201206_PSpaw.pdf 24 Przegląd sPawalnictwa 6/2012 Jerzy Haduch dobór technologicznych parametrów napawania metodą Mag technological parameters of surfacing  by Mag welding Dr inż. Jerzy Haduch – AGH Akademia Górniczo- -Hutnicza, Kraków. Streszczenie W artykule przedstawiono wpływ zmiany parametrów technologicznych na geometrię ściegu. Mając ułożony ścieg i korzystając z opracowanych wykresów, można podjąć decyzję, jaką strategię zmian parametrów nale- ży przyjąć. W ten sposób można w krótkim czasie ustalić geometrię ściegów o pożądanych wymiarach. Abstract In the paper was presented influence of the change of technological parameters on the geometry of the joint. Having an arranged stitch using graphs drawn up it is po- ssible to make a decision with which one should adopt the strategy of changes of parameters. In this way it is possi- ble quickly to establish the geometry of joint about desi- rable dimensions. Wstęp Uzyskanie połączeń spawanych wysokiej jakości w zintegrowanych systemach wytwarzania wymaga odpowiedniej korelacji nastaw parametrów technolo- gicznych. Dlatego niezbędna jest znajomość wpływu poszczególnych parametrów technologicznych pro- cesu na geometrię układanych ściegów. Podejście do rozważanego problemu jest zarówno jakościowe, jak i ilościowe. Znajomość ogólnego wpływu parametrów jest dość dobra, natomiast podejście ilościowe wyma- ga jeszcze badań [3]. Informacje na ten temat można uzyskać przez monitorowanie procesu spawania. Po- dejmowanie decyzji o doborze nastaw wymaga wiedzy, jak wrażliwa jest dana wielkość na wprowadzane zmia- ny. Prowadzone badania mają na celu określenie wpły- wu parametrów technologicznych na geometrię ukła- danych ściegów [1÷3]. Przebieg badań Do badań zastosowano próbki z blachy S235 o wymiarach 120 x 300 x 8 mm, na których ukła- dano ściegi metodą MAG. Elektrodę stanowił drut o średnicy 1,0 mm SG2 (PN-EN ISO 14341-A-G3Si1) firmy ESAB. Długość wolnego wylotu elektrody wyno- siła h = 17 mm. Prędkość spawania była ustalona i wynosiła 390 mm/min. Do osłony jeziorka ciekłego metalu i ja- rzącego się łuku, zastosowano gaz osłonowy w posta- ci mieszanki 80% Ar i 20% CO2 MX 02GS-X5OSAR fir- my Air Product. Natężenie przepływu gazu osłonowe- go wynosiło Q = 13 dm3/min. Łuk elektryczny był zasi- lany podczas spawania ze spawalniczego źródła prądu MAGPOL 400. Badania prowadzono dla wybranych na- pięć spawania Us (V): 18, 19, 20, 22, 23 oraz dla pręd- kości podawania drutu elektrodowego Vel (mm/s): 75, 100, 120. Napięcie spawania Us uzyskano przy zasila- niu łuku ze spawalniczego źródła prądu MAGPOL 400, ustalając odpowiednie napięcie stanu jałowego U0, Zależność tych napięć przedstawiono na rysunku 1. Rys. 1. Wpływ napięcia stanu jałowego U0 na napięcie spawania Us Fig. 1. Influence of open-circuit voltage U0 on of welding load volta- ge Us 25Przegląd sPawalnictwa 6/2012 Zastosowanie wybranych prędkości podawania drutu elektrodowego wywołało prąd spawania o odpo- wiednich wartościach przedstawionych na rysunku 2. Ułożone na stanowisku badawczym ściegi przed- stawiono na rysunku 3. Wyniki badań Po ułożeniu ściegów przystąpiono do pomiaru sze- rokości b i