FileList Convert a pdf file!


Supplement to Koedoe. 
1977: 68-78. 

DIE ERKENNING V AN DIE NOODSAAKLIKHEID 
VAN NATUURBEWARING TEN OPSIGTE VAN 
BASIESE GRONDGEBRUIKSBEPLANNING IN DIE 
REPUBLIEK V AN SUID-AFRIKA 

J J LA GRANGE 

Direkteur van Omgewingsaangeleenthede 
Dept. van 8eplanning en die Omgewing 
Privaatsak x213 
Pretoria 
0001 

Abstract - The concept of a natural resource is explained and 
nature conservation as a form of land use is discussed in some de-
tail. Special reference is made to the National Physical De-
velopment of Planning and the Environment on the role played by 
nature conservation in basic usage of the soil as planned by the 
state in the Republic of South Africa. 

Indien onder die begrip Natuurbewaring verstaan word dat dit die 
bewaring en gebruik van natuurlike hulpbronne is, dan moet duidelik-
heid verkry word oor wat natuurlike hulpbronne presies is. Daar bestaan 
talle definisies, en ek wil slegs na twee verwys. Chapman (1969) 
definieer natuurlike hulpbronne, by wyse van opsomming, soos volg: 
"In the human ecosystem, man assigns utility to various elements of his 
environment and thus confers upon them the role of resources. Resour-
ces then are neither wholly of the physical world nor wholly of the world 
of man but are the result of the interaction between the two. The 
environmental elements that man calls upon to serve as resources, and 
the nature and size of the requirements he places upon them, depend on 
his numbers, his needs and desires, on his values and skills." Isard, 
Chogwill, Kissen, Seyforth en Tatlock (1972) definieer natuurlike 
hulpbronne as " ... those natural conditions and raw materials which 
man uses to meet his needs and improve his net welfare." In die 
algemeen moet die mens dan nog een of ander aksie uitvoer om hierdie 
natuurlike toestande en grondstowwe te verander na werklike goedere en 
dienste. Andersom gestel, sal iets in die natuur 'n hulpbron word sodra 
die mens dit benodig en dit kan benut. 

Hieruit kan afgelei word dat die tipe en benutting van natuurlike 
hulpbronne 'n funksie is van die mens se vermoe om dit te ontwikkel. 
Gevolglik sal daar alternatiewe beleidsrigtings vir sodanige ontwikkeling 

68 



wees aangesien sekeres verkieslik bo ander sal wees. Van die faktore wat 
hier bepalende roIle kan speel is byvoorbeeld omgewingsfaktore. Benut-
ting van natuurlike hulpbronne is 'n vorm van ontwikkeling en die 
invloede van ontwikkeling veral op die ekologie moet reeds in die 
beplanningstadium in ag geneem word. 

Dit is dan uit 'n beplanningsoogpunt dat die natuurlike hulpbronne, 
soos wat hulle onder die begrip van natuurbewaring verstaan word, in 
hierdie referaat beskou sal word. Soos hierbo aangetoon, kan feitlik 
enigiets teoreties as 'n natuurlike hulpbron beskou word. In 'n poging 
om egter prakties te wees, word vir die doel van hierdie bespreking op 
die klassifikasie van Isard et al. (1972) gelet. Hiervolgens word natuur-
like hulpbronne volgens hul hernubaarheid geklassifiseer ten einde die 
moontlike invloede van die mens se aktiwiteite op die natuurlike 
omgewing te verstaan. Hierdie klassifikasie van hernubaarheid (hernu-
baarheid kan ook beskou word as potensiaal van vervanging), sluit drie 
tipes natuurlike hulpbronne in: 

(i) nie-hernubare hulpbronne - by. fossielbrandstof en mineraalafset-
tings, of hulpbronne wat so stadig hernu word dat die hernuwing 
buite rekening gelaat kan word; 

(ii) vloeihulpbronne - by. sonlig, wind en getye, en water in die 
hidrologiese siklus. Hierdie hulpbronne word voortdurend in die 
natuur voorsien; en 

(iii) natuurlike hernubare hulpbronne - aIle lewende organismes wat in 
staat is om te groei en te reproduseer word hierby ingesluit. Hierdie 
hulpbronne se graad van hernuwing hang af van die fisiese 
omgewing en die omvang van die voortbrengende voorraad. Die 
afleiding word dus gemaak dat die natuurlike hernubare hulp-
bronne die mees sensitiewe vir veranderinge in die omgewing is en 
dus die meeste deur fisiese beplanning en ontwikkeling, geraak sal 
word. 

