201307_PSpaw_ew43.pdf 34 Przegląd sPawalnictwa 7/2013 Mirosław Broniewicz Obliczanie połączeń spawanych węzłów typu N o nakrywających się prętach skratowania, wykonanych z zamkniętych kształtowników prostokątnych assessment of welded n-type overlap joints   of trusses made of hollow sections r inż. irosław Broniewicz – Politechnika Białostocka. Streszczenie Zastosowanie w konstrukcjach stalowych kształtow- ników o przekrojach zamkniętych cieszy się coraz więk- szą popularnością. Wraz z powstaniem poradników pro- jektowych CIDECT dostępne stały się narzędzia projek- towe pozwalające na projektowanie połączeń spawanych węzłów spawanych z rur. Określenie nośności spoin w ta- kich połączeniach jest złożonym problemem, ponieważ wymaga ustalenia długości efektywnych poszczególnych odcinków spoin, ich rozmieszczenia z uwzględnieniem po- datności ścianek oraz rozdziału obciążenia na siły skła- dowe działające na indywidualne odcinki spoin. Celem artykułu jest przedstawienie sposobu oceny nośności spo- in w węzłach kratownic typu n z częściowym lub całkowi- tym nachodzeniem, o pasach wykonanych z rur prostokąt- nych lub dwuteowników i prętach skratowania wykonanych z rur prostokątnych. abstract The use of hollow section structures has received considerable attention in recent years. Since the first pu- blication of CIDECT additional research results became available, especially concerning design of welds between members of trusses joints. Estimation of resistance of we- lded semi-rigid joints is a complex issue because it requ- ires determining of effective lengths of welds, their place- ment on the member walls with their different rigidity and distribution of components of the loads acting on each section of welds in various joint areas. The objective of this paper is to present the most up-to-date information to designers, teachers and researchers according design of welds for overlap n-type joints of trusses made of hol- low sections. st Przekroje zamknięte wewnątrz puste mają wiele zalet wytrzymałościowo-statecznościowych, eksplo- atacyjnych, estetycznych, a przy dużej gradacji wy- miarów kształtowników i ich grubości są dogodne do oszczędnego projektowania wskutek łatwego doboru potrzebnego do uzyskania konkretnej nośności. Prze- kroje zamknięte wyparły całkowicie stosowanie ką- towników w nowoczesnych rozwiązaniach konstrukcji wiązarów dachowych, przestrzennych kratownic, kła- dek, wiaduktów i mostów, a także całych budowli (np. stadionów), czy też budynków wielokondygnacyjnych (w tym konstrukcji zespolonych). Lekkość elementów montażowych, łatwość transportu i ochrony przed ko- rozją oraz przed ogniem korzystnie wpływa na zakres zastosowania od małych do bardzo dużych rozpiętości i wymiarów. Przyczynia się to do obniżenia kosztów inwestowania i użytkowania. Tradycyjne kształtowanie węzłów, zwłaszcza z rur okrągłych, prowadzi do rozwiązań mało technologicz- nych, wymagających dużo robocizny warsztatowej, co powoduje, że elementy są zbyt drogie, aby kon- kurowały pod względem ekonomicznym z elementa- mi z kształtowników walcowanych na gorąco o profilu otwartym. Utrudnienia wykonawcze oraz dość wysoka cena rur, zwłaszcza prostokątnych, spowodowały ko- nieczność opracowania unowocześnionych rozwiązań konstrukcyjnych. 