee; bread; concentration; content; drying; fig; food; pollen; product; syrup

• Soft Skills in Management Using Artificial Intelligence by Lomsadze-Kutchava, Maia; Tsereteli, Tamar; Kutateladze, Ketevan (2025) - Results demonstrated significant positive impact of AI tools on soft skills development: 78% of respondents reported improvement in communication skills, 82% in decision-making processes, and 71% in conflict resolution abilities. Online survey – managers completed a structured questionnaire that assessed their experience in using AI tools for soft skills development. Keywords: intelligence; managers; skills
• Logistics Process Management Using Artificial Intelligence Optimization by Gogilidze, Emeliane; Gogilidze, Natia (2025) - AI systems analyze historical order data, social media, weather conditions and other external factors to accurately predict future demand for goods. In March 2023, more than 1,000 people working in AI, including Ilon Musk, signed a petition calling for a 6 - month moratorium on the development of large AI systems until their capabilities and associated threats are properly understood. Keywords: chain; intelligence; logistics; petriashvili; supply

• Some Considerations on Universal Research Methods in the Field of Occupational Safety by Lanchava, Omar (2025) - Lanchava O., Bezhanishvili A., Javakhishvili G., Khokerashvili Z., Arudashvili N. Study of the throttling effect in tunnel fires. Lanchava O., Ilias N. Critical velocity analysis for safety management in case of tunnel fire. Keywords: georgian; lanchava

• NUMERICAL MODELING OF VENTILATION FLOW DISTRIBUTION IS SUBWAY TUNNELS WITH CONSIDERING OF THE PISTON EFFECT by Omar Lanchava; George Nozadze; Zaza Khokerashvili (2021) - These processes depend on the value of dynamic pressure of ventilation air flow and rate of decreasing of its intensity. Where: ΔP is the difference of dynamic pressure in front and behind of the train; 𝑉𝑡𝑟 - speed of trains in the tunnel; 𝑊ℎ - the velocity of air flow in space between perimeters of train and tunnel; Str = 4.00; 5.00; 6.25 - Area of the cross section of the train, m2; 𝑉𝑓 - air speed originated by the piston effect on the front of the train; S0 = 16 - Tunnel cross section, m2. Keywords: air; effect; flow; piston; train

• Cross-senolytic effects of dasatinib and quercetin in humans by Tkemaladze, Jaba (2023) - Objective: Simultaneous administration of dasatinib and quercetin in Ercc1-/ mice resulted in the partial killing of senolytic cells and improved and prolonged health, age-related symptoms and pathologies. The Achilles' heel of senescent cells: from transcriptome to senolytic drugs. Keywords: d+q; doi; georgian; tkemaladze
• Main causes of intelligence decrease and prospects for treatment by Tkemaladze, Jaba (2024) - Tkemaladze J. Editorial: Molecular mechanism of ageing and therapeutic advances through targeting glycative and oxidative stress. Der, G., Batty, G. D., Benzeval, M., Deary, I. J., Green, M. J., McGlynn, L., ... & Shiels, P. G. (2012). Keywords: georgian; tkemaladze
• Absence of centrioles and regenerative potential of planaria by Tkemaladze, Jaba (2024) - Is the selective accumulation of oldest centrioles in stem cells the main cause of organism ageing?. Reduction, proliferation, and differentiation defects of stem cells over time: a consequence of selective accumulation of old centrioles in the stem cells?. Keywords: cells; doi; georgian; tkemaladze
• The rate of stem cell division decreases with age by Tkemaladze, Jaba (2024) - Cell center and the problem of accumulation of oldest centrioles in stem cells. Is the selective accumulation of oldest centrioles in stem cells the main cause of organism ageing?. Keywords: asc; georgian; tkemaladze

• Analysis of local and international patents for microfiltration process of different types of wine material by Kakabadze, Elene; Bibileishvili, George; Tananashvili, Leila; Javashvili, Zaza; Mamulashvili, Manana; Ebanoidze, Liana (2024) - :11) GE P 2000 2128 B : (51) C 12 H 1/22 (IPC, 2006) Analysis of local and international patents for microfiltration process of different types of wine material 1Elene Kakabadze, 2George BibileiSvili, 3Leila Tananashvili, 4Zaza Javashvili, 5Manana MamulaShvili, 6Liana Ebanoidze Engineering Institute of Membrane technologies of Georgian Technical University The analysis of some issues of local and international patents related to obtaining - cleaning methods of various types of wine material by microfiltration process, creating membranes and membrane devices determines the consideration of technologies, techniques, basic technical level and prototypes created by local and international researchers for the scientific research work of the Institute. Keywords: invention, membrane, microfiltration, wine material, red grape juice. Keywords: wine
• Challenges for the Wine and Spirits Sector During the Pandemic and the Russian-Ukraine War by Kutchashvili, Dato (2025) - In recent years, Georgian wines have gained significant recognition on the international stage, which is why one of Georgia's main obligations is to maintain its ancient winemaking tradition, technique, and showcase the diversity of its indigenous grape varieties worldwide. In Georgia, alcoholic beverage production is one of the fastest-growing and most profitable sectors, which is progressing quite well, as indicated by the growing popularity of Georgian wine and spirits in international markets. Keywords: georgian; wine
• Methods for Staining Microbial Capsules and Spores in the Microbiological Study of Rkatsiteli Wine Materials and Fruit Juices by Bibileishvili, George; Butkhuzi, Tinatin; Mamulashvili, Manana; Ebanoidze, Liana; Tananashvili, Leila; Gogiberidze, Ia (2025) - Keywords: wine material, fruit juice, capsules, spores, staining methods, membrane filtration Introduction Microbiological safety of beverages is one of the main challenges of modern food technology. It is established that the correct selection of staining methods and the membrane filtration process ensure the stability, safety and quality of the product, which is of paramount importance in technological processes. Keywords: fruit; methods; staining; wine
• Preparation and Study of Membranes for the Microfiltration Process of Sterilization of Black Grape Wine Material by Bibileishvili, George; Gogesashvili, Nana; Mamulashvili, Manana; Ebanoidze, Liana; Kakabadze, Elene; Butkhuzi, Tinatin (2025) - Membrane N4 The structures of membranes (N1, N3) precipitated from 10% polymer solutions were found to be flaky, with uneven pore distribution and surface roughness in both polyethersulfone and polyamide. 7 N 4, 2025 461 Georgian Scientists Vol. 7 Issue 4, 2025 https://doi.org/10.52340/gs.2025.07.04.29 Preparation and study of membranes for the microfiltration process of sterilization of black grape wine material George Bibileishvili1, Nana Gogesashvili2, Manana Mamulashvili3, Liana Ebanoidze4, Elene Kakabadze5, Tinatin Butkhuzi6 Engineering Institute of Membrane Technologies of Georgian Technical University 1Doctor, Chief Scientist-e-mail:75bibileishvili@gmail.com ORSID ID:http:/orsid/0009-0003-7712- 2436 Summary This paper discusses the use of new microfiltration polymer membranes obtained by the phase inversion wet method for the filtration of Saperavi, Kindzmarauli, Khvanchkara, and Mukuzani type wine materials. Keywords: filtration; georgian; membranes; turbidity; wine

• ON THE TECHNIQUE OF HEAT CALCULATION FOR UNDER-GROUND MINING WORKINGS IN THE PRESENCE OF ASCENDING HOT WATER FLOWS IN THE MASSIF: Print version was published: BULLEТIN of the ACADEMY of SCIENCES of the GEORGIAN SSR, 76, #1, 1974 by Oniani, Shurman ; Lanchava, Omar (2021) - от принятого способа водоотвода, происходят снижение уровня вод в В тупиковых выработках, где понижение уровня термальных вод в необходимой степени, как правило, не удается, тепло- и массоотдача от свободной поверхности горячих вод учитывается дополнительно в комплексе с другими источниками тепла и влаги. Keywords: вод; выработки; массиве; температуры; тепла; термальных
• ТЕМПЕРАТУРНОЕ ПОЛЕ ШАХТЫ № 8 ТКВАРЧЕЛЬСКОГО КАМЕННОУГОЛЬНОГО МЕСТОРОЖДЕНИЯ: ТЕМПЕРАТУРНОЕ ПОЛЕ ШАХТЫ № 8 ТКВАРЧЕЛЬСКОГО КАМЕННОУГОЛЬНОГО МЕСТОРОЖДЕНИЯ by Ш.И.ОНИАНИ; Т.О.Лацабидзе; О.А.Ланчава (2021) - Далее температура термальных вод в пределах 3-4-х км принимается однозначной функцией глубины и по данным термометрии горячих вод на разных горизонтах строится гермограмма термальных вод (прямая 1, рис.1). Степень влияния термальных вод на температурное поле шахты зависит ох их распространённости Keywords: вод; горная; издательство; источника; поверхности; рудничная; тбилиси; температуры; термальных; шахты; электромеханика

• SEPARATION AND EVALUATION OF SIMULTANEOUS HEAT-MASS EXCHANGE IN BINARY SYSTEMS: Print version was published: Bulletin Of The Georgian National Academy Of Sciences, 172, N 3, 2005 by Lanchava, Omar (2021) - The numerical value of the criterion shows whether consideration of additional heat flow during simultaneous heat-mass exchange is necessary or not. This equation makes it possible to determine nonstationary heat transmission factor considering an additional heat flow or without it. Keywords: exchange; flow; heat; mass; potential; temperature

• Concept for creating sunscreen cosmetics by Yavich, Pavel; Kakhetelidze, Mzia; Kikalishvili, Bela; Mskhiladze, Lasha (2023) - Effects of infrared radiation and heat on human skin aging in vivo. Intravital Raman spectroscopic analysis of the effect of IR radiation on the carotenoid antioxidant substances beta-carotene and lycopene in human skin. Keywords: dermatol; georgian; infrared; journal; light; radiation; skin; solar; ultraviolet
• Lipoid Necrobiosis (Clinical Case) by Ebanoidze, Tamar; Durglishvili, Giorgi; Beridze, Lela; Durglishvili, Nato; Grdzelidze, Nino; Saparidze, Sopio; Merkviladze, Mariam (2025) - The yellowish color of atrophic plaques in lipoid necrobiosis distinguishes them from the bluish color of annular granuloma, attributed to the presence of glycosaminoglycans in lipoid necrobiosis lesions. Today, lipoid necrobiosis is no longer uncommon. Keywords: diabetes; diabetic; georgian; lipoid; lipoidica; necrobiosis; skin
• Barth Syndrome-Congenital Skin Aplasia (Clinical Case) by Ebanoidze, Tamar; Durglishvili, Giorgi; Beridze, Lela; Durglishvili, Nato; Grdzelidze, Nino; Saparidze, Sopio; Merkviladze, Mariam (2025) - Keywords: Barth syndrome, congenital skin aplasia, treatment Barth syndrome, initially classified by Frieden in 1989 Barth syndrome, also referred to as Congenital Localized Aplasia of the Skin (CLAS) and Bullous Epidermolysis (BE), is characterized by congenital absence of skin and is classified as a subtype of epidermolysis bullosa. Keywords: aplasia; barth; georgian; newborn; skin; syndrome
• Prospects of using mineral-containing preparations in cosmetology by Bakuridze, Aliosha; Berashvili, Dali; Bakuridze, Lasha; Tsurtsumia, Ia; Ebralidze, Lamzira (2025) - Proksch, E., Nissen, H.-P., Bremgartner, M. and Urquhart, C. Bathing in a magnesium rich Dead Sea salt solution improves skin barrier function, enhances skin hydration, and reduces inflammation in atopic dry skin. Cosmetic products containing minerals rarely cause allergic reactions. Keywords: georgian; skin; vitamins

• ORIGIN OF TWENTY PROTEINOGENIC AMINO ACIDS by Karkashadze, Nino; Uridia, Rusudan; Tserodze, Nana; Kavtaradze, Nino; Dolidze, Liparit; Zedginidze, Revaz (2023) - It was established later that large quantities of amino acid tryptophan in proteins lead to cysteine formation during an acidic hydrolysis process, as well [7]. He received amino nitrile first, which was transformed into amino acid resulting from hydrolysis. Keywords: acid; amino; ann; chem; hydrolysate; protein; structure
• Study of sugar-acid index changes in apple and banana fruits coated with pseudoprotein edible coating by Jibladze, Tamar; Palavandishvili, Tamar; Katsarava, Ramaz (2024) - Edible coating causes a decrease in tissue permeability, thus reducing the rate of water loss which in turn leads to delayed fruit ripening and enhanced shelf life. Keywords: Apple; Banana; Edible coating; Preservation; Pseudoprotein; Shelf life. Keywords: acid; banana; coating; edible; index; samples; sugar

• STUDY OF ALKALOIDS FROM THE SPECIES Mahonia bealei (FORT.) CARR. INTRODUCED IN GEORGIA by Todua, Nika; Chincharadze, David; Vachnadze, Nina; Getia, Malkhaz (2023) - Since the phytochemical composition of Mahonia bealei introduced to the territory of Georgia has not been studied, this research intended to to analyse the plant's alkaloid content based on this the aim of the work was to study the introduced into Georgia plant Mahonia bealei for the content of alkaloids. In view of the fact that not a single species introduced on the territory of Georgia, Mahonia was studied for the content of biologically active bases, the object for the study was Mahonia bealei (Fort.) Keywords: alkaloids; analysis; bases; bealei; content; mahonia; organs; plant
• Thermogravimetric Analysis of Biocomposites Based on Yucca gloriosa Modified with Organic Compounds by Mtchedlishvili, Mariam; Tabatadze, Lali; Gventsadze, David; Mskhiladze, Antonina; Londaridze, Levan (2024) - levan.londaridze96@gmail.com ABSTRACT In recent years, much attention has been paid to the efficient use of renewable plant materials in industrial and chemical technologies. Of the samples 4,5,6 (PP + YGF 40, 60, 80 wt.% modified with TEOS 5 wt.%) Graphical analysis CONCLUSION The article discusses the technologies for processing renewable plant raw materials and secondary polymer products in order to obtain thermoplastic and thermosetting samples manufactured using new, simple and inexpensive technologies - for use in industrial production (construction, furniture, home design). Keywords: analysis; mass; materials; sample; teos; wt.%; ygf
• Fractal Classification Method for Complex Signals by Otkhozoria, Vano; Narchemashvili, Medea; Menabde, Tamar (2025) - This narrative review synthesizes recent contributions to the field, outlining the theoretical foundations, methodological advancements, and practical applications of fractal analysis in signal classification. Results indicate that fractal methods provide robust descriptors for distinguishing signal types, enabling enhanced accuracy and operational efficiency. Keywords: analysis; classification; fractal; methods; otkhozoria; signals

• ВЛИЯНИЕ ТЕМПЕРАТУРИХ КОЛЕБАНИЙ АТМОСФЕРНОГО ВОЗДУХА НА КЛИМАТИЧЕСКИЕ УСЛОВИЯ ШАХТЫ "ВОСТОЧНАЯ- 2" ТКИБУЛИ: ВЛИЯНИЕ ТЕМПЕРАТУРИХ КОЛЕБАНИЙ АТМОСФЕРНОГО ВОЗДУХА НА КЛИМАТИЧЕСКИЕ УСЛОВИЯ ШАХТЫ "ВОСТОЧНАЯ- 2" ТКИБУЛИ by Ш.И.0ниани; Н.С.Николаишвили; О.А. Ланчава; Т.Л.Джапаридзе (2021) - Количество воздуха (Q) в пунктах наблюдении изменяется в указанных на схеме пределах, в основном. рис.2‚ 3, 4 и сведены в таблицу. Keywords: аэрология; воздуха; издательство; рудничная

