Ghostscript wrapper for D:\Digitalizacja\MTS84_t22z1_4_PDF_artyku³y\mts84_t22z3_4.pdf M E C H A N I K A  T E O R E T Y C Z N A  I  S T O S O W A N A  3 ­ 4 ,  22  (1984)  S T A T E C Z N O Ś Ć  P R O S T O K Ą T N Y CH  P Ł Y T  P R Z E K Ł A D K O W Y C H  O  Z M I E N N E J  S Z T Y W N O Ś CI  W Y P E Ł N I A C Z A  W Ł A D Y S Ł A W  W A L C Z A K ,  M A R I A  K O T E Ł K O  ( Ł Ó D Ź )  Politechnika  Łódzka  1.  Wstęp  Konstrukcje  c i e n k o ś c i e n n e,  w  k t ó r y c h  g ł ó w n y m i  elementami  n o ś n y mi  są  jednowarstwo­ we  p ł y t y  izotropowe  b ą dź  cienkie  t r ó j w a r s t w o w e  płyty  p r z e k ł a d k o w e ,  znajdują  obecnie  coraz  wię ksze  zastosowanie  nie  tylko  w  przemyś le  lotniczym,  lecz  r ó w n i e ż  i w  innych  dzie­ dzinach  techniki.  W  wielu  przypadkach  p ł y t o w e  elementy  tych  konstrukcji  pracują  przy  obcią ż eniach  typu  tarczowego  i  wówczas  poziom  obcią ż enia  całej  konstrukcji  limitowany  jest  na  ogół  poziomem  obcią ż eń  krytycznych  tych  elementów .  W  przypadku  płyt  jednowarstwowych,  pracują cych  przy  obcią ż eniach  typu  tarczo­ wego,  skutecznym  sposobem  p o d w y ż s z e n ia  ich  noś noś ci  jest  zastosowanie  odpowiedniego  u ż e b r o w a n i a.  S p o s ó b  ten,  wprawdzie  moż liwy  do  zastosowania  r ó w n i e ż  w  przypadku  płyt  p r z e k ł a d k o w y c h ,  nie jest jednak  tak  powszechny  jak  w  przypadku  płyt  jednowarstwo­ wych.  Zastosowanie  bowiem  w e w n ę t r z n e go  u ż e b r o w a n ia  wzmacniają cego,  tj.  u ż e b r o w a n ia  umieszczonego  p o m i ę d zy  o k ł a d z i n a m i  z e w n ę t r z n y mi  płyty  p r z e k ł a d k o w e j  (wewną trz  wypełniacza),  wią że  się  z  t r u d n o ś c i a mi  natury  technologicznej,  natomiast  zastosowanie  u ż e b r o w a n ia  z e w n ę t r z n e go  jest  w  wielu  konstrukcjach  p r z e k ł a d k o w y c h  bardzo  niepoż ą­ dane.  Z  tego  wzglę du  w  ostatnich  latach  z r o d z i ł a  się  koncepcja  p o d w ż y s z a n ia  noś noś ci  Płyt  p r z e k ł a d k o w y c h ,  pracują cych  w warunkach  obcią ż enia  tarczowego  nie przez  stosowanie  ż eber  wzmacniają cych,  lecz  przez  o d p o w i e d n i ą  z m i a n ę  sztywnoś ci  ich  wypełniacza.  W  przypadku  lekkich  wypełniaczy,  np.  typu  pianki  poliuretanowej,  z m i a n ę  sztywnoś ci  uzyskuje  się  przez  o d p o w i e d n i ą ,  racjonalną  z m i a n ę  gę stoś ci  wypełniacza.  Jak  bowiem  wynika  z  danych  literaturowych  oraz  b a d a ń  w ł a s n y c h ,  m o d u ł  sprę ż ystoś ci  postaciowej  Gw  pianki  poliuretanowej  jest —  w  przybliż eniu  — k w a d r a t o w ą  funkcją  jej  gę stoś ci.  Zagadnienie  wzrostu  obcią ż alnoś ci  p ł y t  p r z e k ł a d k o w y c h  przez  zastosowanie  lekkich  wypełniaczy  typu  piankowego  o  zmiennej  sztywnoś ci  jest  j e d n a k ż e  rozpoznane  w  bardzo  skromnym  zakresie.  Z  d o s t ę p n y ch  o p r a c o w a ń  w y m i e n i ć  tu  m o ż na  prace  [3],  [4]  i  [5].  Z  wymienionych  prac  dwie.pierwsze  dotyczą  obcią ż eń  krytycznych  p r o s t o k ą t n y ch  tarcz  P r z e k ł a d k o w y c h  z wypełniaczem ,  k t ó r e g o  sztywność  zmienia się wzdłuż  przekroju  poprzecz­ nego  tarczy.  