PS 001 2016 WWW.pdf 122 PRZEGLĄD  SPAWALNICTWA       Vol. 88 10/2016 Dlaczego zaleca się stosowanie profesjonalnych ośrodków  sprzęgających w badaniach ultradźwiękowych? Why is it recommended to use professional coupling agents during ultrasonic examination? Mgr inż. Rafał Obłąkowski; mgr inż. Marek Lipnicki – Koli Sp. z o.o. Autor korespondencyjny/Corresponding author: roblakowski@koli.eu Streszczenie Ośrodki sprzęgające pełnią w badaniach ultradźwię- kowych niezwykle ważną rolę, umożliwiając przejście fali ultradźwiękowej z jednego ośrodka do drugiego. Dla pra- widłowego przeprowadzenia procesu badania istotny jest dobór odpowiedniego sprzęgacza. W poniższym referacie przedstawiono wpływ impedancji akustycznych ośrodków sprzęgających na wysokość amplitudy echa, a także ich zależności od współczynnika tłumienia. Na podstawie ana- lizy dostępnych materiałów stwierdzono zmniejszanie się wysokości echa dna oraz współczynnika tłumienia wraz ze spadkiem impedancji akustycznej sprzęgaczy dla tego sa- mego poziomu wzmocnienia. W pracy przedstawiono rów- nież wpływ sprzęgacza na powstawanie zjawiska korozji w badanym materiale. Słowa kluczowe: badania nieniszczące; badania ultradźwię- kowe; sprzęgacz Abstract Coupling agents are very important in ultrasonic test- ing – they let the wave to transmit across the interface, from a transducer to a test material. Choosing the right couplant is of great significance for the whole examination process. In this paper, various couplants and their influence on the amplitude of back wall echoes and attenuation coef- ficients are presented. It was observed, that the amplitude of back wall echo and attenuation coefficient were decreasing with the acoustic impedance of used couplants - these rela- tions were linear. This paper contains also information about how big is the influence of couplant type on corrosion proc- ess forming and spreading on examined material. Keywords: NDT; ultrasonics; couplant Wstęp Do prawidłowego procesu badań ultradźwiękowych trzeba przede wszystkim zlokalizować miejsce badania, dobrać i wyskalować właściwy zestaw „defektoskop-gło- wica”, a także dobrać odpowiedni sprzęgacz, aby wyelimi- nować powietrze między głowicą i powierzchnią obiektu oraz umożliwić przejście wiązki ultradźwiękowej z jedne- go ośrodka do drugiego [1]. Ośrodek sprzęgający, mimo, że jest jednym z istotniejszych elementów w całym pro- cesie badawczym, jest traktowany przez operatorów jako niezbędny, ale często do jego wyboru nie przywiązuje się większej uwagi. Źle dobrany sprzęgacz może utrudnić pro- wadzenie badań i klasyfikację wad, ale również wywołać zjawisko korozji na badanym materiale. Kryteria doboru odpowiedniego sprzęgacza Istnieje wiele czynników, które mogą wpływać na właściwy wybór sprzęgacza przez operatora. Poni- żej przedstawiono kryteria, którymi należy kierować się (wg. M. Larssona [2]) przy doborze sprzęgacza, aby prze- prowadzić prawidłowy proces badawczy. 1) Inhibitory.korozji.i.składniki.niedozwolone Niewłaściwie dobrany sprzęgacz, pozostawiony na po- wierzchni badania, może powodować i przyspieszać Rafał Obłąkowski, Marek Lipnicki przeglad Welding Technology Review pojawienie się korozji w materiale, w tym tak niebezpiecz- nej korozji wżerowej, wodorowej czy naprężeniowej. Sto- sując różnego rodzaju substancje jako ośrodki sprzęga- jące należy sprawdzić czy mogą być one stosowane na powierzchniach metalicznych – czy zawierają niedozwolo- ne pierwiastki lub związki oraz zalecane inhibitory korozji (związki chemiczne zatrzymujące i spowalniające procesy korozyjne).Należy zwrócić także uwagę na zachowanie czystości badanego materiału po zakończeniu inspekcji. O ile pozostawienie sprzęgacza zawierającego inhibitory korozji na elemencie nie spowoduje jego skorodowania (w niektórych przypadkach może być nawet doskonałą ochroną antykorozyjną), o tyle substancja nieprzystosowa- na do badań metali może wywołać korozję szybko lub dopie- ro po jakimś czasie (często medium np. w zbiornikach staje się katalizatorem przyspieszającym reakcje korozyjne). 