35Przegląd sPawalnictwa 7/2013 Dają się one sprowadzić do kilku podstawowych kształtów, odpowiednich zarówno dla rur okrągłych, jak i prostokątnych (lub kwadratowych), dogodnych do pół- automatycznego sterowania procesami produkcyjnymi w wytwórni konstrukcji stalowych. Te rozwiązania są zwykle pozbawione dodatkowych blach węzłowych lub żeber, są oszczędne ze względu na zużycie robocizny, lecz wskutek ich podatności wymagają od projektan- tów uwzględnienia jej skutków. Ze względu na podo- bieństwo wycinków węzłów do liter są one oznaczane jako węzły typu K, n, KT, T, Y oraz X. ształtowanie w zł w ty u N Węzły n są odmianą węzłów K, uzyskaną wtedy, kiedy jeden z krzyżulców jest projektowany o nachy- leniu względem pasa pod kątem 90o. Projektowanie i obliczanie nośności węzłów n o wzajemnie nakry- wających się prętach skratowania, wykonanych z za- mkniętych kształtowników prostokątnych, jest ujęte w Pn-En 1993-1-8 [8] i omówione w publikacjach [4, 5, 7, 10]. Jednak dokumenty normalizujące opracowane przez Międzynarodowy Instytut Spawalnictwa [9], czy też przygotowany na ich podstawie projekt normy ISO [6] tego typu węzła nie ujmują w swoich zaleceniach. Dzieje się tak dlatego, że posługiwanie się wskaźni- kiem λov w przypadku węzła typu n z nachodzeniem (zakładkę według Pn-En 1993-1-8) jest niesłuszne. Iloraz λov wyrażony w procentach (wg [2]) jest nie- przydatny do oceny stopnia nakrywania się prętów skratowania w przypadku węzła n. Jeżeli przyjąć pełne umieszczenie słupka na krzyżulcu (rys. 1a), to uzysku- je się w przypadku kształtowników kwadratowych tych samych wymiarów obu prętów: q = hi oraz p = hj /sinʘj co daje: λov = q / p stąd λov = sinʘj (1) Rozpatrując, zgodnie z Pn-En 1993-1-8 [8], granice nachylenia krzyżulca o wartości kąta 30o ≤ ʘj ≤ 60 o, uzyskuje się przy: ʘj = 30 o, λov = 0,5 (50%) (2) ʘj= 60 o, λov = 0,866 (86,6%) (3) Tymczasem z rysunku 1a wynika pełne umiesz- czenie słupka na krzyżulcu, czyli powinno być zawsze λov = 100%. Wobec tego posługiwanie się wskaźnikiem λov wska- zanym w normie [8], jak i w wielu publikacjach doty- czących tej normy, jest niewłaściwe. W przewodnikach CIDECT (np. [7]) i w podręcznikach (np. [10]) ta niepra- widłowość nie jest odnotowywana, gdyż nigdzie wska- zywane wzory obliczeniowe nie odnoszą się do węzłów typu K i n, lecz tylko do typu K. Zalecenia w Pn-En 1993-1-8 [8], odnoszące się do oceny bezpieczeństwa węzłów typu n z zakładką (patrz tabl. 7.10) wydają się być co najmniej nieprecyzyjne, Rys. 1. Węzeł typu n: a) przy pełnym nachodzeniu prętów skratowa- nia, b) przy częściowym nachodzeniu prętów skratowania i . 1 Joint of n-type: a) full overlap of bracing members, b) partial overlap of bracing members a poprawka wprowadzona do tablicy 7.8, mówiąca o sprawdzaniu na ścinanie połączenia w płaszczyźnie styku z pasami, jest niemożliwa do poprawnego prze- prowadzenia w wielu sytuacjach projektowych. Dzieje się tak dlatego, że oceny λov,lim = 50% lub λov,lim = 80% mogą być wadliwie ustalone, gdy nachylenie krzyżulca mieści się w granicach 30o ≤ ʘj ≤ 60 o. Zaniechanie ułożenia spoiny w części połączenia nakrytej przez słupek jest możliwe tylko wówczas, gdy zmieni się wartość λov,lim na mniejszą niż 50% lub 80% (i to niekiedy znacznie). Węzeł typu n powinien być zawsze projektowany w taki sposób, żeby ściskany słupek częściowo lub cał- kowicie nakrywał rozciągany krzyżulec, ponieważ takie rozwiązanie jest prostsze do wykonania. Zakres sto- sowania tych węzłów jest taki sam, jak węzłów typu K (patrz [2]). Aby spoina poprzeczna łącząca słupek od strony pasa nie pokrywała się ze spoiną poprzeczną, łączącą tam również krzyżulec z pasem, częściowe lub całkowite nakrywanie powinno być tak zaprojektowa- ne, żeby spoiny były układane do siebie równolegle co najmniej w odstępie ti + tj (rys. 1b). Ze względu na raczej nieduże wartości nachodze- nia q, wynikające z wysokości przekroju słupka, korzy- stanie z normowego zezwolenia, aby spoina pachwi- nowa w miejscu zakrytym nie była wykonana, jest nie- wskazane, chyba że siły w prętach skratowania są nie- dużej wartości w stosunku do ich nośności. 