Ghostscript wrapper for D:\Digitalizacja\MTS80_t18z1_4_PDF_artyku³y\mts80_t18z3.pdf M E C H AN I K A TEORETYCZN A I  STOSOWAN A 3,  18  (1980) ANALIZA  PŁYTY  K O Ł O WE J  G RU BEJ  O OR TOTR OP I I  CYLIN D RYCZN EJ  SP OC Z YWAJĄ C EJ NA  SPRĘ Ż YSTYM   POD ŁOŻU WACŁAW  Z W O L I Ń S KI  (Ł ÓD Ź ) 1.  Zał oż enia  podstawowe Obliczanie  koł owej  pł yty  grubej  izotropowej  spoczywają cej  n a  sprę ż ystym  podł ożu przedstawił  w pracy  [1] D .  F R E D E R I C K  W  oparciu  o t eorię   E. R eissn era.  W wielu  kon st ru k- cjach  pł yty  tego  typu  wykon an e  są  z  m ateriał u o  wł asn oś ciach  ortotropowych .  P ł yta  per- forowana  otworam i  tworzą cymi  siatkę   trójką tną   m oże  być przykł adem  pł yty  o  o rt o t ro - pii  konstrukcyjnej  [2]. Przyję to  do obliczeń  n astę pują ce  stał e  m ateriał owe  p ł yt y:  .< E x ,  G x , v x — m oduł y  sprę ż ystoś ci  i  liczbę   P oisson a  w pł aszczyź nie  pł yty. E", C z,  vl  — m oduł y  sprę ż ystoś ci  i  liczbę   P oisson a  w  kierun ku  prost opadł ym  d o  pł asz- czyzny  pł yty. P on adto  za ł o ż o n o: a)  m ateriał   pł yty  podlega  uogóln ion em u  prawu  H o o ke'a, b)  grubość  elem en tu  m ierzon a  wzdł uż  n orm aln ej  do  powierzchn i  ś rodkowej  n ie  ulega zmianie  podczas  odkształ cen ia  pł yty [3], Rys. 1. 450  W.  ZWOLIŃ SKI c)  n aprę ż en ia styczne  r rz   i  T t e  (lub  odpowiadają ce  im  odkształ cenia yr„  i  y^ z)  zmieniają się   wzdł uż gruboś ci  pł yty wedł ug  okreś lonej  funkcji  [1, 3, 4, 5]. N a  rysun ku  1 przedstawiono  przyję ty  walcowy  ukł ad  osi  współ rzę dnych  oraz  obcią - ż enie  elementu pł yty.  Ciś nienia p t ,  p 2   dział ają   na powierzchnię   pł yty, zaś p  =   kw oznacza oddział ywanie  podł oża sprę ż ystego  (k —  stał a  sprę ż ystego  podł oż a, w —  ugię cie  ś rodko- wej  powierzchni  pł yty). Z ał oż ono,  że  obcią ż enie  pł yty jest  symetryczne  i  wywoł uje  syme- tryczne  odkształ cenia  i  przemieszczenia  u,  w,  (v  =  0)  poszczególnych  elementów  płyty. T ak  wię c  przemieszczenia,  odkształ cenia  i  naprę ż enia  bę dą   funkcjami  współ rzę dnych: r,  z  (rys.  1) [4]. 2.  Odkształ cenia  i  naprę ż enia N aprę ż enie  styczne  x rz   wystę pują ce  w  rozpatrywanej  pł ycie  okreś lono  na  podstawie prac  [1, 3, 4,  5]  w  postaci: (2. 1 ) gdzie: h —  grubość  pł yty   x q>\ \   v z   E x du  u  I  , d2w  I  dw\  zh2 +   Z K  +   + dw\ —  - ±-  +dr  r  \   dr2  r  dr  I  &GZ (2.10)  " 1 1 - 3 ^ 1 ^  +  ^ 1  +   ^ ?x - Pa  - few) 1  3 z /   4 z 2 (2.11)  (T2 =   - ^  ( p x  + p 2 +  /CW) +  y  —  | l (2.12) 3.  Sił y  przekrojowe Siły i momenty przekrojowe  dział ają ce w pł ycie  (rys.  1) wyraż one w  funkcji  przemiesz- czeń po  uwzglę dnieniu  wyraż eń  (2.9)- ł-  (2.12) przyjmują   postać  [3]: (3.,,  ,, =  7• *  - T^r^f)- ^^^*- '- E x h  I ,du  u\   v x h  E(3.2)  JV9=   J y z . . ^ ^ U -   +   _ ^ _ ^ ( p . + p . +  fcw), l- (y*) a   \   dr  r l  2( 1- **)  E* ~2 h (3.3)  Q r  -   J  r „ d z - ~  2 452  •   W .  