2) Impedancja.akustyczna Jest to wielkość charakterystyczna dla określonego ro- dzaju ośrodka i fali wyrażona wzorem: (1) 123PRZEGLĄD  SPAWALNICTWA       Vol. 88 10/2016 gdzie: ρ – gęstość ośrodka [kg/m3] c – prędkość rozchodzenia się danego rodzaju fali w okre- ślonym ośrodku [m/s]. Im większa impedancja akustyczna ośrodka sprzęgają- cego tym większa redukcja szumów akustycznych, wynika- jących z chropowatości powierzchni, i lepsze sprzęganie na chropowatych i nierównych powierzchniach [1]. 3) Lepkość Większa lepkość ośrodka sprzęgającego zapewnia więk- szą redukcję szumów i lepsze sprzęganie na nierównych powierzchniach. Odpowiednia lepkość sprzęgacza powinna zostać wybrana na podstawie trzech czynników: – wystawienie na działanie czynników zewnętrznych (kapa- nie z górnej powierzchni), – przyczepność do badanego elementu (np. na powierzchni pionowej), – łatwość użycia (sposób nanoszenia sprzęgacza na po- wierzchnię badaną). 4) Zakres.temperatury Wybór ośrodka sprzęgającego zależy przede wszystkim od temperatury obiektu i czasu badania oraz czy zostanie on pozostawiony na obiekcie (degradacja, toksyczność, itp.). 5) Czas.wysychania.i.szybkość.odparowywania Te parametry są istotne zwłaszcza, gdy czas trwania in- spekcji jest długi. Wyższe temperatury przeznaczenia sprzę- gacza wiążą się z dłuższym czasem jego wysychania. Podstawy teoretyczne Współczynniki.odbicia.i.transmisji Energia fali odbitej i przepuszczonej na granicy ośrodków jest zależna od ich impedancji akustycznych. Można zatem przyjąć, że impedancja akustyczna ośrodków będzie decydowała o tym jak duża część fali zostanie odbita od granicy sąsiadujących ze sobą materiałów, a jaka część przeniknie do jednego z nich [3]. Impedancja akustyczna pozwala na wyznaczenie współ- czynników odbicia i transmisji na granicy ośrodków, które są wyrażone wzorami [1]: gdzie: R – współczynnik odbicia T – współczynnik transmisji (przenikania) Z1 – impedancja akustyczna ośrodka nr 1 Z2 – impedancja akustyczna ośrodka nr 2 Współczynniki odbicia i transmisji wyrażone wzorami 2 oraz 3 są prawdziwe tylko dla sytuacji teoretycznej, w której w kontaktowych badaniach ultradźwiękowych nie bierze się pod uwagę warstwy sprzęgacza (rys. 1a) pomiędzy głowicą a badanym materiałem. W rzeczywistych ultradźwiękowych badaniach kontakto- wych pomiędzy głowicą a badanym materiałem musi wystę- pować zawsze warstwa sprzęgacza o grubości d. W takim przypadku współczynnik transmisji przyjmie wartość wyra- żoną (po uproszczeniu) wzorem: (2) (3) W popularnych badaniach prowadzanych głowicą nor- malną fal podłużnych, grubość warstwy sprzęgacza, znaj- dującego się pomiędzy głowicą a badanym materiałem, jest znacznie mniejsza od długości wysyłanej fali, a jego impe- dancja akustyczna jest mniejsza od impedancji akustycznej materiału oraz głowicy. W związku z tym, że impedancje akustyczne głowicy i materiału są stałe, współczynnik trans- misji będzie zależał od długości wysyłanej fali oraz grubości i impedancji akustycznej ośrodka sprzęgającego [4]. Współczynnik.tłumienia Wraz z propagacją fali w materiale zmniejsza się jej ci- śnienie, co skutkuje spadkiem wartości amplitudy echa dna. Zjawisko to jest spowodowane absorpcją i rozpraszaniem, które mają wpływ na wielkość współczynnika tłumienia: Rys. 1. Zjawiska odbicia i transmisji fali, zachodzące na granicy ośrodków powietrze-próbka: a) schemat teoretyczny, nierzeczy- wisty, nie