201106 48 Przegląd sPawalnictwa 6/2011 Jarosław.Grześ Warstwy pośrednie nakładane metodą tamponową intermediate layers deposited  by the brush plating method  Dr inż. Jarosław Grześ –.Politechnika.Warszawska. Streszczenie W.artykule.przedstawiono.wyniki.badań.warstw.po- średnich.nakładanych.metodą.tamponową. Przedmiotem.badań.były.warstwy.metalowe.(Cu,.Ni).. i.warstwy.kompozytowe.(Cu+Al2O3,.Ni+Al2O3),.zastoso- wane.do.spajania.ceramiki.z.metalami..Materiały.łączo- no.metodą.zgrzewania.dyfuzyjnego..Przedstawiono.wy- niki.badań.metalograficznych,.pomiarów.mikrotwardości.. i.wyniki.prób.ścinania.otrzymanych.złączy. abstract The. paper. presents. the. results. of. the. investigation. of. intermediate. layers. deposited. by. the. brush. plating. method..The. metal. (Cu,. Ni). and. composite. metal-cera- mic.(Cu+Al2O3,.Ni+Al2O3).intermediate.layers.have.been. produced.in.frame.of.the.research..The.diffusion.bonding. method.was.used.to.obtain.ceramic-metal.joints.with.inter- mediate.layers..Results.of.metallography,.microhardness. and.shearing.tests.of.ceramic-metal.joints.are.presented. Wstęp Jednym. z. najważniejszych. problemów. w. prakty- ce. spajania. ceramiki. z. metalami. jest. występowanie.. w. złączu. spajanym. znacznych. naprężeń. własnych,. wynikających. z. różnic. właściwości. fizycznych. i. me- chanicznych.łączonych.materiałów..Na.poziom.gene- rowanych.naprężeń.istotny.wpływ.ma.różnica.między. współczynnikami. rozszerzalności. cieplnej. ceramiki. i.metalu.oraz.moduł.sprężystości.podłużnej. i.granica. plastyczności.metalu.. W. celu. zmniejszenia. poziomu. generowanych.. w.złączu.naprężeń.stosuje.się.rozwiązania.konstruk- cyjne. (najczęściej. polegające. na. zmianie. kształtu.. i. wymiarów. elementów. złącza). oraz. technologicz- ne. (m.in.. zastosowanie. warstw. lub. przekładek. kom- pensacyjnych). [1].. Kompensacyjne. warstwy. pośred- nie. lub.przekładki.mogą.być.wykonane.z.materiałów.. o.wysokiej.plastyczności.(np..miedzi). lub.materiałów,. dla. których. wartość. współczynnika. rozszerzalności. cieplnej.jest.pośrednia.w.stosunku.do.wartości.charak- teryzującej. łączone.materiały..Zastosowanie.znajdują. również.materiały.z.gradientem.właściwości.. Warstwy. pośrednie. są. wytwarzane. kilkoma. me- todami.. Do. najbardziej. rozpowszechnionych. nale- ży. metoda. metalizacji. proszkowej.. Stosuje. się. rów- nież. chemiczne. lub. galwaniczne. metody. nakładania. warstw. pośrednich.. Metoda. tamponowa. (ang.. brush plating, selective plating, spot plating, swab plating). jest.jedną.z.odmian.galwanicznego.nakładania.warstw.. i. powłok.. W. metodzie. tej. elektrolit. jest. przenoszony. na. powierzchnię. elementu. pokrywanego. za. pomocą. tamponu,. który. jest. nasunięty. na. elektrodę. połączo- ną. z. dodatnim. biegunem. źródła. prądu.. Element. po- krywany.połączony. jest.z.ujemnym.biegunem.źródła. prądu..