Huidige grondgebruik 

Ridkor (1972) dui aan dat die grondgebruik in sommige lande in 
1967 soos volg was: 

Verenigde State van Amerika 
Frankryk 
W es- Dui tsland 
Verenigde Koninkryk 
Europa as geheel 
Suid-Afrika 

1 ha per 0,22 persone; 
1 ha per 0,81 persone; 
1 ha per 2,15 persone; 
1 ha per 2,02 persone; 
1 ha per 0,82 persone; 
1 ha per 0,18 persone 

of 5,7 ha per persoon. 

Die posisie in die VSA dui op 'n verdere verdeling van die 4,45 ha 
per persoon (3,64 ha indien Alaska en Hawaii uitgesluit word) soos 
volg: 

69 



0,81 ha vir gewasverbouing; 
0,20 ha vir konstruksiewerke soos huise, besighede, paale en 
open bare installasies; 
1,21 ha vir weiding, bosbou en ontspanning; 
0,16 ha vir parke, monumente, damme en wildernisgebiede; 
0,70 ha vir ontspanningsterreine (bv. staatsbosse); 
die res van die 4,45 ha per persoon is moeilik om te klassifiseer 
aangesien dit meerdoelig kan wees . 

Ongelukkig is direkte vergelykbare statistiek vir die Republiek van 
Suid-Afrika (RSA) nie beskikbaar nie maar die volgende gegewens vir 
1970 is insiggewend (T abel I): 

TABEL 1 

Grondgebruik in die RSA (1970) 

% van totale oppervlakte 
Grondgebruik oppervlakte lands- per persoon 

(ha) oppervlakte (ha) 

(I ) Bewerk t e Landbougrond 18119000 
(a) Jaa rgewasse 12 171 000 
(b) Permanente gewasse 862000 14,83 0,85 
(c) Aangeplan te wei ding 932000 
(d) Ander 4 154000 

(2) l\'atuurlike weiding 83 260000 68,19 3,88 
(3) Nasionale Parke 2 938 201 2,40 0,14 
(4) Ander Natuurreservate 296034 0,25 0,01 
(5) Bosbougebiede 1 558,960 1,28 0,07 
(6) Beboude G ebiede (Dorpe) 3 237368 ± 2,60 0,15 
(7) Ander 12692637 10,39 0,59 

Totaal 122 104200 100,00 5,69 

(Gegewens volgens Handelinge van Simposium vir Omgewingsbewaring, 1973.) 

Direkte vergelykbare gegewens vir ander lande is nie beskikbaar nie, 
maar statistiek vir die VSA in 1969 toon byvoorbeeld dat landbou in die 
VSA 56,7% van die landsoppervlakte beslaan het teenoor 83,02% in die 
Republiek van Suid-Afrika. 

Die probleem 

As gevolg van beskawingsdruk is ons besig om al hoe vinniger hoer eise 
aan ons natuurlike hulpbronne of ons omgewing, te stel of om dit selfs te 

70 



"gebruik". Ons het al hoe meer van ons oop ruimtes nodig vir stadsbou 
vir groeiende stedelike bevolkings, waarin voorsiening gemaak moet 
word vir bewoning, werk en ontspanning. Hiervoor het ons klip, sand en 
beton nodig en daarom 'n gedeelte van ons bodem. Om van ons 
woonplek tot by ons werkplek of ontspanningsplek te kom, het ons meer 
ruimte nodig vir paaie, spoorwee en vliegvelde. Al hoe meer natuurlike 
gebiede word gebruik om voedsel te produseer. Meer bykomende 
werkgeleenthede word verlang en daarvoor word tot 'n groot mate meer 
grondstowwe benodig - dus meer grond vir mynbou. Waar mynbou 
vroeer grootliks onder die grond plaasgevind het, word oopgroefmynbou 
in 'n toenemende mate toegepas en hierdeur word nog meer bogrond 
gebruik. Hiervoor word die infrastruktuur van krag, water, en vervoer 
verhoog en gevolglik vermindering van bruikbare grondoppervlakte. 
Grond word ook afgestaan vir die doeleindes van ontspanning soos 
byvoorbeeld om ons damterreine en daar is versoeke vir meer. In 
bogenoemde gebruike ontstaan daar op sekere plekke so 'n mate van 
gekonsentreerde afval dat die natuurlike omgewing dit nie kan absorbeer 
nie. Besoedeling eis gevolglik 'n verdere gedeelte van ons omgewing. 