Z WO L I Ń S KI A 2 /   .  E*hz  \   x d 2 w  1  dw  h2 (3.5)  M o =  J  (TflzJz  =   -   . - „   _ A - ,2 1  y  - zr+  — - ir- ^ Kń T [v  r E x 4 .  R ówn an ia  równ owagi Równania  równowagi  elementu  rozpatrywanej  pł yty  (rys.  1)  w  tym  przypadku  mają . postać  [7]: (4.1)  _i_ (riVr)- jVa.  =  O,  • (4- 2)  ~  (rQ r ) +  r  fo  - p2  -  few) -   0, (4.3)  - | _( r M r ) - Ma - ra  =  0 Wstawiają c  do  tych  równań  sił y  i  momenty  okreś lone  zależ noś ciami  (3.1)4- (3.5)  otrzy- m am y: ,.  .,  d2u  1  du  u  dw K ' }   dx 2  +   x  dx  ~  x 2  "  V  dx  ' (4- 5)  • •  - ± gdzie: ^  ~  ';  ^  P 5 " " 1  P  ~  Dx (4 7)  c-   l\   6k  vZ(PVz  EX]   3k  f  1 2  [S^/ iG 1  10(1 - yx)  Ez  J  5yS2/i  [ G 1 Tak  wię c  otrzymano  ukł ad  trzech  równań  róż niczkowych  (4.4) - r (4.6)  w  którym  niewia- domymi  są   funkcje,  u,  w,  . AN ALIZ A  PŁYTY  KOŁOWEJ  G RU BEJ  453; 5.  Rozwią zanie  równań  róż niczkowych  równowagi  pł yty W  celu  rozwią zan ia  równ an ia  róż niczkowego  (4.6)  wp ro wad zo n o  p a r a m e t r  a  [ 1, 8] okreś lony  równ oś cią: (5.1)  •   C  =  - c o s 2a  =   - y ( e2 ' a  +  e - 2 f a ) . Ponieważ p aram et r  a  zależy  bezpoś redn io  od  stał ej  C,  kt ó ra  m oże przyjm ować  ró ż ne  wa r - toś ci, zatem  należy  zbadać  pierwiastki  równ an ia  otrzym an ego  z  (5.1): (5.2)  r 2 + 2 a + l  =   0, gdzie: t  =   e 2 / K .  . Pierwiastki  tego  równ an ia  wynoszą : (5.3)  .  « i , a -   - C ± l / C 2 - 1 i  iloczyn  tych  pierwiastków  równ y  jest  jedn oś ci  (t t   •   t 2   =   1).  T ak  wię c  dla  wyzn aczen ia wartoś ci  param etru  a  otrzym ujem y  równ an ia:  , (5.4)  e a f c f - f i;  e2ta»  =   * 2 =   — , h z których  wynikają   zależ noś ci  (przy  uwzglę dnieniu  tylko  gł ówn ych  wartoś ci  argu m en t u (- OT  <  argt t   <  31) 2ia t   - P o  podzieleniu  powyż szych  równ ań  przez  /   o t rzym am y: 2ai ( 5 > 5 )  2 a 2 =   - Aby  nie  ogran iczać  rozwią zan ia  równ an ia  róż n iczkowego  (4.6)  zał oż on o,  że  wystę pu- ją ca  w  n im  stał a  C  m oże  przyjm ować  dowoln e  wartoś ci  rzeczywiste.  W  zwią zku  z  tym wyróż niono  trzy  przedział y wartoś ci  i  dwa  przypadki  n a  gran icy  przedział ów,  kt ó r e  m oże przyjmować  stał a  C. a.  P rzedział   I :  —1  <  C  <  + 1 . P ierwiastki  (5.3)  przyjmują   w  tym  p rzyp ad ku  war- toś ci  zespolone.  Ł atwo  zauważ yć  [9],  że  t x   \  —  1  i  l n ] ^ |  =   0,  a  wię c  z  wyraż en ia  (5.5) otrzymamy: 2  1.  