Ghostscript wrapper for D:\BBB-ARCH\ARCHIWUM-lata-78-71\MTS72_t10z1_4\mts72_t10z4.pdf M E C H AN I K A TEORETYCZNA I  STOSOWANA 4,  10  (1972) WARUN EK  P OD OBI EŃ STWA  WSPÓŁCZYN N IKA  SKU RCZU   P OP R Z E C Z N E G O W  F OTOP LASTYC Z N OŚ CI AN D RZEJ  L I T B W K A  (POZN AŃ ) 1. Wstę p Przy  m odelowaniu  sprę ż ysto- plastycznych  zagadnień  metodą   fotoplastycznoś ci  istotny jest  problem  podobień stwa  m odelowego.  Z  dotychczasowych  prac  [2,  5,  7,  9]  wynika, że  wartoś ci  n aprę ż eń  obliczone  n a  podstawie  badań  przeprowadzonych  metodą   foto- plastycznoś ci  mogą   być  przeniesione  n a  geometrycznie  podobn y  i  podobnie  obcią ż ony element  wykonany  z  takich  m ateriał ów konstrukcyjnych,  ja k  stal,  aluminium lub  mosią dz. Jest  to moż liwe  z uwagi  n a t o , że celuloid  uż ywany  ja ko  m ateriał  modelowy  w  fotoplastycz- noś ci  oraz  wymienione  m ateriał y  konstrukcyjne  speł niają   nastę pują ce  warun ki: a) krzywe  rozcią gania  m ateriał u modelowego  oraz  materiał u,  z  którego  wykonany  jest prototyp  muszą   być podobn e, b)  zachowanie  obu  m ateriał ów  w  obszarze  plastycznym  powinno  być  opisywane  tym samym  warunkiem  plastycznoś ci, c) współ czynniki  skurczu  poprzecznego  v  zarówn o  w  obszarze  sprę ż ystym,  jak  i  pla- stycznym  powinny  być  dla  obu  m ateriał ów  równe  lub  zbliż one. D wa  pierwsze  warun ki  był y  przedm iotem licznych  badań  [2,  6,  7,  8], mniej  natomiast uwagi  poś wię cono  warun kowi  trzeciemu.  P roblem  speł nienia tego  warunku  rozstrzygany był   w  oparciu  o  zn an e  stwierdzenie  [10]  mówią ce,  że  współ czynnik  skurczu  poprzeczne- go  dla  odkształ ceń plastycznych  zbliża  się   do  granicznej  wartoś ci  0,5.  D la bliż szego pozna- n ia  tego  problem u  przeprowadzon e  został y badan ia  współ czynnika v  w  zakresie  sprę ż ysto- plastycznym  dla  celuloidu  oraz  stopów  alum inium  P A2  i  P A4.  Badania  przedstawione w  niniejszej  pracy  nie  obejmują   pom iarów  współ czynnika  skurczu  poprzecznego  dla  in- nych  materiał ów  konstrukcyjnych,  gdyż  był y  one  przedmiotem  pracy  [3]. 2.  Celuloid Badania  współ czynnika  v  przeprowadzon o  n a próbkach  osiowo  rozcią ganych,  których kształ t  i  wymiary  pokazan o  n a  rys.  1,  drogą   równoczesnego  pom iaru  wydł uż enia  osio- wego  próbki  oraz  poprzecznego  zwę ż enia.  G rubość  próbek  wynosił a  okoł o  3  mm.  D o pom iaru  wydł uż enia  uż yto  katetom etru  Wild  KM 801  dają cego  dokł adność  pomiaru + 0, 01  mm ,  n atom iast  zwę ż enie  próbki  mierzono  odpowiednio  przebudowanym  tenso- m etrem  mechanicznym B.  H olle  M K 3  o  dokł adnoś ci  + 0, 001 mm. D ł ugość bazy  pom iaro- wej  dla  odkształ ceń podł uż n ych próbki wynosił a 40  mm, n atom iast odkształ cenie poprzecz- 600 A .  LlTEWKA ne  mierzono  n a  bazie  okoł o  9  mm ,  której  dł ugość  każ dorazowo  przed  zam on towan iem tensom etru  n a  próbce  mierzono  kom paratorem  Abee'go  o  dokł adnoś ci  pom iaru ± 0, 001  m m . 50  .  5 .  l=50mm  .  