wysokości w ściegów. Zmierzone wartości oszacowano testem Studenta na poziomie ufności 95%. Wpływ zmian parametrów technologicznych: prędkości podawania drutu elektrodowego Ve oraz na- pięcia spawania Us na szerokość b i wysokość w ście- gu zestawiono w tablicy I. W tablicy tej zanotowano tak- że zmierzone minimalne i maksymalne wartości szero- kości i wysokości ściegów. Dla zastosowanych prędkości podawania dru- tu elektrodowego zmiany szerokości układanych ściegów przedstawiono na rysunku 4, a wysokości na rysunku 5. W przypadku regulacji parametrów technologicz- nych za pomocą napięcia spawania uzyskiwaną geo- metrię ściegu – jego szerokość i wysokość przedsta- wiono na rysunkach 6 i 7. Wrażliwość geometrii ściegu na parametry technologiczne procesu Układanie ściegów przy spawaniu lub regeneracyj- nym napawaniu wymaga podjęcia decyzji, który z pa- rametrów technologicznych należy zmienić w pierw- szej kolejności. Czy dokonywać regulacji napięciem Rys. 2. Wpływ prędkości podawania drutu elektrodowego Ve na prąd spawania Is Fig. 2. Influence of the electrode speed Ve on of the welding current Is Rys. 3. Próbka z ułożonymi ściegami na stanowisku badawczym Fig. 3. The sample with welding sequence on the test stand Tablica I. Wyniki pomiarów szerokości b i wysokości w układanych ściegów przy zastosowanych parametrach technologicznych Table I. Results of measurements of the width b and heights w of ar- ranged bead at applied technological parameters Ve mm/s bmin mm b mm bmax mm wmin mm w mm wmax mm Us V 120 6,31 6,42 6,53 2,58 2,74 2,9 18100 5,92 6,04 6,16 1,88 2,12 2,36 75 5,1 5,1 5,1 1,63 1,66 1,69 120 6,26 6,41 6,56 2,29 2,36 2,43 19100 5,99 6,06 6,13 2,24 2,32 2,4 75 5,23 5,3 5,37 1,69 1,74 1,79 120 6,85 7,02 7,19 2,573 2,56 2,69 20100 6,44 6,56 6,68 2,26 2,30 2,34 75 5,38 5,44 5,5 1,63 1,66 1,69 120 6,97 7,1 7,24 2,26 2,34 2,42 22100 6,73 6,76 6,81 2,06 2,12 2,18 75 5,65 5,62 5,97 1,63 1,66 1,69 120 7,02 7,16 7,3 2,15 2,28 2,41 23100 7,01 7,06 7,11 1,99 2,06 2,13 75 6,13 6,48 6,83 1,36 1,36 1,39 Rys. 4. Wpływ prędkości podawania drutu elektrodowego na szero- kość układanego ściegu przy stałych napięciach spawania Fig. 4. Influence of the electrode speed to the weld width arranged of the welding load direct voltages Rys. 5. Wpływ prędkości podawania drutu elektrodowego na wyso- kość układanego ściegu przy stałych napięciach spawania Fig. 5. Influence of the electrode speed to the weld height arranged of the welding load direct voltages 26 Przegląd sPawalnictwa 6/2012 spawania, czy też prędkością podawania drutu elek- trodowego. W związku z tym przeprowadzono analizę wrażliwości geometrii ściegu na zmianę jednego pa- rametru technologicznego w zależności od przyjęte- go poziomu bazowego, czyli punktu startowego pro- cesu spawania. Wrażliwość oznacza wielkość przyro- stu szerokości Δb lub wysokości ściegu Δw. Na rysun- kach 8÷17 przedstawiono wrażliwość Δb i Δw w zależ- ności od przyjętych punktów bazowych napięcia spa- wania Ubs. Przy bazowym napięciu spawania Ubs = 18 V przy- rosty szerokości przedstawiono na rysunku 8, a wy- sokości na rysunku 9. W zakresie przyrostu napię- cia o ΔUs = 2 V