36 Przegląd sPawalnictwa 7/2013 stalanie dłu o ci ws ł racu cyc s oin i ic obci żenia Ustalenie obciążenia działającego w poszczegól- nych odcinkach spoin pachwinowych wymaga najpierw rozdzielenia sił zbiegających się w węźle z prętów skra- towania na ich składowe równoległe lub prostopadłe do płaszczyzn styku z pasem i w bezpośrednim styku mię- dzy słupkiem i krzyżulcem. Postępuje się podobnie, jak przedstawiono w [2]. Siła składowa krzyżulca równoległa do osi pasa jest całkowicie przenoszona przez połączenie w płasz- czyźnie styku krzyżulca (i słupka) z tym prętem. nato- miast składowa siły krzyżulca prostopadła do osi pasa jest przenoszona częściowo z jednego pręta skrato- wania na drugi bezpośrednio w ich styku, a częścio- wo przez połączenie w ich stykach z pasem. Aby taki podział nie powodował nadmiernego przeciążenia spo- in czołowych, bezpośrednio między prętami skratowa- nia ustala się konstrukcyjny warunek, że nakrywanie krzyżulca przez słupek powinno wynosić co najmniej q = 0,25hi (gdzie hi jest wysokością przekroju słupka). Wzorując się na sposobie podziału, zaproponowanym w [2], można zapisać wartość siły przenoszonej bez- pośrednio przez spoiny między krzyżulcem i słupkiem: ΔKi = αN Ki sinʘi gdy 0,25 hi ≤ q ≈ hi (4) ΔKi = Ki sinʘi gdy q ≥ hi (5) Pozostała część składowej siły prostopadłej do pasa wynosi: Δ(1 – αN) Ki sinʘi ze słupka, gdy 0,25 hi ≤ q ≈ hi red ΔKj = Kj sinʘj – αN Ki sinʘi , gdy 0,25 hi ≤ q ≈ hi (6) red ΔKj = Kj sinʘj – Ki sinʘi , gdy q > hi (7) red ΔKj = 0, gdy q > hi , jeżeli do węzła nie jest przy- łożone obciążenie zewnętrzne kratownicy, przy czym: αN = q / hi. Tak ustalone obciążenia składowe działają w płaszczyznach styków między prętami skratowania i w płaszczyźnie ich styku z pasem. W tym drugim przypadku wstępują dwie sytuacje projektowe zależne od tego, jaki rodzaj kształtownika zastosowano na pas, a mianowicie w przypadku: I – zamkniętego kształtownika o przekroju prostokąt- nym – rysunek 2, II – dwuteownika europejskiego lub szerokostopowe- go – rysunek 3. na tych rysunkach pokazano w ich częściach: a) rozwiązanie konstrukcyjne węzła i siły w prętach skratowania, b) układ połączenia na spoiny pachwinowe, gdy q < hi, c) układ połączenia na spoiny pachwinowe, gdy q = hi. Ustalenie długości współpracujących odcinków spoin pachwinowych rozpatruje się w oparciu o sytu- ację projektową I (pas z kształtowników zamkniętych) (rys. 4): Rys. 2. Układ spoin pachwinowych węzła typu n z nachodzeniem, gdy pas wykonano z kształtownika prostokątnego: a) widok węzła, b) kład spoin przy częściowym przykryciu przez słupek, c) kład spo- in przy całkowitym przykryciu przez słupek i . 2. Layout of fillet welds of overlap n-type joint with the chord made of hollow section: a) joint view, b) welds in joint with partial overlap, c) welds in joint with full overlap Rys. 3. Układ spoin pachwinowych węzła typu n z nachodzeniem, gdy pas wykonano z dwuteownika: a) widok węzła, b) kład spoin przy częściowym przykryciu przez słupek, c) kład spoin przy całko- witym przykryciu przez słupek i . 