Ghostscript wrapper for D:\BBB-ARCH\ARCHIWUM-lata-78-71\MTS74_t12z1_4\mts74_t12z3.pdf M E C H AN I K A TEORETYCZNA I  STOSOWANA 3,  12  (1974) WP Ł YW  C YK L I C Z N E J P L AS T YC Z N E J  D E F O R M AC J I  N A  P O W I E R Z C H N I Ę   P L AST YC Z N O Ś C I* M AR E K  Ś L I W O W S KI  I  K AR OL  T U R S K I  (WARSZAWA) W  pracach  eksperym en taln ych,  poś wię conych  badan iu  wł asnoś ci  materiał ów  przy cyklicznym  deform owaniu,  spotyka  się   dwa  typowe  program y  obcią ż enia,  które  realizuje się   utrzymują c  stał ą   am plitudę   n aprę ż eń, ewentualnie  stał ą   am plitudę   odkształ ceń. Każ de- m u  z  tych program ów  odpowiada  in n e  zachowanie  się  m ateriał u. Cykliczne  obcią ż enie  jedn oosiowe  ze  stał ą   am plitudą   naprę ż eń  może  spowodować, zależ nie  od  gatun ku  m ateriał u, zmniejszenie  lub  wzrost  maksymalnych  odkształ ceń  przy kolejnych  cyklach  [1], Z jawiska  te  są   przejawem,  odpowiednio, umocnienia lub  osł abienia się   m ateriał u.  Jeż eli  utrzym uje  się   stał ą   am plitudę   odkształ ceń, to  zależ nie  od  wł asnoś ci um acn ian ia,  czy  osł abiania  m ateriał u zarejestrujemy  wzrost  lub  obniż enie naprę ż eń w  każ- dym  cyklu  obcią ż ania.  M ateriał   może  być  również  niewraż liwy  n a  cykliczną   deformację w  pewnych  warun kach . D oś wiadczenia  prowadzon o  gł ównie  przy  symetrycznym  cyklu  jednoosiowego  obcią - ż ania  przez  rozcią ganie  i  ś ciskanie,  ewentualnie  wahadł owe  skrę canie  próbki.  Wyniki eksperymentów  pozwolił y  n a  opracowan ie  wzorów  empirycznych  opisują cych  zachowanie się   róż nych  m ateriał ów  [2]. Badan o  również  powierzchn ię   plastycznoś ci  stali  20H   po  kilku  cyklach  plastycznego skrę cania  ze  stał ą   am plitudą   n aprę ż eń  [3], P roblem  ustateczn ien ia  m ateriał u wynikają cy  z  hipotezy  wzmocnienia  kinematycznego Sbielda  i  Z ieglera,  był   badan y  w  pracy  [4]. D oś wiadczeń  w  zł oż on ym stan ie  n aprę ż en ia jest jedn ak  m ał o,  a  są   one  obecnie  bardzo potrzebn e  ze  wzglę du  n a  zn aczn y  rozwój  teorii  obliczania  konstrukcji  poddanych  cyklicz- nym  plastycznym  procesom  deformacji.  Szczególnie  interesują ce  jest,  czy rodzaj  program u cyklicznego  obcią ż ania  wpł ywa  n a zachowanie  się  m ateriał u w zł oż onym stanie naprę ż enia. W  niniejszej  pracy  porówn an o  powierzchnię   plastyczn oś ci  mosią dzu  odkształ conego przy  trzech  program ach jedn oosiowego  obcią ż ania.  P róbki  był y  deformowane  przez  roz- cią ganie,  cykliczne  rozcią ganie  ze  stał ą   am plitudą   naprę ż eń  oraz  ze  stał ą   wielkoś cią   od- kształ cenia.  W  tych  trzech  program ach  zachowan o  stał ą   wielkość  maksymalnego  naprę - ż enia  przy  rozcią ganiu,  n atom iast  odkształ cenia trwał e  róż niły  się   znacznie. 1.  