następuje wzrost szerokości ściegu o Δb = 0,35 mm dla Ve = 75 mm/s. Przy prędkościach Ve = 100 i 120 mm/s przyrosty szerokości ściegu wyno- szą odpowiednio 0,5 i 0,6 mm. Zmiana wysokości przy prędkości Ve = 75 mm/s nie następuje. Przy prędko- ści Ve = 100 mm/s wysokość wzrasta o Δw = 0,2 mm, a przy Ve = 120 mm/s maleje o Δw = 0,2÷0,4 mm. Przy zmianie napięcia spawania o ΔUs od bazowe- go napięcia Ubs = 19 V geometria ściegów ulega zmia- nom przedstawionym na rysunkach 10 i 11. Spawa- nie napięciem wyższym o ΔUs = 1 V od napięcia ba- zowego przy prędkości podawania elektrody Ve = 75 mm/s powoduje wzrost szerokości układanego ście- gu o Δb = 0,15 mm przy równoczesnym obniżaniu jego wysokości o Δw = 0,1 mm. Przy prędkościach Rys. 6. Wpływ napięcia spawania na szerokość układanego ściegu przy stałych prędkościach podawania drutu elektrodowego Fig. 6. Influence of the welding load voltages to the width arranged at constant of the electrode speed Rys. 7. Wpływ napięcia spawania na wysokość układanego ściegu przy stałych prędkościach podawania drutu elektrodowego Fig. 7. Influence of the welding load voltages to the height arranged at constant of the electrode speed Rys. 8. Wrażliwość szerokości ściegu Δb na zmiany napięcia spawa- nia przy napięciu bazowym 18 V Fig. 8. Sensitivity of the weld width of the Δb to changes of the we- lding load voltage from the base 18 V Rys. 10. Wrażliwość szerokości ściegu Δb na zmiany napięcia spa- wania przy napięciu bazowym 19 V Fig. 10. Sensitivity of the weld width of the Δb to changes of the we- lding load voltage from the base 19 V Rys. 9. Wrażliwość wysokości ściegu Δw na zmiany napięcia spawa- nia przy napięciu bazowym 18 V Fig. 9. Sensitivity of the height width of the Δw to changes of the we- lding load voltage from the base 18 V Rys. 11. Wrażliwość wysokości ściegu Δw na zmiany napięcia spa- wania przy napięciu bazowym 19 V Fig. 11. Sensitivity of the weld height of the Δw to changes of the we- lding load voltage from the base 19 V 27Przegląd sPawalnictwa 6/2012 Rys. 12. Wrażliwość szerokości ściegu Δb na zmiany napięcia spa- wania przy napięciu bazowym 20 V Fig. 12. Sensitivity of the weld width of the Δb to changes of the welding load voltage from the base 20 V Rys. 13. Wrażliwość wysokości ściegu Δw na zmiany napięcia spa- wania przy napięciu bazowym 20 V Fig. 13. Sensitivity of the weld height of the Δw to changes of the welding load voltage from the base 20 V Rys. 14. Wrażliwość szerokości ściegu Δb na zmiany napięcia spa- wania przy napięciu bazowym 22 V Fig. 14. Sensitivity of the weld width of the Δb to changes of the welding load voltage from the base 22 V Rys. 15. Wrażliwość wysokości ściegu Δw na zmiany napięcia spa- wania przy napięciu bazowym 22 V Fig. 15. Sensitivity of the weld height of the Δw to changes of the welding load voltage from the base 22 V Rys. 16. Wrażliwość szerokości ściegu Δb na zmiany napięcia spa- wania przy napięciu bazowym 23 V Fig. 16. Sensitivity of the weld width of the Δb to changes of the welding load voltage base at 23 V Rys. 17. Wrażliwość wysokości ściegu Δw na zmiany napięcia spawania przy napięciu bazowym 23 V Fig. 