Źródło.prądu.stanowi.prostownik.o.określonych. parametrach. prądowo-napięciowych.. W. porównaniu.. z.typowym.procesem.nakładania.galwanicznego.meto- da.tamponowa.ma.następujące.zalety: –. krótszy.czas.nakładania.powłoki.(ok.10÷20.razy), –. niższy.koszt.procesu.(ze.względu.na.znaczną.mate- riało-.i.energooszczędność), –. łatwość.obsługi.stosowanych.urządzeń.i.ich.mobil- ność, –. możliwość.jest.nakładania.warstw.zarówno.na.podło- ża.metaliczne,.i.niemetaliczne.(po.uprzednim.wytwo- rzeniu.warstwy.przewodzącej.dowolną.metodą). Stosowane. w. metodzie. tamponowej. elektrolity. umożliwiają. nakładanie. warstw. (powłok). charaktery- zujących. się. takimi. właściwościami,. jak:. wysoka. od- porność.na.zużycie.i.korozję,.wysoka.twardość,.dobra.. 49Przegląd sPawalnictwa 6/2011 zwilżalność.powierzchni..Stwarzają.również.duże.moż- liwości.w.zakresie.budowy.warstw..W.tablicy.I.przedsta- wiono.wybrane.elektrolity.produkcji.chińskiej,.mogące. mieć.zastosowanie.do.nakładania.warstw.pośrednich. W.artykule.przedstawiono.wyniki.badań.nad.zasto- sowaniem.metody.tamponowej.do.nakładania.warstw. pośrednich,. będące. wynikiem. prac. badawczych. pro- wadzonych.w.Zakładzie.Inżynierii.Spajania.Politechniki. Warszawskiej.i.poświęconych.procesom.łączenia.cera- miki.z.metalami. Metalowe warstwy pośrednie W.ramach.prób.spajania.ceramiki.z.metalami.z.wy- korzystaniem.metalowych.warstw.pośrednich.nakłada- nych.metodą.tamponową.wykonano.dwa.rodzaje.złą- czy.ceramika-metal.. Pierwsze.z.nich.to.ceramika.tlenkowa.Al2O3.zgrze- wana.dyfuzyjnie.z.folią.miedzianą.o.grubości.0,1.mm.. Zastosowano. warstwy. pośrednie. Cu. o. grubości.. 10.i.30.μm,.nałożone.na.powierzchnię.ceramiki.Al2O3.. Przed. nałożeniem. warstwy. pośredniej. powierzchnię. ceramiki.oczyszczono.i.odtłuszczono..Następnie.nało- żono.chemicznie.cienką.warstwę.przewodzącą.miedzi. Drugi. rodzaj.badanych.złączy.stanowiła.ceramika. azotkowa. Si3N4. zgrzewana. dyfuzyjnie. ze. stalą. St3S.. Zastosowano.warstwę.pośrednią.Ni.o.grubości.40.μm,. nałożoną. na. powierzchnię. stali. St3S.. Przed. nałoże- niem.warstwy.pośredniej.powierzchnię.stali.przygoto- wano,.stosując.standardową.procedurę.przewidzianą. w. metodzie. tamponowej. (czyszczenie. elektrolityczne. za. pomocą. elektrolitu. Electroclean-1. i. aktywowanie. za. pomocą. elektrolitu.Activator-2).. Następnie. w. celu. zwiększenia. przyczepności. warstwy. pośredniej. nało- żono.warstwę.podkładową.Ni.z.elektrolitu.Nickel.Spe- cial.o.grubości.ok..1.μm. Metalowe. warstwy. pośrednie. Cu. i. Ni. nakładano,. stosując.parametry.podane.w.tablicy.II. Próby. zgrzewania. dyfuzyjnego. przeprowadzono,. stosując. różne. czasy. oraz. temperatury. zgrzewania.. Pozytywne.wyniki.otrzymano.dla.parametrów.zgrzewa- nia.zamieszczonych.w.tablicy.III..W.przypadku.Al2O3. zgrzewanego.dyfuzyjnie.z.folią.miedzianą.z.wykorzy- staniem.warstwy.pośredniej.Cu.o.grubości.10.