5  50 Rys.  1. Próbki  uż yte do badań W  omawianych  badan iach  zrezygnowano  z  zastosowan ia  jedn ego  ze  sposobów  eli- minacji  czynnika  czasu  n a  kształ t  krzywej  rozcią gania  dla  celuloidu,  gdyż  w  dan ym  przy- padku  był oby  to  zbę dnym  utrudnieniem  badań .  Obcią ż enie  próbek  przeprowadzon o w  sposób  umoż liwiają cy  otrzymanie  moż liwie  duż ej  iloś ci  odczytów  odkształ ceń  w  za- kresie  sprę ż ysto- plastycznym. 30  60  90  120  150 i i i i Rys. 2. Krzywa  rozcią gania,  przebieg  zmiennoś ci obcią ż enia  w czasie  badania  oraz  krzywa zmien- noś ci współ czynnika skurczu  poprzecznego dla celuloidu P rzebieg  zm ien n o ś ci  o bc ią ż en ia  w  czasie  b a d a n i a  p r z e d st a wio n y  zo st a ł   n a  rys.  2.  N a r ysu n ku  t ym  wykr e ś lo no  r ó wn ież  o t r zym a n ą   z  b a d a ń  krzywą   r o zc ią ga n ia  c e lu lo id u  o r a z n a n ie sio n o  o blic zo n e  n a  p o d st a wie  p o m i a r ó w  wa r t o ś ci  wsp ó ł c zyn n ika  v. Z  r o z kł a d u  p u n k t ó w  p o m ia r o wyc h  wyn ika ,  że  wsp ó ł c zyn n ik  sku r c zu  p o p r z e c z n e go  d la c elu lo id u  wzr a st a  o d  wa r t o ś ci  v s ,  o d p o wia d a ją c ej  za kr e so wi  lin io wo  sp r ę ż yst e m u,  d o p ewn ej  gran iczn ej  wa r t o ś ci  v p ,  k t ó r a  je st  wsp ó ł c zyn n ikie m  sku r c zu  p o p r z e c z n e go  d la o d kszt a ł c e ń  t rwał yc h .  Wielko ść  wsp ó ł c zyn n ika  v s   wyz n a c z o n a  ja k o  ś r e d n ia  z  44  p o m ia - r ó w  wyn o si  v s   — 0,326 +  0,006.  Wsp ó ł c zyn n ik  v p   wyz n a c z o n o  n a t o m i a st  n a  p o d st a wie t rwał yc h  o d kszt a ł c e ń  p r ó b e k  p o  ic h  o d c ią ż en iu.  P o m i a r y  t r wa ł e go  wyd ł u ż e n ia  p r ó b e k p r z e p r o wa d z o n o  za  p o m o c ą   k a t e t o m e t r u ,  a  t r wa ł e  zwę ż en ie  m i e r z o n o  ś r u bą   m ik r o m e - t ryczn ą .  Wyn iki  o t r zym a n e  z  p o m i a r ó w  p r z e p r o wa d z o n yc h  n a  p r ó b k a c h  wyka zu ją c ych WAR U N E K  P OD OBI EŃ STWA  WSP ÓŁ C Z YN N I KA  SK U R C Z U   P OP R Z E C Z N E G O 601 odkształ cenia  trwał e  w  zakresie  0,5- 12%  przedstawia  rys.  3.  Ś rednia  wielkość  współ czyn- n ika  skurczu  poprzeczn ego  dla  odkształ ceń  trwał ych  otrzym an a  z  43  pom iarów  wynosi v p   =   0, 486+ 0, 007. 0,5 0.4 Q3 0.2 0,1 ^Ht- ^P- o r ^ 1 1 ?  4  6  8  10  12ep.% R ys.  3.  Współ czyn n ik  sku rczu  po przeczn ego  v p   przy  róż n ych  odkształ cen iach trwał ych dł a celuloidu W  przypadku,  gdy  odkształ cenie próbki  skł ada  się  z  odkształ cenia sprę ż ystego  v s   oraz, trwał ego  odkształ cen ia plastycznego  v p ,  co  dotyczy  każ dego  z  pun któw  leż ą cych  n a  krzy- wej  rozcią gania  powyż ej  granicy  sprę ż ystoś ci,  współ czynnik  skurczu  poprzecznego  v może być  obliczony  z  zależ noś ci v — Z ależ ność  tę  w  nieco  innej  postaci  podali  BAH U ATJD   i  BOIVIN   [1]  oraz  JERIEMIEJEW  [3]. Linia  cią gła  n a  rys.  2  przedstawia  przebieg  zmiennoś ci  współ czynnika  v  wedł ug  podanej zależ noś ci,  przy  czym  za  v s   i  v p   podstawion o  wyznaczone  poprzednio  wartoś ci,  natom iast e s  i  £ p  odczytywano  dla  poszczególnych  pun któw  z  krzywej  rozcią gania  przedstawionej n a  rys.  2.  