17. Sensitivity of the weld height of the Δw to changes of the welding load voltage base at 23 V Ve = 100 i 120 mm/s szerokość przyrasta odpowiednio o Δb = 0,5 i 0,6 mm, a wysokość Δw praktycznie nie ulega zmianie przy Ve = 100 mm/s. Natomiast w przy- padku stosowania prędkości Ve = 120 mm/s następuje wzrost wysokości o Δw = 0,2 mm. Każda zmiana napięcia spawania od punktu ba- zowego Ubs = 20 V o ΔUs wywołuje zmiany geome- trii ściegu przedstawione na rysunkach 12 i 13. Zada- jąc w tych warunkach początkowych napięcie wyższe o ΔUs = 2 V, powoduje się przyrost szerokości o ok. Δb = 0,1 mm przy wszystkich badanych prędkościach elektrody. Natomiast brak wrażliwości wysokości Δw = 0 mm występuje tylko przy Ve = 75 mm/s. Dla pręd- kości elektrody Ve = 100 i 120 mm/s następuje obniże- nie wysokości o Δw = 0,2 mm w obydwu przypadkach. Geometria ściegów ułożonych przy bazowym na- pięciu spawania Ubs = 22 V ulega zmianom pokaza- nym na rysunkach 14 i 15. Przy zadaniu napięcia wyż- szego o ΔUs = 1 V przyrosty szerokości Δb dla ko- lejnych prędkości podawania drutu elektrodowego Ve równych 75, 100 i 120 mm/s wynoszą odpowied- nio Δb = 0,85, 0,3 i 0,0 mm. Natomiast obniżenie wy- sokości ściegu o Δw = 0,3 mm przy Ve = 75 mm/s i Δw = 0,1 mm przy prędkościach elektrody Ve = 100 i 120 mm. W przypadku spawania napięciem bazowym Ubs = 23 V każde obniżenie napięcia powoduje obniże- nie szerokości ściegów i jednocześnie wzrost ich wy- sokości. Charakter tych zmian odzwierciedlają rysun- ki 16 i 17. Obniżenie bazowego napięcia spawania 28 Przegląd sPawalnictwa 6/2012 o ΔUs = 1 V powoduje przy prędkości podawa- nia elektrody Ve = 75 mm/s zmniejszenie szerokości o Δb = 0,85 mm przy jednoczesnym wzroście wyso- kości o Δw = 0,3 mm. Przy prędkości podawania elek- trody Ve = 100 mm/s następuje zmniejszenie szeroko- ści ściegu o Δb = 0,3 mm z równoczesnym niewielkim wzrostem jego wysokości o ok. Δw = 0,05 mm. Stosując regulację geometrii ściegu za pomocą na- pięcia spawania, łatwo można na podstawie rysunków 8÷17 określić zachowanie się ściegów. Rys. 18. Wrażliwość szerokości ściegu Δb wywołana przyrostem prędkości podawania drutu elektrodowego od bazowej prędkości Vbe = 75 mm/s Fig. 18. Sensitivity of the weld width of the Δb stitch developed with increase in the speed of passing electrode wire from the base spe- ed Vbe = 75 mm/s Rys. 19. Wrażliwość wysokości ściegu Δw wywołana przyrostem prędkości podawania drutu elektrodowego od bazowej prędkości Vbe = 75 mm/s Fig. 19. Sensitivity of the weld height of the Δw to stitch developed with increase in the speed of passing electrode wire from the base speed Vbe = 75 mm/s Tablica II. Współczynniki równania (1) przy regulacji napięciowej Table II. Rates of the equation (1) at the voltage control Ubs Ve y x = ΔUs a4 a3 a2 a1 a0V mm/s mm V 18 75 Δb 0 ÷ 5 0,01300 - 0,08767 0,14200 0,13267 0,0 Δw -0,01167 0,10833 - 0,32333 0,30667 0,0 100 Δb 0,0 -0,00059 0,00328 0,20521 - 0,04336 Δw -0,00267 0,04033 - 0,21233 0,37467 0,0 120 Δb 0,0 -0,01230 0,05712 0,17350 - 0,05269 Δw 0,0 -0,01529 0,12235 - 0,31882 - 0,03882 19 75 Δb -1÷ 4 0,01300 - 0,03567 - 0,04300 0,20567 0,0 Δw -0,01167 0,06167 - 0,06833 - 0,06167 0,0 100 Δb 0,02867 - 0,17933 0,21133 0,43933 0,0 Δw 0,01304 - 0,08782 0,08167 - 0,01345 120 Δb 0,03483 - 0,22950 0,27517 0,52950 0,0 Δw -0,01529 0,07647 - 0,12000 0,12941 20 75 Δb -2 ÷ 3 0,01300 0,01633 - 0,07200 0,06467 0,0 Δw -0,01167 0,01500 0,04667 - 0,06000 0,0 100 Δb 0,02867 - 0,06467 - 0,15467 0,43867 0,0 Δw -0,00267 0,01900 - 0,03433 - 0,07600 0,0 120 Δb 0,0 -0,01230 - 0,01670 0,25434 - 0,17563 Δw 0,0 -0,01529 0,03059 - 0,01294 - 0,12941 22 75 Δb -4 ÷ 1 0,01300 0,12033 0,33800 0,38867 0,0 Δw -0,01167 - 0,07833 - 0,14333 - 0,06667 0,0 100 Δb 0,028667 0,164667 0,145333 - 0,038667 0,0 Δw -0,00267 - 0,00233 0,01567 - 0,07067 0,0 120 Δb 0,0 -0,01230 - 0,09053 0,03989 0,08782 Δw 0,0 -0,01529 - 0,06118 - 0,07412 0,06471 23 75 Δb -5 ÷ 0 0,01300 0,17233 0,77700 1,47767 0,0 Δw -0,01167 - 0,12500 - 0,44833 - 0,63500 0,0 100 Δb 0,02867 0,27933 0,81133 0,86067 0,0 Δw -0,00267 - 0,01300 - 0,00733 - 0,05700 0,0 120 Δb 0,0 0,0 -0,03180 0,00593 0,00179 Δw 0,0 -0,01529 - 0,10706 - 0,24235 - 0,02588 Aby nie zaciemniać krzywych, na rysunkach nie wrysowano linii trendu. Na rysunkach 8÷17 każdą przedstawioną zależność można aproksymować linią trendu o postaci analitycznej y = a4x 4 + a3x 3 + a2x 2 + a1x + a0 (1) Dla przeprowadzonej aproksymacji każdej krzy- wej linią trendu, wartość zmiennej x przy regulacji na- pięciem spawania odpowiada przyrostowi napięcia 29Przegląd sPawalnictwa 6/2012 Rys. 20. Wrażliwość szerokości ściegu Δb wywołana przyrostem prędkości podawania drutu elektrodowego od bazowej prędkości Vbe = 100 mm/s Fig. 20. Sensitivity of the weld width of the Δb stitch developed with increase in the speed of passing electrode wire from the base speed Vbe = 100 mm/sec Rys. 21. Wrażliwość wysokości ściegu Δw wywołana przyrostem prędkości podawania drutu elektrodowego od bazowej prędkości Vbe = 100 mm/s Fig. 21. Sensitivity of the weld height of the Δw to stitch developed with increase in the speed of passing electrode wire from the base speed Vbe = 100 mm/sec Rys. 22. Wrażliwość szerokości ściegu Δb wywołana przyrostem prędkości podawania drutu elektrodowego od bazowej prędkości Vbe = 120 mm/s Fig. 22. Sensitivity of the weld width of the Δb stitch developed with increase in the speed of passing electrode wire from the base speed Vbe = 120 mm/sec Rys. 23. Wrażliwość wysokości ściegu Δw wywołana przyrostem prędkości podawania drutu elektrodowego od bazowej prędkości Vbe = 120 mm/s Fig. 23. Sensitivity of the weld height of the Δw to stitch developed with increase in the speed of passing electrode wire from the base speed Vbe = 120 mm/sec spawania ΔUs . Wartości współczynników a dla wyra- żenia (1) zestawiono w tablicy II. Wykresy wrażliwości szerokości ściegu i wysokości ściegu przy zadawaniu jako parametru technologiczne- go przyrostu prędkości podawania drutu elektrodowe- go przedstawiono na rysunkach 18÷23. Zwiększanie prędkości podawania drutu elek- trodowego o ΔVe = 45 mm/s od prędkości bazowej Vbe = 75 mm/s powoduje przyrost szerokości. Z rysun- ku 18 widać, że przyrost szerokości ściegu Δb w za- leżności od wybranego napięcia spawania wynosi: dla Us = 18 V – Δb = 1,25 