Technika  doś wiadczalna Badan ia przeprowadzon o  n a pró bkach cię tych z cią gnionej  rury  o  ś rednicy  wewnę trznej 30  n im i  gruboś ci  ś cianki  1 m m . Jako  m ateriał  stosowano  mosią dz  M 63 w  stanie  wyż arzo- n ym . N a koń cach rurek  wykon an o  koł nierze sł uż ą ce do um ocowan ia próbki  w  uchwytach. *  Praca  został a  wyróż niona  na  konkursie  na  prace  doś wiadczalne  z  mechaniki  technicznej —  zorga- nizowanym  przez  Oddział   PTM TS  w  Krakowie  w  1973  r. 390 M .  Ś LIWOWSKI,  K .  TU R SKI W  celu  wykon an ia  koł nierzy,  rurkę   ustawiano  n a  stoż ku  poł ą czon ym  z  trzpien iem  2,  n a który  zakł adan o  stoż kowy  stempel  3  (rys.  la ) .  C ał ość  ś ciskano  p o d  prasą   wykonują c jednocześ nie  dwa  koł nierze. P o tym zabiegu  próbki  wyż arzano  przez 2  godziny  w  tem pera- turze  650°C. P onieważ  duże  odkształ cenia  próbek  wystę powały  tylko  w  kierun ku  osiowym  przy wstę pnym  obcią ż aniu,  dopuszczono  do  badań  rurki  o  dosyć  zn aczn ym  rozrzucie  gruboś ci a. Rys.  la). Roztł aczanie koł nierzy, b) mocowanie próbki  do cyklicznego  rozcią gania  i  ś ciskania ś cianki  wzdł uż obwodu  wynoszą cym  ± 4 % .  Jak  stwierdzono  w  czasie  pom iarów,  takie  róż- nice  gruboś ci  ś cianki  nie  miał y ż adn ego  wpł ywu  n a  odkształ cen ia  próbek  przy  wstę pnym obcią ż aniu. W  czasie cyklicznego  odkształ cania próbek  zauważ on o, że począ tkowa  granica  plastycz- noś ci  ma znaczny wpł yw  n a m aksym aln e  naprę ż enie w  cyklu  obcią ż ania.  D latego  do  badań uż ywano  tylko  takie  próbki,  których  granica  plastycznoś ci  róż n iła  się   n ie wię cej  n iż  ±  1%. P róbki  odkształ cano  wstę pnie  przez  rozcią ganie  i  ś ciskanie  w  specjalnie  do  tego  celu wykonanych  dwudzielnych  uchwytach  4,  dostosowan ych  d o  zrywarki  o  n apę dzie  kinema- tycznym  (rys.  lb) .  U chwyty  był y  m on towan e  przy  wykorzystaniu  trzpien ia  sł uż ą cego poprzedn io  do roztł aczan ia koł nierzy, co zapewniał o  osiowe ustawienie  próbki. W P Ł YW  D EF OR M AC JI  N A  P O WI E R Z C H N I Ę   P LASTYC Z N OŚ CI  391 W  trakcie  wstę pnego  obcią ż ania,  deformację   osiową   mierzono  ekstensometrem  z  dwo- m a czujnikami  zegarowymi  typu  M K- 3 produkcji N R D . P o  wstę pnym  obcią ż aniu,  próbki  badan o  w  zł oż onych  stanach  naprę ż enia  obcią ż ając je  przez róż ne kombinacje  sił y osiowej  i ciś nienia  oleju  wewną trz  rurki. D o tego celu sł uż yła aparat u ra  opisan a  szczegół owo  w  [5].  Odkształ cenia  obwodowe  e 0   i  osiowe  e z   mierzono za  pom ocą   kratowych  ten som etrów  oporowych  naklejanych  n a  powierzchni  zewnę trznej, p o  dwa  w  kierun ku  obwodowym  i  osiowym,  po  przeciwnych  stronach próbki. Odkształ ce- n ia  obliczano  jako  ś rednią   ze  wskazań  dwóch  tensom etrów  skierowanych  w  ten  sam  spo- sób.  