N a  szczególną  u w a g ę  zasługują  rozpatrzone  w  pracy  [3]  przypadki  tarcz  0  skokowo  zmiennej  sztywnoś ci  wypełniacza,  poddanych  d z i a ł a n i u  r ó w n o m i e r n e g o ,  jednokierunkowego  ś ciskania.  Rozpatrzono  w  niej  teoretyczny  przypadek  tarczy  t r ó j ­ 364  W .  W A L C Z A K ,  M .  K O T E Ł K O  warstwowej  o  n i e s k o ń c z o n ej  szerokoś ci,  a  t a k ż e  trójwarstwowej  tarczy  p r o s t o k ą t n e j,  które j  sztywność  wypełniacza  z m i e n i a ł a  się  w  kierunku  r ó w n o l e g ł y m  do  kierunku  ś ciska­ nia.  W  pracy  [5]  rozpatrzono  natomiast  przypadek  zmiany  sztywnoś ci  wypełniacza  w  kie­ runku  p r o s t o p a d ł y m  do  płaszczyzny  ś r o d k o w ej  tarczy.  Stanowi  to jednak  o d r ę b ne  zagadnie­ nie,  dotyczą ce  głównie  grubych  tarcz,  ulegają cych  lokalnej  utracie  statecznoś ci.  Jak  wynika  z  procesu  technologicznego,  istnieje  moż liwość  uzyskania  zmiany  gę stoś ci,  a  zatem  i  modelowania  sztywnoś ci  piankowych  wypełniaczy  p ł y t  p r z e k ł a d k o w y c h  w  sto­ sunkowo  łatwy  s p o s ó b .  Z  tego  wzglę du  przeprowadzenie  analizy  w p ł y w u  r o z k ł a d u  sztyw­ noś ci  w y p e ł n i a c z a  na  poziom  obcią ż eń  krytycznych  cienkich,  p r o s t o k ą t n y ch  płyt  prze­ k ł a d k o w y c h  z  l e k k i m  wypełniaczem  oraz  wykorzystanie  w y n i k ó w  tej  analizy  do  optymal­ nego  modelowania  sztywnoś ci  wypełniacz a  ma  duże  znaczenie  z a r ó w n o  poznawcze,  jak  i  aplikacyjne.  2.  Przyję te  założ enia  i  podstawowe  równania  Przedmiotem  r o z w a ż ań  jest  p r o s t o k ą t na  t r ó j w a r s t w o w a  p ł y t a  p r z e k ł a d k o w a  z  lekkim  wypełniacze m  o  długoś ciach  krawę dzi  a  i  b.  Z a k ł a d a  się, że  p ł y t a  jest  cienka,  tj.  g r u b o ś ć   c a ł k o w i t a  gc  =  2(h + t)  płyty jest  m a ł a  w  stosunku  do  długoś ci jej  k r a w ę d z i.  R o z p a t r y w a n ą   p ł y t ę  opisano  w  p r o s t o k ą t n ym  u k ł a d z i e  w s p ó ł r z ę d n y ch  0,  x,  y,  z  (rys. 1). R y s .  1.  P o d s t a w o w e  o z n a c z e n i a  t r ó j w a r s t w o w e j  p ł y t y  p r o s t o k ą t n e j.  W  przypadku  o g ó l n y m  r ó w n a n i e  statecznoś ci  tak  opisanej  p ł y t y  —  otrzymane  w  wyniku  zredukowania  u k ł a d u  r ó w n a ń  r ó w n o w a g i ,  w y r a ż o n y ch  w  przemieszczeniach  [2] —  ma  p o s t a ć :  82w  2B (л  +1|  v > > )  +11 -  $L  V 2 ) J 2 Z > W )  ­  №   8x2  ­ ^ ^ ­ + 2 ^ —  |  =  0,  gdzie:  Nx,  Ny  i  Nxy  —  siły  przekrojowe  bę dą ce  z  z a ł o ż e n ia  funkcjami  zmiennych  x  oraz  y;  w  =  w(x,  y)  —  s k ł a d o w a  przemieszczenia  dowolnego  punktu  płyty  w  kierunku  osi  z;  Gw  —  m o d u ł  sprę ż ystoś ci  postaciowej  m a t e r i a ł u  w y p e ł n i a c z a ;  S T A T E C Z N O Ś Ć  P R O S T O K Ą T N Y CH  P Ł Y T  3 6 5  В   Et  D  =  l­v2  Et3  sztywność  o k ł a d z i n y ;  p ł y t o w a  sztywność  zginania  o k ł a d z i n y ;  12(1  ­ v 2 )  E—moduł  sprę ż ystoś ci  Y o u n g a  m a t e r i a ł u  o k ł a d z i n y ;  v  —  w s p ó ł c z y n n i k  Poissona  m a t e r i a ł u  o k ł a d z i n y .  