Pierwiastki  t ua   (5.3)  są   liczbami  rzeczywistymi  ujemnymi, zatem  a r g^  =   n  i  z  równ ań  (5,5)  otrzymamy: (5.17) 2 a 2  =   - [ j r- ponieważ  \ t^ \  —  —t x Wyznaczone  tu  param etry  « 1   i  a 2  są   zespolonymi  liczbami  przeciwnymi. W  dalszych  obliczeniach  uwzglę dnimy  nastę pują cą   zależ n oś ć: i i  L i xe ' a i  =   x e 2  - e2  n y '  =   iy y x, (5.18)  _ ^  _ ± i n  x xe'"2  — xe~   2  •   e  2  n y '  =   —i  , n gdzie: N astę pnie  pamię tają c,  że  istnieją   mię dzy  funkcjami  walcowymi  zależ noś ci  [10]: (5.19) gdzie: h(?i.x)  —  zmodyfikowana  funkcja  Bessela  rzę du  zerowego ^ oiYix)  —  zmodyfikowai^a  funkcja  M ac  D ó n ald a  rzę du  zerowego 456  W.  ZWOLIŃ SKI zatem  dla  rozpatrywanego  tu  przypadku  funkcja  ugię cia  „ w"  (5.14)  bę dą ca  cał ką  ogólną równ an ia  róż niczkowego  (4.6),  po  odpowiednim  doborze  stał ych  cał kowania,  przyjmie p o st ać : (5.20)  w  = ^ ^ F un kcja  " (5.15)  i  „ w"  (5.16)  mogą   tylko  w  tym przypadku przyjmować  wartoś ci  skoń czone. N atom iast stał e cał kowania C x ,  C2,  Ax  m oż na wyznaczyć  z  warunków  obcią ż enia  brzegu  zewnę trznego,  wię c: (6- l)  M r ( x = / f a )  =   M a;  iVr(x= / 3<1)  =   N a;  Qr(x=^ a)  ==   Qa gdzie: a — prom ień  zewnę trzny  pł yty.  * 458  W.  ZWOLIŃ SKI W  techn iczn ych  zagadnieniach  najczę ś ciej  stał a  C(5.1)  przyjmuje  wartość  mniejszą  od jed n o ś ci.  Z atem  wstawiając  funkcję  „ w"  (5.14),  „, \   6k  I  JJ — =   C 1[Ber'(^ae fa)cos2a+ Bei'(/ 5ae'I I)sin2oc] + (6.3)  +C 2 [  - B er (/ 3ae/a) sin 2a +  Bei'(/ ?ae'a) cos 2a ]+ • @Y-   =   -   C i [Ber'(/ 9ae'a) c o s2a+ Bei'( ^ ae fa ) sin 2a]+ +  C 2[Ber'(i9ae (a)sin2o(;+ Bei'(/ Sae(a)cos2o£]. D alej  m oż na  traktować  stał e cał kowania jako  wielkoś ci  znane. Przemieszczenia  punk- tów  leż ą cych  n a brzegu  powierzchni  ś rodkowej  pł yty oraz kąt  obrotu elementów  liniowych m ierzon ych  wzdł uż  gruboś ci  pł yty, w  otoczeniu  ś rodkowej  powierzchni  pł yty  (dla  x  =  §a i  z  =   0)  w  tym  przypadku  w  oparciu  o  zależ noś ci  (5.14),  (2,6)  m oż na  przedstawić  w po- staci : (6.5)  ,  wa  =   £ Ł - g£ Ł + Ct Ber^ae'"*) +   C2 u a   =   - r/ {C1[Ber'(/ ?ae'«)cos2a  +  Bei'(i3ae'' a)sin2a]+ (6.6) +  C 2   [ -   Ber '(/ 3ae/ a) sin2a+ Bei'(/ Sfle'a) cos  2a]+ fiaA t }, 3  ̂ f  r/ ®a  —  —n m  ™  i ^ i  c o s2a - (6.7) +  C 2  Ber'(/ Sae'" a)sin2a  +   I gdzie: du  \ ~,z dz AN ALIZ A  PŁYTY  KOŁOWEJ  G RUBEJ  459 D la  weryfikacji  podanych  zależ noś ci  przeprowadzono  obliczenia  dla  pł yty  wykonanej z materiał u o  ortotropii  cylindrycznej  takiej  jak  dla  pł yt  perforowanych  w  zależ noś ci  od współ czynnika  perforacji  okreś lonego  w  pracy  T.  SŁOTA  [2]. N astę pn ie zał oż ono, że  wł as- noś ci materiał u w  kierunku  prostopadł ym do powierzchni  pł yty  są   takie  same jak  w  pł asz- czyź nie  pł yty  przy  danym  współ czynniku  perforacji  (materiał   izotropowy).  