uwzględnia warstwy sprzęgacza pomiędzy powietrzem a badanym materiałem; b) schemat rzeczywisty, z uwzględnieniem warstwy sprzęgacza o grubości d; PI – fala padająca na granicę ośrodków; PT1, PT2 – fala, która uległa transmisji do ośrodka; PR1, PR2 – fala odbita od granicy ośrodków Fig. 1. Transmission and reflection of plane waves on the air-mate- rial interface: a) theoretical scheme, unreal, does not include a layer of couplant between air and the specimen; b) real scheme, includ- ing a layer of couplant of thickness d; PI – incident wave onto air- material interface; PT1, PT2 – the wave transmitted into material; PR1, PR2 – the wave reflected from the media interface (4) Współczynniki αp i αr są odpowiednio współczynnikiem po- chłaniania (absorpcji) oraz współczynnikiem rozpraszania. Wyraża się je za pomocą wzorów: (5) gdzie: C1, C2 – stałe charakterystyczne dla danego materiału f – częstotliwość fali D – rozmiar ziarna Współczynnik tłumienia definiuje się jako wartość zmniej- szenia amplitudy ciśnienia (wysokości impulsu) przypada- jącą na jednostkę długości drogi fali w danym ośrodku [1]. Wartość amplitudy A fali po przebyciu drogi x będzie zatem wyrażona wzorem: (6) (7) gdzie: A0 – początkowa wartość amplitudy α – współczynnik tłumienia materiału [3,4] Do obliczenia współczynnika tłumienia wykorzystuje się porównanie amplitud kolejnych ech dna materiału. Jeżeli wykorzystujemy metodę impulsową kontaktową dla pomia- ru echa dna próbki, ośrodek sprzęgający będzie miał wpływ na wysokość amplitud otrzymanych ech dna w stopniu określonym przez równanie 4 oraz współczynnik tłumie- nia. Zależność amplitudy echa od współczynników odbi- cia i transmisji można wyrazić poprzez natężenie wysłanej wiązki. Stwierdzono, że natężenie I wysłanej fali jest wprost proporcjonalne do kwadratu amplitudy otrzymanego echa (8) a) b) gdzie: – liczba falowa 124 PRZEGLĄD  SPAWALNICTWA       Vol. 88 10/2016 - I. . . .A2. Zatem natężenie pierwszego i drugiego echa dna będą wynosiły odpowiednio: (9) (10) gdzie: T1 – natężeniowy współczynnik transmisji R1 – natężeniowy współczynnik odbicia [4] W badaniach ultradźwiękowych, w celu porównania wy- sokości impulsów, amplitudy ciśnień czy wielkości wad, wykorzystuje się skalę decybelową [1]. Jest ona stosowana także do wyznaczenia współczynnika tłumienia. Dla próbki o grubości h, podczas badań ultradźwiękowych metodą im- pulsową, pozorny współczynnik tłumienia będzie określony za pomocą wzoru: (11) gdzie: A1, A2 – amplituda pierwszego i drugiego echa dna h – grubość próbki W powyższym wzorze nie zostało uwzględnione oddzia- ływanie fali ultradźwiękowej z ośrodkiem sprzęgającym. W praktyce cienka warstwa sprzęgacza zawsze występuje, a współczynniki transmisji i odbicia będą miały wpływ na wielkość otrzymanej amplitudy [4]. Po uwzględnieniu war- stwy sprzęgacza, rzeczywisty współczynnik tłumienia powi- nien być wyrażony za pomocą wzoru: (11) W celu uwidocznienia różnicy pomiędzy pozornym a rze- czywistym współczynnikiem tłumienia, wzory 11 oraz 12 zo- stały porównane i stąd: (12) Zatem współczynnik odbicia R1 będzie zawsze mniejszy od 1, a funkcja logR1 będzie przyjmowała wartości ujemne. Oznacza to, że pozorny współczynnik tłumienia będzie więk- szy od rzeczywistego współczynnika tłumienia o wartość 5/h.logR1 [1,4]. Wyniki badań Powyżej przytoczono podstawy teoretyczne i opisano jakimi kryteriami należy kierować się przy wyborze ośrodka sprzęgającego oraz jaki jest jego teoretyczny wpływ na prze- bieg i wyniki prowadzonych badań ultradźwiękowych. Poniższe wyniki badań eksperymentalnych przedsta- wiają wpływ ilościowy oraz jakościowy na przebieg badań ultradźwiękowych przy zastosowaniu różnych sprzęgaczy. Dodatkowo pokazano wpływ sprzęgaczy, tych profesjonal- nych i tych „popularnych”, na wywoływanie zjawiska korozji. Wyniki wszystkich eksperymentów pochodzą z artykułów i opracowań wymienionych w Literaturze. Wpływ rodzaju ośrodka sprzęgającego   na przebieg badań ultradźwiękowych Ośrodki.sprzęgające.na.bazie.wody.i.gliceryny,.o.różnych.propor- cjach.oraz.ich.wpływ.na.amplitudę.i.współczynnik.tłumienia.