PS 10 2016 WWW.pdf 43PRZEGLĄD  SPAWALNICTWA       Vol. 88 10/2016 Zastosowanie metody pełnej akwizycji macierzy  do wizualizacji wad w technice UT Phased-Array Application of full matrix capture for the visualization of flaws in the UT Phased-Array technique Dr Marcin Lewandowski, inż. Mateusz Walczak, mgr. Tomasz Steifer – Instytut Podstawowych Problemów Techniki Polskiej Akademii Nauk w Warszawie. Autor korespondencyjny/Corresponding author: mlew@ippt.pan.pl Streszczenie Ultradźwiękowe systemy Phased-Array pozwalają na różne tryby skanowania i wizualizacji wad oraz zapew- niają wyższą jakość inspekcji niż tradycyjne systemy jedno- kanałowe. Kolejnym krokiem w rozwoju tych systemów bę- dzie metoda akwizycji pełnej macierzy oraz zaawansowane algorytmy rekonstrukcji obrazów. W artykule przedstawiono zasady działania tych technik oraz wymagania jakie stawia- ją one przed systemami akwizycji i przetwarzania sygnałów. Zaprezentowano także badawczy system Uniwersalnej Plat- formy Ultradźwiękowej, który został opracowany specjal- nie do testowania i praktycznego wdrażania tych metod. Platforma posłużyła do badań i porównania dwóch metod rekonstrukcji przy wykorzystaniu akwizycji pełnej macierzy – metody STA (Synthetic Transmit Aperture) i metody PWI (Plane Wave Imaging). Słowa kluczowe: UT Phased-Array; akwizycja pełnej macie- rzy; syntetyczna apertura Abstract Ultrasound Phased-Array systems allow the implemen- tation of various modes of flaw scanning and visualization, as well as provide a higher inspection quality than traditional single-channel systems. Full matrix capture and advanced image reconstruction algorithms will surely constitute the next step in the developing of these systems. The pa- per describes the principle of how these techniques work, and the requirements which acquisition and signal-process- ing systems consequently face. Also presented in the paper is the Versatile Ultrasound Research Platform, which has been developed specifically for the testing and practical im- plementation of these methods. The platform has already served as a tool in the testing and comparison of two re- construction methods that employ full matrix acquisition – the STA (Synthetic Transmit Aperture) and PWI (Plane Wave Imaging) method. Keywords:  UT Phased-Array; full matrix capture; synthetic aperture Wstęp Systemy ultradźwiękowe do badań nieniszczących (UT) z głowicami Phased-Array (PA) zapewniają wyższą jakość inspekcji, skracają czas badania i pozwalają na różne mody skanowania i wizualizacji wad. Na rynku dostępne są przenośne systemy PA realizujące skanowanie i rekon- strukcję obrazów 2D w czasie rzeczywistym w oparciu o zaprogramowane prawa ogniskowania (ang. focal laws) [1]. Standardową metodą rekonstrukcji linii A-scan, z których, w kolejnym kroku, tworzony jest obraz 2D, nosi nazwę beam- formingu [1]. W ostatnich latach rozwijana jest metoda pełnej akwizy- cji macierzy (ang. FMC – Full Matrix Capture), która pole- ga na rejestracji danych surowych ze wszystkich kanałów odbiorczych dla każdej emisji. Metoda FMC otwiera zupeł- nie nowe możliwości przetwarzania sygnałów ech oraz re- konstrukcji obrazów. Jedną z tych możliwości jest techni- ka syntetycznej apertury (SA), która pozwala na uzyskanie wyższej i jednorodnej w całym badanym obszarze rozdziel- czości poprzecznej, dzięki wykorzystaniu pełnej apertury głowicy ultradźwiękowej. Algorytm TFM (ang. Total Focu- sing Method) polega na numerycznym ogniskowaniu w każdym punkcie obrazu 2D za pomocą opóźnień wylicza- nych z czasu propagacji impulsu od elementu nadawczego, do rozpraszacza i z powrotem do każdego elementu odbior- czego. Realizacja tego algorytmu wymaga dużej mocy obli- czeniowej oraz ogromnej przepustowości danych z systemu akwizycji