Otrzym an o mniejsze  naprę ż enia  dla  pł yty  ortotropowej  w  porównaniu  z  naprę ż eniami  dla  takiej  sa- mej  pł yty  izotropowej a)  dla  współ czynnika  perforacji  0,2  naprę ż enia  otrzymano  mniejsze  o  17% b)  dla  współ czynnika  perforacji  0,4  naprę ż enia  otrzymano  mniejsze  o  10% c)  dla  współ czynnika  perforacji  0,6  naprę ż enia  otrzymano  mniejsze  o  3% Podane  zestawienie  ś wiadczy  o  celowoś ci  przeprowadzonej  analizy  i  prawidł owoś ci przyję tych  zał oż eń. D odatek Zastosowana  w  pracy  postać  niektórych  funkcji  walcowych  nie jest  na  ogół   podawan a w  takiej  formie  w  ogólnie  dostę pnej  literaturze.  Zatem  dla  uł atwienia  przeprowadzen ia obliczeń  podano  niż ej  postać  tych  funkcji  (wystę pują cych  pod  nazwą   funkcji  D in n ika) oraz  podstawowe  ich  zależ noś ci: (1)  J n (xe ±la )  =  Ber„(xe'«)± JBein(xe<"), (2)  H^ (xQ± ia)  =   H erB(:>ce te)± ł H ei«(xe'«) (3)  - Berofre'*)  -   B e r ^ )  •   Jj k= a H ero(xe'«)  =   H er( xe la)  =   n - ( 5 )  00  k 2  V  ( - l) V*sin 2fc« n  ZJ  22k(k\ ) 2  ZJ  m fc= l  N  m = lm = l H eio(xe' a)  -   H ei(xe'"a)  =  —- H n - |-  +   cJBer( xe' a ) (6) 2  Vi  (- l)Ł x2ł [cos2fca  \TT  1 (7)  Ber^xe'"")  =   cos a 2 2k (k\ ) 2   ZJ  m k=l   v  J   m- l 460  W.  ZWOLIŃ SKI 0 0 . . . .  .  V<   (- - l)*:e2ft + 1cos2fca  Vi  (~l)kx2k+1sin2kx (8)  Be h  (xc'«) =  sin a ^   +  °°S a  2 2"- "fc l( fc + l)l l -  —  ( Be r ^ xe ™) - —lln ^ n  j  n \   2 co  r  k+l  k 2  /   x  \   I  2a\ xc' a )  =  —  l n ^ r - +C  Ber 1( xe' 0 l) +   1  }Bei1(xe la) + n  \   2  I  \   n  I 1  /  2cosc(  xcostx\ 1  V'(- l)'[^2fc+ 1cos(2fc+ l)a:  [ y  1  V—1 ~!̂ 2J~  ^25S+ T/ c!(fc+ l)!  \ 2j~in +  2j~m\ gd zie:  k = 0, 1, 2, 3  ... m  =  1, 2 . . . C  = 0, 57721566 —s t a ł a  E ulera (11)  —j— [Ber(xe ™)] =  — cos a Be r 1( xe f a ) +  sin a Bei1( xe' a ) , (12)  - j—[Bei(xe'a)]  =   — sin tfBer^xe'11)— c o sa Be i Ł ( xe ' a ) ,  , d 2   . . . , . ] (13)  •   - j—j-  [Ber(xe")] =   —cos2aBer( xe'a) +  sin 2aBei(xe"I ) + + —  [cos a Ber 1( xe' a ) -   sin a Beii ( xe i a ) ] , J  ,   x d z (14)  - 7-y [Bei(xe'a)] =   -   sin 2« Ber( xeI a) -   cos 2a Bei(xe'a) + +  —-  [sin a Ber i (xe'a) +  co s a Beii  ( xe' a) ]. N ależy  zwrócić  uwagę ,  że dla x  =  0  m am y: Ber( xe' a )  =  1;  Bei(xe'a)  =  0;  Ber^xe'01)  =   0; Bei1( xe t e)  =   0 , .  •   [ l  _  ,  ,„ .1  c o sa  ,.  [ 1 „   .  ,  . .1  sin a h m  —  Ber L ( xe' a )  =  — T - ;  h m —  Beli (xe' a)  =   —- ^ -~ a  fun kcje  H er(jce'a),  H ei( xe' a ) ,  H er 1( xe' o c ) ,  H e r ^ xe ' ") w tym  przypadku  przyjmują   wartoś ci n ieo kreś lo n e. AN ALIZA  PŁYTY  KOŁOWEJ  GRUBEJ  461 Aby  obliczyć  poch odn e  funkcji  H er(xe'H )  i  H ei( ^ e / a )  należy  we  wzorach  (ll)- r- (14) zastą pić  odpowiedn io  funkcję   Ber(xe'a)  funkcją   H er( > e i a ) ,  a  funkcję   Be\ (xeia)  funkcją P ozostał e  funkcje  walcowe  są   n a  ogół   zn an e  i  wystę pują   w  ogólnie  dostę pn ej  litera- turze. Literatura  cytowana  yt  tekś cie 1,  D .  FREDERICK, On some problems in  bending  of  thick  circular plates  on an  eloastic fondation.  Journ al of  Applied  M echanics.  June  1956. 2.  T.  