Ghostscript wrapper for D:\BBB-ARCH\ARCHIWUM-lata-78-71\MTS74_t12z1_4\mts74_t12z3.pdf M E C H AN I K A TEORETYCZNA I  STOSOWANA 3,  12  (1974) N I E K T Ó R E  Z AG AD N I E N I A  T E R M O S P R Ę Ż YS T O Ś CI  W  T AR C Z AC H   M I K R O P O L AR N YC H KRYSTYN A  M A J O R K O W S K A - K N AP  (PŁ OCK) 1.  Wprowadzen ie W  niniejszej  pracy  rozważ ać  bę dziemy  liniowy  terrnosprę ż ysty  oś rodek  mikropolarny poddany  dział aniu  tem peratury. N a  podstawowe  równania niesymetrycznej  termosprę ż ystoś ci  dla zagadnień statycznych skł adają  się:  równ an ia  równowagi,  równania  konstytutywne  oraz  równanie  przewod- nictwa  cieplnego  [1]. Równania równowagi, przy pominię ciu sił   i momentów masowych mają  postać 0- 1)  9jt,j  =   0 ,  atfl0jk+Pfl,j  =   0 ,  (fj,  / ć =   1, 2,  3 ) , gdzie  symbol  £ij K  oznacza  alternator  Levi- Civita. Równania  konstytutywne ff/ i  - gdzie (1.3)  Yji  =  Ui,j~£k]i 5 )   p% =  (y+B)xf t +(y- e)xtj+W ji,  (hj -   1, 2, 3), gdzie  fl*(^!,  Jf2) =   - isr* /   ®( x i >   X 2>  x zddXs  J e s t  ś rednią   wartoś ciową   tem peratury wzdł uż gruboś ci  tarczy. Zwią zki  geometrycznej  zgodnoś ci  mają   postać ySi.i—y?i,a- «ifa  =  0, (2.6)  y22.1- yf2.2- xh  =  0, Równania  (2.6)  moż na przekształ cić do  postaci ył a.u+ yfi.aa  ==  (y?»+ y!i), iai ( 2 - 7 )  7*2,22- ^*1,11 =   (yŁ - y!i), ia~ (»!l3lI i+ »^s, a)i Wyraż ając  zwią zki  (2.7)  poprzez  tensory  o$, pf, przy  pomocy  równań  (2.5)  otrzymujemy warunki  geometrycznej  zgodnoś ci  wyraż one  w naprę ż eniach.  Te  ostatnie  w poł ą czeniu z równaniami  równowagi  (2.4)  oraz z równaniem  przewodnictwa  cieplnego  (2.8) (2.8)  vf 0* =  - W * i z warunkami  brzegowymi  (1.6)  stanowią   naprę ż eniowe  sformuł owanie  problem u  mikro- polarnej  termosprę ż ystoś ci. N TE KTÓR E  Z AG AD N I E N U   TERMOSPRĘ Ż YSTOŚ CT  W  T AR C Z AC H   329 Wprowadzają c  reprezentację  naprę ż eń za pomocą  funkcji  F,  W  [1] w postaci (2.9) rozwią zanie  problemu w naprę ż eniach sprowadza  się  do rozwią zania  równań (2.10) i (2.8) z odpowiednimi warunkami  brzegowymi. VlVjF+2/ j.m Vf0*  =  0, (2- 10)  V? ( l - /2 Vf) ^ = O , gdzie m  = Funkcje  F  i !f  oraz 0* zwią zane  są   zależ noś ciami  l - dxil- PViYF  =  A8 2 VlF+B8 2 6*, gdzie ( Ą + ^ ) ( y+g) ( 3 1 + 2 )  ' Inny  sposób  rozwią zania  zagadnienia  pł askiego  to  rozwią zanie  w przemieszczeniach- obrotach.  Podstawiają c  do  równań  równowagi  (2.4)  zwią zki  (2.5)  i  wykorzystują c  defi- nicję   (1.3) otrzymujemy  ukł ad równań  róż niczkowych (2.12)  0« +  a)V?