w reżimie pracy FMC. Dostęp do pełnej macierzy danych surowych umożliwia także realizację zaawansowa- nych algorytmów przetwarzania sygnałów i otwiera drogę do zupełnie nowych aplikacji i badania obiektów „trudnych”, dla których metoda PA była nieskuteczna [2]. W artykule krótko przedstawiono podstawy działania metod FMC oraz TFM, omówiono wymagania dot. apara- tury do ich realizacji oraz zaprezentowano rezultaty badań własnych. Należy się spodziewać, że omawiane techniki SA będą w najbliższych aktywnie rozwijane i wprowadzane do prak- tyki przemysłowych badań nieniszczących. Marcin Lewandowski, Mateusz Walczak, Tomasz Steifer przeglad Welding Technology Review 44 PRZEGLĄD  SPAWALNICTWA       Vol. 88 10/2016 Metody akwizycji pełnej macierzy Odbiór i zapamiętanie sygnałów ech ze wszystkich elementów głowicy dla każdego nadania nazywany jest akwizycją pełnej macierzy – FMC (ang. Full Matrix Cap- ture). Metoda ta wymaga znacznych zasobów pamięci oraz przepustowości systemu akwizycji, a jeśli proces wizualizacji ma być realizowany w czasie rzeczywistym, także bardzo dużej wydajności obliczeniowej. Przykłado- wo, dla 64 kanałów jednoczesnego próbkowania z często- tliwością 100 MHz i rozdzielczością 8-bitów, przepusto- wość strumienia danych FMC wynosi 6,4 GB/s. Metoda TFM/STA Metoda FMC sama z siebie nie definiuje schematu nadawczo-odbiorczego, czyli liczby i kolejności pobu- dzania przetworników nadawczych, ani profilu opóźnień. Schemat ten należy rozpatrywać razem z planowaną me- todą (algorytmem) rekonstrukcji obrazu. W wielu pracach z metodą FMC stosowany jest schemat i rekonstrukcja STA (ang. Synthetic Transmit Aperture), w której nadaje się po kolei każdym pojedynczym przetwornikiem [3]. Surowe dane (FMC) są wejściem do algorytmu rekonstrukcji obrazu, które polega na numerycznym ogniskowaniu odebranych ech w poszczególnych pikselach obrazu – algorytm ten znany jest w literaturze NDT pod nazwą Total Focusing Me- thod (TFM). W podejściu tym w kolejnych seriach pojedyn- cze przetworniki nadają falę kulistą i rejestrowany jest sy- gnał powrotny na wszystkich przetwornikach odbiorczych. Dla każdego nadania rekonstruowane są obrazy na zadanej z góry siatce obrazowania. Takie obrazy niskiej rozdzielczo- ści są następnie uśredniane pomiędzy nadaniami dla uzy- skania pojedynczego obrazu wysokiej rozdzielczości. Obrazowanie falą płaską Wadą metody STA jest względnie długi czas akwizy- cji danych oraz duża ilość danych do obliczeń oraz liczba obliczeń. Algorytm rekonstrukcji tworzy wynikową wartość każdego piksela obrazu z N2 sygnałów ech, gdzie N jest roz- miarem pełnej apertury nadawczo-odbiorczej. Metoda obrazowania falą płaską (Plane Wave Imaging – PWI) jest obecnie szeroko stosowane w obrazowaniu medycznym do szybkiego obrazowania ruchomych struk- tur [4]. W odróżnieniu od klasycznych metod obrazowania, w których pojedyncza linia obrazu powstaje w oparciu o sygnał z nadania jednej ogniskowanej wiązki, w metodzie PWI z pojedynczego nadania uzyskujemy pełny obraz 2D. Rozwiązanie takie skutkuje istotnym wzrostem w często- tliwości odświeżania pełnego obrazu (proporcjonalnym do liczby przetworników głowicy). Jednocześnie, ponie- waż w nadawaniu uczestniczy większa liczba przetworni- ków, wzrasta moc akustyczna wprowadzana do ośrodka, a co za tym idzie – większy jest stosunek sygnału do szumu. Nadawanie w metodzie PWI polega na nadaniu fali pła- skiej pełną aperturą głowicy (tj. jednoczesnym pobudzeniu wszystkich przetworników). W efekcie, fale kuliste genero- wane przez pojedyncze przetworniki tworzą w ośrodku falę o (w przybliżeniu) płaskim froncie falowym. Pozwala to na uzyskanie stałego ogniskowania we względnie szerokim przedziale głębokości pomiarowej. Ponadto, wprowadzając liniowe opóźnienia