Odkształ cenia odczytywano  z dokł adnoś cią   5 x  10" 5  za pomocą  m ostka  tensometrycz- nego  T- 2 produkcji  P olitechn iki  Warszawskiej. P róbki  oklejone  ten som etram i  pozostawiano  n a  40  godzin  w  celu  wyschnię cia  kleju. Okres  ten  dla  wszystkich  próbek  był   jedn akowy  ze  wzglę du  na  moż liwość  starzenia  się m ateriał u.  Ciś nienie  wewną trz  rurki  oraz  ciś nienie  w  cylindrze  obcią ż ają cym  próbkę   sił ą osiową   wytwarzane  był o  przez  m an om etry  obcią ż nikowe.  Pozwalają   one  n a  dokł adny pom iar  ciś nienia,  ale  zm ian a  obcią ż enia  m usi  przebiegać  skokowo.  Aby  zł agodzić  skoki obcią ż enia  próbki,  wypł yw  oleju  z  m an om etru  obcią ż nikowego  był   dł awiony  przez  odpo- wiednie  ustawienie  zaworu  odcinają cego  w  m an om etrze  obcią ż nikowym,  wobec  czego proces  deformacji  próbki  trwał   od  kilku  sekund  w  zakresie  sprę ż ystym  do  okoł o  pię ciu m in ut  w  zakresie  plastycznym .  P o  zm ianie  obcią ż enia,  nowe  wskazania  mostka  tenso- metrycznego  rejestrowano  dopiero  po  ustaleniu  się   odkształ cenia. 2.  Program  prób P rogram  p ró b  obejm ował   zbadan ie  21  próbek  podzielonych  n a  3  serie  po  7  próbek. Każ dą   serię   próbek  obcią ż ano  wstę pnie  sił ą   osiową   wedł ug  innego  program u.  We  wszy- stkich  program ach koń cowa wielkość naprę ż enia rozcią gają cego  był a jedn akowa  i wynosił a (13,1 ± 0, 05) 107  N / m 2 . Pierwszą   serię   próbek  p o d d an o cyklom  rozcią gania  i  ś ciskania  zachowują c  stał ą   defor- mację   okoł o  0,62%  (rys.  2,  program  A).  D odatkowym  warunkiem,  który  postawiono w tym program ie, był a taka  realizacja  cyklicznej  deformacji,  ż eby  za każ dym  razem pół cykl rozcią gania  rozpoczyn ał   się   od  zerowego  odkształ cenia.  Pozwolił o  to  n a  osią gnię cie  koń- cowego  n aprę ż en ia  przy  zn aczn ie  mniejszych  odkształ ceniach  trwał ych  w  porówn an iu z  n astę pn ymi  program am i.  Z e wzglę du  na  nieliniowy  wykres  odcią ż ania,  nie  udał o  się  do- kł adn ie  utrzym ać  stał ej  szerokoś ci  pę tli  obcią ż ania  oraz  trafić  w  począ tek  ukł adu  współ - rzę dnych,  tym  niemniej  odstę pstwa  te  są   niewielkie.  P o  wstę pnym  obcią ż aniu  przez  roz- cią gnię cie,  wykon an o  osiem  cykli  s'ciskania  i  rozcią gania. D ruga  seria  pró bek  został a  odkształ con a przez jedn okrotn e  rozcią gnię cie  (rys.  2, pro- gram  B).  Trwał e  odkształ cenie próbek  w  czę ś ci  pom iarowej  wynosił o  2,635%. P róbki  trzeciej  serii  został y rozcią gnię te  t ak  sam o, jak  próbki  drugiej  serii,  ale nastę pnie przeprowadzon o  8  cykli  ś ciskania  i  rozcią gania  (rys.  2,  program  C ).  W  rezultacie  tego program u  obcią ż ania,  koń cowe  odkształ cenie próbek  wynosił o  1,978%. 392 M .  Ś UWOWSKI,  K .  