Z  rysun ku  tego  wynika,  że  rozkł ad  pun któw  odpowiadają cych  zmierzonym wartoś ciom  współ czynnika  skurczu  poprzecznego  v  w  zakresie  sprę ż ysto- plastycznym dokł adn ie  odwzorowuje  przebieg  krzywej  opisanej  powyż szą  zależ noś cią. 3. S topy aluminium W  podobn y  sposób  ja k  dla  celuloidu  przeprowadzon o  pom iary  współ czynnika  skur- czu  poprzecznego  dla  stopów  alum in ium  PA2- M   (wyż arzony,  mię kki)  i  P A4- T1  (prze- sycony,  sztucznie  starzon y).  P ró bki  uż yte  do  bad ań  wycinano  z  blachy  o  gruboś ci  5 mm dla  stopu  alum in ium  P A4  i  1  m m  dla  stopu  alum in ium  P A2,  przy  czym  oś  podł uż na próbek  pokrywał a  się  z  kierun kiem  walcowania.  Kształ t próbek  był  podobn y  do kształ tu próbek  celuloidowych  przedstawion ych  n a  rys.  1,  przy  czym  ich  wymiary  liniowe  był y nastę pują ce  (w m m ) Stop aluminium PA2 P A4 Wymiary  próbek a 22 30 30 1 140 210 250 r 15 20 20 b 50 60 70 602 A .  LlTEWKA Wydł uż enie  próbek  m ierzon o  tensometrem  mechanicznym  B.  H olle  M k3  o  najmniej- szej  dział ce 0,01  mm , a  nie jak  w  przypadku  celuloidu  katetom etrem , n atom iast pom iaru zwę ż enia  poprzecznego  dokonywano  odpowiednio  przebudowan ym  ten som etrem  me- 0,4  0,8  1,2  1,6  2,0  2,4  2,8  3,2  E% R ys.  4.  Krzywa  rozcią gan ia  i  współ czyn n ik  sku rczu  po przeczn ego  d la  st o p u  a lu m in iu m  P A2 0,4  0,8  1,2  1,6  2.0  e,% Rys.  5. Krzywa rozcią gania  i współ czynnik  skurczu  poprzecznego dla stopu  aluminium PA4 chanicznym  B.  H olle  M k3  o  dokł adn oś ci  ± 0, 001  m m .  Baza  pom iarowa  dla  odkształ ceń podł uż nych  wynosił a  100  mm,  a  dla  odkształ ceń poprzecznych  20  lub  28  m m ,  w  zależ- noś ci  od  szerokoś ci  próbki.  Sił ę   obcią ż ają cą   dla  próbek  wykon an ych  ze  stopu  P A2,  po- dobn ie jak  dla  celuloidu,  zrealizowano  w  ukł adzie  obcią ż ają cym  polaryskopu,  n atom iast WARU N EK  PODOBIEŃ STWA  WSPÓŁCZYNNIKA  SKURCZU   POPRZECZNEGO 603 badan ie  próbek  ze  stopu  P A4  wykon an o  w  maszynie  wytrzymał oś ciowej  ZD - 10  WP M Leipzig. P rzebieg  otrzym anych  z  pom iarów  krzywych  rozcią gania  dla  aluminium  PA2  i  PA4 oraz  rozkł ad  zmierzonych  wartoś ci  współ czynnika  v  przedstawiają   rys.  4  i  5.  Z  rysunków tych  wynika,  że  współ czynnik  skurczu  poprzecznego  dla  stopów  aluminium  nie  wzrasta w  zakresie  sprę ż ysto- plastycznym,  ja k  to  miał o  miejsce  w przypadku  celuloidu  oraz innych m ateriał ów  konstrukcyjnych  przebadan ych  w  pracy  [3]. D la  sprawdzenia  otrzym anych  wyników  przeprowadzon o,  jak  w  p.  2,  pomiary  v s i  v p .  