Dit is dus duidelik dat die verskillende aansprake op gedeeltes van ons 
bod em vinnig vermeerder. Daarenteen vermeerder die bodem nie. Ten 
einde die toedeling van ons beperkte bod em aan die onderskeie behoeftes 
te maak, is dit nodig om met in ag neming van sekere f~ktore, prioriteite 
te bepaal en daaruit sekere riglyne vir optrede, neer te Ie - dit word vir 
die doel van hierdie bespreking grondgebruiksbeplanning genoem. Dit 
moet in ag geneem word dat daar vroeer genoeg ruimte was vir die 
behoeftes van elke instansie op sy eie, maar vandag qIoet daar na die 
aangeleentheid op 'n gekoordineerde grondslag gekyk word. Indien ons 
verstandig te werk gaan dan sal daar genoeg ruimte vir aIle gebruike 
wees . 

Beleid 

Vir die doel van hierdie bespreking kan die volgende as regeringsbeleid 
aangehaal word uit African Wildlife (1976): "Die land se hulpbronne is 
die erfenis van sy mense. Party van ons hulpbronne is beperk en die 
Regering beskerm hulle teen wanbenutting. Dit is trouens die Regering 
se plig om te verseker dat sodanige hulpbronne oordeelkundig tot 
voordeel van die land as 'n geheel gebruik word. Dit is die Regeringsbe-
leid om gebiede van besondere natuurskoon of unieke natuurverskynsels 
of gebiede waar ongewone plant- of diersoorte voorkom, teen wanbenut-
ting en omgewingsbesoedeling te beskerm en te verseker dat sodanige 
gebiede tot voordeel en genot van ons land se mense gebruik word. Die 
algemene beskouing in Suid-Afrika is om nie teen die mens nie, maar vir 
die mens te bewaar." 

Van besondere belang is die beleid ten opsigte van landbougrond 
(Dept. van Beplanning en die Omgewing 1975a). By geleentheid van die 

71 



Habitatraad se Konferensie oor Kusgebiede op 3 April 1975, te Durban, 
het Sy Edele J J Loots, die toenmalige Minister van Beplanning en die 
Omgewing in sy openingsrede onder andere na die bewaring van 
landbougrond verwys: "Sonder om daarvan 'n lang storie te maak noem 
ek vir u dat ek en my Departement, asook die Minister van Landbou en 
sy hoofamptenare, al meer ernstig bekommerd begin raak het oor die 
tempo waarteen goeie landbougrond deur ontwikkeling soos dorpstig-
ting, mynbou, padbou" en ' n groot aantal ander doeleindes in beslag 
geneem word. Suid-Afrika het maar altesaam 15% bewerkbare grond, 
en ons hoe-potensiaal gronde beloop slegs 3,3% van die totaal. Hierdie 
3,3% lewer 40% van ons landbouproduksie. 

My Departement is van plan om in samewerking met die Departe-
ment van Landbou, deur middel van die opstel van gids- en 
streekplanne, hierdie waardevolle en hoe-produserende landbougronde, 
sover enigsins moontlik , te beskerm en vir landbou te behou. 

Om ons daarin te help het ons nou 'n besluit van die Kabinet gekry 
wat: 

o bevestig dat die behoud van goeie landbougrond 'n saak van na-
sionale belang is; 

odie Departement van Landbou-tegniese Dienste versoek om as 'n saak 
van voorkeur die goeie gehalte landbougrond te identifiseer; 

o aan die Departement van Beplanning en die Omgewing opdrag gee, 
in samewerking met aIle ander ins tansies betrokke by die opstel van 
gidsplanne en streekplanne, om in aIle beplanning die hoogste 
prioriteit te verleen aan die behoud van hoe-potensiaallandbougrond 
vir voedselproduksie." 