• Theoretical Studies and Experimental Results of Tangential Baromembrane Process through Hybrid Flow Implementation on Natural Water by Bibileishvili, George; Kuparadze, Liana; Javashvili, Zaza; Kezherashvili, Mzia; Kakabadze, Elene (2025) - შეადგენს 𝜈 = 1,004 მმ2/წმ = 1,004×10-6 მ2/წმ. ცხრილში 1. მოყვანილია ჰიბრიდული რეჟიმის პირობებში მუშა კვანძის სხვადასხვა სიმაღლისათვის ჰიდრავლიკური მახასიათებლები, Re რიცხვის მნიშვნელობები წყლის სიჩქარეებისთვის: 0,5 მ/წმ; 1,3333 მ/წმ; 1,5 მ/წმ; 2მ/წმ; 2,075მ/წმ; 2,541მ/წმ; 6 მ/წმ; N 2, 2025 676 ექსპერიმენტებით მიღებული ხვედრითი წარმადობის მნიშვნელობა ჰიბრიდულ რეჟიმის დროს გაცილებით ბევრად მეტია ვიდრე ჩვეულებრივი რეჟიმის დროს. ეს იძლევა საშუალებას გავაკეთოთ შემდეგი დასკვნა: თანაბარი ენერგეტიკული დანახარჯების პირობებში უპირატესობა ენიჭება ჰიბრიდულ რეჟიმს. ასევე ჩატარებულ იქნა ექსპერიმენტები ლაბორატორიულ დანადგარზე ჰიბრიდული რეჟიმის პირობებში მემბრანაზე ფორის ზომით 2 მკმ P=0,5 ატ 𝑣=1მ/წმ გამოხდილ წყალზე სიმღვრივით 0,03 Keywords: flow; თეორიული; მემბრანული; პირობებში; რეჟიმის; ჩვეულებრივი; ჰიბრიდული
• Investigation of Optimal Mode Parameters of Nanofiltration Separation Process by Bibileishvili, George; Kezherashvili, Mzia; Javashvili, Zaza; Gogesashvili, Nana; Kakabadze, Elene; Butkhuzi, Nona (2025) - Oxidation Communications 48, No 3, 992-999, (2025) 7.Wei, X.; Xu, X.; Huang, J.; Wang, Z.; Li, H.; Shao, F.; Guo, Z.; Zhou, Q.; Chen, J.; Pan, B. Optimizing the surface properties of nanofiltration membrane by tailoring the diffusion coefficient of amine monomer. Conclusion Based on the conducted theoretical and experimental studies, we can conclude that by adjusting the main operating parameters: working pressure, tangential flow rate and pressure chamber height of the membrane unit, it is possible to optimize the operating mode parameters of nanofiltration, which improves the separation efficiency, purified water quality, unit productivity and reduces operating costs, using a membrane with 80%, 90%, 96% selectivity according to 0.25% NaCl, 0.2% MgSO4, under laminar flow conditions. Keywords: chamber; flow; membrane; nanofiltration; pressure

• Electrophysical Properties of Monocrystalline n-Si+0.4at%Ge:P Alloy irradiated by 60Co Gamma Photons by Kurashvili, Ia ; Kimeridze, Tornike ; Chubinidze, Giorgi ; Gogolashvili, Nargiza ; Darsavelidze, Giorgi (2022) - Following temperature changes of the electrophysical properties up to the temperature of 400°C are carried out under the p-type conductivity of the sample. Temperature changes of current carriers mobility in the isochronal annealing process of n-Si + 0.4 at% Ge: P irradiated by 60Co gamma-photons In the test sample, which is a solid solution of low-content germanium SiGe, peculiar changes in the mobility of electrons and holes are expected, which may be one of the main reasons for the n-p conversion. Keywords: changes; concentration; range; temperature
• Peculiarities of the radiation defects generation and their isochronal annealing in monocrystalline n-Si+4at%Ge:P alloy by Kurashvili , Ia ; Kimeridze, Tornike ; Shamatava, Kakhaber ; Sichinava, Avtandil ; Darsavelidze, George (2022) - Despite numerous publications, there is practically no information in the scientific literature about the change in the electrophysical characteristics of radiation defects in bulk Si-Ge alloys in a wide range of isochronal annealing temperatures. This circumstance significantly hinders the study of electrical activity and thermal stability of radiation defects formed in the crystalline lattice of SiGe alloys. Keywords: annealing; defects; radiation; temperature
• Determination of the temperature interval of direct and reverse martensitic transformation in Ti-Nb alloys by means of electrical resistance and differential thermal analysis by Gorgadze, Kakha; Metskhvarishvili, Magda; Janikashvili, Mikhail; Berberashvili, Tamar; Burjanadze, Medea; Vachadze, Nikoloz (2025) - Key Words: Titanium, binary alloy, shape memory effect, phase transformation, damping. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 7 N 2, 2025 117 Table 3 Dependence of phase transition modulus and martensitic transformation temperature on Nb concentration in binary alloys. Keywords: alloys; binary; concentration; georgian; martensitic; memory; phase; shape; temperature; transformation

• Obtaining of Graphene Oxide by Spray-dryer Method by Jalagonia, Natia; Kuchukhidze, Tinatin; Darakhvelidze, Nino; Archuadze, Tamar; Kalatozishvili, Leila (2024) - However, it should be noted that the synthesis of graphene with an ideal structure is a rather difficult and costly process, which is why it is being replaced by graphene oxide (GO) structures. The goal of our work was to obtain graphene oxide by the most common intercalation method, which is proposed in the literature and takes place in two stages. Keywords: carbon; graphene; materials; method; oxide

• Study of bioactive components and antioxidant activity of Kakhetian and European style wines produced from Georgian grape varieties by Makhviladze, Tamari; Kvartskhava, George; Khatchapuridze, Zhuzha (2022) - და კახური სტილის(K). ტანინების შემცველობა (%), ანტიოქსიდანტური აქტივობა (მგ/ლ ასკორბინის მჟავის ექვივალენტი), მონომერული ანთოციანების და საერთო პოლიფენოლების რაოდენობა (მგ/ლ გალის მჟავის ექვივალენტი) Keywords: georgian; ანთოციანების; ანტიოქსიდანტური; ასკორბინის; აქტივობა; ექვივალენტი; კახური; მგ/ლ; მეთოდით; მჟავის; პოლიფენოლების; საერთო; ქისი; ღვინის

• Alkaloids of ATROPA CAUCASICA KREYER and Their Biological Activity by Kintsurashvili, Lali; Legault, Jean; Mshvildadze, Vakhtang (2024) - მიწისზედა და მიწისქვეშა ორგანოები, შეგროვილი ზედაზენში ნაყოფიანობის ფაზაში. ჰაერმშრალი დაწვრილმანებული მ/ზ და მ/ქ ორგანოებიდან სითხურ-სითხოვანი ექსტრაქციის მეთოდით მიღებულია ალკალოიდშემცველი ჯამური სუბსტანციები. NH4OH (12%)-ით წინასწარი შეტუტიანებით და დაყოვნებით, ალკალოიდებს ვწვლილავდით ქლოროფორმით. გაერთიანებული ექსტრაქტებს ვასუფთავებდით H2SO4 (10%)-ით. მჟავე გამონაწვლილებს ვამუშავებდით ეთილის ეთერით. კონცენტრირებული ამიაკით ვატუტიანებდით pH-9-მდე და ვახდენდით ექსტრაგირებას ორგანული გამსხნელით. ფუძეების ჯამური სუბსტანციების გამოსავალი შეადგენდა: მიწისზედა ორგანოებიდან 0,28%, მიწისქვეშა ორგანოებიდან 0,54% მცენარის ჰ/მ მასალაზე გადაანგარიშები. კვლევის შედეგი. კავკასიური შმაგას კავკასიური შმაგას (ოჯ. Solanaceae-ძაღლყურძენასებრნი) მიწისზედა (მ/ზ) და მიწისქვეშა (მ/ქ) ორგანოების შესწავლა ტროპანის ჯგუფის ალკალოიდებზე და მათი ბიოლოგიური აქტივობის დადგენა. კავკასიური შმაგას ჰაერმშრალი დაწვრილმანებული მ/ზ და მ/ქ ორგანოებიდან სითხე-სითხოვანი ექსტრაგირებით მიღებულია ალკალოიდშემცველი ჯამური სუბსტანციები. 12% NH4OH წინასწარი შეტუტიანებით და დაყოვნებით, ალკალოიდებს ვწვლილავდით ქლოროფორმით. ფუძეების ჯამური სუბსტანციების გამოსავალი შეადგენდა: მიწისზედა ორგანოებიდან- 0,28%, მიწისქვეშა ორგანოებიდან- 0,54% მცენარის ჰაერმშრალ მასალაზე გადაანგარიშებით. ფიტოქიმიური კვლევების შედეგად დადგენილია, რომ კავკასიური შმაგადან მიღებულ გასუფთავებულ ალკალოიდების ჯამურ სუბსტანციებში დომინირებენ ტროპანის ჯგუფის ალკალოიდები: მიწისზედა ორგანოებში-ატროპინი, ჰიოსციამინი, მიწისქვეშა ორგანოებში: ატროპინი, ჰიოსციამინი და სკოპოლამინი. Keywords: atropa; caucasica; kreyer; ალკალოიდების; მიწისზედა; მიწისქვეშა; ორგანოებიდან; ჰიოსციამინი
• Alkaloids of Delphinium Species Distributed in Georgia and Their Cytotoxic Activity by Kintsurashvili, Lali; Legault, Jean; Mshvildadze, Vakhtang (2025) - და Delphinium freynii Conrath. 1ფარმაციის დოქტორი, თსსუ იოველ ქუთათელაძის ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი, საქართველო, თბილისი, E-mail: l.kintsurashvili@tsmu.edu 2ბიოლოგიურ მეცნ. დოქტორი, კვებეკის უნივერსიტეტის ფუნდამენტურ მეცნიერებათა დეპარტამენტის პროფესორი, შიკუტიმი, კანადა. 3ფარმაციის დოქტორი, თსსუ იოველ ქუთათელაძის ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი, საქართველო, თბილისი. კვებეკის უნივერსიტეტის ფუნდამენტურ მეცნიერებათა დეპარტამენტის პროფესორი, შიკუტიმი, კანადა. აბსტრაქტი კვლევის მიზანს წარმოადგენდა საქართველოში მოზარდი Delphinium სახეობების: Delphinium speciosum Seed., Delphinium flexuosum Bieb., Delphinium freynii Conrath., Delphinium Shmalhausenii Abov., Delphinium elisabethaei N.Busch. Keywords: abov; delphinium; freynii; ml >; shmalhausenii; ალკალოიდების; მიწისზედა; ორგანოები; ციტოტოქსიკური

• Georgia state debts as securitization example by Aslanishvili, David (2021) - Annual interest rate on coupon rates and debt obligations on bonds in 2008 is determined by the Government and National Bank of Georgia in conjunction with market interest. On 20 March 2006 the Government of Georgia and the National Bank signed an Agreement between the Government of National Bank of debt measures, according to the National Bank of the government due amount must be 2030 to March 16 so that each year the debt One part of the registration of the National Bank on a yearly renewable yearly public debt liability - government bonds, and the other part - different term government bonds in the open market operations, which shall be covered from the respective years of state budgets. Keywords: bank; national

• Pharmacological potency of the different polarity fractions from the Rosa damascena Georgian cultivar oil waste aqueous extract by Mulkijanyan, Karen; Sulakvelidze, Marine; Gogitidze, Natela; Mushkiashvili, Nadezhda; Novikova, Zhana; Aleksidze, Nino; Gokadze, Sopio; Mskhiladze, Lasha (2023) - Keywords: Rosa damascena extract; anti-inflammatory; analgesic; gastroprotective INTRODUCTION Rosa x damascena Hermm, commonly known as Damask rose Antibacterial activity of Rosa damascena essential oil. Keywords: damascena; fractions; georgian; oil; pharmacological; rdf-50; rosa; rose

• Left Ventricular Hypertrophy and Cardiomegaly in swimming exercised 10-11-week-old white experimental rats by Gogiberidze , Anzor ; Khetsuriani , Ramaz ; Arabuli-Tchlikadze, Manana; Shvangiradze , Elene ; Kandelaki, Sophiko (2022) - ცურვით დატვირთვა მიჩნეულია მარცხენა პარკუჭის ჰიპერტროფიის და საბოლოო დიასტოლური მოცულობის ზრდის საუკეთესო ფიზიოლოგიურ ტრიგერად ვირთაგვებში (10,11). აღნიშნული კვლევა შეიძლება ჩაითვალოს კიდევ ერთ წინ გადადგმულ ნაბიჯად მიოკარდიუმის ჰიპერტროფიის და რემოდელირების პათოგენეზური მექანიზმების კვლევის საქმეში. საკონტროლო ჯგუფი n=7 სურ1 სურ 2 Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 203 სხეული (გ) გული (გ) გული/სხეული (%) 1 260 2.7 1.03 2 250 2.6 1.04 3 245 2.4 0.97 4 275 2.6 0.94 5 250 2.7 1.08 6 250 2.6 1.04 7 270 2.7 1 ცხრილი N1 - საკონტროლო ჯგუფის ვირთაგვების გულისა და სხეულის მასათა ფარდობა პროცენტებში I საკვლევი ჯგუფი n=7 სხეული (გ) გული (გ) გული/სხეული (%) 1 260 3.1 1.19 2 255 2.3 0.90 3 245 2.4 0.97 4 250 2.7 1.08 5 250 2.8 1.12 6 255 2.7 1.05 7 250 2.9 1.16 ცხრილი N2 – I საკვლევი ჯგუფის ვირთაგვების გულისა და სხეულის მასათა ფარდობა პროცენტებში Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 204 II საკვლევი ჯგუფი n=7 სხეული (გ) გული (გ) გული/სხეული (%) 1 260 3.4 1.30 2 255 3.1 1.21 3 245 3 1.22 4 245 3.1 1.26 5 250 3.5 1.4 6 265 3.4 1.28 7 260 3.3 1.26 ცხრილი N3 – II საკვლევი ჯგუფის ვირთაგვების გულისა და სხეულის მასათა ფარდობა პროცენტებში გრაფიკი N1 – I საკვლევი ჯგუფის ვირთაგვების გულისა და სხეულის მასათა ფარდობა პროცენტებში 0 0.25 0.5 0.75 1 1.25 1.5 0 1 2 3 4 1 2 3 4 5 6 7 გული(გ)/სხეული(გ) (%) გული (გ) Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 3, 2022 205 გრაფიკი N2 – II საკვლევი ჯგუფის ვირთაგვების გულისა და სხეულის მასათა ფარდობა პროცენტებში გამოყენებული ლიტერატურა: 1. Keywords: heart; n=7; გულის; დატვირთვა; ვირთაგვას; კვირის; მანძილზე; საკვლევი; სხეულის; ცურვით; ჰიპერტროფიის
• Changes in cardiac function parameters in 12-13-week-old, high-intensity exercised, healthy white experimental rats by Gogiberidze , Anzor ; Khetsuriani , Ramaz ; Arabuli-Tchlikadze, Manana ; Pruidze-Liparteliani , Nino; Catherine Hargreaves , Natalia (2022) - Circ Res. 2000; 87: 725–7. 4. Mann DL, Bristow MR. Mechanisms and models in heart failure: The biomechanical model and beyond. Arrhythmogenesis and contractile dysfunction in heart failure - Roles of sodium-calcium exchange, inward rectifier potassium current, and residual beta-adrenergic responsiveness. Keywords: failure; georgian; heart; res
• Age-related changes of myofibrils in white laboratory rats of different ages by Vachadze, Nikoloz ; Khetsuriani, Ramaz ; Arabuli-Tchlikadze, Manana; Kandelaki , Sophiko ; Catherine Hargreaves, Natalia (2022) - 2007;581 18) Mun JY, Gulick J, Robbins J, Woodhead J, Lehman W, Craig R. Electron microscopy and 3D reconstruction of F-actin decorated with cardiac myosin-binding C (cMyBP-C) Journal of Molecular Biology. Previs MJ, Beck Previs S, Gulick J, Robbins J, Warshaw DM. Keywords: anatomy; georgian; heart; human; rats
• MODERN APPROACHES TO THE MANAGEMENT OF ACUTE HEART FAILURE AND CARDIOGENIC SHOCK IN EMERGENCY MEDICINE by Barabadze, Giorgi (2025) - Keywords: cardiogenic shock, acute heart failure, mechanical circulatory support, modern therapy. Management of acute heart failure involves careful balancing of preload and afterload, administration of diuretic, vasodilator, and inotropic therapy, as well as the integration of novel agents such as levosimendan and sacubitril/valsartan. Keywords: heart

• Rendering of the Verbs and Verbals of Saying in the Georgian Versions of the Books of the Minor Prophets by Tsikhelashvili, Lela (2022) - The electronic edition of the academic text of Old Georgian versions of the Georgian Bible: http://www.bible.ge/Manuscript/2win.htm 6. I have already presented the rules and patterns of Georgian translation of verbs and participles of saying before the direct speech. Keywords: bible; case; georgian; greek; participle; saying; translation; καὶ; λέγων

• Pecularities of relaxation internal friction in 60Co gamma photons irradiated monocrystalline SiGe:P alloys by Kurashvili, Ia; Darsavelidze, Giorgi; Chubinidze, Giorgi; Mkheidze, David; Kadaria, Marina; Gogolashvili, Nargiza; Melashvili, Tatiana (2024) - 6 N 1, 2024 176 Pecularities of relaxation internal friction in 60Co gamma photons irradiated monocrystalline SiGe:P Keywords: SiGe alloys, gamma radiation, relaxation, dislocation structure, activation energy, shear modulus. Keywords: sige
• Effect of electron irradiation on monocrystalline p-Si+2at%Ge alloy on the characteristics of indentation-induced deformation by Darsavelidze, Giorgi; Shamatava, Kakhaberi; Sichinava, Avtandil; Kurashvili, Ia; Kadaria, Marina (2024) - Based on the mentioned structural changes, the characteristics of indentation- induced crack formation and structure fracture were determined, and the contribution of the dislocation structure, localized stresses near Ge atoms, and radiation defects to the indentation-induced deformation of the experimental p-Si+2at%Ge alloy was analyzed. 6 N 3, 2024 21 Georgian Scientists Vol. 6 Issue 4, 2024 https://doi.org/10.52340/gs.2024.06.04.03 p-Si+2 %Ge , , , , , , . Keywords: sige