mm, dla Us = 19 V – Δb = 1,1 mm, dla Us = 23 V – Δb = 0,7 mm, a dla napięć Us = 20 i 22 V przyrost szerokości ściegu jest prawie jed- nakowy i wynosi najwięcej, aż Δb = 1,5 mm. W tym przedziale zmian prędkości następuje rów- nież przyrost wysokości ściegu. Jednak dla przyro- stu prędkości o ΔVe = 25 mm/s wysokość przyrasta o Δw = 0,5 mm najwolniej przy napięciach spawania Us wynoszącym 18 i 22 V. Przy spawaniu napięciami Us = 19, 20, 23 V charakter przyrostu wysokości jest podobny i wynosi ok. Δw = 0,7 mm. Maksymalna wraż- liwość na Δw = 1,1 mm ściegu występuje przy przyro- ście prędkości elektrody ΔVe = 45 mm/s dla napięcia Us = 18 V. Wtedy wrażliwość Δw ściegu jest niższa przy napięciach spawania 20 i 23 V i wynosi Δw = 0,9 mm. Przy napięciach spawania Us równych 19 i 22 V wrażli- wość jest najniższa i prawie jednakowa dla tych napięć. W tym przypadku wynosi Δw = 0,7 mm. Wrażliwość geometrii ściegów Δb i Δw na zmiany prędkości podawania drutu elektrodowego ΔVe przed- stawiono na rysunkach 20 i 21. Porównując wzrost prędkości podawania drutu elektrodowego o ΔVe = 20 mm/s od bazowej prędkości Vbe = 100 mm/s, można za- uważyć, że wrażliwość Δb jest najniższa i wynosi 0,1 mm przy najwyższym napięciu Us wynoszących 23 V. Przy pozostałych napięciach spawania Us = 18, 19 i 22 V jest prawie jednakowa i równa ok. 0,4 mm. Wrażli- wość Δb = 0,5 mm wykazuje ścieg układany przy na- pięciu Us = 20 V, natomiast wrażliwość Δw = 0,6 mm jest najwyższa przy napięciu Us = 18 V. Przy napię- ciach spawania Us równych 20, 22 i 23 V wrażliwość jest mniejsza i wynosi Δw = 0,2 mm przy zwiększaniu prędkości podawania elektrody o ΔVe = 20 mm/s. Na- tomiast zmiany prędkości podawania elektrody w tym zakresie przy napięciu Us = 19 V prawie nie powodują zmian wysokości ściegu – Δw = 0 mm. Krzywe na rysunku 22 pokazuje, że przy spawa- niu największą wrażliwość Δb = 1,6 mm na obniżanie prędkości podawania elektrody o ΔVe = 45 mm/s od ba- zowej prędkości Vbe = 120 mm/s wykazuje ścieg ukła- dany przy napięciu spawania Us = 20 V. Zmniejszaniu prędkości podawania elektrody odpowiadają wrażli- wości Δb równe 1,5, 1,3 i 1,1 mm ściegów układanych 30 Przegląd sPawalnictwa 6/2012 Tablica III. Współczynniki równania (2) przy regulacji geometrii ście- gu prędkością podawania drutu elektrodowego Table III. Rates of the equation (2) at the control of the geometry bead with speed of the electrode wire Vbs Us y x = ΔVe a2 a1 a0mm/s mm/s mm mm/s 75 18 Δb 0÷50 -0,0004 0,048 0,0 Δw 0,0003 0,0114 0,0 19 Δb -0,0003 0,0375 0,0 Δw -0,0005 0,035 0,0 20 Δb -0,0005 0,057 0,0 Δw -0,0003 0,0326 0,0 22 Δb -0,0006 0,0614 0,0 Δw -0,0002 0,0226 0,0 23 Δb -0,0004 0,0334 0,0 Δw -0,0004 0,0374 0,0 100 18 Δb -30÷20 -0,0004 0,0273 0,0 Δw 0,0003 0,0254 0,0 19 Δb -0,0003 0,0232 0,0 Δw -0,0005 0,0114 0,0 20 Δb -0,0005 0,0328 0,0 Δw -0,0003 0,0186 0,0 22 Δb -0,0003 0,0232 0,0 Δw -0,0002 0,0144 0,0 23 Δb -0,0004 0,0132 0,0 Δw -0,0004 0,0185 0,0 120 18 Δb -50÷0 -0,0004 0,0108 0,0 Δw 0,0003 0,0366 0,0 19 Δb -0,0003 0,0117 0,0 Δw -0,0005 -0,0074 0,0 20 Δb -0,0005 0,0134 0,0 Δw 0,0003 0,0074 0,0 22 Δb -0,0006 0,0042 0,0 Δw -0,0002 0,0078 0,0 23 Δb -0,0004 -0,0030 0,0 Δw -0,0004 0,0034 0,0 Rys. 24. Obszar badań uwzględniający wpływ napięcia spawania Us, prędkości podawania drutu elektrodowego Ve oraz szerokości ście- gu b Fig. 24. Area of examinations taking the influence of the welding load voltage Us, the electrode speed Ve and widths of the b bead Rys. 25. Obszar badań uwzględniający wpływ napięcia spawania Us, prędkości podawania drutu elektrodowego Ve oraz wysokości ście- gu w Fig. 25. Area of examinations taking the influence of the welding load voltage Us, the electrode speed Ve and height of the w bead przy kolejnych napięciach spawania Us = 22, 18 i 19 V. Najmniej wrażliwe, bo tylko Δb = 0,7 mm, są ściegi układane przy napięciu Us = 23 V. Na rysunku 23 pokazano że najbardziej wrażliwe na zmiany wysoko- ści Δw = 1,1 mm są ściegi układane przy Us = 18 V. Dla napięć 20 i 23 V występuje jednakowa wrażliwość Δw = 0,9 mm. Najmniejszą wrażliwość Δw = 0,6 mm wy- kazuje ścieg układany przy napięciu Us = 19 V. W całym zakresie zmian ΔVe = 45 mm/s, zmniejszając prędkość podawania elektrody przy napięciu spawania Us = 22 V, uzyskuje się wrażliwość Δw większą niż przy napięciu 19 V. Dla maksymalnej zmiany ΔVe wartość Δw osiąga 0,6 mm, czyli podobnie jak przy napięciu 19 V. Równanie aproksymujące zależności z rysunków 18÷23 liniami trendu ma postać: y = a2x 2 + a1x + a0 (2) Wartość zmiennej x przy regulacji napięciowej pa- rametrów spawania odpowiada przyrostowi napięcia spawania ΔUs. W tablicy III zestawiono wartości ΔUs i wartości współczynników a. Celem aproksymacji jest wyliczanie parametrów za pomocą komputera. Praktycznie napięcie spawania można obliczyć z zależności Us = Ubs + ΔUs (3) gdzie: Ubs – napięcie bazowe spawania – punkt startowy procesu, V; ΔUs – zmiana napięcia spawania, V; natomiast całkowitą szerokość bs i wysokość ws układanego ściegu odpowiednio jako; bs = b + Δb, ws = w + Δw. Podsumowanie Przeprowadzone badania obejmują obszar para- metrów przedstawiony na rysunkach 24 i 25. Szczegółowy wpływ parametrów technologicz- nych pokazono na rysunkach 4÷7. Wykresy pozwalają 31Przegląd sPawalnictwa 6/2012 Wnioski Wykresy wrażliwości wysokości i szerokości ście- gów określają współzależność parametrów technolo- gicznych procesu na geometrię układanych ściegów Z wykresów na rysunkach 8 do 17 można okre- ślić wrażliwość szerokości i wysokości ściegu w przy- padku dokonywania zmian w pobliżu początkowego napięcia spawania dla zakresu prędkości podawania drutu elektrodowego z przedziału 75 do 120 mm/s. Literatura [1] Czuchryj J.: Badania złączy spawanych wg norm europej- skich, Biuro Gamma, Warszawa 2004. [2] Ferenc K., Ferenc J.: Konstrukcje spawane – połączenia, WNT, Warszawa 2003. Wykresy z rysunków 18 do 23 przedstawiają wrażliwość szerokości i wysokości ściegu przy ko- rekcie parametrów spawania przez wprowadzanie zmian w otoczeniu prędkości początkowej podawa- nia drutu elektrodowego przy różnych stosowanych napięciach spawania z zakresu 18 do 23 V. [3] Pilarczyk J.: Poradnik Inżyniera – Spawalnictwo, WNT, Warszawa 2003. Rok 2011 zapisał się piękną kartą w bogatej historii Przeglądu Spawalnictwa. Po raz pierwszy zostało wyda- nych 13 numerów czasopisma