μm.nie. otrzymano.trwałego.połączenia. Dla. otrzymanych. złączy. przeprowadzono. badania. metalograficzne,. rozkładów. liniowych. i. powierzchnio- wych. pierwiastków. oraz. pomiary. mikrotwardości.. Na. podstawie.badań.metalograficznych.złączy.Cu-Cu-Al2O3 .stwierdzono.znacznie.rozdrobnioną.strukturę.warstwy. pośredniej.Cu.(rys..1a)..Na.granicy.jej.połączenia.z.fo- lią.miedzianą.zaobserwowano.występowanie.niewiel- kiej. porowatości.. W. przypadku. złączy. St3S--Ni-Si3N4. (rys..1b).brak.jest.widocznych.wad..Średnia.mikrotwar- dość.(HV.0,05).warstwy.pośredniej.Cu.wynosiła.112,.. a.warstwy.pośredniej.Ni.–.245..Na.rysunku.2.przedsta- wiono.rozkłady.liniowe.pierwiastków. Przeprowadzone.próby.wykazały.przydatność.me- tody. tamponowej. do. nakładania. warstw. pośrednich.. Istotnym. parametrem,. obok. parametrów. zgrzewania,. tablica I..Wybrane.elektrolity.i.ich.właściwości.[2] table I..Selected.plating.solutions.and.their.properties.[2] Nazwa.elektrolitu Kj,.g/l Ah/dm 2 * µm So,.µm/min QE,.dm 2/l*µm Uwagi Copper.Alkaline.-.1 60 0,079 9,8 710,0 niskie.naprężenia.wewnętrzne,.dobra.przyczepność Copper.High.Build.Alkaline 80 0,079 9,8 953,6 niskie.naprężenia.pozostające,.wysoka.cena Nickel.High.Speed 50 0,104 12,7 562,9 Nickel.Compact.High.Speed 50 0,113 12,7 562,9 Low.Stress.Nickel 75 0,214 2,5 1073,0 niska.porowatość.i.naprężenia.wewnętrzne Cobalt 67 0,057 3,0 84,9 wysoka.cena Indium 65 0,040 5-12,7 952,6 jw. Cadmium.Low.Hydrogen. Non-Embritling 100 0,020 30,0 1212,0 jw. Silver.Solution 67,3 b.d. 12,7-25,4 1905,0 jw. Iron.Solution 20 0,848 0,025 320,4 Tin 50 0,01 17,0 481,1 Kj.–.koncentracja.jonów.metalu.w.elektrolicie,.P.–.współczynnik.zużycia.mocy,.So.–.szybkość.nakładania,.QE –.wydajność.elektrolitu. tablica II..Parametry.nakładania.warstw.pośrednich.Cu.i.Ni table II. The.deposition.parameters.of.Cu.and.Ni.intermediate.layers Warstwa pośrednia Elektrolit Napięcie nakładania V Czas nakładania s Prędkość przesuwu elektrody, m/min Cu Copper Alkaline–1 14 300 (dla g = 10 μm) 900 (dla g = 30 μm) ok. 6 Ni Nickel High Speed 12 1800 ok. 4 tablica III. Parametry.zgrzewania.dyfuzyjnego table III..The.parameters.of.diffusion.bonding Złącza Grubość warstwy pośredniej μm Temperatura zgrzewania oC Czas zgrzewania s Docisk wstępny/ końcowy MPa Próżnia Tr Cu-Cu-Al2O3 30 970 600 1/10 2*10 -5 St3S-Ni-Si3N4 40 1270 3600 1/10 4*10 -6 Szybkość nagrzewania 30oC/min, szybkość chłodzenia 15oC/min. 50 Przegląd sPawalnictwa 6/2011 Rys. 1..Struktura.złączy:.a).złącze.Cu-Cu-Al2O3,.b).złącze.St3S-Ni-Si3N4 Fig. 1. The.cross-section.of.joints:.a).Cu-Cu-Al2O3,.b).St3S-Ni-Si3N4. Rys. 2.. Rozkłady. liniowe. pier- wiastków:. a).złącze.Cu-Cu-Al2O3,. b).złącze.St3S-Ni-Si3N4 Fig. 2..Linear.elements.distribu- tion.in.joints:. a).Cu-Cu-Al2O3, b).St3S-Ni-Si3N4 mającym.wpływ.na.powstanie.złącza.oraz.na.jego.wy- trzymałość,.jest.właściwy.dobór.grubości.warstwy.po- średniej. tablica IV..Parametry.nakładania.pośrednich.warstw.gradientowych table IV. The.deposition.parameters.for.intermediate.FGM.layers Warstwa.pośrednia Elektrolit Napięcie.nakładania,.V Czas.nakładania.