• On the conditional distribution of the sum of m − dependent vectors by Kvatadze, Zurab; Parjiani, Beqnu; Kvatadze, TSiala (2023) - Let's use the following representations Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 5 N 2, 2023 26     1 1 1 2P ( ) ( ) ( ) P ( ) ( ) ( ) m m m mn n n n R R R n RS S x y F x x y x y F x S x y                 =     1 1 1 1 2 2P ( ) ( ) P ( ) ( ) 1 m mn n n n n R n RS S F x S x y F x S x y                  P 0                  1 1 2lim P 0 +P 0 1 lim P ( ) ( ) ( ) m m mn n R R n R n n M L x y x S x y                 ( ) ( )Q y Q y   The proof of point b) is obtained from the fact that the random vectors nM and nL have the same limiting distributions as the vectors 1 nM and 1 nL respectively. Keywords: chain

• Features of hormone receptor expression and proliferative-apoptotic characteristics in endometrial ciliary/tubal metaplasia by Turashvili, Teona; Tevdorashvili, George; Tevzadze, Nino; Kepuladze, Shota; Burkadze, George (2024) - Nicolae, A., Preda, O. & Nogales, F. F. Endometrial metaplasias and reactive changes: A spectrum of altered differentiation. Overall, the study included a total of 315 unfixed formalin-fixed and paraffin-embedded (FFPE) cases (normal endometrium n=45; endometrial polyp n=45; simple endometrial hyperplasia n=45; complex endometrial hyperplasia n=45; atypical endometrial hyperplasia n=45). ; endometrioid carcinoma n=45; serous carcinoma n=45;). Keywords: georgian; ki67; n=45; p16

• Study of the influence of the basic-acidic nature of the non-solvent on the characteristics of membranes obtained by phase inversion by Gogesashvili, Nana; Bibileishvili, George; Ebanoidze, Liana; Kakabadze, Elene; Javashvili, Zaza; Butkhuzi, Tinatin (2024) - 6 N 3, 2024 364 Study of the influence of the basic-acidic nature of the non-solvent on the characteristics of membranes obtained by phase inversion 1Nana Gogesashvili, 1George Bibileishvili, 3Liana Ebanoidze, 4Elene Kakabadze, 5Zaza Javashvili, 6Tinatin Butkhuzi Engineering Institute of Membrane Technologies of Georgian Technical University Abstract In the paper, a 15% polyamide (PA) polymer composition obtained in lithium chloride dimethylacetamide (DMAc) ( PA/DMAc/LiCl ) was used to create new filtration membranes. Song Zhao, Zhi Wang,Jiziao Wang, Shichang Wang, The effectof pHof coagulation bath on tailoring the morphologyand separation performance of polysulfone/polyaniline ultrafiltration membrane , Journal of membrane Science, 469, 316-325 6. Keywords: georgian; membranes; phase
• Effect of Phase Inversion Temperature on the Formation and Performance of PES/DMF/PVP Polyethersulfone Membranes by Gogesashvili, Nana; Bibileishvili, Giorgi; Javashvili, Zaza; Kezherashvili, Mzia; Kuparadze, Liana; Butkhuzi, Nona (2025) - Analysis In experimental studies, polyethersulfone 5200 in dimethylformamide was used, with polyvinylpyrrolidone as an additive, which, in addition to increasing the hydrophilicity of PES membranes, also plays the role of a pore former in the phase inversion process. Abstract The paper studies the preparation of polymer membranes from 15% polyethersulfone solutions of PES/DMP/5%PVP and PES/DMP/7%PVP compositions using the phase inversion method at different precipitation temperatures. Keywords: inversion; membranes; pes; phase; pvp

• Influence of the simultaneous processes of scale evaporation and reaction surface reduction on the oxidation kinetics of chromia-forming alloys doped with rare-earth elements by Nakhutsrishvili, Irakli ; Kokhreidze, Revaz ; Kakhniashvili, Giorgi (2022) - − m vg (4) (𝑚𝑚𝑎𝑥 = 𝑘𝑝 2𝑣𝑔 is the limit value of mass change, 923.0/3,  crO m g MMq q v v is the rate of evaporation for the gaseous component of the scale (that's why the plan of evaporation of the basic oxide is: 4Cr+3𝑂2 = 2𝐶𝑟2𝑂3; 2𝐶𝑟2𝑂3 + 3𝑂2 = 4𝐶𝑟𝑂3), and does not correspond to the experimental curve (see Fig.1). (1) Total mass change of alloy Cr(Ce) in oxygen at 1100℃, (2) kinetic dependence of mass change construed according to curve 1, (3) curve as per Eq.(2), (4) curve as per Eq.(4). Keywords: alloy; curve; mass
• HYGROSCOPIC POTENTIAL OF MASS TRANSFER IN ROCK MASS by Omar Lanchava; Shurman Oniani (2021) - შემცირებას და როგორც ამის შედეგი - მასატევადობის შემცირებას. ასეთ შემთხვევაში სორბციული ველის სიმძლავრე და ამ ველის დამახასიათებელი სიდიდეც - გადატანის პოტენციალი, აუცილებლად უნდა შემცირდეს. მასაგადატანის პოტენციალის წარმოდგენილი საანგარიშო ფორმულა საშუალებას იძლევა θ და T წყვილებს, Cm-სა და T შორის დამყარდეს უკუპროპორციული, ხოლო მასაგადატანის პოტენციალსა (θ) და მასატევადობას (Cm) შორის პირდაპირპროპორციული დამოკიდებულება. რაც ველისა და ვან-დერ-ვაალსის ძალთა ველის შესახებ არსებულ თეორიულ წარმოდგენებს. ეს ფაქტი რომ არ შეიცავდეს თეორიულ წინააღმდეგობას, მაშინ შეუძლებელი იქნებოდა იმის დასაბუთება, თუ რა მიმართულება უნდა ჰქონდეს პროპორციულობას მასის გადამტან კოტენციალსა და Cm მასატევადობას შორის. საყოველთაოდ მიღებულია, რომ ტემპერატურის ზრდა იწვევს სორბციული ველის ვენ-დერ-ვაალსის ძალების Keywords: mass; ველის; მასაგადატანის; პოტენციალი; სამთო; ფორმულით

• Expenses analysis of small and medium enterprises for the competitiveness of Georgian honey in the market by Lominashvili-Pruidze, Medea ; Tsirekidze, Melano (2022) - It would be possible to answer the question by comparing the costs of the production process of Georgian beekeepers with the costs of honey production in the market leader country and identify the category of expenses that make Georgian honey more expensive. Among them, beekeepers have high expectations for a significant increase in the export volume of Georgian honey on the European market. Keywords: beekeepers; export; gel; georgian; honey; increase; market; price; production

• HYPOVOLEMIC SHOCK – DIAGNOSTIC CHALLENGES AND EFFECTIVE MANAGEMENT STRATEGIES (CASE DISCUSSION) by Zhorzholiani, Tsitsino (2025) - Keywords: pediatric shock; hypotension; age-stratified protocol; international guidelines; clinical education. This investigation sought to construct an innovative, synthesized educational and procedural framework for pediatric hypotensive shock, integrating fundamental global protocols (PALS, SSC) into a unified algorithm to optimize clinical response time. Keywords: age; shock

• Frequency of Vaginal Candida in Diabetes Patients – Overview by Goderidze, Tamar; Durglishvili , Nato ; Durglishvili , Giorgi ; Machitidze , Manana ; Odzelashvili, Inga (2022) - The University of Georgia, Tbilisi, Georgia Abstract Aim/objective: The aim of the article is to identify the frequency and prevalence of vaginal candida in diabetes patients. After eating, blood sugar levels rise, more insulin is produced in the body, and cells absorb more glucose from the blood (13). Keywords: blood; candida; candidiasis; diabetes; levels; sugar; type; yeast

• Elaboration of Complex Purification Method of Soils Contaminated With Heavy Metals by Kochiashvili, Ketevan ; Uridia, Rusudan ; Stephanishvili, Maia ; Dolidze, Liparit ; Dgebuadze, Tamar ; Japaridze, Maia ; Kavtaradze, Nino (2022) - Pollution of the environment with heavy metals causes particularly serious consequences. There are many methods of cleaning the polluted environment caused by heavy metals. Keywords: bioremediation; environment; metals; microorganisms; soils

• A quality Infrastructure and Science by Khatiashvili, Nodar; Ujmajuridze, Levan; Bobokashvili, Zviad (2024) - Accordingly, incorporate and use of scientific research results as standards or using them during the development of standards could be very important tool for researchers in terms of implementing their results. Should be underlines fact that scientific research is an important component of human progress and development, which also plays a key role in the creation and functioning of each element of the quality infrastructure. Keywords: quality; research

• SYNTHESIS OF SOME DERIVATIVE QUINOXALINE by Jinikashvili, Irma; Arziani, Badri (2023) - Research of such polyheteroaromatic compounds turned to be important and fruitful not only from the viewpoint of development of heterocyclic compound chemistry, but also from practical point of view, since it promotes discovery of new effective medicinal preparations and their practical implementation. According to requirements of practical medicine an increasingly attention is paid to the synthesis of new heterocyclic compounds, study of their properties and biological activity. Keywords: c6h5; compounds; nh2; quinoxaline

• Statistical study of ophthalmological diseases prevalence in Georgia based on the data of charity diagnostic events conducted in 16 regions by Karanadze, Nino; Gorgadze, Gigi; Kurtanidze, Mikheil; Tkebuchava, Ketevan; Jgenti, Nino; Jankarashvili, Nino; Kilasonia, Tinatin; Lomtadze, Nino (2024) - Among them, community eye health charity programs are the most relevant, as they often play a crucial role in organizing community eye health programs aimed at early detection and prevention of eye diseases. 6 N 3, 2024 507 , 51 16 35 60.08 61 60 9 85 1 1 0 72 1 0 1 69 67 37 30 49.19 51 57 13 75 6 3 3 48.3 47 27 71 1 0 1 65 1 1 0 65 3 2 1 67.3 66 62 74 4 4 0 50.25 51.5 41 57 5 2 3 57 58.5 42 69 140 , N % 1 27 5 51 7,39% 2 1 0 1 0,14% 3 0 1 1 0,14% 4 45 22 67 10,57% 5 0 6 6 0,86% 6 0 1 1 0,14% 7 1 0 1 0,14% 8 3 0 3 0,43% 9 2 2 4 0,57% 10 3 2 5 0,72% 82 58 140 20,28% Georgian Scientists/ . Keywords: diseases; eye; georgian; ophthalmology

• CHARACTERIZATION OF BIOLOGICAL TRAITS AND AGRONOMIC PERFORMANCE OF MINI KIWI (Actinidia arguta Planch.) CULTIVARS IN GEORGIA by Maghlakelidze, Elene; Bobokashvili, Zviad; Andronic, Larisa; Calugaru-Spataru, Tatiana; Smerea, Svetlana (2025) - B. Yields and yield efficiency Yield is one of the most important economic characteristics of mini kiwi cultivars, which determines their commercial value. Yield per ha mini kiwi cultivars (average 2019-2023) Georgian Scientists/ . Keywords: actinidia; arguta; cultivars; et al; flowering; fruit; georgian; jumbo; kiwi; mini; ripening; weiki; yield

• Thermal pain perception during different satiety levels in males and females across follicular and luteal phases of the ovarian-menstrual cycle by Gvasalia, Tamar; Kvachadze, Irine; Tsagareli, Merab (2023) - Besides, some data suggest that women report different findings in terms of pain threshold and sensitivity throughout the ovarian-menstrual cycle. Also, there is a link between sweet products and increased tolerance to pain [20], but on the other hand, other data suggest decreasing pain threshold in hyperglycemic states [21]. Keywords: cycle; differences; doi; females; metabolic; pain; perception; phase; satiety; study

• Eye-Tracking Emotional and Spiritual Responses in Bilinguals: A Comparative Study of Georgian and Arabic Speakers by Kherodinashvili, Zurab; Al-Baker, Kholoud (2025) - In other words, processing abstract emotional words may be closely linked to activation in emotion-based brain regions, reinforcing that language, emotion, and facial expression are deeply interconnected. Specifically, for spiritual words, the average fixation duration was 291 ms in Arabic and 298 ms in English, while total gaze time was substantially lower in Arabic (2921 ms) than in English (6177 ms) (see Appendix A). Keywords: arabic; english; fixation; gaze; georgian; language; participants; population; time; words

• ON A PROBLEM OF NON-STATIONARY HEAT CONDUCTION OF AN UNBOUNDED THREE-LAYERED SYSTEM: Print version was published: BULLEТIN of the ACADEMY of SCIENCES of the GEORGIAN SSR, 85, #3, 1977 by Oniani, Shurman; Lanchava, Omar; Bolkvadze, Soslan (2021) - Поставленная задача нами решена при помощи функции Грина в комбинации с' методом интегрального преобразования Лапласа — Где (7) — известная фунция внутреннего объемного источника тепла в твердеющей закладке. Keywords: закладке; системы; твердеющей

• By graphic method and using computer programs Determination of the location function of spherical lever mechanisms by Nozadze, Nana; Kiknadze, Mzia; Mania, Davit (2024) - Microsoft Word - fullpdf06012024 Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 6 N 1, 2024 135 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 6 Issue 1, 2024 https://doi.org/10.52340/gs.2024.06.01.18 By graphic method and using computer programs Determination of the location function of spherical lever mechanisms Nana Nozadze1, Prof. Mzia Kiknadze1, Davit Mania2 1Professor, Georgian Technical University; 2Student, Georgian Technical University 7 conclusion Proposed method use allow gives all modification spherical mechanisms kinematic analysis and of synthesis tasks solution to be held same approach based on that each one task solution It gets easier and possible happens his Unification other famous with methods compared to spherical mechanisms research as a result between fixed and variable kinematic parameters Attitudes allow they give Let's drink issue whole process optimization about. Keywords: computer; fig; georgian; mechanism; method; point

• The dependence of the electrokinetic potential of the polymer composition with the resulting solid tape impregnation by Ebanoidze, Liana; Bibileishvili, Giorgi; Kakabadze, Elene; Javashvili, Zaza; Kezherashvili, Mzia; Butkhuzi, Tinatin (2024) - Z- ( ) Zetasizer Nano Zen 3690, , -30 The dependence of the electrokinetic potential of the polymer composition with the resulting solid tape impregnation 1Liana Ebanoidze, 2Giorgi bibileishvili, 3Elene Kakabadze, 4Zaza Javashvili, 5Mzia Kezherashvili, 6Tinatin Butkhuzi The paper presents the determination of -potential of polymer solution of different concentration by dynamic light scattering (electrophoretic light scattering) method on Zetasizer Nano Zen 3690 analyzer to evaluate the properties of electric double layer in the range of potential difference from -30 mV to +30 mV. The effect of KCl concentration in polysulfone solutions on the aggregate stability of the solution was studied. Keywords: kcl; membrane
• Some Issues in Membrane Pore Size Research by Bibileishvili, George; Ebanoidze, Liana; Gogesashvili, Nana; Kuparadze, Liana; Butkhuzi, Tinatin; Gogiberidze, Ia (2025) - Membrane pore size can be studied by direct methods such as electron microscopy, scanning probe microscopy, and by indirect methods such as the bubble point method [1-2]. The determination of membrane pore size was performed on a laboratory device MTSI- BP-3 developed and created at the Membrane Technology Engineering Institute, which provides the study of disc-type micro- and ultrafiltration membranes of four different sizes (Diameters 10, 16, 26, 34 mm). Keywords: georgian; issn; membrane; pore; size

• Religion in the Information Society : (Sociological Etude) by Berdzenishvili, Amiran ; Ketsbaia, Kakha (2021) - But if the processes go vice-versa, they can evoke an opposite reaction and traditional religions will fill with fresh energy and begin a full-blooded life. Or contrary – everything this will cause opposite reaction and traditional religions will be filled with new energies in new conditions and begin full-blooded life. Keywords: future; life; man; means; reality; religion; society; sociology