Wymienione  wyż ej  siły  przekrojowe  Nx,Ny  oraz  Nxy  mogą  być  w y r a ż o ne  za  p o m o c ą   jednego  tylko  parametru  obcią ż enia  N0  • W p r o w a d z a j ą c  mianowicie funkcje  Fw  =  Fw(x,  y),  Fp  — Fp(x,y)  oraz  F,  =  Ft(x,y),  siły  te  m o ż na  p r z e d s t a w i ć  w  nastę pują cy  s p o s ó b :  Ł  =  F*(x,  y)­N0;  Ny  =  Fp(x,  y)­N0;  Nxy  =  Ft(x,y)­N0.   ( )  Postacie  funkcji  Fw(x,  y),  Fp(x,  y)  oraz  Ft(x,y)  zależą  od  charakteru  tarczowego  obcią­ ż enia  płyty.  D l a  k i l k u  p r z y k ł a d o w o  wybranych  t y p ó w  obcią ż enia  płyty,  podano  je  w  ta­ blicy  1.  T a b l i c a  1  F u n k c j e  F w ( A \  y)  Fp(x,  y)  i  F,(x,  y)  d l a  w y b r a n y c h  p r z y p a d k ó w  o b c i ą ż e n ia  p ł y t y .  L p  C h a r a k t e r  o b c i ą ż e n ia  p ł y t y  Fy,(x, y)  Fp(x,y)  F,(.x,y)  R ó w n o m i e r n e ,  j e d n o k i e r u n k o w e  ś c i s k a n ie  J e d n o k i e r u n k o w e ,  n i e j e d n a k o w e  ś c i s k a n ie  z  u d z i a ł e m  ś c i n a n ia  D w u k i e r u n k o w e  r ó w n o m i e r n e  ś c i s k a n ie  No  tttttfff  J e d n o k i e r u n k o w e  l i n i o w o  z m i e n n e  ś c i s k a n ie  ze  ś c i n a­ n i e m  Л ц ­(п ­ x  ­ D 1 ­ ­ 1  ­hi)  la  366  W .  W A L C Z A K ,  M .  K O T E Ł K O  W  celu  uproszczenia  obliczeń  oraz  u o g ó l n i e n i a  ich  w y n i k ó w  wprowadzono  bezwymia­ rowe  w s p ó ł r z ę d n e:  oraz  bezwymiarowe  w s p ó ł c z y n n i k i :  —  k s z t a ł t u  płyty  (4)  obcią ż enia  p o d a t n o ś ci  wypełniacza  N0b\\­v 2)  fi">f<"'>f'"")  =  °>  i=h2,...m.  (12)  1= 1  W  r ó w n a n i a c h  tych  symbolem  Lit  oznaczono  nastę pują ce  w y r a ż e n i a:  Ln  =  ę {X4 2{\+k0X4 2)Frlfi­2W\+k0l 2i2)Ftilf;­[kQX 1i2F?l  +  ­(l+k0Pi 2)Ffl]fi"+2k0AiFllfi'"+k0Frlfi""}  dla  1ф 1  oraz  (13)  Ux  =  ­ J ^ 2 ' 2  ^2Pi2  + ^ao{\+k0X4 2)FĄ fl­2F^fi'"  dla  i  =  1.  (14)  W  powyż szych  w y r a ż e n i a ch  я   Ffi  = f  iKG>  0)smOe)$m№ № ,  (15)  o  TC  Fk  =  f  [PĄ S,  0 ) c o s ( i Ł ) s i n ( / | ) ] # .  S T A T E C Z N O Ś Ć  P R O S T O K Ą T N Y CH  P Ł Y T  369  W  dalszym  p o s t ę p o w a n iu  u k ł a d  r ó w n a ń  r ó ż n i c z k o w y ch  (12)  zostaje  przekształcony  w  u k ł a d  r ó w n a ń  całkowych .  Uwzglę dniając  ogólną  p o s t a ć  w a r u n k ó w  brzegowych  przy  0 =  0  (dla obydwu  przyję­ tych  w a r u n k ó w  podparcia  krawę dzi  у  =  0 i у  = b płyty)  oraz  wykorzystując  ich jednorod­ noś ć,  poszukiwane  funkcje ft  = ft(6)  m o ż na  wyrazić  przez  ich  czwarte  pochodne:  в  о  o  o  (16)  ft  =  ~  c2l  •  Q« + cu  ^­  + /  /  f  f  /Г "(в )  [dd]\  a  °  o  o  o o  0  0  0  #  =  c 2 i ­ e p + c u ~ +  f  j  f  / г ' т Ш   z  О ОО   f*  =  с 2 Г Р + с 1 Г в +J  f  / / ' " ( в )  д а ,  о  о   о / Г  =  си+[л 'у Ц в у т ,  о   gdzie: а  =  1 oraz  /3 =  0 — przy  z a ł o ż e n iu  w a r u n k ó w  brzegowych  (8),  а  =  2 oraz / 3 = 1 —  Przy  założ eniu  w a r u n k ó w  brzegowych  (9). W a r t o ś ci  s t a ł y c h  С ] ; i C2l  wyznacza  się z  wa­ runku  brzegowego  dla  в = т с , tj. dla krawę dzi  у  =  b płyty.  W p r o w a d z a j ą c  zależ noś ci  (16)  do u k ł a d u  r ó w n a ń  (12) otrzymuje  się  nastę pują cy  u k ł a d  równań  całkowych.  