(wariant.A/wariant.B).s Cu.+.Al2O3 Copper.Alkaline–1 podwarstwa.1 podwarstwa.2 podwarstwa.3 8 11 14 1200./.900 900./.600 600./.300 Ni.+.Al2O3 Nickel.Extreme.High.Speed podwarstwa.1 podwarstwa.2 podwarstwa.3 6 10 14 1800./.900 1800./.900 1800./.900 Warstwy pośrednie z gradientem składu Metoda. tamponowa. umożliwia. nakładanie. warstw. kompozytowych.metalowo-ceramicznych..Właściwości. warstw.(m.in..mikrotwardość,.struktura,.zawartość.fazy. ceramicznej). nakładanych. tą. metodą. zmieniają. się.. w.funkcji.napięcia.nakładania.[3]..Dzięki.temu.istnieje. możliwość.nakładania.warstw.z.gradientem.właściwo- ści.(FGM).[4]..Najprostszy.sposób.wykorzystania.me- tody.tamponowej.do.wytworzenia.warstwy.pośredniej. w.złączu.Cu-FGM-Ni.został.przedstawiony.w.publikacji. [5]..W.tym.artykule.przedstawiono.wyniki.badań.złączy,. w.których.warstwę.pośrednią.stanowiły.warstwy.nano- kompozytowe.FGM..Otrzymane.wyniki.badań.omówio- no.częściowo.w.publikacji.[6]..Badania.były.realizowa- ne.w.ramach.projektu.KBN.nr.Z-KBN.K011/T08/2000. „Nanomateriały.metaliczne,.ceramiczne. i.organiczne:. synteza,.budowa,.właściwości,.zastosowanie”.. Badania. wykonano. na. złączach. stali. niskowę- glowej. (St3S). z. Al2O3.. Jako. warstwy. pośrednie. za- stosowano. gradientowe. warstwy. Cu. +. Al2O3. oraz. Ni. +.Al2O3. nakładane. metodą. tamponową.. Nakłada- no.je.w.dwóch.wariantach:.na.powierzchnię.stali.(po. uprzednim.jej.przygotowaniu.wg.standardowej.proce- dury.obejmującej.czyszczenie.elektrolityczne,.aktywo- wanie.i.nałożenie.warstwy.podkładowej.Ni.–.wariant.I). oraz. powierzchnię. ceramiki. (po. uprzednim. osadze- niu. chemicznym. Cu. lub. Ni. –. wariant. II).. Warstwę.. Cu.+.Al2O3.nakładano.z.elektrolitu.Copper.Alkaline–1,. natomiast.warstwę.Ni.+.Al2O3.z.elektrolitu.Nickel.Extre- me. High. Speed,. domieszkowanych. nanoproszkiem. Al2O3.o.wielkości.ziarna.80.nm.w.ilości.30.g/l..Zawarto- ści.proszku.dobrano.na.podstawie.wcześniejszych.prób. własnych,.mających.na.celu.m.in..dobór.parametrów. nakładania. oraz. dobór. oprzyrządowania. (uchwytów.. i.elektrod)..W.celu.otrzymania.pośredniej.warstwy.gra- dientowej. nakładano. kolejno. trzy. podwarstwy,. każdą. przy.innym.napięciu.nakładania..Podstawowe.parame- try.nakładania.podano.w.tablicy.IV. Warstwy.pośrednie.nakładano.za.pomocą.urządze- nia.DSQ-15,.stosując.uchwyty.elektrodowe.ZDB-1(II).. Elektrolit. podczas. nakładania. był. mieszany. w. celu. utrzymania.zawiesiny.nanoproszku.w.elektrolicie.. Otrzymane.warstwy.pośrednie.poddano.podstawo- wym.badaniom.metalograficznym,.wykonano.pomiary. mikrotwardości. oraz. określono. wielkość. krystalitów,. wykorzystując.wyniki.rentgenowskiej.analizy.fazowej.. a) b) a) b) 51Przegląd sPawalnictwa 6/2011 tablica V..Parametry.zgrzewania.dyfuzyjnego table V. The.parameters.of.diffusion.bonding Złącza Temperatura.zgrzewania,.oC Czas.zgrzewania,.s Docisk,.MPa Próżnia,.Tr Złącza.bezpośrednie.St3S.