TURSKI Rys.  2.  Program  obcią ż eń  wstę pnych P o  wstę pnej  deformacji  próbki  oklejano  ten som etram i i  deform owan o  wzdł uż prosto- liniowych  dróg  obcią ż enia,  które  odpowiadają   stał ym  proporcjom  n aprę ż eń  gł ównych, Wyniki  pom iarów  sł uż yły  do  okreś lenia  powierzchni  plastycznoś ci  dla  podan ych  trzech program ów  obcią ż eń  wstę pnych. 3.  Wyn iki  doś wiadczeń  przy  obcią ż aniu  wstę pn ym Typowe  wykresy  naprę ż eń  w  funkcji  odkształ ceń  osiowych,  przy  wstę pn ym  obcią ż a- niu  próbek,  pokazan o  n a  rys.  3.  W  celu  zadem on strowan ia  róż n ic  w  trzech program ach wstę pnego  obcią ż ania  odpowiadają ce  im wykresy  n an iesion o n a jedn ym  rysun ku. Przy deformowaniu  pierwszej  serii  próbek  otrzym an o odkształ cenie okoł o  0,2%.  W  każ- dym  cyklu  obcią ż enia  nastę pował  pewien  przyrost  m aksym aln ego  n aprę ż en ia.  N a  rys.  4a przedstawiono  n a  jednej  osi  współ rzę dnych  m aksym aln e  n aprę ż en ia  przy  rozcią ganiu i  ś ciskaniu,  a n a drugiej  num er cyklu  wedł ug ozn aczeń z rys.  2.  Okazuje  się , że pun kty  od- powiadają ce  tem u  samemu  cyklowi  praktyczn ie  pokrywają   się .  Oznacza  t o ,  że  ś ciskanie nie  m a  wpł ywu  n a  maksymalne  naprę ż enie w  cyklu  rozcią gania,  który  p o  n im  nastę puje. M ateriał   um acn ia  się   tylko  w  czasie  cykli  rozcią gania,  a  wię c  w  kierun ku  pierwszego  ob- cią ż enia. Krzywa  um ocnienia przy  rozcią ganiu  drugiej  serii  próbek  ozn aczon a jest  literą   B  n a rys.  3.  Odkształ cenie trwał e  wynosił o  2,635%. Trzecia  seria  próbek  po  wstę pnym  rozcią gnię ciu  p o d d an a  został a cyklicznemu  ś ciska- niu  i  rozcią ganiu  przy  stał ej  wielkoś ci  n aprę ż eń. I lość cykli  obcią ż enia  w  obu  program ach \ 1 '̂̂ 'X Si \ 1 o& ^v. .^ ÎXVT———_________̂ ^ \ i I "is "0 Ŝ J OO -sr- " ^ ^ ^ S ; ^ °0 \ \ \ \ n | =• /7/i f \\ —I , 1 1 f^ 1—, L^Lf^u-\ -X.\ [393] 394 M .  Ś LIWOWSKI,  K .  TU RSKI U 12 10 6 4 2 n a 1 t > +   0 Vi 0  s X  r 'S/ ę p ciskc ozctq t  > j 80(6 >e me ganfe ,  J - / 2 3 4 S 6 n ',0 0,0 o,s 0,2 / 2 3 4 S 4 7 f) fcyklfj Rys.  4a) Porównanie maksymalnych  naprę ż eń w cyklu  ś ciskania  i rozcią gania  ze stał ą  wielkoś cią   odkształ - cenia; b) porównanie wielkoś ci  trwał ego odkształ cenia po cyklu  ś ciskania  ze stał ą  wielkoś cią   naprę ż enia maksymalnego był a  t aka  sama.  Szerokość  pę tli  histerezy  kolejnych  cykli  obcią ż ania  zmniejsza  się   stop- niowo  dą ż ąc  do  pewnej  ustalonej  wartoś ci  (rys.  4b).  W  wyniku  cyklicznego  obcią ż ania, koń cowe  trwał e odkształ cenie zmniejszył o  się   w  porówn an iu  d o  odkształ cenia próbki  roz- cią gnię tej  i wynosił o  1,978%. 4.  Wyn iki  doś wiadczeń  przy  obcią ż an iu  wtórn ym Odkształ cenie  obwodowe  e 0   oraz  odkształ cenie  osiowe  m ierzon o  za  pom ocą   tenso- m etrów  oporowych.  