Daar is nog ander voorbeelde van beleid oor bewaring maar by die twee 
aanhalings kan volstaan word. 

Wat gedoen word 

Grondgebruiksbeplanning is 'n konsep wat aktiwiteite van onder andere 
die volgende staatsdepartemente en ander liggame insluit: Waterwese, 
Landbou, Bosbou, Vervoer, Verdediging, Mynwese, Bantoe-
administrasie en -ontwikkeling, die Nasionale Parkeraad, Elektrisiteits-
voorsieningskommissie (EVKOM), die provinsiale administrasies, 
plaaslike besture, die Meergebiede-ontwikkelingsraad, die Raad vir 
Nasionale Gedenkwaardighede, en die SA Natuurstigting. Hierdie 
liggame pleeg dikwels oorleg met die Departement van Beplanning en 
die Omgewing. Daar is geen wetlike verpligting daarvoor nie. Al hoe 
meer van die betrokke liggame pak egter hul beplanning op 'n gekoordi-
neerde grondslag in medewerking met andere aan. Die volgende gevalle 
word as voorbeelde genoem van beplanning waar veral ook na natuur-
bewaring omgesien word: 

72 



(i) Departement van Beplanning en die Omgewing 

Die Nasionale Fisiese Ontwikkelingsplan (NFO), (Dept van Beplanning en 
die Omgewing, 1975b) 

Hierdie plan maak oorhoofs voorsiening vir die doeltreffende benutting 
van die land se beskikbare hulpbronne met inagneming van die bodem-
gesteldheid en die bevolkingsverspreiding. Bestaande belange en 
aansprake op die gebruiksmoontlikhede van beskikbare oppervlaktes 
word in ag geneem. In die plan word getrag om 'n fisiese raamwerk te 
skep waarbinne die onderskeie bedrywighede van landbou-, bosbou-, 
mynbou-, behuisings-, onderwys-, gesondheids-, vervoer-, ontspanning-
en ander maatskaplike dienste onderneem kan word. Die NFO bepaal 
dus riglyne vir optimale aanwending van landsoppervlakte vir effektiewe 
beplanning deur die onderskeie ins tansies, soos byvoorbeeld natuurbe-
wanng. 

Die Beplanningsadviesraad van die Eerste Minister 

In opdrag moet die Adviesraad die Eerste Minister adviseer oor waar 
die mense van ons land teen die jaar 2000 moet woon"werk en ontspan. 
In sy ad vies aan die Eerste Minister, en die Kabinet, word aandag 
geskenk aan grondgebruiksbeplanning en natuurbewaring. 'n Groot 
gedeelte van die Adviesraad se werk word deur Hulpkomitees gedoen. 
Enkele voorbeelde is: 

Hulpkomitee vir die Beskikking van Staatsgrond vir Ontspanning 
en Ander Doeleindes, en by Damterreine (Dept. Vim Beplanning en 
die Omgewing 1975c) 

Hierdie komi tee bedien die Ministers van Landbou en Waterwese van 
advies. Die behoeftes van natuurbewaring ontvang hier die nodige 
aandag. 

Hulpkomitee vir die Kusgebied (Dept. van m~planning en die 
Omgewing 197 5a) 

Planne word opgestel m.b.t. grondgebruike wat veral aandag vestig op 
bewaringswaardige gebiede soos riviermonde, strandmere en vleie. 

Hulpkomitee vir Nasionale Berggebiede (la Grange 1976) 

Die opdrag aan hierdie komi tee is: 

(a) om ondersoek in te stel na die bewaring van berggebiede op 'n 
nasionale grondslag; en 

(b) om aanbevelings aan die onderskeie ins tansies te maak oor hoe die 
onderskeie berggebiede op ' n gekoordineerde grondslag benut en 
bewaar kan word. 

73 



'n Vroeere verslag oor die grondgebruik in die Drakensbergopvangge-
bied in Natal is reeds in 1972 gepubliseer. Ondersoeke oor die bewaring 
van die Magaliesberg en die Kaapse Skiereiland is tans aan die gang. 

Hulpkomitee vir Buitelugontspanning (Dept. van Beplanning en 
die Omgewing 1976a) 

Aangesien buitelugontspanning en natuurbewaring verband met me-
kaar hou, word daar na natuurbewaring in die werksaamhede van 
hierdie komi tee omgesien. 