m  %Ltt[A\ lW,A\2m>  А \аЩ ,  А ?Щ ]  =  0 ,  / = 1 , 2 ,  . . . ш ,  (17)  gdzie:  о AV\0)  =  Jfr"(P)dO,  о   о  о   л ?\о )  =  f  f  г г т т2 ,  о  о   О ОО   А \Щ =  J  J  J  fi""(в )  [d&l3,  (18)  О ОО   o o o o  А ?Щ  = Jff  ff""(0)[clOy  0  0  0  0  Układ  r ó w n a ń  c a ł k o w y c h  (17) rozwią zuje  się n a s t ę p n ie  m e t o d ą  sum s k o ń c z o n y ch  [4],  stosując  macierze  c a ł k o w a n i a  [9]. Przy  zastosowaniu  tej  metody  przedział  c a ł k o w a n i a  t<5,  т с]  dzieli  się na n  p o d p r z e d z i a ł ó w ,  o t r z y m u j ą c  w ten s p o s ó b  (n+1)  p u n k t ó w  oblicze­ niowych  Oj, przy  czym  j  =  1,2, . . . . (n+1).  F u n k c j ę  cią głą  k0  = k0(Q),  przedstawiają cą   2 m i a n ę  w s p ó ł c z y n n i k a  p o d a t n o ś ci  płyty,  zastę puje  się funkcją  skokowo  z m i e n n ą ,  k t ó r a  w  k a ż d ym  z p o d p r z e d z i a ł ó w  obliczeniowych  ma stałą  w a r t o ś ć  (k0)j.  Dobierając  odpowied­ Mcch.  Teoret.  i  Stos.  3­4/84  370  W .  W A L C Z A K ,  M .  K O T E Ł K O  nio  liczbę  p o d p r z e d z i a ł ó w  c a ł k o w a n i a  n,  m o ż na  z  okreś loną  dokładnoś cią  o d w z o r o w a ć   przebieg  cią gły  funkcji  k0  za  p o m o c ą  przebiegu  skokowo  zmiennego.  W  wyniku  zastą pienia  całek,  wystę pują cych  w  układzie  r ó w n a ń  (17),  przybliż onymi  w y r a ż e n i a mi  zawierają cymi  sumy  s k o ń c z o ne  [9]  otrzymuje  się  u k ł a d  algebraicznych  rów­ n a ń  jednorodnych  wzglę dem  niewiadomych  хи  =  fi""(Qj).  Układ  ten  ma  p o s t a ć :  gdzie  współczynniki  bik  są  zależ ne  od  p a r a m e t r ó w  geometrycznych  i  materiałowyc h  płyty,  a  także  jej  obcią ż enia.  A b y  u k ł a d  r ó w n a ń  (19)  m i a ł  niezerowe  rozwią zanie,  jego  wyznacznik  charakterystyczny  musi  być  r ó w n y  zeru.  Z  warunku  tego  m o ż na  obliczyć  ciąg  wartoś ci  własnych  ,  o z n a c z o n ą  dalej  j a k o  c?kr.  P r z e d s t a w i o n ą  powyż ej  m e t o d ę  wykorzystano  do  rozwią zania  r ó w n a n i a  statecznoś ci  t r ó j w a r s t w o w y c h  płyt  p r z e k ł a d k o w y c h  o  zmiennej  sztywnoś ci  wypełniacza.  Realizowany  w  praktyce  cią gły  r o z k ł a d  tej  sztywnoś ci,  zwią zany  z  cią głym  r o z k ł a d e m  gę stoś ci  wypełnia­ cza,  z a s t ą p i o no  r ó w n o w a ż n ym  w  przybliż eniu  r o z k ł a d e m  zmiennym  skokowo,  zacho­ wując  okreś loną  d o k ł a d n o ś ć  odwzorowania.  D l a  przeprowadzenia  odpowiednich  obliczeń  numerycznych  opracowano  specjalny  program  na  e.m.c.  w  j ę z y ku  F O R T R A N .  Program  ten  umoż liwia  wyznaczanie  wartoś ci  krytycznych  wszystkich  podstawowych  obcią ż eń  typu  tarczowego  dla  p r o s t o k ą t n y ch  płyt  p r z e k ł a d k o w y c h  o  dowolnym,  skokowo  zmiennym  rozkładzie  sztywnoś ci  wypełniacza.  Jedynym  ograniczeniem  jest  dopuszczalna  —  ze  wzglę du  na  obszar  pamię ci  zajmowany  przez  program  w  e.m.c.  —  liczba  n  p o d p r z e d z i a ł ó w  obliczeniowych.  