N ieznaną  wielkość trzeciego  odkształ cen ia gł ównego  obliczan o  z  wa- run ku  nieś ciś liwoś ci.  Znają c  sił ę  osiową   i  ciś nienie p 0   wewną trz  rurki  obliczan o naprę ż enie osiowe  i  obwodowe.  Trzecią   skł adową   ten sora  n aprę ż en ia  przyjm owano  ja ko  a r   = D an e  te  pozwalają   obliczyć  równoważ ne  odkształ cenie i  naprę ż enie wedł ug  wzorów: (4.1) a -   - L (4.2) (4.3) Korzystają c  z  tych  przeliczeń  wykonywano  wykresy  ć r(e)  (rys.  5,  6,  7),  oddzielnie  dla trzech program ów  obcią ż ania  wstę pnego. WP ŁYW  DEFORMACJI NA  POWIERZCHNIĘ   PLASTYCZNOŚ CI 395 Wykresy  a(e)  dla  ś ciskania  ozn aczon o num erem 7 n a  rys.  5, 6, 7. P orównują c  linie  n r 7 n a  rys.  5  oraz  7  z  tym i  fragm entam i  program u  A  oraz  C  n a  rys.  3,  które  odpowiadają ostatn iem u  cyklowi  ś ciskania,  m oż na  zauważ yć  wpł yw  starzenia  wskutek  dwudniowej przerwy  mię dzy  wstę pnym  i wtórn ym  obcią ż aniem.  Przerwa  t a był a potrzebn a n a  wyschnię - cie  kleju  pod  ten som etram i. N a  rys.  3 wykresy ~pCs) przy  ś ciskaniu  mają   przebieg  krzywo- liniowy  przy  mał ych  n aprę ż en iach.  N atom iast  po  dwu  dniach  przerwy,  przy  ś ciskaniu otrzymujemy  począ tkowy  zakres  sprę ż ysty,  a  m oduł   styczny  w  punkcie  e  =   0  jest  taki sam, ja k  przy  pierwszym  obcią ż an iu. Rys.  5. Krzywe  umocnienia przy  wtórnym  obcią ż aniu.  Wstę pne  cykliczne  ś ciskanie  i  rozcią ganie  ze stał ą wielkoś cią   odkształ cenia dla obcią ż enia  wstę pnego Rys.  6. Krzywe  umocnienia przy  wtórnym  obcią ż aniu.  M ateriał   wstę pnie  rozcią gnię ty  plastycznie 396 M .  Ś LIWOWSKI,  K.  TU RSKI Rys.  7. Krzywe  umocnienia przy  wtórnym  obcią ż aniu.  Wstę pne  cykliczne  ś ciskanie  i  rozcią ganie  ze wielkoś cią   maksymalnych  naprę ż eń Przy rozcią ganiu  nastę pują cym  p o cyklicznym  um ocn ien iu, duże odkształ cenie plastycz- ne  wystę puje  przy  naprę ż eniach  wię kszych  od  obcią ż enia  wstę pn ego.  Szczególnie  jest  to widoczne,  gdy  próbka  został a  wstę pnie  odkształ con a przez  cykle  rozcią gania  i  ś ciskania ze  stał ym naprę ż eniem. 5.  Analiza  powierzchni  plastycznoś ci Aby  wyznaczyć  pun kty  powierzchni  plastycznoś ci  postę powano  nastę pują co.  Znajdo- wano  wartość  a  odpowiadają cą   definicji  uplastycznienia  e^  =   con st  prowadzą c  z  odpo- wiedniego  pun ktu  na  osi  e prostą   równoległ ą   do  począ tkowego  liniowego  zakresu  krzywej a(s),  aż  do  przecię cia  z  nią . D la  danej  proporcji  naprę ż eń  a z   =  ma 0   ze  wzoru  (4.1)  okreś lano  naprę ż enie  a 0 , a  nastę pnie  erz.  P un kty  powierzchni  plastycznoś ci  n an iesion o  we  współ rzę dnych ag  <*s  od- dzielnie  dla  pię ciu  wartoś ci  s p   =  0, 01;  0,02;  0,05;  0,2;  0,5%  (rys.  8- 12).  