• SARCOPENIC CONDITION INDUCED BY SEPSIS IN ACUTE RESPIRATORY DISTRESS SYNDROME by Ratiani, Levan; Shotadze, Tamar (2025) - A key clinical concern is the involvement of respiratory muscles, particularly the diaphragm. 7 N 4(1), 2025 4 Georgian Scientists Vol. 7 Issue 4(1), 2025 https://doi.org/10.52340/gs.2025.07.04(1).04 SARCOPENIC CONDITION INDUCED BY SEPSIS IN ACUTE RESPIRATORY DISTRESS SYNDROME Levan Ratiani1, Tamar Shotadze2 1Department of Anesthesiology and Reanimatology and Toxicology, the First University Clinic, Tbilisi State Medical University, Tbilisi, Georgia; 2P. Shotadze Tbilisi Medical Academy, Tbilisi, Georgia Sepsis remains a major cause of morbidity and mortality among critically ill patients and is frequently complicated by multiple organ dysfunction, including acute respiratory distress syndrome (ARDS) and severe skeletal muscle wasting, known as sepsis-associated sarcopenia. Keywords: ards; sepsis
• ACUTE RESPIRATORY DISTRESS SYNDROME IN PREGNANT WOMEN: ETIOLOGY, PATHOGENETIC AND CLINICAL FEATURES by Megrelishvili, Tamara; Pkhaladze, Natia (2025) - Keywords: Acute respiratory distress syndrome, pregnancy, arterial blood gas, corticosteroids, SARS- CoV-2. Complications observed among pregnant women with COVID-19 included pneumonia, pulmonary fibrosis, acute respiratory failure, respiratory distress, multiple organ dysfunction, cytokine storm, and sepsis. Keywords: acute; ards
• VASCULAR COMPONENT OF PATHOPHYSIOLOGICAL CHANGES IN ACUTE RESPIRATORY DISTRESS SYNDROME by Nakashidze, Ilia; Pagava, Zeinab; Nakashidze, Shota (2025) - COVID-19 has brought attention to vascular changes in ARDS, which sometimes become generalized. Vascular changes in ARDS require further study and the search for effective treatment and prevention methods for intensive care programs for patients with ARDS. Keywords: ards; changes

• Challenges and Opportunities for Ensuring Environmental Protection Requirements by Baratashvili, Merab; Baratashvili, Tornike (2025) - on energy efficiency, amending Directives 2009/125/EC and 2010/30/EU and repealing Directives 2004/8/EC and 2006/32/EC https://eurlex.europa.eu/legalcontent/EN/TXT/?qid=1399375464230&uri=CELEX%3A3201 2L0027 10.Dinesh S; Dinesh A; and Kirubhakaran K., “Utilisation of Waste Plastic in Manufacturing of Bricks and Paver Blocks” International Journal of Applied Engineering Research, Vol.2 (4), pp. 364-368. 11.. Nitin Goyal ; Manisha., “Constructing structures using eco-bricks”, Internatonal Journal of Recent Trends in Engineering & Research, Vol.2(4), pp. 159-164. 12. Suitability and Utilization Study on Waste Plastic Brick as Alternative Construction Material. Keywords: construction; georgian; plastic

• Impact of fixed orthodontic braces on salivary pH and salivation rate by Orjonikidze, Nino; Kvatchadze, Irine; Mikadze, Tinatin ; Pantsulaia, Ia; Chikovani, Tinatin (2022) - 6,38 ± 0,18 T0-T1 p>0.05; T0-T2 p<0.05 4.23± 1.42 4.67 ± 1.35 4,56±1,52 T0-T1 p>0.05 T0-T2 p>0.05 T0 - , T1 - 24 , T2 - pH- . , (Chang et al., 1999; Lara- Carrillo et al., 2010; Peros et al., 2011; Alessandri Bonettiet al., 2013). ; , (Richter et al., 2011; Zanarini et al., 2011). , - pH- . : 40 (15-25 ), . Keywords: georgian; salivary

• Partipication of Oxygen Hydroxyl Groups, Covered the Aluminum Oxide Surface in the Reaction of Catalytic Oxidation of Carbon Monoxide on Pd/Al2O3 System Catalysts by Kakhniashvili, Giorgi ; Kokhreidze, Revaz ; Nakhutsrishvili, Irakli (2022) - 4 N 4, 2022 248 Georgian Scientists Vol. 4 Issue 4, 2022 https://doi.org/10.52340/gs.2022.04.04.27 Physical Chemistry Partipication of Oxygen Hydroxyl Groups, Covered the Aluminum Oxide Surface in the Reaction of Catalytic Oxidation of Carbon Monoxide on Pd/Al2O3 System Catalysts Giorgi Kakhniashvili, Revaz Kokhreidze, Irakli Nakhutsrishvili V.Chavchanidze Institute of Cybernetics of Georgian Technical University, 5 Z.Anjapharidze, 0186, Tbilisi, Georgia ABSTRACT Using oxygen enriched with the isotope , the contribution of various forms of catalyst oxygen to the oxidation process was studied. To test the possible effect of oxygen isotopic exchange on the content of the isotopic label in the formed , oxidation was carried out by freezing during the reaction. Keywords: isotope; label; oxidation; oxygen; reaction

• Synthesis and preliminary findings of poly (Amide-co-Ester Amide)s by Vanishvili, Aleksandre; Kvinikadze, Sophiko (2024) - Obtained polymers includes Poly (Ester urea)s, Poly(Ester Amide)s and Poly(depsipeptide)s and their copolymers [8,9]. It is estimated that the production of polymer products will reach 500 million tons per year by 2050 Keywords: amide; co-[tc; polymers; properties; solubility

• Optically guided spatially modulated Laser generation with DCM dye-doped in the liquid crystal layer by Vardosanidze, Zurab ; Abramishvili, Medea ; Oniani, Davit ; Nakhutsrishvili, Irakli (2022) - [2] დოპირებული ქოლესტერული თხევადკრისტალური ლაზერული ფენა. სხივგამყოფის (1,2 - სურ.1-ზე) მეშვეობით გამოსხივება იყოფა ორი თანაბარი ინტენსივობის კონად, რომელთა თანხვედრა ხდება ლაზერული უჯრედის საღებავით დოპირებულ ქოლესტერულ თხევად კრისტალური ფენის სიბრტყეში. ლაზერული ფენის აღგზნებას (ოპტიკურ დატუმბვას) ჰოლოგრაფიული ლაზერული სტრუქტურების გამოსხივების სპექტრი DCM საღებავით დოპირებული ქოლესტერული თხევადკრისტალური ფენისათვის. Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 5, 2022 44 შეგვიძლია ვთქვათ, რომ შემოთავაზებული მიდგომა გარკვეული სიახლეა და მოცემული სამუშაოს შედეგები ახალ პერსპექტივებს ქმნის ოპტიკურ-ინფორმაციული ტექნოლოგიების განვითარების თვალსაზრისით. მოსალოდნელია, რომ მიღებულმა შედეგებმა წინაპირობები შეუქმნას ჰოლოგრაფიული 3-D დისპლეების დამზადების ამოცანებს. ლიტერატურა 1. Z.V.Wardosanidze, A.Chanishvili et al. Keywords: dcm; laser; აღმგზნები; გამოსხივების; ლაზერული; ოპტიკური; ჰოლოგრაფიული

• Improving the nutritional value of sunflower oil at the expense of mustard oil by Dzneladze, Sofio; Sordia, Elene; Sarajishvili, Ketevan; Kiladze, Maia (2022) - Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 5, 2022 221 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 4 Issue 5, 2022 https://doi.org/10.52340/gs.2022.04.05.23 მზესუმზირას ზეთის კვებითი ღირებულების გაუმჯობესება მდოგვის ზეთის ხარჯზე სოფიო ძნელაძე1, ელენე სორდია2, ქეთევენ სარაჯიშვილი3, მაია კილაძე4 1ასისტენტ პროფესორი, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, 2ასოცირებული პროფესორი, საქართველოს ტექნიკური 3პროფესორი, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, 4პროფესორი, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი აბსტრაქტი ნაშრომში ეხება მზესუმზირას ზეთის გამდიდრებას „ომეგა-3“ და „ომეგა-6“ ცხიმოვანი მჟავებით, რომელიც შეუცვლელია ადამიანის ორგანიზმისათვის. ნაშრომის მიზანს წარმოადგენს მზესუმზირას ზეთის აღნიშნული ცხიმოვანი მჟავებით დაბალანსება დაბალი ღირებულების მქონე მცენარეული ზეთებით, კონკრეტულად - მდოგვის ზეთით. საკვანძო სიტყვები: მზესუმზირას ზეთი, მდოგვის ზეთი, ცხიმოვანი მჟავები, ერუკის მჟავა. მსოფლიოს მოსახლეობა მცენარეული ზეთების ფართო მომხმარებელია და მათ შორის მზესუმზირას ზეთს, როგორც მოგეხსენებათ, პირველი ადგილი უკავია. აქედან გამომდინარე განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა მზესუმზირას ზეთის ხარისხისა და მისი კვებითი ღირებულობის გაზრდას. ადამიანთა საგემოვნო მოთხოვნილებას სრულად აკმაყოფილებს მზესუმზურას ზეთი. მისი ენერგეტიკული ღირებულება 100 გ პროდუქტზე 884 კკალორიას შეადგენს. ის მდიდარია A, D და E ჯგუფის ვიტამინებით, ცხიმოვანი მჟავების შემცველობა კი შემდეგინაირად გამოიყურება: ლინოლის მჟავა 50-70 %, ოლეინის მჟავა 25-35 %, პალმიტინის მჟავა 3,6-6,5 %, სტეაროლის მჟავა 1,5-4,5 %, არაქინის მჟავა 0,7-0,95 % და ა.შ. აღსანიშნავია, რომ პოლიუჯერი ცხიმოვანი მჟავებიდან მხოლოდ 1 %-მდეა „ომეგა-3“ და „ომეგა-6“ და მათ შორის „ომეგა-6“ დომინირებს. მხოლოდ მზესუმზირას ზეთით შეუძლებელია ისეთი კვებითი ღირებულების ზეთის წარმოება, რომელშიც დაბალანსებული იქნება ნაჯერი, მონოუჯერი და პოლიუჯერი ცხიმოვანი მჟავების შემცველობა. როგორც ცნობილია აღნიშნული მჟავების თანაფარდობა Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 4 N 5, 2022 222 დაახლოებით 3:6:1 უნდა იყოს თუ იმასაც გავითვალისწინებთ, რომ „სარეპსკის მდოგვის“ ჯიშის საქართველოში მოყვანა სირთულეს არ წარმოადგენს, პრობლემა გადალახულია. ჩვენ ჯერ შევისწავლეთ რაფინირებული მდოგვისა და მზესუმზირას ზეთის ცხიმმჟავური შედგენილობა (ცხრ.1) და მათი რეოლოგიური, საგემოვნო მახასიათებლები (ცხრ.2). ცხრ.1. Keywords: georgian; ზეთების; ზეთის; მდოგვის; მზესუმზირას; მჟავა; ცხიმოვანი

• The Critical Role of Investment Banks in the Sustainable Growth of Emerging Economies: the Case of Georgia by Turazashvili, Giorgi (2025) - The critical role of investment banks in the sustainable growth of emerging economies: the case of Georgia Giorgi Turazashvili University of Georgia Abstract Achieving sustainable economic growth is a major challenge for developing countries. The economics of money, banking, and financial markets (6th ed.). Keywords: economic; georgian; growth

• Medical and Ecological Challenges of Global Warming and characteristics of the distribution of bronchial asthma in Georgia by Vepkhvadze, Nino; Giorgobiani, Marina; Tskhovrebadze, Nana; Kochoradze-Margishvili, Tea; Tskhovrebadze, Irma; Kiladze, Nino (2024) - Prof KristieL Ebi PhD a, Prof Anthony Capon PhD b k, Peter Berry PhD c, Carolyn Broderick PhD d e, Prof Richard de Dear PhD f m, Prof George Havenith PhD n, Prof Yasushi Honda PhD o, R Sari Kovats PhD p, Prof Wei Ma PhD q, Arunima Malik PhD g h, Nathan B Morris PhD i r, Prof Lars Nybo PhD r, Prof Sonia I Seneviratne PhD s, Jennifer Vanos PhD t, Prof Ollie Jay PhD i j k l Hot weather and heat extremes: health risks Volume 398, Issue 10301, 21–27 August 2021, Pages 698-708 3. Medical and Ecological Challenges of Global Warming and characteristics of the distribution of bronchial asthma in Georgia Nino Vepkhvadze, Marina Giorgobiani, Nana Tskhovrebadze, Tea Kochoradze-Margishvili, Irma Tskhovrebadze, Nino Kiladze Keywords: change; climate; georgian; phd; prof

• Some Anatomical Aspects in Veterinary Ophthalmology by Tskvitinidze, Galia; Tvaliashvili, Vladimer; Chulukhadze, Ana (2025) - დასკვნები 1. ძაღლის და კატის თვალის მამოძრავებელ კუნთებს მიეკუთვნება: თვალის კაკლის 4 სწორი კუნთი (თვალის კაკლის ლატერაალური სწორი კუნთი, თვალის კაკლის მედიალური სწორი კუნთი, თვალის კაკლის დორსალური სწორი კუნთი, თვალის კაკლის ვენტრალური სწორი კუნთი), 2 ირიბი კუნთი (თვალის კაკლის დორსალური ირიბი კუნთი, თვალის კაკლის ვენტრალური ირიბი კუნთი) და თვალის კაკლის უკანა დამწევი კუნთი (რეტრაქტორი). და თვალის კაკლის უკანა დამწევი კუნთი (რეტრაქტორი) Keywords: veterinary; დორსალური; ვენტრალური; თვალის; ირიბი; კაკლის; კუნთი; მხედველობის; სწორი

• A Study of the Growth and Developmental Traits of the Potato Cultivar 'Sylvana' Under the Environmental Conditions of Adjara by Jabnidze, Nana; Tsetskhladze, Mamuka; Aptsiauri, Nani; Ardemanashvili, Tamila; Bolkvadze, Khatuna; Muradashvili, Maka (2024) - In conditions characteristic of elevated mountainous regions, potato tubers were planted at a depth ranging between 10 and 12 centimetres. The study centered around the cultivation of Silvana plants, was conducted in a selection of distinct locations, each chosen for its unique geographical and soil attributes. Keywords: august; conditions; cultivar; days; growth; period; plant; potato; silvana; soil; tubers

• ACUTE INFECTIONS IN THE INTENSIVE CARE UNIT: TRENDS AND CHALLENGES IN THE 21ST CENTURY by Pachkoria, Elene; Machavariani, Ketevan (2025) - This abstract provides an overview of key trends, emerging challenges, and essential strategies for addressing acute infections in critical care settings. The challenges of diagnosing and managing acute infections in the ICU are compounded by delays in microbiologic identification, limitations in predictive biomarkers, and overlapping clinical presentations with non-infectious syndromes. Keywords: icu; infections
• SOFT TISSUE INFECTIONS IN INTENSIVE CARE by Goliadze, Lia; Goliadze, Shota (2025) - The First University Clinic, TSMU, Tbilisi, Georgia Skin and soft tissue infections (SSTI) represent a broad clinical spectrum ranging from superficial cellulitis to life-threatening necrotizing soft tissue infections. Timely diagnosis, rapid surgical source control, and targeted antimicrobial therapy are crucial for better outcomes. Keywords: infections

• Features of epithelial-mesenchymal transformation and distribution of stem cells during Endometrial ciliary/tubal metaplasia by Turashvili, Teona; Tevdorashvili, George; Tevzadze, Nino; Kepuladze, Shota; Burkadze, George (2024) - [Precursor lesions of endometrial carcinoma]. Cytodiagnosis of endometrial carcinoma and hyperplasia on imprint smears with additional immunocytochemistry using Ki-67 and p53 biomarkers. Keywords: beta; georgian; metaplasia; p53

• Ultrasonic distance measurement and system simulation by Sharashenidze, Nika; Otkhozoria, Nona; Menabde, Tamar (2024) - Pressure sensors are built from microcontrollers U2 and U4. Figure 1 Ultrasonic principle of distance measurement Keywords: distance; measurement; microcontroller; object; sensor; signal

• On the Rules of Applying Fertilizers to Red Soils by Kutaladze, Nunu; Mikeladze, Zurab; Lominadze, Shota; Papunidze, Sophio; Tsintskiladze, Avtandil; Abuladze, Dodo; Gorgiladze, Teimuraz (2023) - Abstract The article presents research results of applying mineral fertilizers to red soils. Keywords: fertilizer; soil fertilization; red soil. Keywords: 0,16; content; fertilizers; nitrogen; phosphorus; soil