P r z y k ł a d o w e  obliczenia  numeryczne  przeprowadzono  dla  p r o s t o k ą t n y ch  płyt  przekład­ k o w y c h  z  lekkim  wypełniaczem  o  zmiennej  gę stoś ci,  swobodnie  podpartych  wzdłuż  ob­ wodu  i  poddanych  d z i a ł a n i u  jednokierunkowego  obcią ż enia  ś ciskają cego.  Rozpatrzono  trzy  r ó ż ne  przypadki  obcią ż enia  płyt ,  dla  k t ó r y c h  znane  są  rozwią zania  dotyczą ce  ich  obcią ż eń  krytycznych,  przy  założ eniu  stałej  gę stoś ci  w y p e ł n i a c z a :  przypadek  r ó w n o m i e r ­ nego  ś c i s k a n ia  [2]  niejednakowego  ś ciskania  z  u d z i a ł e m  ś c i n a n ia  [10]  oraz  szczególny  przy­ padek  liniowo­zmiennego  ś ciskania,  a  mianowicie  zginania  tarczowego  [11].  D l a  k a ż d e go  z  tych  p r z y p a d k ó w  obcią ż enia  przyję to  w  obliczeniach  takie  warianty  r o z k ł a d u  gę stoś ci  wypełniacza,  a  tym  samym  funkcji  k0  =  k0(y)  lub  k0  =  k0(x)  jego  po­ d a t n o ś c i,  aby  u z y s k a ć  moż liwie  najwię kszy  wzrost  wartoś ci  w s p ó ł c z y n n i k a  q>kr  obcią ż enia  krytycznego  płyty.  W  przypadku  jednokierunkowego,  r ó w n o m i e r n e g o  ś ciskania  (poz.  1  tablicy  1),  tj.  gdy  w s p ó ł c z y n n i k  obcią ż enia  rj  =  1,  a  także  niejednakowego  ś ciskania  z  jednoczesnym  ś cinaniem  (poz.  2  tablicy  1),  tj.  gdy  i]  ф  1,  najsłuszniejsze  było  przyję cie,  że  gę stość  wy­ pełniacza  zmienia  się  skokowo  w  kierunku  osi  y,  ale  z  zachowaniem  symetrii  wzglę dem  Л ! ( Л+   i )   bikxtk  =  0,  / = 1 , 2 ,  ...,m(n+\),  (19)  4.  Przykładowe  wyniki  obliczeń   S T A T E C Z N O Ś Ć  P R O S T O K Ą T N Y CH  P Ł Y T  371  osi  symetrii  płyty  —  równoległej  do  kierunku  ś ciskania.  Jak  w y k a z a ł a  w s t ę p na  analiza,  dla  wszystkich  wartoś ci  w s p ó ł c z y n n i k a  г / najbardziej  racjonalnym  był  wariant,  gdy  w  wy­ pełniaczu  płyty  przyjmowano  jedno  tylko  pasmo  o  p o d w y ż s z o n ej  gę stoś ci,  leż ą ce  wzdłuż   wspomnianej  osi  symetrii  płyty.  Pasmo  takie  o  zmniejszonej  p o d a t n o ś ci  s t a n o w i ł o  pewną   analogię  wzmocnienia tarczy jednorodnej  symetrycznym  ż ebrem  p o d ł u ż n y m,  równoległym  do kierunku  ś ciskania.  Zagadnienie  rozpatrzono  przyjmując  róż ne  szerokoś ci  ob  pasma  (0  ^  Q ̂   1)  o  zwię k­ szonej  gę stoś ci  i  róż ne  wartoś ci  w s p ó ł c z y n n i k a  wzmocnienia  q,  zdefiniowanego  wzorem:  „  (G„)2  (*o)i  n m  (kr(e) —  dla  róż nych  wartoś ci  w s p ó ł c z y n n i k a  ą —  odpowiadają ce  rozkładowi  gę stoś ci  wypełniacza,  oznaczonego  symbolem  S  (tablica  2)  przedstawiono  odpowiednio:  dla  jednokierunkowego,  r ó w n o m i e r n e g o  ś ciskania  —  na  rys.  3  oraz  dla  jednokierunko­ wego  niejednakowego  ś ciskania  z  udziałem  ś cinania  —  przy  wartoś ci  parametru  obcią­ ż enia  /у  =  0,4  —  na  rys.  4.  D l a  tego  ostatniego  przypadku  obcią ż enia  płyty,  na  rys.  5  przedstawiono  przebieg  zmiany  wartoś ci  w s p ó ł c z y n n i k a    odpowiadają cy  przypad­ kowi  czystego  zginania  tarczowego  przy  przyję tych  uprzednio  założ eniach,  dla  p r z y k ł a ­ dowej  wartoś ci  w s p ó ł c z y n n i k a  q  =  10.  