dla kolejnych przetworników nadaw- czych możemy wygenerować także falę płaską pod różny- mi kątami do osi głowicy. Wykorzystanie informacji z kilku kątów nadawczych pozwala na poprawę jakości obrazu – jest to technika składania obrazów (ang. Compounding). Zgodnie z rozważaniami teoretycznymi, już niewielka liczba kątów pozwala osiągnąć podobne lub lepsze parametry ob- razu, co w przypadku metody STA [5]. Rekonstrukcja W przypadku obu metod rekonstrukcja odbywa się po- dobnie. Dla każdego punktu na zadanej siatce rekonstrukcji obrazu i dla wszystkich zarejestrowanych sygnałów liczone są opóźnienia: od każdego nadajnika, do danego piksela i z powrotem do każdego elementu odbiorczego (standar- dowo przy założeniu znanej i stałej prędkości fali w ośrod- ku). Wypadkowa energia sygnału w punkcie liczona jest jako średnia odpowiednio opóźnionych sygnałów. Umiejętne przedstawienie obliczeń w postaci prostych operacji macierzowych pozwala na ich łatwe zrównoleglenie i tym samym znaczne przyśpieszenie. Zależnie od charakte- rystyki ośrodka rekonstrukcja może wymagać uwzględnie- nia dodatkowych efektów, takich jak np. refrakcja. Ponadto, jakość obrazu może być dalej optymalizowa- na przez wykorzystanie dodatkowych metod i algorytmów – np.: apodyzacja po stronie odbiorczej, alternatywne meto- dy rekonstrukcji, adaptatywny beamforming, etc. Na rysunku 1 pokazano porównanie metody STA oraz PWI dla 64-elementowej głowicy Phased-Array (Olympus® 5L64) i częstotliwości nadawczej 5,5 MHz. Dla metody PWI wykonane były jedynie 21 nadania, zaś dla STA 64 nadania. W obu metodach stosuje się pełną akwizycję macierzy, więc całkowita ilość danych do przetwarzania zależy liniowo od liczby nadań. Zastosowany algorytm rekonstrukcji TFM pozwala na uzyskanie jednorodnej rozdzielczości poprzecz- nej w całym zakresie głębokości. Przegląd rozwiązań Dostępne na rynku przenośne i stacjonarne systemy UT Phased-Array (m.in. Olympus, Zetec) działają w oparciu o klasyczne algorytmy rekonstrukcji obrazów. Większość systemów ma ograniczoną do 32 liczbę równoległych ka- nałów akwizycji – i taka jest maksymalna wielkość aper- tury używana w procesie tworzenia obrazu. Zastosowa- ne układy multiplekserów pozwalają na obsługę głowic PA o liczbie elementów do 128. Na dzień dzisiejszy je- dynym przenośnym systemem z wbudowaną funkcją FMC jest aparat GEKKO firmy Karl Deutsch. System ten potrafi realizować rekonstrukcję metodą TFM z prędko- ścią ok. 20 obrazów/sek. Rys. 1. Obraz B-mode wad w monoblo- ku z 7 otworami ø=3mm nawiercony- mi bocznie: (górny) rekonstrukcja PWI (21 nadań); (dolny) rekonstrukcja STA (dla 64 nadań). Wizualizacja w zakresie dynamiki 20dB. Fig.  1. A B-mode image of defects in the monobloc with 7 side-drilled holes ø=3mm: (top) the PWI reconstruction (21 firings); (bottom) the STA recon- struction (64 firings). Visualization dy- namic range of 20dB. 45PRZEGLĄD  SPAWALNICTWA       Vol. 88 10/2016 Z drugiej strony są dostępne stacjonarne systemy PA, które wspierają nawet do 256 równoległych kanałów akwi- zycji (np. Zetec DYNARAY oraz systemy modułowe: Olym- pus FOCUS PX, Zetec QUARTZ). Niestety, żaden z tych sys- temów nie umożliwia wydajnej implementacji metody FMC z powodu ograniczonej przepustowości interfejsu danych (<50 MB/s). Ograniczenia dostępnych systemów powodują, że niemal wszystkie prace badawcze dot. metod FMC korzystają z implementacji w trybie off-line. Opraco- wana w IPPT PAN Uniwersalna Badawcza Platforma Ultradźwiękowa (rys. 2) została oparta na nowej archi- tekturze akwizycji i równoległego przetwarzania danych na procesorach graficznych (GPU). Platforma zapewnia realizację akwizycji danych metodą FMC oraz ich prze- twarzania w czasie rzeczywistym z użyciem algorytmu TFM. Uniwersalna badawcza platforma