Raad vir die Omgewing (RO) 

Hierdie Raad is deur die Minister van Beplanning en die Omgewing 
ingestel en is 'n adviserende en koordinerende liggaam. Die RO wat 'n 
geskikte forum bied vir die bespreking van natuurbewaring teen die bree 
agtergrond van grondgebruiksbeplanning, het die volgende ins tansies as 
lede: Departemente van Beplanning en die Omgewing, Landbou-
tegniese Dienste, Bantoe-administrasie en -Ontwikkeling, Gemeen-
skapsbou, Bosbou, Gesondheid, Nyw~rheidswese, Arbeid, Mynwese, 
Nasionale Opvoeding, Vervoer, Waterwese, die vier Provinsiale Admin-
istrasies, Administrasie van Suidwes-Afrika, Raad op Atoomkrag, Buro 
vir Standaarde, Wetenskaplike en Nywerheidsnavorsingsraad, Elektrisi-
teitsvoorsieningskommissie, Nasionale Parkeraad, Habitatraad, Geor-
ganiseerde Nywerheid, en die Verenigde Munisipale Bestuur. Die 
Minister van Beplanning en die Omgewing, is voorsitter van die 
Kabinetskomitee vir die Omgewing waarvan die Ministers van Vervoer, 
Gesondheid, Landbou, Ekonomiese Sake en Waterwese lede is. 

Nasionale Komitee vir Natuurbewaring (NAKOR) 

In NAKOR is die volgende instansies wat met natuurbewaring gemoeid 
is verteenwoordig: die Departement van Natuurbewaring van die Pro-
vinsiale Administrasies en die Administrasie van Suidwes-Afrika, die 
Nasionale Parkeraad, die Nasionale Botaniese Tuine, die Departemente 
Bosbou, Waterwese, Landboukrediet en -Grondbesit, Bantoe-
administrasie en -Ontwikkeling, Verdediging, Beplanning en die Om-
gewing, Vervoer, Landbou-tegniese Dienste, Mynwese, asook die 
WNNR. Die komitee skakel ten nouste met die Raad vir die Omgewing. 
Een van die belangrikste huidige take is om 'n nasionale natuurbewa-
ringsplan op te stel waarna dan gepoog sal word om hierdie behoeftes in 
die NFO in te werk. 

Navorsing 

Navorsing het 'n belangrike bydrae te make in verband met grondge-
bruiksbeplanning. Die RO het die nouste skakeling met die Nasionale 



Program vir Omgewingsnavorsing. Hierdie program word op advies van 
die Komitee vir Omgewingswetenskappe, deur die WNNR vir die 
Departement van Beplanning en die Omgewing asook die Staatsinstan-
sies, administreer. Die werk van hierdie Program is van toegepaste aard 
en hou direkte verband met grondgebruik. 

BeheermaatreEHs 

Bo en behalwe die feit dat die Departement die Voorsitters asook die 
Sekretariaat verskaf vir die Beplanningsadviesraad van die Eerste 
Minister en die Raad vir die Omgewing, speel dit 'n verdere belangrike 
rol ten opsigte van grondgebruiksbeplanning deur middel van sekere 
beheermaatreels. Die belangrikste beheermaatreels wat die Departe-
ment op sy eie ten opsigte van grondgebruik het word vervat in die Wet 
op Omgewingsbeplanning, 1967. Artikel4(1) van die Wet kan soos volg 
opgesom word: die Minister kan na raadpleging met die Minister van 
Landbou en die Administrateur van die betrokke provinsie by kennis-
gewing in die Staatskoerant grond, wat in daardie kennisgewing vermeld 
word, vir sekere doeleindes voorbehou. Van die doeleindes wat vir 
hierdie bespreking ter sake is, is natuurgebiede. In die wet word die 
begrip 'natuurgebied' soos volg beskryf: '''n gebied wat gebruik sou kan 
word in belang van en tot voordeel en vir die genot van die publiek in die 
algemeen en vir die voortplanting, beskerming of behoud van wilde 
dierelewe, wilde plantegroei of voorwerpe van geologiese, etnologiese, 
geskiedkundige of ander wetenskaplike belang". 