«ł +Pod 2 e*- 2ud l   0 ograniczonej prostą  x t   =  0. Przyjmujemy,  że na brzegu  Xi  =   0 dział a pole  temperatur  0&rf,  które  moż na  traktować jako  superpozycję   dwóch stanów  obcią ż eń zgodnie z rys.  1. D ział anie  stał ej temperatury  <  zgodnie z rys.  la  nie wywołuje  w  ciele naprę ż eń, rozpatrzymy zatem tylko drugi skł adowy stan obcią ż enia zgodnie z rys.  lb. 330 K .  MAJORKOWSKA- KN AP Rozwinię cie  temperatury  0(*X2) w  szereg  F ouriera  m a  postać (3. 1 ) gdzie n - l „x 2 ,  a„-   ,  n  =   1, 2, 3. . . , .  nnc cos/ m sin- nn  a N a  brzegu  x t   — O  mamy  warunki  brzegowe (3.2)  < r?i(O,*a)  =   O,  a h  (O, X3)  -   O, =  0. W  pierwszej  kolejnoś ci  rozwią zujemy  równanie  Laplace'a,  którym  staje  się   równanie prze- wodnictwa  cieplnego  dla  omawianego  zagadnienia (3.3)  V\ 6*  =   O z warunkiem  brzegowym (3. 4) 0*(0,x 2 )  = i  warunkiem  regularnoś ci  dla  | J C I + X !|  - •  °o. Z  (3.3) wyznaczymy  tem peraturę  8*(x 1 ,  x 2 )  w  postaci (3.5) 6*(x1,x2)  = D la  wyznaczenia  stanu  naprę ż enia  wprowadzamy  funkcje  Fi<Ą,  które,  winny  speł niać równania  (2.10).  Rozwią zanie  tych  równań  przyjmujemy  w  postaci (3.6)  F  =  F' N I E K T Ó R E  Z AG AD N I E N I A  TERM OSPRĘ Ż YSTOŚ CI  W  T AR C Z AC H   331 Zakł adamy, że  W   — 0, a funkcja  F' jest cał ką  szczególną   równania (3.7)  V\ F'+2nmQ* =   0 z warunkiem  brzegowym  F'  — 0  dla  x L   =  0 i  warunkiem  regularnoś ci  dla  (xl+x 2 )  -» oo. Temperatura  6*(x t ,  x 2 )  wystę pują ca  w  równaniu  (3.7)  dana jest wzorem  (3.5). Wobec tego  (3.7) przyjmuje  postać (3.8)  ViF'  =   - 2 l u ^ Z  rozwią zania  powyż szego  równania  róż niczkowego  czą stkowego  niejednorodnego  otrzy- mujemy co (3.9)  F{XliXl)  ==   V  ^ - n  1 F unkcje  i<", W   zwią zane  z  symetrycznym  tensorem naprę ż eń prowadzą   do  nastę pują- cych  wzorów  na n aprę ż en ia: 0 0 i"l.3  =   ("23  =   0 . F unkcje  F",  W " powinny  speł niać  równania ViVlF "  -   0, ( 3< 11)  v?(i- /2vf)r'  =  o, z warunkami  brzegowymi (3.12)  ffii  +   ffl'i- 0,  ffia  +  (ri'2  =   0,  ^ ' 3  =   O,  dla  xx  =   0 oraz z warunkami  regularnoś ci  dla  (xl+xl)  - » oo. Jednocześ nie  powinny  być  speł nione  zależ noś ci (3.13)  2  2  ~   2  2  „ ' Przy  przyję ciu  W   =   O  i  speł nieniu zależ noś ci  (3.13)  speł nimy zwią zki  zachodzą ce mię dzy funkcjami  F i  !f  (2.11), gdyż (3.14) •   8 2 (AVlF+B0)  m  0, d x (AVlF+JB0)  =   0. 332  K.  