• TOWARDS DETERMINING THE DIMENSIONLESS TEMPERATURE OF THE WALLS OF UNDERGROUND WORKING: Print version was published: BULLEТIN of the ACADEMY of SCIENCES of the GEORGIAN SSR , 97, #3, 1980 by Lanchava, Omar (2021) - მოდელირების შედეგად მივიღეთ უზომილო ტემპერატურის ცვლილების გრაფიკები დროსა და სივრცეში. ზემოთ აღნიშნული სისტემის სხვადასხვა გეომეტრიული და ფიზიკური პარამეტრების (გვირაბის ზომების, ქანების თბოფიზიკური მახასიათებლების, თერმული წყლების დონისა და ტემპერატურის) მიხედვით შევადგინეთ 100-ზე ეტი მოდელი. მოდელირების შედეგად მიღებული პირველადი გრაფიკების გადამუშავებამ და ანალიზმა საშუალება მოგვცა დაგვედგინა, რომ 𝜗 = 𝑓(𝐹0 , 𝐵𝑖), (2) სადაც 𝐹0 ფურიეს რიცხვია, ხოლო 𝐵𝑖 – სასაზღვრო პირობების ბიოს კრიტერიუმი. მაშინ მათი შემდგომი ზრდა სითბური პროცესის მიმდინარეობის ინტენსიურობაზე პრაქტიკულ გავლენას აღარ ახდენს და და c კოეფიციენტები ამ შემთხვევაში შეირჩევიან აღნიშნული კრიტერიუმების კიდური მნიშვნელობებისათვის, ფურიესა და ბიოს კრიტერიუმების იმ საშუალედო მნიშვნელობებისათვის, რომლებიც ცხრილებში არ არიან მოხვედრილნი , a და c კოეფიციენტები შეიძლება განისაზღვროს წრფივი ინტერპოლაციით. ერთმანეთს შევადარეთ მოდელირებით მიღებული და (3) ფორმულით გამოთვლილი შედეგები. გამოირკვა, რომ (3) ფორმულით გვირაბის კედლების უზომილო ტემპერატურის განსაზღვრა შეიძლება 0,3 % სიზუსტით. საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემია გ.წულუკიძის სახელობის სამთო მექანიკის ინსტიტუტი (შემოვიდა 29.11.1979) РАЗРАБОТКА И ОБОГАЩЕНИЕ МЕСТОРОЖДЕНИЙ О. А. ЛАНЧАВА К ОПРЕДЕЛЕНИЮ БЕЗРАЗМЕРНОЙ ТЕМПЕРАТУРЫ СТЕНОК ГОРНОЙ ВЫРАБОТКИ Резюме Дается эмпирическая формула и коэффициенты для определения безразмерной температуры стенок горной выработки с термальными водами. Keywords: თერმული; წყლების

• Biologic and Chemical Medicines – Differences in Terms of Basic Scientific and Regulatory Aspects by Ganugrava, Nino; Megrelishvili, Marika (2024) - Accessed December, 2023 6. Accessed December, 2023 7. FDA. Keywords: december; georgian

• Selection of Mathematical Optimization Methods for Solving Engineering Practice Problems by Otkhozoria, Nona; Tsiklauri, Nino; Otkhozoria, Vano (2024) - However, when using a scientific approach to solve a real problem, we are faced with an infinite number of optimization methods and corresponding software for the formulation and solution of the optimization problem. However, the abundance of optimization methods and corresponding software necessitates a judicious evaluation of their effectiveness across various conditions. Keywords: function; georgian; optimization; values

• Sociocultural Aspects of Contemporary Urban Art by Khabeishvili, Mariam; Khabeishvili, Nino (2025) - Keywords: urban art, public space, public art, street art, city design. Vilchinskaya-Butenko, M.E. (2022) Modes of visualization of urban art: street art vs public art. Keywords: art; urban

• Gold Embroidered Wedding Dress from Kutaisi Historical Museum by Ugrekhelidze, Irina; Dolidze, Nino; Kiknavelidze, Lela (2024) - (dress adjoining edges aren’t seamed) Lap sides also have small triangular materials into dress fold for the purpose of extension. Keywords: dress; georgian

• Russia's South Caucasus Policy In The Context Of Geopolitical Interests by Malikova, Zumrud (2024) - This position affords Russia leverage over both sides of the conflict, yet maintaining a delicate balance of power, particularly amidst active efforts by other states, notably Turkey, to disrupt it, presents a formidable challenge. Additionally, Russia aims to impede the participation of South Caucasus states in Western infrastructure projects, perceiving such endeavors as threats to the security of its southern borders. Keywords: caucasus; influence; military; policy; region; relations; russia; south

• About the teaching and guidance of the subject "Fundamentals of creative thinking" by Ghvinepadze, Gela; Chorckauli, Nino; Shavishvili, Tornike (2024) - 6 N 3, 2024 326 About the teaching and guidance of the subject Fundamentals of creative thinking. In connection with this, the question of the development of qualitatively new, non-standard approaches is on the agenda for their decision, which is the goal of the field of creative thinking. Keywords: georgian; thinking

• Bioethical approaches in simulation teaching by Manjavidze, Irma; Nozadze, Pirdara; Chitaishvili, Dali; Otiashvili, Lia (2024) - During simulation training in medical education, it is important to note that it is one of the additional methods in medical education and can never replace clinical practice. Lia Otiashvili M.D., PhD Tbilisi State Medical University Abstract: The paper discusses the main issues and bioethical approaches that should be taken into account during simulation teaching. Keywords: ethics; georgian; simulation

• Preparation and research of natural water ultrafiltration membranes based on polyethersulfone by Javashvili, Zaza; Bibileishvili, George; Gogesashvili, Nana; Kakabadze, Elene; Kezherashvili, Mzia; Butkhuzi, Tinatin (2024) - 5% LiCl 10% PEG300 PEG600. PES/ DMAc/LiCl, PES/DMAc/PEG300, PES/DMAc /PEG600. 6 N 3, 2024 354 Preparation and research of natural water ultrafiltration membranes based on polyethersulfone 1Zaza Javashvili, 2George Bibileishvili, 3Nana Gogesashvili, 4Elene Kakabadze, 4Mzia Kezherashvili, 5Tinatin Butkhuzi Engineering Institute of Membrane Technologies of Georgian Technical University Abstract Polyethersulfone microfiltration membranes were successfully obtained from casting compositions of 15% polyethersulfone in DMAc. Keywords: dmac; licl; pes

• Assessment of cognitive-mnestic and emotional dysfunction in post-COVID syndrome - a critical review of the literature by Kobaidze, Gucha; Janelidze, Marina; Sakvarelidze, Tamar; Kepuladze, Shota; Kartsivadze, Sopiko (2024) - [19] A. E. Merkler et al., “Risk of Ischemic Stroke in Patients with Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) vs Patients with Influenza,” JAMA Neurol, vol. 77, no. 11, pp. 1366–1372, Nov. 2020, doi: 10.1001/JAMANEUROL.2020.2730. [38] A. E. Merkler et al., “Risk of Ischemic Stroke in Patients with Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) vs Patients with Influenza,” JAMA Neurol, vol. 77, no. 11, pp. Keywords: cov-2; covid-19; doi; sars; vol
• Evaluation of Clinical, Laboratory, and Imaging Progression and Prognostic Outcomes in Patients with Post-COVID-19 Pneumonia: Literature Review by Kuparadze, Marina; Imedashvili, Giorgi; Gegeshidze, Nino; Chaava, Xatuna; Morchiladze, Mariam; Silagadze, Tamila (2025) - Clinico-radiological and pulmonary function assessment of post-COVID-19 patients with respiratory symptoms. To study clinical and radiological changes in post-COVID-19 patients and its impact on quality of life. Keywords: covid-19; georgian; post

• Various Aspects of Image Encoding Based on Linear Transformations by Khuntsaria, Lali (2025) - Main task: The problem of efficient encoding of digital image signals from various classes and standards, with varying levels of compression and quality in the reconstructed images, can be addressed using both elementary and group-based (block, fragment) methods. This issue is particularly critical in digital image transmission and archiving systems for various applications (e.g., videotelephony, television, videoconferencing), due to the high information density of image signals. Keywords: coding; encoding; image; linear; signals; transformations

• A two-lens collimating system with one aspherical surface by Shalamberidze, David; Kordzakhia, Irakli (2022) - ზედაპირის კოორდინატებია ასფერულ ზედაპირთან დაკავშირებულ კოორდინატთა სისტემაში: �̃�1 = 𝑥1 − 𝑡1 − 𝑡2 − 𝑑, 𝑃(𝑥𝑖 , 𝑦𝑖) (8) მეორე ლინზის უკანა, ასფერულ ზედაპირთან დაკავშირებულ საკოორდინატო სისტემაში გამოსახულება (8) მიიღებს სახეს: 𝐿1 + 𝑛1𝐿2 + 𝐿3 + 𝑛2𝐿4 = 𝑛1𝑡1 + 𝑑 + 𝑛2𝑡2 , (9) სადაც 𝐿1 = �̃�1 , 𝐿2 = √(�̃�2 − �̃�1)2 + (�̃�2 − �̃�1)2 , 𝐿3 = √(�̃�3 − �̃�2)2 + (�̃�3 − �̃�2)2 , 𝐿4 = √(𝑥𝑎 − �̃�3)2 + (𝑦𝑎 − �̃�3)2 . Keywords: ლინზის; 𝑆𝐹1; 𝑆𝐹2

• Microstructural Features of the Vegetative Organs of Delphium Flexuosum Bieb. Common in Georgia by Kintsurashvili, Lali ; Mchedlidze, Ketevan (2022) - D. flexuosum , , ; . , ; , ; , . , . , , - . , Georgian Scientists/ . D. flexuosum ; , N 41.718850 E043.539600, N41.719430 E043.538760, H-1873 m- , 2020-2021 . . Keywords: delphinium; flexuosum

• Social Satire in Oscar Wilde's Fairy Tales by Ebralidze, Lela (2024) - Wilde, O., Fairy Tales by Oscar Wilde, Moscow, Progress Publishers 1979. Oscar Wilde: A critical study. Keywords: georgian; tales; wilde

• The effectiveness of the Hooke-Jeeves method in the experiment under error conditions is assessed by Otkhozoria, Nona; Narchemashvili, Medea; Otkhozoria, Vano (2023) - While this method proves effective in error-free experiments, real-world situations often involve measurement errors that impact search results [2]. Search for an extremum using the steepest descent method under the conditions of experimental errors. Keywords: base; point; search

• Reverse shoulder arthroplasty for treatment of proximal humeral fractures: Case report by Subeliani, David; Chikvatia, Levan (2023) - Reverse shoulder arthroplasty for treatment of proximal humeral fractures in older adults - 2013. 5 N 4, 2023 296 Reverse shoulder arthroplasty for treatment of proximal humeral fractures: Case report Subeliani D., Cikvatia L., Tbilisi State Medical Universiry Abstract A proximal end fracture of the humeral bone is one of the often common fractures and ranks third in terms of frequency (after a fracture of the hip and forearm). Keywords: georgian; shoulder

• Word Formation in University-Level German Language Instruction – An Essential Interface Between Vocabulary and Grammar by Kruashvili, Irina (2024) - Die Wortbildung ist ein Die Wortbildung hilft den Lernenden, linguistische Muster zu identifizieren und die Bedeutung von Wörtern Keywords: als; auch; auf; aus; bedeutung; daf; das; dass; den; der; des; die; diese; durch; eine; für; georgian; ist; komposita; konstituenten; können; lernenden; mit; neue; nicht; nur; oder; sich; sie; sind; sondern; sprache; studierenden; und; unterricht; von; werden; wie; wird; wortbildung; zur

• Hierarchical Structure of Personality and Use in Practice by Goroshidze, George (2024) - Whereas an adequate understanding of personality structure tells a lot about the mental mechanisms that guide human action and behavior. Georgian Scientists/ . Keywords: georgian; structure

• DIAGNOSTIC SIGNIFICANCE OF LUNG ULTRASOUND EXAMINATION IN PULMONARY EDEMA AND ACUTE PNEUMONIA by Gubeladze, Tea (2025) - Conclusion: Implementation of the BLUE protocol, complemented by automated quantification using Mindray Smart B-Lung, represents a modern paradigm in pulmonary ultrasound diagnostics. Furthermore, the standardized workflow contributes to education, training, and consistency in ultrasound practice, reinforcing the role of lung ultrasound as a frontline tool in modern respiratory medicine. Keywords: lung

• Resistance of Local and Introduced Varieties of Potato to Alternaria in Western Georgia: The article is published within the Batumi International Conference - "Study, Protection, Preservation, Wise Use of Separate Components of Biodiversity". by Tsetskhladze, Tsisana; Gorgiladze, Lamziri; Natsarishvili, Ketino; Sikharulidze, Ketino; Memarne, Ketevan (2024) - 70-80% (Adams et al .,1990, Jansky et al., 2008, . . 2015, Tsetskhladze Ts. et al., 2015). Keywords: alternaria; georgian; potato; solani

• Tax dispute proceedings in Georgia by Gvenetadze, Shorena (2025) - Keywords: Tax dispute; Dispute resolution bodies; Ensuring uniform taxation practices; Small and medium-sized businesses; Tax risk; Methodological information hub. The review of tax disputes is an important tool that ensures the protection of taxpayer’s rights. Keywords: georgian; tax

• DETERMINATION OPTIMAL CONDITIONS OF EXTRACTION OF SUM OF TRITERPENE GLYCOSIDES FROM FATSIA JAPONICA by Kemoklidze, Zurab (2023) - კინეტიკა F,%-გამოწვლილვის ხარისხი, τ-დრო, წთ ნედლეულის დისპერსულობის გავლენის შესწავლამ ექსტრაქციის პროცესის მსვლელობაზე გვიჩვენა, რომ ნაწილაკების სიდიდის ცვლილება 0,5-7,0 მმ ფაქტიურად არ ახდენს გავლენას ექსტრაქციის პროცესზე (ცხრილი 1). მისაღებად ექსტრაქციის ოპტიმალური ხერხის შემუშავება. ამ მიზნით შესწავლილ იქნა რიგი Keywords: fatsia; japonica; გამოწვლილვის; გლიკოზიდების; ექსტრაქციის; მყარი/თხევადი; ტრიტერპენული

• კორელაციური კავშირი ექსტრაცელულურ მატრიქსსა და ანგიოგენეზს შორის მოპროლიფერაციე, მცირე ზომის (2სმ-მდე და 4სმ-მდე) ლეიომიომებს შორის რეპროდუქციული პერიოდის პაციენტებში ასაკის გათვალისწინებით. by Megrelishvili, Irina; Pailodze, Marina; Gogiberidze, Anzor; Kvesitadze, Natia; Vachadze, Nikoloz; Shvangiradze, Elene; Nikuradze, Nino; Kharabadze, Maia (2023) - ლეიომიომების ცენტრალურ ნაწილში 40წ-მდე ასაკში ფიბროზი არ ვლინდება 67%-ში, 41-49წწ კი 37%-ში; შესაბამისად ფიბროზი 40წ-მდე აღინიშნება 33%-ში და 41-49წწ-ში 63%-ში. კვანძების ცენტრალურ ნაწილში დაფიბროზებული კერებიდან მსუბუქი ფიბროზი აღინიშნება 11%-ში და 26%-ში, ზომიერი ფიბროზი ვლინდება 40წ-მდე 17%-ში და 41-49 წწ-მდე 26%-ში, მკვეთრი ფიბროზი კი ვლინდება მხოლოდ 40წ-მდე ჩვენ მიერ გამოვლენილი იქნა ფიბროზის და ანგიოგენეზის ხარისხი მოპროლიფერაციე მცირე ზომის ლეიომიომებში კვანძების პერიფერიაზე და ცენტრალურ ნაწილში ასაკობრივ ასპექტში. 2სმ-მდე მოპრფოლიფერაციე ლეიომიომების პერიფერიაზე 40წ-მდე ასაკში ფიბროზი არ ვლინდება 67%-ში, 41-49წწ კი 42%-ში; შესაბამისად ფიბროზი 40წ-მდე აღინიშნება 33%-ში, 41- 49წწ-ში კი 58%-ში. კვანძების პერიფერიაზე დაფიბროზებული კერებიდან უმნიშვნელო ფიბროზი აღინიშნება 40წ-მდე Keywords: 40წ-მდე; აღინიშნება; კალიბრის; ნაწილში; პერიფერიაზე; ფიბროზი; ცენტრალურ

• Choroidal and Retinal Thickness in myopic Children Measured by Swept-Source Optical Coherence Tomography by Meskhi, Sofio; Shengelia, Davit; Shengelia, Bacho; Kilasonia, Tinatin (2023) - There was not noticed Statistical difference in central retinal thickness in subjects with myopia between the groups (Table 2), there was no significant difference by gender central foveal choroidal thickness (261± 65 nm vs 269± 68 nm, P=.37) and in terms of central foveal retinal thickness. Relationship of gender, body mass index, and axial length with central retinal thickness using optical coherence tomography. Keywords: children; choroidal; coherence; layer; myopia; ophthalmol; retina; sci; subjects; thickness; tomography

• Impact on the environment and expected results of the highway construction process by Baratashvili, Merab; Gamkrelidze, Elene; Baratashvili, Tornike (2024) - Impact of different parts of unpaved forest roads on runoff and sediment yield in a Mediterranean area. road reliability. Keywords: forest; georgian; roads

• Problematic issues related to the phenotypic characteristics, persistence and progression of chronic endometritis by Murghulia, Oliko; Tevdorashvili, Giorgi; Tevzadze, Nino; Burkadze, Giorgi (2024) - Relation between chronic endometritis and recurrent miscarriage. Relationship of chronic endometritis with chronic deciduitis in cases of miscarriage. Keywords: chronic; endometritis; georgian; internet; jul