N a  podstawie pun któw  doś wiadczalnych  okreś lono  przybliż ony  zarys  powierzchni  plastycznoś ci. N a jedn ym wykresie przedstawiono  powierzchnię   plastyczn oś ci  m ateriał u wyż arzonego oraz  powierzchnie  plastycznoś ci  m ateriał u um ocn ion ego w  trakcie  trzech  róż n ych  progra- mów  obcią ż eń  wstę pnych. N ajmniejsze  umocnienie  materiał u  otrzym an o  przez  wstę pne  rozcią ganie  m ateriał u. N ajwię ksza  powierzchnia  plastycznoś ci  odpowiada  cyklicznem u  deform owaniu  próbki przy  wahadł owym  cyklu  obcią ż ania.  Cykliczne  plastyczne  deform owanie  próbki  przy  sta- ł ym  odkształ ceniu  spowodował o  um ocnienie  m ateriał u  nieco  wię ksze  od  um ocnienia przez  rozcią ganie. 1CF76a 5 10 1S 10% 398 M .  Ś LI WOWSKI,  K .  T U R SK I - 15  - 10  - 5 Rys.  12 Rys.  8 do 12. Porównanie  powierzchni  plastycznoś ci  materiał u poddanego  procesom  wstę pnej  deformacji o  programach: /  — material w stanie wyż arzonym;  2 — cykliczne  obcią ż anie  ze stalą   amplitudą  naprę ż eń; 3 — cykliczne  obcią ż anie  ze  stał ą   amplitudą   odkształ ceń;  4 —  rozcią ganie;  e p =  trwale  odkształ cenie przyję te  do wyznaczenia  naprę ż eń  uplastyczniają cych N ajmniejszą   powierzchnię  plastycznoś ci  uzyskan o  dla  najwię kszego  osiowego odkształ - cen ia  wstę pnego,  które  miał o  miejsce  w  przypadku  jedn okrotn ego  rozcią gnię cia  próbki. Odkształ cenie  to  był o  4,5  razy  wię ksze,  niż przy  cyklicznym  deform owaniu  ze  stał ą   szero- koś cią   pę tli  histerezy,  n atom iast  powierzchnie  plastycznoś ci  dla  obu  program ów  wstę pnej deformacji  róż nią   się   niewiele.  N ajwię ksza  powierzchnia  plastycznoś ci  odpowiada  poś red- niej  wielkoś ci  odkształ cenia, które  uzyskan o  p o  obcią ż aniu  wstę pnym  przy  symetrycznym cyklu  n aprę ż eń. Wielkoś ci  wstę pnego  odkształ cenia plastycznego  nie  są   wię c  param etrem informują cym  o um ocn ien iu m ateriał u.  •   ' W P Ł YW  D EF OR M AC JI  N A  P O WI E R Z C H N I Ę  P LASTYC Z N OŚ CI  399 P owierzchnie  plastycznoś ci  m ateriał u  odkształ conego  są  przesunię te  w  kierunku  ob- cią ż enia  wstę pnego  i  ż adna  z  nich nie  przecina  powierzchni  plastycznoś ci  m ateriał u wyż a- rzon ego.  W  skrajnym  przypadku  (rys.  8)  otrzym an o  styczne  powierzchnie  plastycznoś ci. Szczególnie  n a tym wykresie widać  duży  wpł yw  cyklicznego  rozcią gania  i ś ciskania  próbki, pon ieważ  m ateriał   dozn ał   um ocn ien ia  we  'wszystkich  kierunkach  obcią ż enia  wtórnego. 6.  