MAJORKOWSKA- KN AP Zastosowanie  pojedynczych  szeregów  F ouriera prowadzi  do  nastę pują cych  wzorów  na funkcje < 3 - 1 5 >  '  -  M/ 2 • 2,  Qn  = n =   l Powyż sze  wzory  zawierają   nieskoń czenie wiele  stał ych  A„, B,„ C„,D„,  które  wyznaczymy z warunków  brzegowych  (3.12)  oraz ze zwią zków  (3.13). Z  warunku  brzegowego  fj,'i3\ Xl=0   —  Omamy (3.16)  u n C,,+ e „D„  =   0. Z warunku brzegowego  a' n   + a i ' i U 1 = 0  =   0, po uwzglę dnieniu  (3.16) mamy (3.17)  A„  =   0, a  z warunku  brzegowego  a'i2 + ̂ i2\ xi^ o =   0 otrzymamy (3.18)  fimO n +al(B n - A„  + C„+D n )  =   0. Zwią zki  (3.13) po  uwzglę dnieniu  (3.15) prowadzą   do (3.19)  C„   - 2Aa2 n B„  =  0 . Z  czterech równań  (3.16),  (3.17),  (3.18),  (3.19) wyznaczymy  cztery  stał e cał kowania (3.20)  A n   =   0,  B n   =  -   Ę OjL ,  C„  -   -   ~ixm% n ,  D n   -   - gdzie P o  uwzglę dnieniu  (3.20) funkcje  F"  i  S3"" przyjmują   postać (3.21) Wzory  n a  naprę ż enia bę dą   nastę pują ce: (3.22)  aji  B  - fan N I E K T Ó R E  Z AG AD N I E N I A  TERM OSP RĘ Ż YSTOŚ CI  W  T AR C Z AC H 333 (3.22)  fffi  = -  - %- '- *)] sin  a „ *2 , n= l =   - 2/ mtA  y*- f- ttJe-a"Xi- —e- i>«xi\ cosa„ Ł atwo  zauważ yć,  że w przypadku  szczególnym  ciał a H o o ke'a, gdy  a  =   0(g n   =   «„, A o   =  1), naprę ż enia  dą żą   do  zera. Analiza  naprę ż eń  ^  [ T / ° c > m 2 ] ; b) liczbowe  stosun ki  stał ych  sprę ż ystoś ci  wzorują c  się   n a  pracy  [5] 1 a  = y / «  =   0,0154- 107 [T / m 2] y  = e  =   0,0154- 107[T] =   0 > 6 0 0 334 K.  MAJORKOWSKA- KN AP Z mienność  naprę ż eń  przedstawiono  graficznie  n a  rys.  2.  D la  uproszczenia  przyję to grubość  tarczy  równą   jedn oś ci.  W  in n ym  przypadku  należ ał oby  podzielić  otrzym an e  wy- niki  przez  grubość  tarczy. L =2a*- 2,0m L - 2a- 2,0m L=2a=2,0m m - 0,4726 - 0, 2755 - 0,1110 0,0036 0.0732 0,1202 0,1360 0,1363 0,1262 0.1105 Rys.  2 Analizują c  zmienność naprę ż eń a%%  dochodzimy  do nastę pują cych  wn iosków: a) dla  pun któw  przekroju  o  współ rzę dnej  x 2   =  0:  naprę ż enie  przyjmuje  najwię kszą wartość  ujemną   w  punkcie  o  współ rzę dnej  jt t  =   0,  nastę pnie  zmienia  zn ak  w  punkcie 0  współ rzę dnej  x t   =   ~  0,4  m,  osią gając  najwię kszą   wartość  dodatn ią   w  pun kcie  o współ - rzę dnej x ±   =   0,7 m. Wraz z oddalan iem się  od obcią ż onego  brzegu  wartość n aprę ż eń zmniej- sza  się , dochodzą c do  wartoś ci  bliskiej  zeru  w  pun kcie  o współ rzę dnej  x t   — 2a. b)  dla  pun któw  przekroju  o  współ rzę dnej  x 2   -   3a:  naprę ż enie  przyjmuje  najwię kszą wartość  dodatnią   w  pun kcie  o  współ rzę dnej  x t   — 0,  zmienia  zn ak  w  pun kcie  o  współ - rzę dnej  x 1   =   ~  0,2  m  i  osią ga  najwię kszą   wartość  ujemną   w  pun kcie  o  współ rzę dnej x x   =  0,4  m.  