• How to determine the readability of a physics text by Maisuradze, Nana (2024) - Therefore we can rely only on our researches – educational texts. Key words: Abstractness, physical term, text complexity, readability formula. Keywords: complexity; length; number; text

• Determining priority implemented measure of intelligent transport systems in order to improve urban mobility in accordance with the requirements of the population by Lomidze, Aleksandre (2023) - 5 N 4, 2023 255 population, and therefore without indicating mobility indicators). Taking this into account, in the case of implementing a given standard j-th measure, the total score Qj of incentives expected as a result of improving mobility indicators at the request of the city population can be calculated using the following formula: Q = q p , (1) where m is the number of urban mobility indicators; qij - a score indicating the degree of impact (stimulation) of the j-th typical measure on the i-th mobility indicator; pi - the specific share of the population that supports the improvement of the i-th mobility indicator. Keywords: measure; mobility; population

• Fractional Composition of Melanoidin Pigment by Tserodze, Nana; Tatiashvili, Leila; Tsiskarishvili, Rusudan; Dolidze, Liparit; Bolkvadze, Nona; Karkashadze, Nino; Uridia, Rusudan (2025) - Diagram of melanoidin products’ dialysis shows that the rate of glycine carbon atoms’ inclusion into melanoidin polymers (> 3500 Daltons) is notably higher in case of formation of these products at pH 8,0 (curves 1 and 2), than at pH 5,8 (curves 3 and 4). Based on the example of interaction between glycine labeled preparations and D-glucose, we set a goal of study the regularities of glycine carbon atoms inclusion into melanoidin polymers. Keywords: glucose; glycine; melanoidin

• Chemical components of the aerial parts of Astragalus brachycarpus M. Bieb. by Sutiashvili, Marina; Getia, Malkhaz; Mshvildadze, Vakhtang (2024) - Microsoft Word - fullpdf06012024 Georgian Scientists/ქართველი მეცნიერები ტ. 6 N 1, 2024 150 Georgian Scientists ქართველი მეცნიერები Vol. 6 Issue 1, 2024 https://doi.org/10.52340/gs.2024.06.01.20 Chemical components of the aerial parts of Astragalus brachycarpus M. Bieb. Keywords: Flavonoids, xanthones, mangiferin Previously, we published results on the isolation of flavonoids and phenolic compounds from the above-ground organs of Astragalus brachycarpus M. Bieb. Keywords: spectrum

• Talk show - public sphere of media and culture by Makharadze, Ia (2024) - Calsamiglia H., Cots J., M., & Lorda C., Nussbaum L., Payrat L., Tuson A., Communicative Strategies and Socio-Eultural Identities in Talk Shows. Abstract The present paper convincingly demonstrates the impact of the critical discussions stimulated in the media by talk shows on the changes in the institutional form of modern states. Keywords: georgian; talk

• About restoration of information transmission paths in MPLS network by Murjikneli, Giorgi (2024) - Application Research of MPLS VPN All-in-one Campus Card Network based on IPSec. 6 N 2, 2024 57 Georgian Scientists Vol. 6 Issue 2, 2024 https://doi.org/10.52340/gs.2024.06.02.06 MPLS 1 1 , , “ gurjikneli@gmail.com; orcid-0009-0005-2339-0878 MPLS (Multiprotocol Label Switching - ) . : ; ; ; ; ; ; ; , . Keywords: mpls
• About projecting and optimization of data transmission networks by Chkhaidze, Mamuka; Murjikneli, Giorgi (2024) - MPLS (Multiprotocol Label Switching), VPN (Virtual Private Network) and BSG (Border Gateway Protocol) risk analysis are presented, which can be beneficial for the modern research world. MPLS (Multiprotocol Label Switching), VPN (Virtual Private Network) BSG (Border Gateway Protocol) , . : , , , , . , . Keywords: mpls

• Psychosomatics and the mechanisms of occurrence of psychosomatic disorder by Sabiashvili, Salome (2024) - The variety of psychosomatic diseases (disorders) makes this issue even more relevant: cardiovascular system disorders, digestive system disorders, swallowing disorders, eating disorders (bulemia, anorexia), respiratory system disorders (bronchial system), metabolic disorders, various skin diseases , individual joint and muscle diseases, chronic headaches (e.g. migraine) and others. Nowadays, along with physiological disorders, there are a number of psychosomatic diseases. Keywords: disorders

• Review and analysis of existing systems for detecting network attacks by Kartvelishvili, Iosebi; Okhanashvili, Maia; Abuladze, Inga; Chorkhauli, Nino; Darchashvili, Mikheili (2024) - Intrusion detection systems IDS (Intrusion Detection System) represent software and hardware- software solutions, where the processes of collection, storage and analysis (monitoring) of events occurring in a computer system or network are automated, and these events are independently analyzed in search of signs of information security violations. Therefore, intrusion detection systems have become an important component of organizations' security infrastructure. Keywords: detection; ids; intrusion; network

• Linear Dependence of Pressure on Volume in Some Ideal Gas Problems by Mardaleishvili, Zaza (2025) - We obtain the dependence of the function of a small portion of the amount of heat on the values of ∆V and V in the considered infinitesimal process. What amount of heat was transferred to the gas and the quantity of heat given off by the gas in the process 1  2? 3) Investigate the dependence of a gas’s molar heat capacity on the volume of gas. Keywords: gas; heat; volume

• CURRENT STATUS OF HALYOMORPHA HALYS IN TURKEY by Gokturk, Temel (2024) - Pherocon BMSB Dual Lure pheromone traps were used to catch H. halys adults. Abstract The brown marmorated stink bug, scientifically known as Halyomorpha halys (Stål, 1855) (Hemiptera: Pentatomidae), is widely recognized as a prominent invasive pest. Keywords: bug; damage; halyomorpha; halyomorpha halys; halys; marmorated; pentatomidae; pest; region; stink

• About the use and perspectives of place marketing in the development of Imereti tourism (on the example of the city of Kutaisi) by Karkashadze, Nargiza; Bitsadze, Jambul; Ukleba, Shura (2024) - 3. 2023 10 , : : Kutaisi Inn 5 : Best Western Kutaisi : Grand Opera Hotel : Hotel Terrace Kutaisi : Newport Hotel Kutaisi : 20 -26,3%, 20-25 -36,8%, 26- 35 -5,3%, 36-45 -5,3 Keywords: georgian; kutaisi

• Research of ultrafiltration processes under turbulent flow conditions for optimization of hydrodynamic regime parameters by Kezherashvili, Mzia; Bibileishvili, George; Kuparadze, Liana; Gogesashvili, Nana; Javashvili, Zaza; Kakabadze, Elene (2024) - Keywords: ultrafiltration; membrane; pressure cell; turbulent regime; 6 N 3, 2024 359 Research of ultrafiltration processes under turbulent flow conditions for optimization of hydrodynamic regime parameters 1Mzia Kezherashvili, 2George Bibileishvili, 3Liana Kuparadze, 4Nana Gogesashvili, 5Zaza JavaSvili, 6Elene Kakabadze SUMMARY On the basis of theoretical and experimental studies, the regime parameters of the ultrafiltration water separation process under turbulent flow conditions have been studied. Keywords: ×10
• Theoretical and Experimental Studies of the Nanofiltration Separation Process under Laminar Flow Conditions by Kuparadze, Liana; Bibileishvili, Giorgi; Gogesashvili, Nana; Butkhuzi, Tinatin; Butkhuzi, Nona; Gogiberidze, Ia (2025) - We should also mention the advantages of nanofiltration technology: on the one hand, the possibility of partial desalination, and on the other hand, nanofiltration membranes can operate at lower pressures than conventional reverse osmosis membranes. Experiments for partial defluoridation-debarrierization of Borjomi mineral water were conducted in two stages. Keywords: ×10

• Using of biological preparations in citrus plantation by Kutaladze, Nunu; Mikeladze, Zurab; Papunidze, Sophio; Gogolishvili, Tamar; Gorgiladze, Teimuraz (2024) - % K Cl K2O P2O5 1. 300 7.9 7.2 1.2 1.1 560 7.0 9.0 0.58 2. 600 7.4 7.2 0.2 0.9 336 1.1 10.0 0.55 3. NPK 0,5 + 2 7.8 7.9 0.8 1.1 331 1.0 11.0 0.57 4. /100 % K Cl K2O P2O5 1. 300 7.5 7.0 6.2 1.2 306 8.5 79.5 1.2 2. 600 7.4 7.0 6.8 1.3 336 9.0 31.0 1.1 3. NPK 0,5 + 2 7.8 7.4 5.2 1.1 306 11.5 11.0 0.95 4. Keywords: 0,5; georgian; npk
• Mineral feeding of Actinidia (kiwi) by Mamulaishvili, Izolda; Goliadze, Vakhtang; Apkhazava, David; Gobronidze, Ekaterine; Chikashua, Ketevan (2025) - , . : - , ; - (NPK) ; - , . , , 2008 . . NPK -13-40-13+ . Keywords: npk

• War as a historiosophical phenomenon of the confrontation of axionomic systems by Kazanji, Leonid-Luka (2024) - The article discusses the connection of the philosophy of war with historiosophical systems and paralogical traditions of ideological-subjective reasoning. The philosophy of war has been a subject of human thought and judgment since ancient times, which is confirmed by the study of Western and Eastern transcendental systems. Keywords: georgian; war

• Entomofauna associated with Oriental spruce (Picea orientalis L.) in the around subalpine forests of Goderdzi Pass by Manvelidze, Nino; Burjanadze, Medea; Jgenti, Lali (2025) - აღნიშნულიდან გამომდინარე, აქტუალური საკითხია გოდერძის უღელტეხილის მიმდებარე სუბალპურ ტყეებში გავრცელებული ენტომოფაუნის გამოვლენა. წარმოდგენილი კვლევის ფარგლებში პირველად მოხდა ზემოთ აღნიშნული საკითხის შესწავლა, ხოლო კვლევის შედეგები მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ რეგიონისათვის, არამედ ქვეყნისა და მსოფლიოსათვის. წარმოდგენილ ნაშრომში საუბარია გოდერძის უღელტეხილსა და მის მიდებარე სუბალპურ ტყეებში ზ.დ-დან 1850-2100 მ სიმაღლეზე გავრცელებული ენტომოფაუნის სახეობრივ მრავალფეროვნებაზე, რომლებიც თავიანთი ბიოეკოლოგიით დაკავშირებულნი არიან აღმოსავლურ ნაძვთან. მასალა და მეთოდიკა აღმოსავლურ ნაძვზე გავრცელებული ენტომოფაუნის სახეობრივი მრავალფეროვნების შესასწავლისა და გავრცელების ახალი კერების გამოვლენის მიზნით, 2023-2024 წლებში კვლევა ჩატარდა გოდერძის უღელტეხილის მიმდებარე სუბალპურ ტყეებში ზ.დ-დან სხვადასხვა სიმაღლეზე, როგორც წიწვოვან კორომებში, ისე შერეულ ფოთლოვან ტყეებში, სადაც ნაძვის მხოლოდ ერთი სახეობა - აღმოსავლური ნაძვი (Picea orientalis L.) არის გავრცელებული. ქერქიჭამიებითა (Scolytidae) და ხაბაუზებით (Cerambycidae) გამოწვეული დაზიანების აღმოჩენა და მათი ინტენსივობის განსაზღვრა მოხდა კვლევის არსებული მეთოდიკით [10]. საკვლევი არეალი მოიცავს გოდერძის უღელტეხილის (2025 მ ზ.დ.) და მისი მიმდებარე ტერიტორიების: მწვანე ტბის ( 2058 მ ზ.დ.), გოდერძის ალპური ბაღის (1960 მ ზ.დ.) და კურორტ ბეშუმის (1850-2000 მ ზ.დ.) სუბალპური სარტყლის ტყის მცენარეულობით წარმოდგენილ (31,6 ჰა) მონაკვეთებს, რომლებიც ბიომრავალფეროვნებისა და ჰაბიტატების უნიკალურობით მოქცეულია ზურმუხტის ქსელის დამტკიცებული უბნის - „გოდერძი GE0000026“- ტერიტორიაზე. 2022 წლის 02 დეკემბრიდან ზურმუხტის ქსელის უბანი „გოდერძი GE0000026“ აღიარებულია, როგორც სპეციალური კონსერვაციული მნიშვნელობის მქონე ტერიტორიების (Areas of Special Conservation Interest- ASCI) სტატუსის მქონე დაცული ტერიტორიების საერთაშორისო ქსელში ჩართული კატეგორია [4]. Keywords: cerambycidae; coleoptera; georgian; ips; linnaeus; rhagium; rhizophagus; sirex; tetropium; გავრცელებული; გოდერძის; ევროპა; ენტომოფაუნის; ზ.დ.; მიმდებარე; ტყეებში

• Assessment of FOXP3+ Expression in Endometrial Precancerous and Neoplastic Lesions: A Comparative Study of Immune Microenvironment Dynamics by Zhorzholiani, Paata; Bokhua, Zaza; Kepuladze, Shota; Burkadze, George (2025) - 7 N 1, 2025 55 2. A. FOXP3 , , IHC, 400X; B. FOXP3 , IHC, 400X; C. FOXP3 , IHC, 400X; D. FOXP3 IHC, 400X; E. FOXP3 IHC; 400X; F. FOXP3 IHC; 400X; Georgian Scientists/ . Regulatory T cells (Tregs), marked by FOXP3 expression, play a crucial role in immune modulation within the tumour microenvironment. Keywords: foxp3; georgian; pdl1; tregs; vol

• Efficacy of Some Chemical Pesticides Against the South American Tomato Leaf Miner – Tuta absoluta by Muradashvili, Eliso; Burjanadze, Medea; Tkebuchava, Zaira (2025) - Tuta absoluta, , Georgian Scientists/ . Tuta absoluta - , , (Cáceres, 1992; Desneuxet al., 2010; Ostrauskas and Ivinskis, 2010; Bech, 2011; Abbes et al., 2012) K ç, 2010, Bayram et al., 2015). Keywords: absoluta; georgian; meyrick; tuta

• Types of Urban Blocks and Morphological Analysis by Natsvlishvili, Mari (2025) - According to typological classification, urban blocks can be compact, open, hybrid, traditional, perimeter-based, or mixed-use structures influenced by new urbanist approaches. Typological analysis of urban blocks is crucial for both urban planning and the preservation of cultural heritage. Keywords: block; georgian; urban

• Best Practices and Challenges in Diagnostic and Monitoring Methods of Technological Equipment in Manufacturing Processes by Sanadze, Givi; Eprikian, Pavle; Beridze, Dima (2025) - Smith, J. Industrial Equipment Monitoring: Best Practices and Challenges. Practical solutions, such as personnel training and system integration, are proposed to enhance production reliability. Keywords: georgian; monitoring

• International Approaches to Project Management Based on the Example of Georgian Companies by Maghradze, Manana; Burduladze, Ketevan; Kandelaki, Nikoloz (2025) - PRINCE2- PRINCE2- , 1989 7 , 7 , 7 , , , , , , PRINCE2 Agile (2017 ) 2.3. , , . , : ( , , , ); ; , ; . , , . , PMBOK Guide, PRINCE2 ISO 21500, , . Keywords: iso; pmbok; prince2

• PECULIARITIES OF PROGNOSTIC INDICATORS OF SYNDROMIC MOLECULES IN SEPSIS AND SEPTIC SHOCK IN CRITICAL CARE PATIENTS by Khutchua, Eka; Dzidziguri, Lia (2025) - Keywords: syndrome molecules; sepsis; septic shock; bacterial infection; prognostic biomarkers Despite significant advances in critical care medicine, sepsis remains a major cause of mortality worldwide. Keywords: sepsis; university

• MODERN APPROACHES TO THE PATHOPHYSIOLOGY AND CLASSIFICATION OF SHOCK IN CRITICAL CARE by Shoshiashvili, Vakhtang; Gamkrelidze, Natia (2025) - fullpdf070412025.pdf MODERN APPROACHES TO THE PATHOPHYSIOLOGY AND CLASSIFICATION OF SHOCK IN CRITICAL CARE Vakhtang Shoshiashvili,1 Natia Gamkrelidze2 Tbilisi State Medical University; Tbilisi, Georgia The word is derived from the French meaning a clash or collision between two opposing forces. Historically, numerous definitions of shock have been proposed. Keywords: shock

• BIOMARKERS DURING CARDIAC ARREST by Modebadze, Irakli (2025) - Post-cardiac arrest syndrome is a multifaceted clinical condition defined by widespread ischemia reperfusion injury, neurological deficits, and heart dysfunction following successful resuscitation. Notably, inflammatory and neurological biomarkers seem to hold greater prognostic significance compared to cardiac markers, highlighting the crucial impact of systemic inflammation and ischemic brain injury on the pathophysiology of post-cardiac arrest syndrome. Keywords: biomarkers
• PRACTICAL SIGNIFICANCE OF INNOVATIVE BIOMARKERS IN DIAGNOSING SUSPECTED EARLY NEONATAL SEPSIS IN NEONATES AT ≥35 WEEKS GESTATION by Lomauri, Khatuna; Bochorishvili, Bela (2025) - The integration of innovative biomarkers into clinical practice guidelines may facilitate the early verification of neonatal sepsis, reduce the need for unnecessary antibiotic therapy, and improve overall clinical outcomes. Conclusion: The use of innovative biomarkers in the early diagnosis of neonatal sepsis represents an important advancement in modern neonatology. Keywords: biomarkers