W y n i k i  obliczeń  numerycznych,  przedstawione  w  postaci  w y k r e s ó w  pokazanych  na  rysunkach  3­н б,  otrzymano  przy  z a ł o ż e n iu  funkcji  Powierzchni  wyboczenia  p ł y t y  zgodnie  z  w y r a ż e n i em  (10),  biorąc  do  obliczeń  w  k a ż d y m,  kolejnym  punkcie  obliczeniowym  wyraż enie  o  liczbie  w y r a z ó w  m  =  1 do  m  =  5.  W  przy­ padkach  jednokierunkowego,  r ó w n o m i e r n e g o  ś ciskania  (rj  =  1)  oraz  niejednakowego  374  W .  W A L C Z A K ,  M .  K O T E Ł K O  1  2  4  6  8  10  q  R y s .  5.  W y k r e s  z a l e ż n o ś ci  /  =  0,4)  wystarczają cą  d o k ł a d n o ś ć  obliczeń  otrzymano  dla  funkcji  jednowyrazowej  (m  =  1).  W  przypadku  czystego  zginania  tarczowego  wystar­ czają cą  d o k ł a d n o ś ć  otrzymano  dla  funkcji  trójwyrazowej  (m  =  3).  Z  punktu  widzenia  projektowania  konstrukcji  p r z e k ł a d k o w y c h  interesują ce  jest  rów­ nież  —  o p r ó c z  analizy  wpływu  r o z k ł a d u  gę stoś ci  wypełniacza  na  poziom  obcią ż enia  kry­ tycznego  ­  rozpatrzenie  wpływu  tego  r o z k ł a d u  ma  cię ż ar  konstrukcji,  a  ś ciś lej  na  sto­ S T A T E C Z N O Ś Ć  P R O S T O K Ą T N Y CH  P Ł Y T  375  sunek  siły  krytycznej  do  cię ż aru  elementu  tarczowego.  Z a  kryterium  optymalizacyjne  mo­ ż na  wówczas  przyjąć  współczynnik  lekkoś ci  tarczy  zdefiniowany  wzorem:  f  ­ — Q — »  (21)  gdzie  (yV0)kr jest  wartoś cią  siły  krytycznej,  a g  —  cię ż arem  tarczy.  W s p ó ł c z y n n i k  ten  m o ż na  również  okreś lić  za  p o m o c ą  wzoru  o  nastę pują cej  ogólnej  postaci:  ?  =  C x .  (22)  W  wyraż eniu  tym  С  jest  w s p ó ł c z y n n i k i e m ,  zależ nym  jedynie  od  p a r a m e t r ó w  m a t e r i a ł o ­ wych  i  w y m i a r ó w  geometrycznych  p ł y t y :  T '  I  /  •  1  I  a  ­  i л 2(е + j)  c=...  ,  2 V '  ,  (23)  gdzie:  yw  —  cię ż ar  właś ciwy  m a t e r i a ł u  wypełniacza  o  najmniejszej  gę stoś ci.  h  b  /  7  t  W s p ó ł c z y n n i k  zaś  y.  wyraża  się  nastę pują cymi  wzorami  —  zależ nie  od  r o z k ł a d u  gę­ stoś ci  wypełniacza  p ł y t y :  'n  =  %  (24a)  —  dla  płyty  z  wypełniaczem  o  stałej  sztywnoś ci,  ­  .  K  V*  (24b)  Ą \ +L , ( y ' q ­ \ ) \  +  K  —  dla  płyty,  które j  gę stość  wypełniacza  zmienia  się  według  schematu  S  oraz  Z  (poz.  1  i  3  tablicy  2),  x  =  ­  .  (24c)  eli  +  —  dla  płyty,  o  liniowo  zmiennej  gę stoś ci  wypełniacza  (poz.  2  w  tablicy  2).  We  wzorach  tych  gdzie  y o k i —  cię ż ar  właś ciwy  m a t e r i a ł u  o k ł a d z i n .  P r z y k ł a d o w o ,  na  rys.  7  przedstawiono  wykresy  w s p ó ł c z y n n i k a  H  odpowiadają ce  przy­ padkowi  tarczy  poddanej  d z i a ł a n i u  r ó w n o m i e r n e g o  ś ciskania  (//  =  1,0)  oraz  jednokierun­ kowego  niejednakowego  ś ciskania  z  udziałem  ś cinania  przy  parametrze  obcią ż enia  щ  =  5  0,4  —  w  przypadku  r o z k ł a d u  gę stoś ci  wypełniacza  typu  S.  Wykresy  s p o r z ą d z o no  przy  '^stę pują cych  z a ł o ż e n i a c h:  \  376  W .  W A L C Z A K ,  M .  K O T E Ł K O  0,200  0,175  0,150  0,125  1—  — j l 1  ł ­ j  ­ i  i  L _ _ — J i l,  ­4  R y s .  7.  