P om iary  v s   przeprowadzon o  w  trakcie  obcią ż enia  próbek  poniż ej  granicy  sprę ż y- stoś ci,  n atom iast  v„  m ierzon o  n a  podstawie  trwał ych  odkształ ceń  próbek  pozostają cych p o  ich odcią ż eniu. Trwał e odkształ cenia podł uż ne próbek  mierzono kom paratorem Abee'go z  dokł adnoś cią   + 0, 001  mm  n a  bazie  pomiarowej  o  dł ugoś ci  22  lub  30  mm,  a  trwał e  od- kształ cenia  poprzeczn e  m ierzon o  ś rubą   mikrometryczną   z  dokł adnoś cią   ± 0, 01  mm  przy bazie  pomiarowej  równej  szerokoś ci  próbki,  t o  znaczy  22  lub  30  mm. 0,4- 0.3 0,2 0,1 O • *&  %*»• 12e P ,% R ys.  6. Wsp ó ł c z yn n i k  sk u r c z u  p o p r z e c z n e go  v p   p r zy  r ó ż n ych  o d kszt a ł c e n ia c h  t rwał ych  d la  st o p u a l u m i n i u m P A2 0,3 0,2 0,1 0 ,9 tu Rys.  7.  Współ czynnik  skurczu  poprzecznego  v p   przy  róż nych  odkształ ceniach  trwał ych  dla stopu aluminium  PA4 Ś rednie wartoś ci  v s   i v p ,  obliczone  n a podstawie  33- 38 niezależ nych  pomiarów  przedsta- wiają   się   n astę pują co: Stop  aluminium PA2 PA4 0,306 ± 0,009 0,289 ±0,006 0,307 ± 0,006 0,288+ 0,006 P om iary  współ czynnika  v p   przeprowadzon o  n a  próbkach  wykazują cych  odkształ cenia trwał e  w  granicach  2- 11%.  Wyniki  tych  pom iarów  przedstawiają   rys.  6  i  7. 604 A .  LlTEWKA Z  podan ego powyż ej  zestawienia  ś rednich wartoś ci  v s   i v p   wynika,  że  dla  obu  badan ych stopów  aluminium  współ czynnik  skurczu  poprzecznego  dla  odkształ ceń  sprę ż ystych  jest równy  współ czynnikowi  dla  odkształ ceń  plastycznych,  to  znaczy  v s   — v p .  P odstawiają c tę   równość  do  zależ noś ci  podanej  w  p .  2  otrzymuje  się   v  =   v s   =   v p   =   con st.  Linie cią głe  n a  rys.  4  i  5 przedstawiają ce  powyż szy  wynik  odpowiadają   dość  dobrze  rozkł adowi pun któw  pomiarowych. D la  zbadan ia  wpł ywu  kierunku  walcowania  n a  wartość  współ czynnika  skurczu  po- przecznego  dla  odkształ ceń trwał ych  przeprowadzon o  pom iary  v p   n a  próbkach  wykona- nych  ze  stopu  P A2  wycię tych  pod  ką tem  90°  i  50°  do  kierun ku  walcowania.  D la  ką ta 90°  otrzym an o v„ =   0,308+ 0,006,  a  dla  ką ta  50°  v p   =   0,408 +  0,009.  P odan e  wartoś cij  są ś rednimi  obliczonymi  z  21  niezależ nych  pom iarów. Odstę pstwo  wartoś ci  v p   dla  stopów  alum inium  od  ogólnie  przyjmowanej  wartoś ci zbliż onej  do  0,5, jak  również  wpł yw  kierun ku  walcowania  blachy  n a  współ czynnik  skur- czu  poprzecznego  dla  stopu  P A2  wskazuje  n a  konieczność  przeprowadzen ia  bliż szych badań  wł asnoś ci  mechanicznych stopów  aluminium. 4. Porównanie  wyników D la  przeprowadzenia  porówn an ia  wyników  otrzym anych  w  p .  2  i  3  wykon an o  bez- wymiarowe  wykresy  krzywych  rozcią gania  dla  stopów  alum in ium  PA2  i P A4  oraz bezwy- miarowy  wykres  krzywej  rozcią gania  celuloidu  dla  czasu  badan ia  300  m in ut  otrzy- many  w  sposób  opisany  w  pracy  [4].  Krzywe  te  wraz  z  odpowiadają cymi  im  wykresami zmiennoś ci  współ czynnika  skurczu  poprzecznego  przedstawia  rys.  8.  N a  rysunku  tym  na- celuloid aluminium  PA4 aluminium  PA2 °°°  aluminium 57S _L Rys.  8. Bezwymiarowe  krzywe  rozcią gania  i  współ czynnik  skurczu  poprzecznego  dla  celuloidu i  stopów aluminium niesiono  również  krzywą   rozcią gania  stopu  alum in ium  57S  uż ytego  przez  TH EOCARISA i  M ARKETOSA  do  badań  przedstawionych  przez  n ich  w  pracy  [11].  