SLOT, Ortotropic analysis ofthick  perforated plate with pressure on one side.  I n :  Second  I n tern ation al Conference  on  Structural  M echanics  in  Reaktor  Technology.  Berlin  10- 14.09.1973  vol.  F 6/ 8. 3.  S. A.  AMBARCUMJAN. D . W.  PIESTMALAŻ JAN,  K tieorii ortotropnych obolocek iplastinok.  Izwiestia  A. N . Arm.  SSR  (Fiz- mat, nauk)  T —X I I  N r  1  1959  r. 4.  S. A.  AMBARCUMJAN,  K  tieorii izgiba  anizotropnych plastinok,  Izwiestija  AN  —  SSSR OTN   N r 5  1958. 5.  S.  TIMOSZENKO, S. WOIN OWSKU  —  KRIEG IRE, T eoria pł yt  i powł ok.  Wyd.  AR KAD Y  1962  r. 6.  Sprawocznik  Procnost—Ustojciwost — Koliebanija,  Tom  1 I zd.  M asinostroienie,  M oskwa  1968  r. 7.  W. Z.  WŁASOW, Obsć aja  tieoń a  obolocek  Izd.  Tiechn —  Tieoriet  liter.  Moskwa  —  Leningrad  1949  r. 8.  W.  U RBAN OWSKI,  N iektóre  przypadki  zginania  pł yt  okrą gł ych  poł ą czonych  z  podł oż em  sprę ż ystym o  wł asnoś ciach  uogólnionych.  Zeszyty  N aukowe  Politechniki  Warszawskiej,  M echanika  N r .  3  War- szawa  1956 9.  A. J.  MARKU SIEWICZ,  T ieoria  analiticzeskich funkcji,  G ostiechizdat, M oskwa  — Leningrad  1950 10, J .  M.  RYZYK,  J. S.  G RADSZTEJM. :  T ablice  cał ek, sum,  szeregów i  iloczynów Wyd.  P WN   Warszawa 1964  r. P  e  3  M   M e TOJIC TAH  K P yrJI Afl  LJH JIH H .rCPiraECKH H  O P T O T P O n H Afl  I U I H T A HA ynpyroM   OCH OBAH H H B  ciaTBe  npeflcraBiieH O  aH am n OTecKoe  p e m e im e  fljia  n ep t bo p u p o Bam io ft  TOJICTOH   K pyruoK  I I J I H T M jie>«ameii  n a yn pyro M   OC H OBSH U H   H  H arpyweH H oii  naBjieH H eiw.  ,Dtwpc$>epeHiwajii.Hbie  yp a B H e n n a  p a Biio - peineH O  fljist  o Sm e r o  c jiyq a a .  I I ojiytieH H we  (|)VH KIJ,H H   n epeM em eH n ft  cpefln eS  n o Bep xH o crH flaiOT  B03M O>KCH OCTB  onpeflejieH H H   CH JIJ  MOMeHTOB H  H an pawceH trii  B  nioflOM   e e  cenemm.  T la- H H TerpH poBaanfl  onpefleJieH o  pjw  ujannH Api- wecitK  opTOTporrHofi  miH Tbi  H arpyjKceH H Oft H   MOMeHTOM   Ha KOHType.  B J I H   o Sjiern eH H i  npHMeHeHHii T eo p n u  n epeiiiicjieH bi  CBOHCTBa S u m m a r y A  TH I C K  ORTH OTROP IC  CIRCU LAR  PLATE  ON   AN   ELASTIC  F U N D AT I O N In  the  paper  the analytical  solution  for  a  thick  orthotropic circular  plate on an elastic fundation  sub- jected  to  pressure  load  is  presented. A  general  solution  of  a  differential  equation  of  a  plate  has  been  car- ried  out.  D isplacement functions  of mid  surface  elements have been obtained permitting t o describe  internal forces,  moments  and  stresses.  I n  the  case  of  the plate  loaded  by  edge  forces  and  moments  th e  integral constants  were  defined. To  facilitate  the applications we have  listed  in Appendix  the properties 'of  cylindrical  functions. Ł ÓD Ż '  Praca został a  zł oż ona  w  Redakcji  dnia  12  stycznia  1979  roku 8  M ech .  T eoret . i  Stoso. 3/ 80