• Electronic Quality Factor and Universal Electrical Conductivity of Thermoelectric 〖Bi〗_2 〖Sr〗_(2-x) 〖[Sr(BO_2 )_2 ]_x Co〗_(1.8) O_y by Kakhniashvili, Giorgi ; Nakhutsrishvili, Irakli (2022) - The data on BE − T, BE − S, σ′ − T, σ′ − σ, S − σ′ and BE − σ′ dependences, where T is the absolute temperature, S is the Seebeck coefficient, and σ-specific electrical conductivity, are given. З.Анджапаридзе, 5 Резюмэ В статье рассмотрены фактор электронной добротности (BE) и универсальная электропроводность (σ') термоэлектрического материала 𝐵𝑖2𝑆𝑟2−𝑥[𝑆𝑟(𝐵𝑂2)2]𝑥𝐶𝑜1.8𝑂𝑦. Приводятся данные по BE − T, BE – 𝑆, σ′ − T, σ′ − σ , S – σ′ и BE − σ′ зависимостям, где T − абсолютная температура, S – коэффициент Зеебека, σ – удельная электропроводность. Keywords: m−1; 𝐵𝑖2𝑆𝑟2𝐶𝑜1.8𝑂𝑦

• Microstructural features of generative and vegetative organs of Allium ponticum growing in Georgia by Jgerenaia, Giorgi ; Mchedlidze, Ketevan ; Frederich, Michel ; Mskhiladze, Lasha (2022) - Keywords: Allium ponticum; Allium; Microstructure; A. ponticum ; ; . Keywords: ponticum

• Microstructural features of generative and vegetative organs of Allium saxatile growing in Georgia by Jgerenaia, Giorgi ; Mchedlidze, Ketevan ; Frederich, Michel ; Mskhiladze, Lasha (2022) - A. saxatile , . ; ; . ; ; ; ; . A. saxatile , , ; , , , Keywords: saxatile

• Description of Introduced Cherry (Prunus cerasus L.) varieties by Maghlakelidze, Elene; Bobokashvili, Zviad; Kakashvili, Vano; Tsigriashvili, Lasha; Vakhtangashvili, Marika (2023) - Sedov E and Ogoltsova T Program and methodology of variety researching of fruit, berry and nut crops (Publishing house of the all-Russian research Institute of fruit crop selection, Orel, 1999) 16. Menzies R. (2004): Increasing cherry fruit size. Keywords: cherry; georgian; prunus

• Pemphigus vulgaris: a clinical case Report by Kuliashvili, Rusudan; Kuparadze, Marina; Gorgadze, Gigi; Garuchava, Natalia; Zhorzholiani, Giorgi; Morchiladze, Mariam (2023) - Pemphigus vulgaris and pemphigus foliaceus: an overview of the clinical presentation, investigations and management. Amagai M. Pemphigus. Keywords: georgian; icd; pemphigus

• Short forms of the maritime terms by Putkaradze, Nino (2023) - There are many examples of using abbreviations in Georgian maritime code, as there are many equivalents of the term in Georgian English abbreviation is used as an independent lexical unit. There are many English abbreviations used in Georgian marine agreements and maritime codes, in students’ textbooks, as well as in Georgian maritime literature, here we talk only about some of them. Keywords: abbreviations; bulk; georgian; maritime

• THE SOLUTION OF THE PROBLEM OF THE NON-STATIONARY HEAT CONDUCTION OF A TUNNEL UNDER CONDITIONS OF RADIAL VERIATION OF THERMAL PROPERTIES by S. L. Bolkvadze; O. A. Lanchava; Sh. I. Oniani (2021) - Заменяя в вышеприведенных выражениях частные производные по формулам Рис. 1. Полярная сетка 𝝏𝒕𝒊𝒋 𝝏𝝉 = 𝒕𝒊𝒋+𝟏−𝒕𝒊𝒋 𝒍 + 𝜺𝟏, (7) 𝝏𝒕𝒊𝒋 𝝏𝑹 = 𝒕𝒊+𝟏,𝒋−𝒕𝒊𝒋 𝒉 + 𝜺𝟐 (8) 𝝏𝝀𝒊 𝝏𝑹 = 𝝀𝒊+𝟏−𝝀𝒊 𝒉 + 𝜺𝟑 (9) 𝝏𝟐𝒕𝒊𝒋 𝝏𝑹𝟐 = 𝒕𝒊−𝟏,𝒋−𝟐𝒕𝒊𝒋−𝒕𝒊+𝟏,𝒋 𝒉𝟐 + 𝜺𝟒 (10) и отбрасывая бесконечно малые величины ε1, ε2, ε3, ε4, получаем следующие арифметическое соотношение для определения величины θij в узлах полярной сетки 𝜃𝑖𝑗 = 𝝀𝒊𝒍 𝑐𝛾ℎ2 𝜃𝑖−1,𝑗−1 + 𝑖𝑐𝛾ℎ2−𝑖𝑙𝝀𝟐𝒊−𝑖𝑙𝝀𝒊−𝑙𝝀𝒊 𝑖𝑐𝛾ℎ2 𝜃𝑖,𝑗−1 + 𝑖𝑙𝝀𝟐𝒊+𝑙𝝀𝒊 𝑖𝑐𝛾ℎ2 𝜃𝑖+1,𝑗−1, (11) где θij - приближенное значения температуры tij в том же узле (ih,jl) полярной сетки. Граничные условия (4) и (5) соответственно принимают вид 0п в узлах а в узлах Рис. 3. Распределение температуры в окружающем массиве горных выработок: Keywords: const

• „Rules of political game“ in Georgia by Tukvadze, Avtandil; Gelashvili, Elene (2024) - 6 N 1, 2024 86 „Rules of political game“ in Georgia Avtandil Tukvadze1; Elene Gelashvili2 1Doctor of political science, TSU associate professor; 2assistant professor, doctoral student Abstract “Rules of the political game” are an organic part of the domestic and foreign policy of any country, and its main goal is to gain power, expand dominance and control over resources within the country, in the international arena they mainly serve the utilitarian goals of economic development, expansion of influence, change of order; The rules of the game may be based on the norms established by international law, consistent with order and justice, or take the form of a “game without rules”, going beyond the framework of democratic constitutions; It is incorrect to evaluate the rules of the game from the standpoint of moral and ethical standards established in society, since politics is an autonomous sphere of social activity and there are certain patterns in it, which in most cases contradict the ideal principles of “fair law.” 6 N 1, 2024 68 Georgian Scientists Vol. 6 Issue 1, 2024 https://doi.org/10.52340/gs.2024.06.01.10 “ 1, 2 1 , ; 2 , “ , , , , , ; , „ “, ; , , „ “ . : , ( ), , , , , ; . , , , , , ; : , , , , , ; Georgian Scientists/ . Keywords: game; georgian

• Mycobiota of laurel (Laurus nobilis L.) plant by Beradze, Lamziri; Basilia, Ioseb; Takidze, Rusudan; Jackeli, Ese; Sajaia, Giorgi (2024) - Phyllosticta laurela Sacc. Phyllosticta laurela Sacc. - , , . - , , . Keywords: sacc

• Catalytic Decomposition of Hydrazine on Germanium by Dzhanelidze, Rusudan; Adamia, Zurab; Loria, Lasha; Nakhutsrishvili, Irakli (2024) - K.Mallem,S.V.Jagadeesh Chandra et al. D.Motta, I.Barlocco et al. Keywords: decomposition; germanium; hydrazine

• Blackberry species endemic to the flora of Georgia - Rubus cyri Juz. Microstructural features of above-ground vegetative organs by Gergauli, Nino; Mchedlidze, Ketevan; Aneli, Jemal (2024) - R. cyri , , ; R. cyri , , . : Rubus cyri Juz.; ; ; ; Georgian Scientists/ . E-mail: k.mchedlidze@tsmu.edu Abstract The anatomical structure of the above-ground vegetative organs of Rubus cyri Juz., an endemic plant of Georgia, has been studied. Keywords: cyri

• Reverse shoulder arthroplasty for treatment of proximal humeral fractures by Subeliani, David; Chikvatia, Levan (2024) - Reverse shoulder arthroplasty for treatment of proximal humeral fractures Subeliani Davit., Cikvatia Levan., most effective methods in terms of results among the operational methods available today are osteosynthesis with a metal plate and screw, although today the trend in developed countries around the world is the tendency to arthroplasty of the upper end of the shoulder joint in the acute period of multifractional fracture, which ensures the activation of the disease in the early stages of surgery and the relieve of pain syndrome. Keywords: ases; georgian

• Priorities of financial management of liquidity and profitability by Barbakadze, Khatuna (2024) - The positive dynamics of profitability indicators causes low level of liquidity, which requires to balance these indicators and make appropriate decisions. Priorities of financial management of liquidity and profitability Khatuna Barbakadze Associate Professor Iv. Keywords: profitability

• Generic peculiarities of the documentary film making (Theoretic aspects) by Zambakhidze, Lia (2024) - Documentary storytelling for film and videomakers. Documentary film: A very short introduction. Keywords: documentary; film; georgian

• Investigating global mobile network traffic dynamics and drivers by Begiashvili, Kote (2024) - 6 N 2, 2024 262 Investigating global mobile network traffic dynamics and drivers Kote Begiashvili PHD student. Key areas of focus include the impact of massive IoT deployments, the strategic importance of advanced network technologies such as Software-Defined Networking (SDN) and Network Functions Virtualization (NFV), and the essential role of enhanced spectrum efficiency technologies in managing and optimizing network traffic. Keywords: georgian; iot

• Detection of morphological changes in the Turkish hump structure in hyperprolactinemia caused by taking oral contraceptives by Lomsianidze, Teimuraz; Sakandelidze, Reniko; Lomsianidze, Isolda (2024) - Key words: hyperprolactinemia, contraceptive, Turkish hump, observation, radiography, tomography J Clin Endocrinol Metab. Keywords: georgian; mail

• Heart rupture – a complication of adrenal cortical adenoma – case report by Latchkepiani, Elguja; Gambarashvili, Maia; Kochadze, Dimitri (2024) - Qian, G., Wu, C., Tu, C. C., Wang, J. W., & Qian, Y. A. (2014). This case of adrenal cortical adenoma discussed above is a functional tumor, the chronic hormonal activity of which was manifested by hypertrophy of cardiomyocytes, the formation of infarction, which led us to the final result, called heart rupture. Keywords: adrenal; georgian

• Description of the Introduced variety of apple (Malus domestica Borch) "Challenger" by Bobokashvili, Zviad; Maghlakelidze, Elene; Kvaliashvili, Vazha; Kakashvili, Vano; Tsigriashvili, Lasha; Vakhtangashvili, Marika (2024) - Sedov E and Ogoltsova, T Program and methodology of variety researching of fruit, berry and nut crops (Publishing house of the all-Russian research Institute of fruit crop selection, Orel, 1999). 15. Musacchi, S.; Serra, S. Apple fruit quality: Overview on pre-harvest factors. Keywords: apple; georgian; research

• Successful management in energy companies according to Yitzhak Adizevs by Lomsadze-Kuchava, Maia; Tsereteli, Tamar; Khuntsaria, Lali (2024) - 131–147 Successful management in energy companies according to Yitzhak Adizevs Maia Lomsadze-Kuchava1,Tamar Tsereteli2,Lali Khuntsaria3 1GTU professor, Doctor; 2GTU associate. To mitigate the existing problems in energy companies, the article uses the Adizes code (PAIE) and, in our opinion, labor resources in energy companies are stopped. Keywords: paei

• Red Pigment of Camellia japonica ,,Margaret Walker” Flower by Kamadadze, Dali; Baratasvili, Davit; Kalandia, Aleko (2024) - Four variety of Japanese camellias of different colors were taken to analyze from the Batumi Botanic Garden Camellia japonica ,,Margaret Walker” based on the research results it could be concluded that anthocyanin’s composition plays dominant role in flower coloration of Japanese camellia. The highest amount of them is detected in Camellia variety “Margaret Walker” - G (410 mg / kg); The lowest amount is found in variety “Margaret Walker” - A (30 mg / kg) Keywords: anthocyanins; camellia; flower; margaret; walker

• Selection of the main components for the construction of a green hydrogen station in Georgia and its efficiency by Giorgishvili, Nino; Patarkalishvili, Saba (2024) - Green hydrogen as an ecological fuel of the future is actively considered in energy circles worldwide as a source of clean energy production. At the same time, the use of green hydrogen is considered in the direction of gas supply, on which additional studies are planned. Keywords: georgian; hydrogen; pem

• Chemical composition and biological activity of neutral lipids from the seeds of the Paliurus spina – christi Mill by Benidze, Mariam; Buliskeria, Nanuli; Sakvarelidze, Natia; Bereznyakova, Alla; Kemertelidze, Eter (2024) - Eicosenic acid in lipids of Paliurus spina –christi is the for first time for plants of the family Rhamnaceae. 6 N 3, 2024 122 Chemical composition and biological activity of neutral lipids from the seeds of the Paliurus spina – christi Mill. Keywords: paliurus

• Edgar Allan Poe’s “Eldorado” in Georgian Translations by Ebralidze, Lela; Churadze, Eter (2024) - Keywords: Edgar Allan Poe, Eldorado, Georgian translation, allusion, refrain. , “In sunshine and in shadow” „ “, . , „ “, , „ “, : “…as he found/No spot of ground/That looked like Eldorado.” , . Keywords: georgian; shadow

• საქართველოში გავრცელებული კარტოფილის ცისტიანი ნემატოდების სახეობრივი იდენტიფიკაცია, ფილოგენეტიკა და პათოტიპები: სტატია გამოიცემა ბათუმის საერთაშორისო კონფერენციის - "ბიომრავალფეროვნების ცალკეული კომპონენტის შესწავლა, დაცვა, შენარჩუნება, გონივრული გამოყენება“ ფარგლებში. by ღაღანიძე, დალი; ნაზარაშვილი, ნინო; აბაშიძე, ეკატერინე; აზნარაშვილი, მარიამი; გვრიტიშვილი, ეთერი (2024) - PM 7/40 (3) Globodera rostochiensis and Globodera pallida. Globodera rostochiensis D3 ITS1-15.8S-ITS2 . , Ro1 . : , - , , , , . . Keywords: georgian; globodera; pallida; rostochiensis

• Defects in the process of knitting on a loom by Pailodze, Nato; Deisadze, Tekla; Karkashadze, Mariam (2024) - In particular, we studied the falling of the detail knitted almost to the end during the knitting process on the knitting machine, the falling off of the loops on the edge of the product, the high tension of the thread supplied to the needles, the insufficient tension of the knitted fabric, Incorrect selection of the density of knitting, accumulation of loops on the needle, its incorrect handling in the threading system, contamination of the eyes of the thread guide, sharp changes in the tension of the knitting thread during the knitting process, uneven stretching of the knitted fabric, the formation of a rarefied row, different depth of knitting, different knitting wedges on the knitting carriage, breaking loops caused by a sharp increase in thread tension, the presence of a knot in the thread, rough surface of the machine details, incorrect setting of the threader, breaking of the needle tongue or heel, Defects caused by difficult movement of needles in needle grooves and other reasons. key words: knitting, loop, knitting machine, defects, knitting process, thread, Knitted products. . Keywords: georgian; knitting

• The relationship arising from ungrounded enrichment and the competition of regulatory norms by Chitoshvili, Tamar (2024) - The aim of the paper is to discuss the issues related to the concept of ungrounded enrichment, its types (conditions of fulfillment and non-fulfillment), interrelationship of the norms of the Civil Code of Georgia (CCG), which are in competition in the process of regulation of legal relations arising from property and ungrounded enrichment related events. The relationship arising from ungrounded enrichment and the competition of regulatory norms Tamar Chitoshvili Doctor of Law, Professor, Iv. Keywords: enrichment; georgian

• UAVs and AI for Very High Resolution Map Creation and Automatic Object Detection by Tkeshelashvili, Nika (2024) - Precision 0.92 92% Recall 0.84 84% IoU 0.77 F1-Score 0.89 Mask R-CNN Georgian Scientists/ . Georgian Scientists/ . Keywords: cnn; georgian; mask

• Agrotechnology of Stevia culture in Georgia by Mamulaishvili, Izolda; Gobronidze, Ekaterine (2024) - 225,8 118 3. (% - ) # N P2 O5 K2 O CaO MgO N P2 O5 K2 O CaO MgO N P2 O5 K2 O CaO MgO 1 1,38 0,74 0,9 0,9 0,53 0,56 0,10 646,7 7,2 4 P50 K50 N120 7071,4±434,7 111,0 702,7 5,8 5 P75 K75 N90 8595,2±256,5 135,0 2226,5 24,7 6 P75 K75 N120 8476,1±427,5 133,1 2107,4 17,6 7 P50K50N60 + 20 8226,2±259,5 129,2 5857,5 30,9 , . Keywords: k50; p50