Die voorwerpe wat in hierdie beskrywing van natuurgebiede genoem 
word, kan vir praktiese doeleindes biologies en nie-biologies ingedeel 
word. Oor die biologiese gedeelte, dit wil se ". . . voortplanting, 
beskerming of behoud van wilde dierelewe, wilde plantegroei ... " word 
die Departement ook deur die RO en NAKOR van advies bedien. 

Vir die tweede gedeelte naamlik " ... voorwerpe van geologiese, 
etnologiese, geskiedkundige of ander wetenskaplike belang", het die RO 
'n werkgroep ingestel waarin die betrokke ins tansies verteenwoordig is. 
Dit word beklemtoon dat die nouste samewerking met die Raad vir 
Nasionale Gedenkwaardighede bestaan. 

Gevolglik kan die Departement in oorlegpleging met die Minister van 
Landbou en die betrokke Administrateur, in sekere gevalle 'n gebied as 
'n natuurgebied voorbehou. In wese beteken dit dat die eienaar van 
sodanige gebied met sy bestaande gebruik van die gebied kan voortgaan 
maar indien hy die gebruik sal wil verander, dan kan dit net vir 'n 
natuurgebied wees. Hierdie saak kan sy direkte toepassing in bergge-
biede vind. 

Die Departement kan ook langs 'n ander weg beheer uitoefen oor 
grondgebruik, en vir die doel van hierdie konferensie dus ook oor 
grondgebruik in berggebiede. Die hele RSA, uitgesonderd grond wat in 
'n regsgebied van 'n plaaslike owerheid voorkom waar 'n beplanning-

75 



skema bestaan, ofwat in Bantoegebied gelee is, is in terme van Artikel5 
van bogenoemde Wet, op 5 Oktober 1973 as 'n beheerde gebied verklaar 
vir die doeleindes van die verandering in gebruik van grond. Voor 
hierdie datum was daar reeds 'n aantal beheerde gebiede waar dieselfde 
beheer gegeld het. Dit beteken dat as grond vir 'n ander doel gebruik wil 
word as die doel waarvoor dit gebruik was op die datum van beheerd-
verklaring (dit beteken verskillende datums afhangende van die datum 
van beheerdverklaring van die gebied) dan moet die applikant vir 
sodanige verandering toestemming van die Departement verkry. Voor-
beelde is sake-ondernemings soos winkels, restaurante, padkafees, vul-
stasies en slaghuise. Beheer in sulke gebiede word kragtens Artikel 
6(1)(c) van die Wet uitgeoefen . 

Die Departement kon ook op 'n derde manier beheer oor verandering 
van grondgebruik uitoefen. Ingevolge 'n wysiging van bogenoemde Wet 
(ArtikeI6B( I)), kan die Departement nou ook beheer uitoefen oor groewe 
onder andere van klip, klei, sand, gruis en grond vir byvoorbeeld 
steenmakerye, gruis vir konstruksiewerk (ander dan paaie en spoorwee) 
en bogronds vir grasperke. 

Ingevolge Artikel6B(2) kan die Departement nou ook na raadpleging 
met die Departement van Mynwese, beheer uitoefen oor mineraalver-
werkingsaanlegte soos byvoorbeeld steenkoolwassery, sandwassery, 
smelterye van byvoorbeeld grond, koper, yster en chroom. Die bepalings 
van Artikel 6B(1) en (2) is geldig op enige plek in die Republiek van 
Suid-Afrika. 

Die Departement het geen beheer oor die verandering van grondge-
bruik vir mynbou as sodanig nie. Onder Artikel 6(2) (d) van die Wet op 
Omgewingsbeplanning, 1967, oefen die Departement egter wel beheer 
uit oor die verandering van grondgebruik vir behuising en sake-
ondernemings by myne. 

Gidsplanne 

Gidsplanne kan vir beide stedelike en omstedelike gebiede opgestel 
word. Die prosedure vir die opstel van 'n gidsplan deur 'n gidsplankom-
itee, en die goedkeuring daarvan al dan nie, deur die Minister van 
Beplanning en die Omgewing, word uiteengesit in die Wet op Omge-
wingsbeplanning, 1967. Wysigings tot 'n goedgekeurde gidsplan, of die 
terugtrekking daarvan, kan net bewerkstellig word deur die hele prose-
dure soos vir die opstel van die gidsplan te herhaal. Enige belangstel-
lende persoon kan voorstelle vir insluiting in 'n gidsplan maak. Kortliks 
saamgevat word in so 'n gidsplan die toekomstige ontwikkelingsbehoef-
tes en grondgebruik in die gidsplangebied aangedui. 