N astę pnie wartość  n aprę ż eń  zmniejsza  się   stopn iowo,  dochodzą c  do  wartoś ci bliskiej  zeru  w  punkcie  o  współ rzę dnej  x t   =  2a. Reasumują c  m oż na  stwierdzić,  że  uwzglę dnienie  niesymetrycznych  ten sorów  naprę ż eń 1  odkształ ceń w  oś rodku  m ikropolarn ym  prowadzi  do  zm ian  w  stanie  n aprę ż en ia  tarczy. N aprę ż enia  ofx,  cr?2, af2,  o*t,  f*h>  / "fa.  P- ti, [i*2,  n ie  wystę pują ce  w  ciele  H o o ke'a  dla danego  zagadnienia  wystę pują   w  oś rodku  C osseratów.  P rzedstawion e  wyniki  rozwią - zania  numerycznego  pozwalają   n a  wycią gnię cie  wniosków  n atury  jakoś ciowej  (jedy- nie)  z  uwagi  na  dobór  stał ych materiał owych  nie  potwierdzon y  badan iam i  doś wiadczal- nymi. N IEKTÓRE  ZAGADNIENIA  TERMOSPRĘ Ż YSTOŚ CI  W  TARCZACH   335 4.  D ział anie  ustalonego  ź ródła  ciepł a  na  pasmo  tarczowe W  punkcie  (f t ,  0)  pasm a  tarczowego  dział a  ustalone  ź ródło  ciepł a  o  intensywnoś ci W *(x 1 ,x 2 ,x 3 ,)  =  W *d(x 1 - C 1 )d(x 2 ).  Zakł adamy,  że  w  pł aszczyznach  ograniczają cych tarczę  panuje  tem peratura zerowa  oraz naprę ż enia są   równe zeru. Mamy (4.1) =   0 , af2  -   0 , =   0,  0*  =   0  dla  x,  =   ±~ Stan  obcią ż enia  termicznego  rozpatrujemy  superponują c  dwa  skł adowe  stany  obcią ż eń zgodnie  z rys.  3. W  pierwszej  kolejnoś ci  rozwią ż emy  zagadnienie  przedstawione  na  rys.  4  w  ukł adzie współ rzę dnych x[,  x' 2 . "o. I Rys.  3. ji  4 - 4 4  „ Rys.>4. Z  równania przewodnictwa  cieplnego (4. 2) W * h Z  warunkiem  brzegowym  0*  =  0 dla  x[  =   0,  x[  =   a  wyznaczymy  funkcję   i 336  ,  K.  MAJORKOWSKA- KN AP Stosując  kombinację  transformacji  skoń czonej  sinusowej  i  cosinusowej  cał kowej F ouriera  do równania  (4.2) mamy J do (4.3)  T / A  [  J  {Bl+SftB'Ot '  do oo  a (*a)eoS|9*i 1 1  m  2  )H> %  , (4.10) Rozwią zanie  ukł adu równań  (4.8) zł oż ymy z dwu  czę ś ci (4.11)  0  = 0'+0",  cp%  =    f i)  ^ h ^ ,  >   tó  -   - T 338  R.  