ultradźwiękowa Platforma może obsługiwać wszystkie ultradźwiękowej głowice PA [6]. Obecnie, dzięki specjalnemu adapterowi, możemy korzystać ze standardowych głowic od aparatu OmniScan firmy Olympus®. Platforma posiada 192 elek- troniczne tory nadawczo-odbiorcze oraz tyle samo rów- noległych kanałów akwizycji. Dzięki temu możliwa jest akwizycja pełnej macierzy danych z całej 192-elementowej głowicy jednocześnie. Surowe dane, sygnały w.cz., są przesyłane z pręd- kością do 9GB/s do pamięci wbudowanego komputera PC, a następnie trafiają do procesorów GPU, gdzie za- implementowane są algorytmy rekonstrukcji obrazów. Wyposażenie systemu w max. 5 wysokowydajnych karty GPU (Nvidia® Titan X) daje dostępną moc obliczeniową 30 TFLOP/s dla liczb zmiennopozycyjnych pojedynczej precyzji. Implementacja własnych algorytmów oblicze- niowych odbywa się przy użyciu standardowych narzę- Rys.  2. Widok Uniwersalnej Badawczej Platformy Ultradźwiękowej ze standardową 128-elementową głowicą Phased-Array firmy Olympus® Fig. 2. A view of the Versatile Ultrasound Research Platform with a standard 128-element Phased-Array Olympus® probe. dzi programistycznych – tj. środowiska Nvidia® CUDA lub OpenCL. Dostępna przepustowość i wydajność po- zwala na realizację w czasie rzeczywistym rekonstrukcji 2D algorytmem TFM z prędkością do kilkuset obrazów na sekundę. Pełna programowalność systemu, zarówno w zakresie określania schematów nadawczo-odbiorczych, jak i prze- twarzania sygnałów, daje niemal nieograniczone możliwości realizacji badań porównawczych oraz testowania i walidacji nowych metod i algorytmów diagnostycznych. Podsumowanie W IPPT PAN aktywnie prowadzimy prace B+R w zakresie nowych metod i aparatury do diagnostyki ultradźwiękowej w aplikacjach medycznych i przemysłowych. Opracowana przez nas Uniwersalna Badawcza Platforma Ultradźwiękowa jest unikalnym narzędziem pozwalającym na testowanie, wdrażanie i walidację dowolnych metod akwizycji sygnałów i prze- twarzania surowych sygnałów ech w.cz. z głowic Phased-Array. Metody rekonstrukcji bazujące na pełnej macierzy danych pozwalają nie tylko na zwiększenie rozdzielczości oraz po- prawę oceny wielkości/kształtu wad, ale także na zastosowanie obrazowania do zupełnie nowych materiałów i obiektów niejednorodnych, które dotychczas były trudne lub niemożliwe do badania. Rozwijane obecnie algorytmy obrazowania ada- ptacyjnego pozwolą na uzyskanie obrazowania z poprawną geometrią dla obiektów wielowarstwowych i/lub z nierówną powierzchnią wejścia. Nasza Platforma jest unikalnym urządzeniem badawczym, które może znaleźć zastosowanie zarówno w laborato- rium przy realizacji prac B+R w zakresie metod UT, jak i na linii produkcyjnej do wdrożenia zaawansowanych metod FMC w praktyce. Literatura [1] M. Lewandowski: Metody rekonstrukcji obrazu z głowic Phased-Array, XVIII Seminarium Nieniszczące Badania Materiałów Zakopane, 13-16 marca 2012. [2] M. Lewandowski: Nowe metody syntetycznej apertury dla systemów Pha- sed-Array, XXII Seminarium Nieniszczące Badania Materiałów, Zakopane, 18-20 marca 2016. [3] M. Lewandowski: Nowe metody i zastosowania ultradźwiękowych syste- mów Phased-Array, XXI Seminarium Seminarium Nieniszczące Badania Materiałów Zakopane, 18-20 marca 2015. [4] M. Tanter, M. Fink: Ultrafast imaging in biomedical ultrasound, IEEE Trans Ultrason Ferroelectr Freq Control, 61(1):102-19, 2014. [5] L. Le Jeune, S. Robert, E. Lopez Villaverde, C. Prada: Plane Wave Imaging for ultrasonic non-destructive testing: Generalization to multimodal ima- ging, Ultrasonics, 64:128-138, 2016. [6] M. Lewandowski, M. Walczak, B. Witek, P. Kulesza, K. Sielewicz: Modular & Scalable Ultrasound Platform with GPU Processing, IEEE International Ultrasonics Symposium (IUS), Dresden, Germany, 2012.