Wnioski P rogram  obcią ż an ia  m ateriał u  m a  bardzo  duży  wpł yw  n a  jego  wł asnoś ci  plastyczne n awet  wtedy,  gdy  koń cowa  wielkość  naprę ż eń  pozostaje  niezmieniona. Trzy  program y  wstę pnego  obcią ż an ia:  rozcią ganie,  cykliczne  rozcią ganie  i  ś ciskanie ze  stał ą wielkoś cią  odkształ cen ia  oraz  ze  stał ą wielkoś cią  naprę ż enia pokazał y, że  wielkość odkształ cenia  plastycznego  n ie jest  param etrem informują cym  o  umocnieniu materiał u. Przyjmując  stał ą wielkość  koń cowego  naprę ż enia przy  deformowaniu  materiał u, moż na dobrać  optym aln y  program  zapewniają cy  uzyskanie  najwię kszego  umocnienia materiał u. W  dan ym  przypadku  był  to  program  polegają cy  n a  cyklicznym  ś ciskaniu  i  rozcią ganiu  ze stał ą  am plitudą  n aprę ż eń. L it er a t u r a  cytowan a  w  tekś cie 1.  A.  I I .  TycEHKOBj  c 6.  ConpomueAeme  de^ opMUpoeaHuw  u  pcupyiuenuK  npu  uannu  HUCJW   UUKJIOB  ucupy- oiceHUH,  H 3£ .  H ayK aj  M ocKBa  1967,  3 4 - r 6 3. 2.  S.  S.  M AN S O N ,  Fatigue  a  complex  subject  —  some  simple  approximations,  E xp .  M ech .,  5  (1965)  193. 3.  A.  H .  tlHCTHKOB, Bjiumaie  tfUKjaiHecKozo  detfiopMupoeamtA Ha atfiifieKm  Eayuiuueepa  u  ipauuuy  mexy- necmu  cm.  20X,  H c c n efl.  n o  Yn p yr .  I C n acr.,  c 6.  6  (1967)  145—149. 4.  R .  M AR J AN O VI C ,  W.  S Z C Z E P I Ń S K I,  Yield  surfaces  of  the  M- 63  brass,  prestrained  by  cyclic  biaxial  loa- ding,  Ar c h .  M e c h .  St o s. ,  26  (1974)  311- 320. 5.  K .  T U R S K I ,  Badanie  wpł ywu  odkształ cenia  plastycznego  na  zachowanie  się  metali  przy  róż nych  drogach wtórnego  obcią ż enia,  M e c h .  T e o r e t .  St o s.,  9,  (1971)  155- J- 199. P  e  3 M   M  e BJIHflHHE  IJJIKJlKraECKOfł   IUIACTIMECKOK flEtOPM AIJiH H  HA  IIOBEPXHOCTL TEKY^ECTH «eKeHHH: pacTH - >KeHne  H  ijHKJiHraecKoe  yn pyro- im acTiraecK oe flec{>opM H poBaH H e n p n  WCCTKOM  H   MHTKOM  H arpywem ra B  ycjioBHHX  pacTHHKaTHH.  BejiHMHHa  n ocn efluero  MaKcmwajibHoro  pacTOTH Baiomero  HanpHMce- H H H   6biJia  oflHHaKOBOii  flJM   Bcex  nporpaM M  n a r p yweiic H .  n porpaM M a npeflBapH TejttH oro  i(H KjmqecKorb fle^opiwH poBaH H H   n p a  MH TKOM   HarpyHKeHHH,  KOTopoe  cooTBeTCTByeT o6pa3i^a. 13  Mechanika  Teoretyczna  3/74 400  M .  Ś LIWOWSKI,  K.  TU R SKI S u m m a r y I N F LU E N C E  O F   CYCLIC  PLASTIC  STR AI N I N G   ON   TH E  YI E LD   SU RF AC E Initially  deformed  tubular  brass  specimens  were  tested  under  complex  state  of  stress.  Three  program- mes  of  initial  prestraining  were  performed;  tension,  cyclic  tension  and  compression  under constant  strain and  constant stress.  Maximum stresses in tension  in  each programme  were  equal. Third  programme  leads to the greatest  strain- hardening  of  the material. The smallest  surface  of  plasticity  corresponds  to the initial tension  in spite  of  the fact  that it  leads  to  the greatest  initial  elongation  of  the specimen. IN STYTU T P OD STAWOWYC H   P R O BLE M Ó W TE C H N I KI  P O L SK I E J  AKAD E M I I N AU K,  WARSZAWA Praca został a  zł oż ona  w  Redakcji  dnia  4  lutego  1974  r.