MAJORKOWSKA- KN AP D la  dwu  ź ródeł  ciepł a umieszczonych zgodnie  z rys.  3b  otrzymamy analogicznie co o gdzie QUO,  £ 1 )  =  • c o 2sh 2c o D la  usunię cia  naprę ż eń  af' 2   #   0  n a  brzegach  x x   =   ± a / 2 należy  do  stanu  naprę ż eń af/ , fj.fi dodać stan naprę ż eń af",  / $"  okreś lony funkcjami  0",  "  = 0 , z  warunkami  brzegowymi (4.17)  af i' =  O,  fffź +ofi'  = 0,  ^ ś ' = 0 dla x1 = ±  y . Jednocześ nie powinny  być  speł nione równania I"  =   0 , (4.18) n  i ni D la  obcią ż enia zgodnie z rys.  3a  przyjmujemy o co W  =  l / |   /   (c Warunki  brzegowe wyraż amy  przez potencjał y sprę ż yste  0,  y  i  obrót  %" naprę ż enia  £?$",  ftfi". Rozwią zaniem  zagadn ien ia  wedł ug  rys.  3  bę dą  naprę ż enia  wyraż one  za  pomocą  wzo- rów  (4.22) * '  i  7 = * '  i  7 ; * " C 4 2 2 ) Literatura  cytowana  w  tekś cie 1.  W.  N OWACKI,  T heory  of  non- symetric  elasticity  (in  Polish),  PWN ,  Warszawa  1971. 2.  W.  N OWACKI,  Zagadnienia termosprę ż ystoś ci,  PWN ,  Warszawa  1960. 3.  W.  N OWACKI,  Plane problems  of  micropolar elasticity, Arch,  of  Mech.,  23,  5  (1971). 4.  K.  MAJORKOWSKA- KN AP,  Pł askie  zagadnienia mikropolarnej sprę ż ystoś ci, Praca  doktorska  zł oż ona w  Bibliotece  G ł ównej  Politechniki  Warszawskiej,  Warszawa  1972. 5.  S.  KALISKI,  J.  KAPELEWSKI,  S.  RYMARZ,  Surface waves  on  an optical branch  in continuum  with  rotational degrees of  freedom.  P roc.  Vibr.  P robl.,  2,  9  (1968). P  e 3 K>  M   e H EKOTOP BIE  BOI I P OC LI  T E P M O Yn p yr O Ć TH   M H KP On OJWP H LI X  flH CKOB B  pa6oTe  pacciwaTpHBaioTCH   Bon pocbi  TepMHiecKHX  H anpH H cemrii  B  nony6ecKOHeiiHOM   ^HCKe H   B flH CKOBoft n o jio ce.  I I p H  pemenH H  3aflaq  BBOH H TCH   cJiyHKi(HH  HanpH>KeHHH  3pH- MHHflJiHHa  H   yn p yr a e noTeH i?H aJibi.  PeuieH H H  flH Cp(pepeH D ,H amH Ł ix ypaBH emrii  B  yacTiibix  npoH 3B0flH bix3  onH CbiBaromax paccM aipuBaeM bie  3aflaMH3  n o n yiaiO T ca  6jia r o a a p a  npH M eneH ino  paflOB  O yp se  H  KOHe^Hbix  CHHycoBbicx npeo6pa30BaH H H   4>ypi>e. S u m m a r y C ERTAIN   P ROBLEM S  O F   TH ERM OELASTICITY  I N   M ICROPOLAR  PLATES Problems  of  thermal  stresses  in  a  semi- infinite  plate  and  in  a  plate  strip  are  considered  in  the paper. The  solution  is  found  by  means  of  the  Airy- Mindlin  stress  functions  and  elastic  potentials.  The  partial differential  equations  are solved  owing to the application  of  F ourier series and finite  sine  and cosine trans- forms. F I LI A  P O L I T E C H N I K I  WAR SZ AWSKI E J  W  P Ł O C KU   J Praca został a  zł oż ona  w  Redakcji  dnia 17  stycznia 1974  r. 9  M ech an ika  Teoretyczn a 3/ 74