–.Al2O3 800 900 1000 1100 1800 5 10-5 St3S.–.Cu+Al2O3.–.Al2O3 800 900 1000 1800 5 10-5 St3S.–.Ni+Al2O3.–.Al2O3 800 900 1000 1100 1800 5 10-5 Szybkość.nagrzewania.20÷30.oC/min,.szybkość.chłodzenia.<.10oC/min. Rys. 3.. Przekroje. poprzeczne. złączę:.a).St3S.–.Al2O3,. b).St3S.–.Cu+Al2O3–.Al2O3,. c).St3S.-.Ni+Al2O3.-.Al2O3 Fig. 3..The. cross. section. of. jo- ints:.a).St3S.–.Al2O3,. b).St3S.–.Cu+Al2O3.–.Al2O3,. c).St3S.–.Ni+Al2O3.–.Al2O3 Rys. 4. Rozkłady. liniowe. pier- wiastków.złączy:. a).St3S.–.Cu+Al2O3.–.Al2O3,. b).St3S.–.Ni+Al2O3.–.Al2O3 Fig. 4.. Linear. elements. distribu- tion.in.joints:. a).St3S.–.Cu+Al2O3.–.Al2O3,. b).St3S.–.Ni+Al2O3.–.Al2O3. Rys. 5. Warstwa.pośrednia.w.połączeniu.żeliwo.250.–.stop.łożysko- wy.Ł83.(250x):.a).Ni-Cu,.b).Ni-Cu-Ni Fig. 5.. Intermediate.layer.in.cast. iron.–.bearing.alloy.joint.(250x):. a).Ni-Cu,.b).Ni-Cu-Ni Badania.metalograficzne.wykazały.prawidłową.budo- wę.warstw,.z.tym,.że.w.przypadku.warstwy.Ni.+.Al2O3. stwierdzono.występowanie.niewielkich.pęknięć.na.jej. przekroju..Pomiary.mikrotwardości.wykonano.na.zgła- dach.przekrojów.poprzecznych.badanych.warstw..Mi- krotwardość. (HV. 0,02). warstw. Cu. +.Al2O3. wynosiła:. 193÷231. (podwarstwa. 1),. 211÷282. (podwarstwa. 2),. 255÷298.(podwarstwa.3)..Dla.warstw.Ni+Al2O3.mikro- twardość.zmieniała.się.od.485.(przy.podłożu).do.842. (przy. powierzchni. warstwy).. Wielkość. krystalitów. Cu.. i. Ni. określono. metodą. Halla.. Dla. miedzi. wynosi- ły. 15,65÷19,41. nm,. natomiast. dla. niklu. w. grani- cach. 11,08÷12,95. nm.. Podczas. badań. zaobserwo- wano. złuszczanie. się. warstw. pośrednich,. zarówno.. Cu.+.Al2O3,.jak.i.Ni.+.Al2O3,.nakładanych.na.podłożu.ce- ramicznym.(wariant.II),.świadczące.o.ich.niskiej.przy- czepności.do.podłoża.. Zgrzewaniu. dyfuzyjnemu. poddano. walcowe. prób- ki.St3S.i.Al2O3,.o.średnicy.10.mm.i.wysokości.5.mm.. Złącza.bezpośrednie.St3S-Al2O3.wykonano.w.celach. porównawczych.. Po. wstępnych. próbach. zgrzewania. dyfuzyjnego.(parametry.podano.w.tablicy.V).okazało. się,.że.nie.uzyskano.poprawnych.złączy.dla.wariantu. II..Badania.kontynuowano.dla.wariantu.I.i.temperatur. wyróżnionych.w.tablicy.V. a) b) c) a) b) a) b) 52 Przegląd sPawalnictwa 6/2011 Podsumowanie Przedstawione.w.artykule.wyniki.prób. łączenia. metodą. zgrzewania. dyfuzyjnego. wybranych. ma- teriałów. ceramicznych. (ceramika. tlenkowa. Al2O3,. ceramika.azotkowa.Si3N4).z.metalami.(Cu(MOOB). i.stal.St3S).wykazały.przydatność.stosowania.me- tody. tamponowej. do. wytwarzania. warstw. pośred- nich..Warstwy.pośrednie.mogą.być.nakładane.jako. warstwy.metalowe.oraz.jako.warstwy.kompozytowe. (w.tym.z.gradientem.właściwości)..Ze.względu.na. znacznie.lepszą.przyczepność.badanych.warstw.do. podłoża.metalicznego.nie.zaleca.się.ich.nakładania. na.podłoża.ceramiczne..Z.badanych.warstw.pośred- nich.najwyższą.wartością.wytrzymałości.na.