P raca  t a  dotyczył a sprę ż ysto- plastycznego  rozkł adu  odkształ ceń i  n aprę ż eń  w  rozcią ganych  osiowo  pasm ach osł abionych  otworem  koł owym. WARU N EK  PODOBIEŃ STWA  WSPÓŁCZYNNIKA  SKURCZU   POPRZECZNEGO  605 Badan ia  przeprowadzili  on i  n a  modelach wykonanych  ze  stopu  aluminium za  pomocą metody  optycznie  czuł ej  warstwy  powierzchniowej  w  poł ą czeniu  z  metodą   analogii  elek- trycznej.  P oza  zał oż eniem plastycznej  nieś ciś liwoś ci  przy  obliczaniu  skł adowych  stanu  na- prę ż enia,  w  oparciu  o  wyznaczone  doś wiadczalnie  skł adowe  odkształ ceń,  TH EOCARIS i  M ARKETOS  W pracy  swej  nie  podali  ż adnych  informacji  odnoś nie  współ czynnika  v  uż y- tego  do  badań  m ateriał u.  N a  podstawie  zamieszczonych  w  powyż szej  pracy  wykresów odkształ ceń  e x   i  e y   moż liwe  był o  dla  pun któw  leż ą cych  n a  krawę dzi  modelu  wyznaczenie współ czynnika  skurczu  poprzecznego  v  =  |$x/ «y|.  Otrzym ane  tą   drogą   wartoś ci  v  dla  sto- pu  alum in ium  57S  przedstawion o  n a  rys.  8. N a  podstawie  wykresów  przedstawionych  n a  rys.  8  m oż na  stwierdzić,  że  krzywa  roz- cią gania  celuloidu  wykazuje  podobień stwo  do  krzywych  rozcią gania  dla  stopów  alumi- nium  P A4  i  57S,  n atom iast  krzywa  rozcią gania  aluminium  PA2  odbiega  znacznie  od krzywej  dla  celuloidu.  Z nacznie  odbiegają   od  siebie  także  wykresy  zmiennoś ci  współ - czynnika  v  dla  celuloidu  oraz  stopów  aluminium P A2  i P A4.  D otyczy  to  zakresu  powyż ej granicy  sprę ż ystoś ci,  gdyż  ja k  wynika  z  pom iarów  omówionych  w  p .  2  i  3,  wartoś ci  v, dla  tych  trzech  m ateriał ów  są   do  siebie  zbliż one.  Rozbież noś ci  wystę pują ce  w  obszarze odkształ ceń  sprę ż ysto- plastycznych  wynikają   z  anomalii  zaobserwowanej  w  badanych stopach  alum inium ,  polegają cej  n a  równoś ci  v s   =   v p   w  przeciwień stwie  do  wię kszoś ci m ateriał ów,  gdzie  v p   #   v s ,  a  p o n ad t o v p   =  0,5.  Z  rys.  8  wynika  również,  że  anomalia  ta nie  wystę puje  w  przypadku  alum in ium  57S,  gdyż  z  rozkł adu  obliczonych  wartoś ci  v  wy- n ika,  że  współ czynnik  skurczu  poprzecznego  dla  tego  m ateriał u wzrasta  do  pewnej  gra- nicznej  wartoś ci  zbliż onej  do  0,5.  Z  uwagi  jedn ak  n a  to, że  przedstawione  wyniki  dla  tego m ateriał u  otrzym an o  drogą   poś rednią   przy  pom ocy  metody  warstwy  optycznie  czuł ej, wniosek  ten nie może  być  traktowan y jako  ostateczny. P odsumowują c  przeprowadzon e  badan ia  należy  stwierdzić,  że  warunek  równoś ci współ czynników  skurczu  poprzecznego  w  zakresie  odkształ ceń sprę ż ysto- plastycznych  nie- jest  speł niony dla  celuloidu  oraz  stopów  alum inium  P A2  i  P A4.  Warunek  ten jest  jednak speł niony  w  przypadku  alum in ium  57S  oraz,  co  wynika  z  pracy  [3], dla  innych  materia- ł ów  konstrukcyjnych,  takich  jak  m osią dz  i  pewne  gatun ki  stali. Literatura  cytowana  W tekś cie 1.  