Ander planne wat reeds voltooi is of byna voltooi is, maar nie volgens 
die voorskrifte van die Wet opgestel is nie en dus nie statutere 
dokumente is nie, word genoem "Riglyne vir T oekomstige Ontwikke-
ling." 

76 



(ii) Ander instansies 

Enkele voorbeelde van wat ander ins tansies doen betreffende natuurbe-
waring in hul grondgebruiksbeplanning is : 

Departement van Waterwese deur middel van sy 
Drakensbergprojek-Omgewingskomitee (Dept. van Beplanning en 
die Omgewing 1974):- Hierdie Komitee het aan die Departement van 
Waterwese en EVKOM advies gelewer oor stappe om die onge-
wenste effekte van die tweede fase van die Tugela-Vaal Staatswa-
terprojek en die Drakensbergpompopgaar-ontwikkeling soos in die 
Witpapier WPR-'74 beskryf, te voorkom of te verminder. Die 
Departement van Waterwese het verder 'n Komitee vir Ondersoek 
van die Ekologie van die Umfolozirivier ingestel (Dept. van Be-
planning en die Omgewing 1975a) in verband met die keuse van ' n 
beoogde damterrein in die U mfolozirivier. Die D epartement van 
Mynwese:- 'n Werkskomitee ingestel om hom te advis ee r oor 
gebiede vir mynbou aan die Zoeloelandse Kus asook die nodige 
voorsorgmaatreels vir behoud of die herstel van die natuurlik e 
omgewing tydens mynbou-aktiwiteite . Voorts het die Departement 
van Mynwese 'n komitee ingestel om hom te ad vi seer in verband 
met oopgroefmynbou (Dept. van Beplanning en die Omgewing 
1976b) en veral oor die inslag wat sodanige mynbou op landbou-
grond sal he. 

Siot-opmerkings 

Ons bodem is nie groot genoeg vir ongekoordineerde gebruiksaansprake 
nie . Instansies wat met gesag daartoe belas is, moet met die toedeling 
van die bodem die volgende faktore by besluitnemings in oorweging 
neem : ekologiese, kultuur-historiese, estetiese, politi eke, tegniese, eko-
nomiese, sosiale, en die wetlike. Die bepaling van watter gewig aan elke 
faktor toegeken moet word, is debatteerbaar. 

VERWYSINGS 

ANON , 1976. Ons stem saam! Hoe Iyk dit met sames melting? Afr. Wildlife 30( I) : 41-43. 
CHAPMAN , J D 1969. Interactions between M a n and hi s Resources. In : Resources and 

Man. 
DEPT. VAN BEPLANNING EN DIE OMGEWING , 1974. OmgewinglEn vironment RSA 

Oktober. 
DEPT. VAN BEPLANNING EN DIE OMGEWING, 197 5a . Omgewingl Environm ent 

RSA M ei. 
DEPT. VAN BEPLANNING EN DIE OMGEWING , 1975b. Nasionale Fisiese 

Ontwikkelingsplan. 
DEPT. VAN BEPLANNING EN DIE OMGEWING , 1975c. OmgewinglEnvironment 

RSA Juli e. 
DEPT. VAN BEPLANNING EN DIE OMGEWING , 1976a. Omgewingl Environment 

RSA Junie. 

77 



DEPT. VAN BEPLANNING EN DIE OMGEWING, 1976b. Omgewing/Environment 
RSA April. 

ISARD, W C , L CHOGWILL,] KISS IN , R H SEYFORTH and R TATLOCK, 1972. 
Ecologic-Economic Ana(ysis for R egional Development 

LA GRANGE,]] 1976 . Bergamgewings van Suid-Afrika: die ra1 van die Departement 
va n Beplanning en die amgewing. Kanferensie van die Habitatraad. 

RIDGOR, R C 1972. Resource and environmental consequences of population growth in the United 
States. 

78 


	Page 1
	Page 2
	Page 3
	Page 4
	Page 5
	Page 6
	Page 7
	Page 8
	Page 9
	Page 10
	Page 11