ścinanie. charakteryzowały.się.warstwy.Ni.+.Al2O3.. Literatura [1]. Włosiński. W.:.The. joining. of. advanced. materials,. Oficyna. Wydawnicza.Politechniki.Warszawskiej,.Warszawa.1999. [2]. Brush.plating.solutions.instruction.manual,.China.National. Machinery.Import.&.Export.Corporation,.Beijing.Branch. [3]. Grześ.J.:.Powłoki.kompozytowe.Cu+Si3N4.i.Ni+.Si3N4.nakła- dane.metodą.tamponową,.Kompozyty.nr.6/2003,.Wydawnic- two.Politechniki.Częstochowskiej. W. ramach. badań. otrzymanych. złączy. wykonano. podstawowe. badania. mikroskopowe,. badania. rozkła- dów. liniowych. pierwiastków. oraz. próby. ścinania. złą- cza..Na.rysunku.3.przedstawiono.przekroje.poprzeczne. złączy..Zgłady.metalograficzne.zostały.wykonane.pod. kątem. 45o. do. płaszczyzny. przekroju. poprzecznego,. a.ich.powierzchnia.poddana.została.trawieniu..Widocz- ne.są.nieciągłości.na.granicy.połączenia.St3S.–.Al2O3.. Na. rysunku. 4. przedstawiono. rozkłady. liniowe. wybra- nych.pierwiastków..Widoczna.jest.dyfuzja.niklu.i.żelaza.. Próby.ścinania.wykonano.dla.10.złączy.każdego.rodza- ju..Najwyższą.wytrzymałość.na.ścinanie.miały.złącza.. z.warstwą.pośrednią.Ni.+.Al2O3.(56÷70.MPa),.najniższą. złącza.bezpośrednie.St3S.–.Al2O3.(12÷26.MPa)..Wy- trzymałość.złączy.z.warstwą.pośrednią.Cu+Al2O3.mie- ściła.się.w.granicach.39÷68.MPa. Warstwy. pośrednie. nakładane. metodą. tampo- nową.mogą.być.stosowane.nie.tylko.przy.łączeniu. ceramiki. z. metalami.. Jednym. z. przykładów. jest. zastosowanie.warstw.pośrednich.Ni-Cu.i.Ni-Cu-Ni.. w.regeneracji.panewek.żeliwnych.(rys..5).. Stopy.łożyskowe.o.wiele.lepiej.łączą.się.z.podło- żem.np..stalowym,.niż.z.podłożem.żeliwnym..Stąd. głównym. celem. zastosowania. warstwy. pośredniej. było. zwiększenie. przyczepności. stopu. łożyskowe- go.Ł83.(wylewanego.metodą.odśrodkową).do.po- wierzchni.żeliwa.szarego.ŻL250. Badania.wykazały.dobre.przyleganie.nałożonych. warstw.i.stopu.do.podłoża. [4]. Grześ.J.:.Możliwości.metody.tamponowej.w.zakresie.nakła- dania.powłok.metalowych.z.gradientem.właściwości,.Prace. Naukowe.–.Mechanika,.z..215,.WPW,.Warszawa.2006. [5]. Barlak.M.,.Grześ.J.:.The.functionally.gradient.materials.in. the. cooper-nickel. joints,. Proceedings. of. 6th. International. Scientific.Conference.CO-MAT-TECH’98,.Trnava.1998. [6]. Grześ. J.,. Pietrzak. K.:. Spajanie. materiałów. z. wykorzysta- niem. nanokompozytowych. warstw. z. gradientem. składu,.. Archiwum.Nauki.o.Materiałach,.t..25,.nr.4/2003. ZESiL Sp. z o.o. oferuje usługi: –. lutowania. twardego. przy. użyciu. lutów. srebrnych,. mosiężnych. i.miedziano-fosforowych, –. lutowania.miękkiego.lutami.cynowymi, –. montażu. elementów. z. wykorzystaniem. technik. lutowania.. (w.tym.elementy.ciśnieniowe.i.próżniowe). Zakład Elementów Sprężystych i Lotniczych Sp z o.o. ul..Podskarbińska.32/34.lok..44,.03-829.Warszawa tel.:.22.810.56.49,.fax.22.810.80.14, www.kompensatory-mieszkowe.pl,.info@kompensatory-mieszkowe.pl