W y k r e s y  z a l e ż n o ś ci  w s p ó ł c z y n n i k a  x —  X(Q)  d l a  p ł y t y  poddanej  d z i a ł a n i u  r ó w n o m i e r n e g o  ś ciska­ n i a  t a r c z o w e g o  ('n  =  1)  o r a z  niejednakoweg o  ś c i s k a n ia  z  u d z i a ł e m  ś c i n a n ia  0?  =  0,4)  e  =  5  oraz  AT =  18,  co  odpowiada  przypadkowi  tarczy  z  o k ł a d z i n a m i  duralowymi  (y 0 ki  =  2700  [kg/m 3])  oraz  wypełniaczem  o  cię ż arze  właś ciwym  (yw)i  =  150[kg/m 3 ].  5.  Wnioski  1.  Przedstawiona  metoda  obliczeniowa  pozwala  na  przeprowadzenie  analizy  statecz­ noś ci  tarcz  p r z e k ł a d k o w y c h  z  l e k k i m  wypełniaczem  o  zmiennej  sztywnoś ci  w  szerokim  zakresie  w a r i a n t ó w  r o z k ł a d u  tej  sztywnoś ci,  w  podstawowych  przypadkach  obcią ż enia  typu  tarczowego.  S T A T E C Z N O Ś Ć  P R O S T O K Ą T N Y CH  P Ł Y T  3 7 7  2 .  Z przytoczonych  p r z y k ł a d ó w  obliczeniowych  wynika,  że  racjonalna  zmiana  sztywno­ ś ci  wypełniacz a  w  znaczą cy  s p o s ó b  w p ł y w a  na  wzrost  obcią ż enia  krytycznego.  3.  Odpowiednie  k s z t a ł t o w a n i e  r o z k ł a d u  zmiennoś ci  sztywnoś ci  wypełniacza  m o ż e być   w  pewnych  przypadkach  skutecznym  n a r z ę d z i em  optymalizacji  z  punktu  widzenia  stosu­ nku  noś noś ci  elementu  tarczowego  do jego  cię ż aru.  4.  Z  przebiegu  krzywych  przedstawionych  na  rys. 7  wynika,  że  efekt  racjonalnego  k s z t a ł t o w a n i a  gę stoś ci  wypełniacza,  mierzony  wartoś cią  w s p ó ł c z y n n i k a  x,  a  tym samym  i  w s p ó ł c z y n n i k a  lekkoś ci  %, jest  znacznie  wyraź niejszy  w przypadku  płyt  poddanych  dzia­ łaniu  jednokierunkowego  niejednakowego  ś ciskania  z  u d z i a ł e m  ś c i n a n ia  (г ) Ф 1) niż   w  przypadku  płyt  poddanych  d z i a ł a n i u  r ó w n o m i e r n e g o  ś ciskania  tarczowego  {r\ =  1)  L i t e r a t u r a  cytowana  w  t e k ś c ie  U ]  F . R O M A N Ó W ,  L .  S T R I C K E R ,  J .  T E Y S S E Y R E ,  Statecznoś ć  konstrukcji przekładkowych.  W y d .  P o l i t e c h n i k i  W r o c ł a w s k i e j ,  W r o c l a w  1972.  [2]  А . С .  В О Л Ь Л Ш Р,  У с т о й ч и в о с т ь  д е ф о р м и р у е м ы х  с и с т е м ,  И з д а т.  „ Н а у к а ",  М о с к ва  1 9 6 7 .  [3]  В . Н .  Р А Й М У Ш И Н,  Н . К .  Г А Л И М О В,  И .  Н .  С о т о в,  У с т о й ч и в о с т ь  т р е х с л о й н ы х  п л а с т и н  с  з а ­ п о л н и т е л е м  п е р е м е н н о й  ж е с т к о с т и  —  Т р у ды  С е м и н а ра  п о  т е о р ии  о б о л о ч е к,  К а з а нь  1 9 7 4 .  [4]  А . М .  Г О Л Ь Д Е Н С Т Е Й Н,  У с т о й н и в о с т ь  б е з к о н е ч н о  ш и р о к о й  п л а с т и н ы  с  з а п о л н и т е л е м  п е р е м е н н о й   ж е с т к о с т и  п р и  с ж а т и и  —  И з в.  В У З,  С т р о и т е л ь с т во  и  А р х и т е к т у р а,  H p . 1,  1 9 7 7 .  [5]  F .  R O M A N Ó W ,  Obcią ż enia  krytyczne  konstrukcji  wielowarstwowych.  Prace  n a u k o w e  I­tu  K o n s t r u k c j i  i  E k s p l o a t a c j i  M a s z y n  P o l i t e c h n i k i  W r o c ł a w s k i e j ,  N r  3 6  seria  8,  M o n o g r a f i e ,  W y d .  P o l i t e c h n i k i  W r o c ł a w s k i e j ,  W r o c ł a w 1979.  [6]  К . H .  