3 Layout of fillet welds of overlap n-type joint with the chord made of H-section: a) joint view, b)welds in joint with partial overlap, c) welds in joint with full overlap 37Przegląd sPawalnictwa 7/2013 l1 = hj / sinʘj l2 = bj,eff= 10 • t0 fy0 bj b0/t0 tj fyj lecz: bj,eff ≤ bj , bj,red = bj – 2aw l3 = hi,red = (1 – αN )hi / sinʘi l4 = bi,eff= 10 • t0 fy0 bi b0/t0 ti fyi lecz: bi,eff ≤ bi . natomiast w sytuacji projektowej II (pas z dwuteow- nika): rys. 5: l1, l3, bj,red jak uprzednio, l2 = pj,eff = tw + 2r +7tf fy0 / fyj ≤ bj , lecz: pj,eff ≤ bj , l4 = pi,eff = tw + 2r +7tf fy0 / fyi ≤ bi , lecz: pi,eff ≤ bi , przy czym: ʘi , ʘj – jak na rysunku 2, bi, bj – szerokość zamkniętych kształtowników prostokąt- nych zastosowanych na pręty skratowania, ti, tj, t0 – grubość prętów skratowania lub pasa z kształ- townika zamkniętego, tf, tw – grubość stopki lub środnika dwuteownika, r – promień zaokrąglenia między środnikiem a stopką dwuteownika, fyi, fyj, fy0 – granice plastyczności stali zastosowanej na pręty skratowania lub pas, aw – grubość spoiny. Gdy 0,25hi ≤ q ≈ hi, wówczas w styku prętów skra- towania z pasem składowe równoległe obciążają kład spoin według rysunku 4a lub rysunku 5a. Siły przy- padające na poszczególne odcinki wynoszą: P1 ’ = Kj cosʘj l1 / Σl ; P2 ’ = Kj cosʘj l2 / Σl Pb,red ’ = Kj cosʘj bj,red / Σ l P3 ’ = Kj cosʘj l3 / Σl ; P4 ’ = Kj cosʘj l4 / Σl gdzie: Σl = 2l1 + l2 + 2l3 + l4 + bj,red (9) Gdy q = hi, wówczas całe składowe równoległe do pasa są przekazywane na kład według rysunku 4b lub ry- sunku 5b. Siły przypadające na poszczególne odcin- ki wyznacza się z równania (8), przy czym P3’ = 0 oraz P4’ = 0. Siły prostopadłe do pasa obciążają kład spoin w przypadku sytuacji projektowej I według rysunku 4a. Uzyskuje się wówczas: P1” = redΔKjl1 /(2l1 + l2+bj,red); P2” = redΔKjl2 /(2l1 + l2+bj,red); Pb” = redΔKjbj,red /(2l1 + l2+bj,red) P3” = Δ(1 – αN) Kil3 /(2l3 + l4); P4” = Δ(1 – αN) Kil4 /(2l3 + l4); Z kolei w sytuacji projektowej II jest (rys. 5a): P1” = 0 oraz P2”, P3”, P4”, Pb” według równań (10). Składowe sił obciążające połączenie bezpośrednie między prętami skratowania, jak też długości współpra- cujących odcinków spoin ustala się w sposób przedsta- wiony w [2], pamiętając, że ʘi = π/2. Rys. 4. Przekroje obliczeniowe spoin, gdy pas wykonano z zamknię- tego kształtownika prostokątnego przy ułożeniu wszystkich spoin w przypadku: a) q < hi, b) q = hi i . 4. Design cross-sections of welds with the chord made of rectan- gular hollow section in case of all welds arranged: a) q < hi, b) q = hi Rys. 5. Przekroje obliczeniowe spoin, gdy pas wykonano z dwuteow- nika przy ułożeniu wszystkich spoin w przypadku: a) q < hi, b) q = hi i . 5. Design cross-sections of welds with the chord made of H- section in case of all welds arranged: a) q < hi, b) q = hi } (8) }(10) yznaczanie składowyc na r że i ocena no no ci zł czy Składowe naprężeń: σ┴’, τ┴’ i τ;’, jak również σ┴”, τ┴” i τ;”, w zależności od naprężeń σ’ i σ’’ wyzna- cza się w sposób przedstawiony w [2], korzystając z zamieszczonych tam rysunków. Ze względu na to, że 38 Przegląd sPawalnictwa 7/2013 w tej publikacji dostosowano zwroty sił w krzyżulcu i słupku do najczęstszych sytuacji obliczeniowych, podczas wyznaczania wartości tych składowych na- prężeń należy zmienić znaki odpowiednio do rozpatry- wanej sytuacji. Tu łatwo zdarzają się pomyłki. Aby uła- twić pracę projektantowi, rozpatrzono zagadnienia