• Computer Modeling Study of the Effects of Radio Frequency EM Radiation on Humans by Nozadze, Tamar; Tsitashvili, Lela; Nozadze, Ivliane (2024) - Abstract Thermal effects of radiofrequency EM field exposure on humans were studied. Assessment of Electromagnetic Field Exposure to Humans at 2.4 GHz Wi-Fi Frequency, Conference: 2024 IEEE 29th International Seminar/Workshop on Direct and Inverse Problems of Electromagnetic and Acoustic Wave Theory (DIPED), 11-13 September 2024, DOI: 10.1109/DIPED63529.2024.10706179 Computer Modeling Study of the Effects of Radio Frequency EM Radiation on Humans Tamar Nozadze1, Lela Tsitashvili 2, Ivliane Nozadze 3 1 Ivane Javakhishvili Tbilisi State University (TSU) 2.1. 2 Samtskhe-Javakheti State University 3 Ivane Beritashvili Center of Experimental Biomedicine tamar.nozadze@tsu.ge, lelatsitashvili@sjuni.edu.ge , nozadzelia@yahoo.com Keywords: electromagnetic; georgian; sar

• Biodiversity and variety creation of Citrus - some issues of conservation: The article is published within the Batumi International Conference - "Study, Protection, Preservation, Wise Use of Separate Components of Biodiversity". by Bukia, Zurab (2024) - , , , , . , , . , , , , - . . , - Citrus Limon Burm., - Citrus Reticulata Bl., - Citrus Sinensis(L.) Osb., - Citrus Paradisi Macf.) ( , , ), . . - . , . (Papeda) (Citrus ichangensis, Citrus latipes, Citrus micrantha, Citrus celebica, Citrus macropteris, Citrus hysrrix) . Keywords: citrus; georgian

• Experimental study of the dependence of viscosity on productiviti in filtration solutions by Mamulashvili, Manana; Bibileishvili, George; Butkhuzi, Tinatin; Javashvili, Zaza; Kakabadze, Elene; Ebanoidze, Liana (2024) - The velocity dependence of viscosity of flowing water Journal of Molecular Liquids 1. International Journal of Research Publication and Reviews Journal homepage: www.ijrpr.com ISSN 2582-7421 Experimental study of the dependence of viscosity on productiviti in filtration solutions 1Manana Mamulashvili, 2George Bibileishvili, 3Tinatin Butkhuzi, 4Zaza Javashvili, 5Elene Kakabadze, 6Liana Ebanoidze Engineering Institute of Membrane technologies of Georgian Technical University Abstract The paper presents the dependence of the viscosity of drinking water and sugar syrup consistency solutions on specific productivity. Keywords: georgian; viscosity

• Mycobiota of boxwood (Buxus) by Beradze, Lamziri; Basilia, Ioseb; Takidze, Rusudan; Jackeli, Ese; Sajaia, Giorgi (2024) - Cylindrocladium byxicola Henricot.; Verticillium buxi Auerswald. Cylindrocladium byxicola Henricot.; Verticillium buxi Auerswald. Keywords: buxi; georgian; verticillium

• Management and control system for landslide-prone areas by Kilasonia, Tolia; Gigineishvili, Akaki; Mazanashvili, Marekh (2024) - Keywords: landslide-prone zones, management system, control system, landslide occurrence, landslide detection, early warning system, Hall sensor, Hall effect. The article focuses on the problems of landslide-prone areas in Georgia and ways to solve them, including the creation of flexible early warning systems. Keywords: georgian; landslide

• Strategies for Memorizing Information and Methods of creative Thinking by Gvinepadze, Gela; Dekanosidze, Shorena; Chorckauli, Nino (2025) - Keywords: information memorization strategies, creative thinking methods. In addition, the authors of the article emphasize the close connection between the development of information memorization strategies and the discipline of creative thinking. Keywords: article; georgian

• Fairy Tale Archetypes in Roald Dahl's Children's Book ‘The Fantastic Mr. Fox’ by Burnadze, Tamari (2025) - Keywords: archetypes, fairy tale archetypes, world folk tales, the fox as a symbol, Roald Dahl. Diversifying the children in Roald Dahl’s Charlie and the Chocolate Factory: From Page to Screen, Red Feather Journal, Volume 9, Issue 1. 15. Keywords: fairy; georgian

• Artificial Intelligence and Medicine by Gurtskaia, Zviad; Kenchadze, Natia; Basilashvili, Marina (2025) - Harnessing big data and advanced computing to provide personalized medical diagnosis and treatment. Looking ahead, AI promises to enhance healthcare quality, improve treatment accuracy, and support early disease diagnosis, ultimately contributing to better health outcomes and longevity. Keywords: fda; georgian

• Green Approaches to Carotenoid Extraction from Sea Buckthorn Fruit and Their Role in Ophthalmology by Datuashvili, Lana; Vanidze, Maia; Japaridze, Indira; Surmanidze, Nona; Kalandia, Aleko; Bochoidze, Inga (2025) - This study aimed to optimize the extraction of carotenoids from H. rhamnoides L. fruits using green technologies (ultrasonic bath and probe), as well as to evaluate the effect of various drying methods (atmospheric, vacuum, and freeze-drying) on carotenoid content and antioxidant activity. Among the drying methods, freeze-drying (2.689 mg/g) and vacuum drying (2.481 mg/g) showed an advantage in preserving carotenoid content and antioxidant activity compared to atmospheric drying (1.778 mg/g). Keywords: dpph; georgian; rhamnoides

• Document Circulation Automation in Corporate Systems by Bichadze, Elza; Namchevadze, Tsatsa (2025) - Keywords: document circulation, corporate system, document flows, software applications, XML language. 7 N 2, 2025 380 Document circulation automation in corporate systems Elza Bichadze, Akaki Tsereteli State University,Assistant Professor, elza.bitsadze@atsu.edu.ge, T -577-73-47-73 Tsatsa Namchevadze, Akaki Tsereteli State University, Associate Professor, tsatsanamg@gmail.com, T-598-59-44-59 Summary The article discusses the essence of document circulation and its constituent stages. Keywords: document; xml

• City Branding by Khabeishvili, Mariam; Khabeishvili, Nino (2025) - Appropriate conclusions are made and the probable prospects for the development of smart city branding platforms in the evolution of urban space are outlined. Keywords: Identity, brand, corporate style, territorial branding, smart cities. Keywords: city; georgian

• Design and Technological Optimization of Cosmetic Sticks Enriched with Antibacterial Sage Extract by Natobidze, Keteven; Gasanova, Mariam; Tsurtsumia, Ia; Bakuridze, Aliosha; Tatanashvili, Mariam (2025) - Among skin care cosmetic products, cosmetic sticks hold a special place. One of the key advantages of medicinal cosmetic sticks is the ability to incorporate naturally derived components (such as plant extracts, essential oils, clays, muds, etc.) Keywords: 10,0; cosmetic; georgian; sticks

• DIAGNOSTIC DIFFICULTIES AND PECULIARITIES OF TREATMENT FOR ACUTE CARBON MONOXIDE POISONING by Kurdadze, Eka (2025) - Magnesium deficiency represents an under-recognized but treatable complication of severe CO intoxication that may prove fatal if unaddressed. Keywords: CO poisoning, Takotsubo cardiomyopathy, refractory ventricular fibrillation, magnesium sulfate, reversible cardiomyopathy. Conclusion: This case emphasizes three critical points: (1) CO poisoning requires high clinical suspicion when multiple household members present with nonspecific neurological symptoms; (2) magnesium sulfate should be considered early in refractory ventricular fibrillation associated with CO poisoning and stress cardiomyopathy; and (3) severe cardiac dysfunction from Takotsubo cardiomyopathy is completely reversible with appropriate intensive support. Keywords: cardiomyopathy

• FERRITIN – SEVERITY PREDICTOR IN PATIENTS WITH MULTISYSTEM INFLAMMATORY SYNDROME by Rurua, Magda; Jankhoteli, Jeni (2025) - Keywords: Ferritin, iron metabolism, ICU patients, inflammation marker, prognostic biomarker. Therefore, monitoring ferritin levels in ICU patients can provide valuable prognostic information, aiding clinicians in assessing disease progression, inflammatory activity, and therapeutic response. Keywords: ferritin

• DRAINING ACUTE OBSTRUCTIVE UROPATHY: NEPHROSTOMY OR STENTING?! by Kochiashvili, David; Kochiashvili, George; Kviloria, Kakhaberi (2025) - David Kochiashvili, George Kochiashvili, Kakhaberi Kviloria Department of Urology, the First University Clinic, Tbilisi State Medical University Tbilisi, Georgia There is always a question: using percutaneous nephrostomy or ureteral stenting? Keywords: Percutaneous nephrostomy, ureteral stenting. Keywords: stoma

• DIAGNOSIS OF NEUROTUBERCULOSIS AS A CHALLENGE IN MODERN MEDICINE by Beridze, Maia (2025) - Diagnostics of Neurotuberculosis requires serious clinical experience and involvement. ADEM is a rare complication of TB infection, and if recognized timely, can mostly be treated successfully. Keywords: diagnosis; neurotuberculosis

• THE IMPORTANCE OF HYPERLACTATEMIA IN THE OUTCOME OF SEPSIS AND SEPTIC SHOCK by Gaphrindashvili, Tinatin; Kalandadze, Ramaz (2025) - Keywords: Hyperlactatemia, sepsis, septic shock, lactate clearance, prognosis. fullpdf070412025.pdf THE IMPORTANCE OF HYPERLACTATEMIA IN THE OUTCOME OF SEPSIS AND SEPTIC SHOCK Tinatin Gaphrindashvili, Ramaz Kalandadze Intensive Care Unit, the First University Clinic, Tbilisi State Medical University, Tbilisi, Georgia Sepsis and septic shock are leading causes of morbidity and mortality in intensive care units worldwide. Keywords: lactate

• CLINICAL AUDIT ON ACUTE MANAGEMENT OF ATRIAL FIBRILLATION IN LINE WITH NICE AND ESC GUIDELINES by Virk, Nasaf; Dali, Maroua (2025) - Recognition of AF was satisfactory; however, improvements are needed in rate control management, thromboembolic risk assessment, and record-keeping. Keywords: Atrial fibrillation, NICE guidelines, ESC guidelines, rate control, anticoagulation. Keywords: guidelines

• ISSUES OF ACUTE LEUKEMIA DIAGNOSIS by Gogokhia, Nino; Mikaberidze, Khatia (2025) - Keywords: Acute leukemia, critical conditions Based on the examples from our clinic, we describe various clinical pictures, critical conditions, resuscitative measures performed and key aspects of the morphological diagnosis in patients diagnosed with acute leukemia. Keywords: leukemia

• ARTIFICIAL INTELLIGENCE IN EMERGENCY AND INTENSIVE CARE MEDICINE - BENEFIT OR RISK? by Zedelashvili, Tornike; Gvajaia, Nino (2025) - Keywords: Artificial intelligence, emergency medicine, intensive care, early warning systems. Compared with traditional scores such as NEWS and APACHE II/III, which rely mainly on vital signs, AI models using neural networks, logistic regression, and random forest algorithms achieved superior predictive performance. Keywords: emergency

• Sociological Thinking and Sociological Imagination According to Charles Wright Mills by Berdzenishvili, Amiran; Ketsbaia, Kakha (2025) - Keywords: sociology, sociological thinking, sociological imagination, new regulation of sociological thinking, sociological meaning, ambivalent function of science, types of sociological imagination, new sociological imagination, artificial intelligence, cyber- human. The authors of the article offer critical inteprtetations of such issues as: the necessity of an original methodology in sociology; the necessity of a new regulation of sociological thinking; dynamic of sociological meaning; the essence of sociological imagination; science seen from the viewpoint of sociological imagination; consideration of the ambivalent functioning of science; man according to sociological imagination; reason and freedom as the main principles of sociological imagination; types of sociological imagination and Srive Fuller’s new conception of sociological imagination the products of which are such “progressive” sciences as sociobiology, evolutionary psychology and behavioral genetics. Keywords: georgian; imagination

• Pharmaco-botanical Study of Some Halophytic Plants of Georgia by Ghviniashvili, Tsiala; Zangurashvili, Tamar; Jinjolia, Liana; Jokhadze, Malkhaz; Berashvili, Dali; Gokadze, Sophio; Bozhadze, Ana; Zardiashvili, Lali (2025) - Petrosimonia : P. triandra P. brachiata P. glaucescens , Georgian Scientists/ . Petrosimonia brachiata P. triandra , LC–MS-DAD , . , Limbarda crithmoides, [3]. , DPPH , , Keywords: brachiata; petrosimonia; triandra

• Localization of Water-related Toponyms and Hydronyms in the Speech of the Prone Valley by Koberidze, Mariam (2025) - One regularity is preserved in the system of toponyms: the name of a place represents the environment, location, signs, color, personal name, surname. The focus is on the structure and means of production of place and river names characteristic of the villages of Dvani, Ptsi, Surami and Ali Froni. Keywords: georgian; toponyms

• Selecting the optimal working value of the voltage at 6kv busbar of the 35/6kv step down dead end substation during centralized voltage regulation by Matchavariani, Lasha (2022) - % = 4,5 % Georgian Scientists/ 4(02), 2022 87 .1. % = 4,5%. Keywords: -12

• Comparative analysis of phenotypic features in the primary tumor, tumour buds and metastatic lymph nodes within Luminal A and Luminal B molecular subtypes of invasive ductal carcinoma of the breast by Shota Kepuladze ; Irakli Kokhreidze ; George Burkadze (2022) - Georgian Scientists/ 4(02), 2022 123 Luminal A 33 Grade 1 3 (9,1%); Grade 2 – 11 (33.3%); Grade 3 – 19 (57.6%); Luminal A 33 0-10%- 7 (21.2%); 11-50% - 12 (36.4%), >51% - 14 (42.4%); 0-10%- 10 (30.3%); 11-50%- 12 (36.4); >51%> 14 (42.4%); 0-10% 6 (18.2%); 11-50%- >51%- . 0-10%- 7 (21.2%); 11-50% >51%- ; KI-67 1-3% 33 3 (9.1%), 4-9% 8 (24.2%); 9-14% 22 (66.7%), >14 % . 2: ; Luminal A - 33 Luminal B - 22 TB TB 0-5 Low 5-9 (Medium) >9 (High) 0-5 Low 5-9 (Medium) >9 (High) N/Frequency 6 18.2 18 54.5 9 27.3 3 13.6 5 22.7 14 63.6 ER 1-10% 0 0 0 0 6 66.7 2 66.7 3 60 10 71.4 11-50% 2 33.3 7 38.9 3 33.3 1 33.3 2 40 4 28.6 51%> 4 66.7 11 61.1 0 0 0 0 0 0 0 0 PR 1-10% 0 0 0 0 4 44.4 1 33.3 2 40 9 64.3 11-50% 3 50 10 55.6 5 55.6 2 66.7 3 60 5 35.7 51%> 3 50 8 44.4 0 0 0 0 0 0 0 0 0-1% 2 33.3 4 22.2 2 22.2 1 33.3 1 20 2 14.3 1-10% 3 50 11 61.1 3 33.3 0 0 0 0 0 0 11-50% 1 16.7 3 16.7 4 44.4 2 66.7 4 80 5 35.7 51%> 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 7 50 - 0-1% 3 50 5 27.8 1 11.1 1 33.3 1 20 2 14.3 1-10% 2 33.3 9 50 2 22.2 1 33.3 1 20 0 0 11-50% 1 16.7 4 22.2 6 66.7 1 33.3 3 60 3 21.4 51%> 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 9 64.3 0-1% 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2 14.3 E- 1-10% 0 0 0 0 3 33.3 0 0 1 20 5 35.7 11-50% 2 33.3 8 44.4 5 55.6 3 100 4 80 7 50 51%> 4 66.7 10 55.6 0 0 0 0 0 0 0 0 Ki67 1-3% 0 0 3 16.7 4 44.4 0 0 0 0 0 0 4-9% 1 16.7 6 33.3 2 22.2 0 0 0 0 2 14.3 9-14% 5 83.3 9 50 2 22.2 1 33.3 2 40 4 28.6 14 >% 0 0 0 0 0 0 2 66.7 3 60 8 57.1 Georgian Scientists/ 4(02), 2022 128 Luminal A 33 (TB: 0- 5) 6 1-10% 1 (16.7%) 11-50% 2 (33.3%) >51% 3 (50.05%) 0-1% . Keywords: b tb; luminal

Epilogue

For more detail, about this study carrel, see the computed home page. For more detail about study carrels in general, see the read me file.

Created: 2025-12-26