H A H N ,  Uber  die  statische Stabilitat  einer  einseitig gedriickten,  mit  einer  mittigen Langsrippe  versteiften rechteckigen  Sandwichscheibe bei  unterschiedlichen Randlagerungsarten, praca  d o k t o r s k a ,  Instytut  M e c h a n i k i  Stosowanej  P o l i t e c h n i k i  Ł ó d z k i e j ,  Ł ó d ź  1979.  [7]  3 .  В .  К А Н Т О Р О В И Ч,  В . И .  К Р Ы Л О В,  П р и б л и ж е н н ы е  м е т о д ы  в ы с ш е г о  а н а л и з а  —  Г о с.  И з д а т.  Т е х н.  —  Т е о р е т.  Л и т .,  М о с к в а,  Л е н и н г р а д, 1 9 5 2 .  [8]  3 .  В .  К А Н Т О Р О В И Ч,  О д и н  п р я м о й  м е т о д  п р и б л и ж е н н о г о  р е ш е н и я  з а д а ч и  о  м и н и м у м е  д в о й н о г о   и н т е г р а л а  —  И з в.  А к.  Н а ук  С С С Р,  I I  с е р и я,  И р.  5 ,  1 9 3 3 .  [9]  М . В .  В л х и т о в,  И н т е г р и р у ю щ и е  м а т р и ц ы  —  а п п а р а т  г и с л е н н е г о  р е ш е н и я  д и ф ф е р е п ц и я л ь н ы х   у р а в н е н и й  с т р о и т е л ь н о й  м е х а )ш к и  —  И з в.  В У З.  А в я ц и о н н а яа  т е х н и к а,  H p . 3 ,  1 9 6 5 .  110]  М . K O T E Ł K O ,  Statecznoś ć  prostoką tnej  płyty  trójwarstwowej  z  mię kkim  wypełniaczem  poddanej dzia­ łaniu  nierównomiernego  ś ciskania,  Z e s z y t y  N a u k o w e  P o l i t e c h n i k i  Ł ó d z k i e j  N r  393,  M e c h a n i k a  z. 6 2 ,  Ł ó d ź  1981  t H ]  W .  W A L C Z A K ,  R .  M A N I A ,  Statecznoś ć  prostoką tnej  płyty  trójwarstwowej  poddanej  działaniu  jednokie­ runkowego,  liniowo  zmiennego  ś ciskania  przy  róż nych  warunkach podparcia  krawę dzi  płyty  —  A r c h .  B u d o w y  M a s z y n  T o m  X X I X ,  z .  3 ­ 4 ,  P . W . N ,  W a r s z a w a  1982.  „  •  Р е з ю ме   У С Т О Й Ч И В О С ТЬ  П Р Я М О У Г О Л Ь Н Ы Х,  Т Р Е Х С Л О Й Н ЫХ  П Л А С Т ИН  О  П Е Р Е М Е Н Н ОЙ   Ж Е С Т К О С ТИ  З А П О Л Н И Т Е ЛЯ   В  р а б о те  и с с л е д у е т ся  в л и я н ие  п е р е м е н н ой  ж е с т к о с ти  л е г к о го  з а п о л н и т е ля  п е н к о го  т и па  н а   У с т о й ч и в о с ть  „ в  ц е л о м"  п р я м о у г о л ь н ой  п л а с т и н ы.  П ри  р а с с м а т р и в а н ии  з а д а чи  и с п о л ь з у е т ся   Ч и с л е н н ый  м е т о д,  б л а г о д а ря  к о т о р о му  я в л я е т ся  в о з м о ж н ым  о п р е д е л е н ие  к о э ф ф и ц и е н т ов  к р и т и­ ч е с к о го  у с и л ия  п л а с т и ны  в  с л у ч ае  д и с к р е т но  п е р е м е н н ой  ж е с т к о с ти  з а п о л н и т е л я.  В  р а б о те  п р е д­ с т а в л е ны  р е з у л ь т а ты  н у м е р и ч е с к их  в ы ч и с л е н ий  д ля  н е к о т о р ых  с л у ч а ев  н а г р у з ки  д и с к о в о го  т и п а.  .478  W .  W A L C Z A K ,  M .  K O T E L K O  S u m m a r y  S T A B I L I T Y  O F  R E C T A N G U L A R  S A N D W I C H  P L A T E S  A T  V A R I A B L E  R I G I D I T Y  O F  T H E  P L A T E  C O R E  I n  the  paper  a n  influence  o f  v a r i a b l e  r i g i d i t y  o f the  cor e  o n  general  stabilit y  o f  rectangular  s a n d w i c h  plates  was  c o n s i d e r e d .  I n  c o n s i d e r a t i o n s  the  special  n u m e r i c a l  m e t h o d  was  u t i l i s e d .  A p p l i c a t i o n  o f the  m e t h o d  a l l o w e d  for  d e t e r m i n a t i o n  o f  coefficients