J. BAH U AU D ,  M.  BOIVIN , N ouvel aspect  des formules tin,  coefficient de PoiSson  Secant et tangent,  Journal de Mecanique,  4, 8 (1969), 553- 564. 2.  M . M .  F ROCH T,  R. A.  TH OMSON ,  Studies  in photoplasticity,  Archiwum  Mechaniki  Stosowanej,  2, 11 (1959),  157- 171. 3.  A. E .  E P E M E E B , K  eonpocy  o no/ iynenuu  Kosc/ Jf/ iuifueHma  nonepewou  decfiopMauuu  jiiamepuaAoe  e  ynpyio- ruiacmuuecKou  o6jiacmu,  Tpyflti  MeTpojioraraecKHX  HHCTHTYTOB  C C C P ,  19693  Bbin.  104  (164), 140- 143. 4.  A.  LITEWKA,  Polaryzacyjno- optyczna  metoda  wyznaczania  skł adowych pł askiego stanu  naprę ż enia  w  ob- szarze plastycznym, Rozprawy  Inż ynierskie, 4, 17 (1969), 693- 704. 5.  A.  LITEWKA,  Modelowanie pł askich sprę ż ysto- plastycznych  zagadnień  metodą  fotoplastycznoś ci,  Mecha- nika  Teoretyczna i Stosowana,  1, 8 (1970) 19- 26. 6.  E.  M ON C H , R.  JIRA,  Studie  zur Photoplastizitat von Celluloid  am Rohr  unter Innerdruck,  Zeitschrift fur  Angewandte Physic, 9, 7 (1955),  450^53. 7.  E.  M ON C H , R.  LORECK, A study of the accuracy and limit of application of plane photoplastic experiments, Photoelasticity,  Pergamon Press, Oxford—London—N ew  York—Paris  1963, 169- 184. 606  A.  LlTEWKA 8.  B .  I T.  H E T P E E K O , npoeepKa  uymouneHue  OCHOBHUX  sanouoe cpomonMacmuHHOcmu  tfe/ inynouda,  BecTHHK MocKOBCKoro  yHHBepcHTCTaj  MaTeiwaTHKaj  iwexatrnKa.,  2  ( 1963) ,  5 3 - 5 9. 9.  B.  n .  H E TP E BKOJ  B.  ,H,.  KonbiTOBj  K  eonpocy  o  Modejiupogamu nanpnoiceuHO- deOPMALi;HK B  4> O T O n JI AC T K raH O C T H B  paSoTe  npe/ jcTaBJieH bi  HccjieflOBasnvra  KosdpcJiHqHeHTa n o n e p e m io n flecbopiviaaH H  B  yn pyro- n n acTH- OH   o6jiacTK  H JIH   r(ejurynQHfla  B  ajiioMH tmeBbix  crmaBoB  I 1A2 H  I I A4 .  Pe3ynbTaTbi noKa3biBaioT3  ^ITO fljffl  STU X  MaTepiiajiOB  ycJiOBHe  nofloSHH   KosiJxpHqHeHTOB  n on epe^H ow He  BbinojiHHeTCH.  3 T O HBJineTCH   pe3yjiBTaTOM   nocTonncTBa  Kos^dpwił H eH Ta  n on epeqiroft  Ae(popi«ai(HH cnnaBOB  3a  npeRenoM   yn pyrocTH .  KoscbtbumieH T  STOT  He  BO3paciaeT j  a  ocTaeTCH   p asit t iM   KO3dpdpHi(HeHTy  fliw  yn p yr a x S u m m a r y SIM ILARITY  CON D ITION  OF   TH E  LATERAL  CON TRACTION   C OEF F I C I EN T  I N PH OTOPLASTICITY The  results  of  measurements  of  the lateral  contraction  coefficient  v  in  the  elastic- plastic  deformation domain for  celluloid  and  aluminium alloys  PA2  and PA4  are  presented.  F rom the experiments  it  follows that  the  model  similarity  condition  concerning  the  equality  of  the  coefficient  v for  these  materials  is not fulfilled.  The conclusion results  from  the observation  that in the case  of  aluminium  Poisson's  ratio does not increase,  after  passing  the elastic limit,  to  the  limiting  value of  about  0.5;  it  remains  constant  and  equal to  the lateral  contraction coefficient  of  purely  elastic  deformations. P OLI TE C H N I KA  P OZ N AŃ SKA Praca został a zł oż ona w Redakcji  dnia 24 stycznia 1972  r.