po- nownie, wtedy, kiedy krzyżulec jest rozciągany, a słu- pek ściskany. naprężenia w spoinach od obciążeń równoległych do pasa wynoszą: a) na odcinkach podłużnych dla spoin ułożonych: – przy ściankach krzyżulca: σ’=0; σ┴’=τ┴’=0; τ;’=P1’/awl1 (11) – przy ściankach słupka: σ’=0; σ┴’=τ┴’=0; τ;’=P3’/awl3 (12) b) na odcinku poprzecznym nie w pełni współpracują- cym krzyżulca: σ’=P2’/awl2; σ┴’= -σ’sin(ʘj /2); τ┴’=-σ’cos(ʘj /2); τ;’=0 (13) c) na odcinku poprzecznym w pełni współpracującym krzyżulca: σ’=Pb’/awbj,red; σ┴’= -σ’cos(ʘj /2); τ┴’=-σ’sin(ʘj /2); τ;’=0 (14) d) na odcinku poprzecznym nie w pełni współpracują- cym słupka: σ’=P4’/awl4; σ┴’=-σ’√2/2; τ┴’=-σ’√2/2; τ;’=0 (15) naprężenia w spoinach od obciążeń prostopadłych do pasa wynoszą: a) na odcinkach podłużnych spoin ułożonych: – przy ściankach krzyżulca: σ”=P1”/awl1; σ┴”= –σ”√2/2; τ┴”=σ”√2/2; τ;”=0 (16) – przy ściankach słupka: σ”=P3”/awl3; σ┴”=-σ”√2/2; τ┴”= –σ”√2/2; τ;”=0 (17) b) na odcinku poprzecznym nie w pełni współpracują- cym krzyżulca: σ”=P2”/awl2; σ┴”=σ”cos(ʘj /2); τ┴”= –σ”sin(ʘj /2); τ;”=0 (18) c) na odcinku poprzecznym w pełni współpracującym krzyżulca: σ”=Pb”/awbj,red; σ┴”= –σ”cos(ʘj /2); τ┴”=σ”sin(ʘj /2); τ;”=0 (19) d) na odcinku poprzecznym nie w pełni współpracują- cym słupka: σ”=P4”/awl4; σ┴”=σ”√2/2; τ┴”=–σ”√2/2; τ;”=0 (20) Składowe naprężeń na poszczególnych odcinkach należy sumować, biorąc wartości określone przy dzia- łaniu sił w krzyżulcach po ich przetworzeniu na skła- dowe równoległe lub prostopadłe do osi pasa, czy też równoległe lub prostopadłe do osi krzyżulca nakrywa- nego (pamiętając o ich znakach): τ ; = τ ; ’ + τ ; ” σ┴= σ┴’ + σ┴” (21) τ┴= τ┴’ + τ┴” Mając wyznaczone składowe sumaryczne, przystę- puje się do oceny bezpieczeństwa w połączeniu spo- in poprzecznych i podłużnych (w pełni lub częściowo współpracujących), stosując wzory normowe: [σ┴ 2+3(τ┴ 2+τ ; 2)]0,5 ≤ fu/(βw γM2) (22) oraz σ┴ ≤ 0,9 fu/γM2 (23) gdzie: βw – współczynnik korelacji spoin pachwinowych, fu – odpo- wiednia wytrzymałość na rozciąganie stali, γM2 = 1,25 – współczyn- nik bezpieczeństwa. Podsumowanie Węzły kratownic wykonanych z kształtowników o przekrojach zamkniętych są węzłami podatnymi, głównie z powodu stosowanej technologii ich wy- konania, tzn. bezpośredniego spawania elemen- tów skratowania do stosunkowo cienkiej ścianki czołowej pasa. Podstawy obliczania nośności spo- in w tego typu połączeniach przedstawione w nor- mie europejskiej oraz innych dokumentach norma- lizacyjnych zawierają tylko bardzo ogólne stwier- dzenia, nie podając żadnych szczegółowych pro- cedur wymiarowania, które projektanci mogliby wy- korzystać w swojej pracy. Ponadto dotyczą one tylko węzłów typu T, X, K oraz n kształtowanych z odstępem między prętami skratowania, nato- miast brak jest informacji dotyczących sprawdzania nośności spoin w węzłach typu K i n wykonywanych z częściowym lub całkowitym nachodzeniem prętów skratowania na siebie. Przedstawiono metodę sprawdzenia nośności spoin w węzłach typu n kratownic o pasach wy- konanych z rur prostokątnych lub dwuteowników i prętach skratowania wykonanych z rur prostokąt- nych, o prętach skratowania częściowo lub całko- wicie nachodzących na siebie w węźle. Metoda ta obejmuje określenie naprężeń w spoinach w róż- nych stanach obciążenia w zależności od ich długo- ści efektywnych i porównanie ich z wartościami do- puszczalnymi. 