w roku kalendarzowym, o łącznej liczbie stron – 820. Co warto podkreślić, były to pojedyncze numery, w przeciwieństwie do lat ubiegłych, w których zdarzały się numery podwójne. Prawie wszystkie numery, z wyjątkiem numeru 7, były oko- licznościowe, dedykowane tematycznie lub wydawa- ne przy okazji organizowanych konferencji krajowych i międzynarodowych. To właśnie organizatorzy trzech konferencji zapewnili druk artykułów w ostatnich pięciu numerach Przeglądu Spawalnictwa w 2011 r. Były to następujące konferencje: – 1. Międzynarodowa Konferencja Naukowo-Tech- niczna pod hasłem „Napawanie – postęp i zastoso- wania” we Wrocławiu, w dniach 19-21 października 2011 (nr 9 i 10/2011, 27 artykułów naukowych), – 53. Krajowa Konferencja Naukowo-Techniczna pod hasłem „Nowe kierunki w procesach spajania i cię- cia metali” w Poznaniu, w dniach 12-14 październi- ka 2011 (nr 11 i 12/2011, 20 artykułów naukowych), – 40. Krajowa Konferencja Badań Nieniszczących w Warszawie, w dniach 24-26 października 2011 (nr 13/2011, 10 artykułów naukowych). W tym miejscu należą się wyrazy uznania i podzię- kowania Organizatorom wspomnianych Konferencji, a także Komitetom Naukowym, które zadbały o pokaź- ną liczbę artykułów i ich wysoki poziom merytoryczny. Warto odnotować powołanie Międzynarodo- wej Rady Programowej, której skład został podany w ostatnim 13 numerze Przeglądu Spawalnictwa. Skład Rady Programowej czasopisma został powięk- szony z 18 członków, stanowiących wybitnych krajo- wych spawalników, do 34 członków (w tym 10 człon- ków komitetu ds. współpracy z przemysłem). Są w tym gronie sławni profesorowie z Ukrainy, Niemiec, Grecji, Chorwacji, Słowenii, Brazylii i Szwajcarii. Wszystko to sprawiło, że 2011 r. jawi się jako re- kordowy pod różnymi względami. W 2011 r. na łamach czasopisma ukazało się 127 artykułów naukowych (w tym 13 poświęconych historii spawalnictwa), a tak- że 21 artykułów promocyjnych, przygotowanych przez firmy, uczelnie i ośrodki naukowo-badawcze. W porów- naniu do roku ubiegłego, kiedy ukazało się tylko 78 ar- tykułów naukowych, czy też do 2009 r., kiedy opubliko- wano 101 artykułów, jest to znaczący postęp. Ale nie tyko liczby są ważne, bardziej znaczący jest poziom naukowy prezentowanych artykułów. Wyraźnie należy Recenzja rocznika 2011 Przeglądu Spawalnictwa ocenić wpływ parametrów technologicznych napięcia spawania Us, prędkości podawania drutu elektrodowe- go Ve, prądu spawania Is, na szerokość ściegu b oraz wysokość w. Przedstawiona na rysunkach 8÷17 analiza wrażli- wości pozwala na podjęcie decyzji, jak zmieniać pa- rametr technologiczny, jakim jest napięcie spawania, w celu lepszego dopasowania do naszych wymagań uzyskiwanej geometrii ściegu. Przy zmianach przeprowadzanych za pomocą prędkości podawania drutu elektrodowego wykresy wrażliwości przedstawione na rysunkach 18÷23 po- zwalają na podjęcia decyzji, jak uzyskać pożądaną geometrię ściegu. Przedstawione równania (1, 2) linii regresji mogą praktycznie wesprzeć komputerowy dobór parametrów technologicznych w trakcie procesu spawania i ułatwić podjęcie dobrej decyzji, pozwalając jednocześniena skrócenie czasu wykonywania eksperymentów.