39Przegląd sPawalnictwa 7/2013 Literatura (c.d. ze str. 38) [1] Bródka J., Broniewicz M.: Obliczanie połączeń spawanych węzłów kratownic z rur prostokątnych. – Konstrukcje Stalo- we. 2002 nr 4, s. 29-34. [2] Bródka J., Broniewicz M.: Calculation of welding trusses overlap joints, Archives of Civil Engineering. Committee for Civil Engineering, Polish Academy of Sciences: 2013. 24 p. [3] Bródka J., Broniewicz M.: Ocena nośności połączeń spawa- nych z rur według En 1993-1-8: Konstrukcje Stalowe, 2007, nr 1, s. 32-38. [4] Bródka J., Broniewicz M.: Konstrukcje stalowe z rur. Arkady. Warszawa 2001. [5] Bródka J., Kozłowski A., Ligocki I., Łaguna J., Ślęczka L.: Projektowanie i obliczanie połączeń i węzłów konstrukcji stalowych. Tom 1. PWT. Rzeszów 2009. [6] BS ISO 14346 Welding – Static design procedure for hollow section joints. Draft 2011. [7] Packer J. A., Wardenier J., Zhao X.-L., van der Vegte G. J.: Design guide for rectangular hollow section (RHS) joints under predominantly static loading. Second Edition. LSS Verlag. CIDECT 2009. [8] Pn–En 1993-1-8:2006 Eurokod 3: Projektowanie konstruk- cji stalowych – Część 1-8: Projektowanie węzłów. [9] Static procedure for welded hollow section joints. Recom- mendations. 3rd Edition. International Institute of Welding. Commission XV. IIW Doc. XV-1329-09. [10] Wardenier J., Packer J. A., Zhao X.-L., van der Vegte G. J.: Hollow section in structural applications. Bouwen met staal. Zoeteman 2010. Publikacja została przygotowana w ramach pracy statutowej Katedry Konstrukcji Budowlanych Politechniki Białostockiej. Profesor Władysław Włosiński Doktor Honoris Causa Politechniki Świętokrzyskiej W dniu 12 czerwca 2013 r. w Głównej Auli Wykładowej Politechniki Świętokrzyskiej w Kielcach został nadany Profesorowi dr hab. inż. Władysławowi Wosińskiemu tytuł Doktora Honoris Causa Politechniki Świętokrzyskiej w Kielcach. nadanie tego tytułu stanowi wyraz uznania dla Prof. Władysława Włosińskiego jako uczo- nego i uhonorowania wieloletniej współpracy z Uczelnią. Profesor Władysław Włosiński jest specjalistą w dziedzinie technologii materiałowych, znawcą najnowocześniejszych materiałów, twórcą zaawansowanych metod różnych nie- metali z metalami. Wyniki badań Profesora publikowane były na całym świecie w formie artykułów i książek stanowiąc bardzo bogaty dorobek publikacyjny. Był i nadal jest opie- kunem naukowym wielu adeptów nauki jako promotor i recenzent ich prac. Jednocześnie Profesor pełnił szereg odpowiedzialnych funkcji: m.in. członka Prezydium Polskiej Akade- mii nauk i Przewodniczący Wydziału IV nauk Technicznych Polskiej Akademii nauk. Profesor Władysław Włosiński jest również osobą niezwykle zasłużoną dla kieleckiego ośrodka naukowego w tym jest współtwórcą Centrum Laserowych Technologii Metali (daw- niej Centrum Badawczego Technologii Laserów) w Kielcach, w którym do dnia dzisiejsze- go jest członkiem Rady Programowej. Profesor swoją działalnością organizacyjną i nauko- wą wywarł pozytywne piętno w kieleckim środowisku naukowym współtworząc atmosferę akademickości i inspirując badania naukowe ukierunkowane na nowe technologie lasero- wej obróbki metali i tworzyw ze szczególnym uwzględnieniem laserowego kształtowania metali. Wybitnemu Profesorowi, Panu Profesorowi Władysławowi Włosiskiem, pragnę złożyć w imieniu swoim i zespołu redakcyjnego miesięcznika naukowo-technicznego Przegląd Spawalnictwa najserdeczniejsze życzenia zdrowia i dotychczasowej energii oraz nowych pomysłów w kierowaniu pracami naukowymi. Prof. dr hab. inż. Jerzy Nowacki Redaktor naczelny