[4] Przeprowadzono eksperyment impulsową metodą ultra- dźwiękową echa przy zastosowaniu głowicy normalnej fal podłużnych. Na potrzeby doświadczenia przygotowano 11 próbek ośrodka sprzęgającego na bazie wody i gliceryny, z których każda miała inne proporcje tych składników. Szczegółowe informacje na temat ośrodków sprzęgających przedstawia tablica I. Wykorzystano próbki ze stali węglowej (cL=5960 m/s) i z nierdzewnej stali wysokostopowej (cL=5600 m/s). Uży- ta głowica normalna fal podłużnych miała przetwornik o średnicy 12,7 mm oraz częstotliwość 5 MHz i pozostawała w kontakcie z badanym materiałem. Obraz był tak wyskalo- wany, aby mógł wyświetlić 4 impulsy echa dna. Pomiędzy głowicę i materiał badany wsuwano cienką folię aluminiową (16 µm) dla zachowania stałej grubości warstwy sprzęgacza (folię umieszczono tak, aby jej obecność nie wpływała na przebieg badań ultradźwiękowych). Na rysunku 2 przedsta- wiono echa dna dla stali węglowej przy sprzężeniu czystą wodą i gliceryną. Pierwsze echo było utrzymane na pozio- mie 80% wysokości ekranu. Wzmocnienie dla wody musia- ło być wyższe o 5 dB od wzmocnienia przy zastosowaniu gliceryny. Oznaczenie  sprzęgacza Stosunek               woda:  gliceryna Gęstość  [kg/m3] Prędkość  [m/s] Impedancja   akustyczna  (x106 kg/ m2s) C 10 : 0 998 1490 1,49 C2 9 : 1 1018 1533 1,56 C3 8 : 2 1039 1586 1,65 C4 7 : 3 1065 1637 1,74 C5 6 : 4 1089 1685 1,84 C6 5 : 5 1113 1739 1,94 C7 4 : 6 1141 1790 2,04 C8 3 : 7 1173 1836 2,15 C9 2 : 8 1195 1863 2,23 C10 1 : 9 1224 1895 2,32 C11 0 : 10 1260 1920 2,42 Tablica I. Oznaczenie i charakterystyka wykorzystanych ośrodków sprzęgających Table I. Couplants used and their properties Zależności wielkości amplitudy echa dna od impedancji akustycznej sprzęgacza dla stali węglowej i nierdzewnej zostały przedstawione na rysunku 3. Amplituda echa dna dla sprzężenia przez glicerynę jest niemal trzykrotnie wyż- sza niż, gdy ośrodkiem sprzęgającym była woda. Zatem za spadek wartości amplitudy odpowiada właśnie ośrodek sprzęgający, co jest zgodne ze wzorem 4. Wartości amplitudy są większe dla stali węglowej niż dla stali nie- rdzewnej, ponieważ współczynnik tłumienia jest większy dla stali nierdzewnej. Pozorny współczynnik tłumienia w zależności od impe- dancji akustycznej ośrodków sprzęgających przedstawia rysunek 4. Zgodnie z przewidywaniami, wraz ze wzrostem a) b) Rys. 2. Otrzymane echa dna przy użyciu jako ośrodka sprzęgające- go: a) wody, b) gliceryny Fig.  2. Backwall echoes obtained by using different couplants: a) water, b) glicerine 125PRZEGLĄD  SPAWALNICTWA       Vol. 88 10/2016 impedancji akustycznej rośnie pozorny współczynnik tłu- mienia – dla czystej gliceryny jest on około dwa razy więk- szy niż dla wody. Zgodnie ze wzorem 13, pozorny współczynnik tłu- mienia zależy od natężeniowego współczynnika odbicia na granicy dwóch ośrodków – głowicy i materiału badanego. Biorąc to pod uwagę, możliwe jest obliczenie rzeczywiste- go współczynnika tłumienia – wyniki przedstawia rysunek 5. Wykazano, że rzeczywisty współczynnik tłumienia przyj- muje stałą wartość dla danego typu materiału, niezależnie od impedancji akustycznej ośrodka sprzęgającego. Rys.  3. Zależność amplitudy pierwszego echa dna od impedan- cji akustycznej danego rodzaju sprzęgacza dla stali węglowej i nierdzewnej Fig. 3. Relation between the amplitude of the first backwall echo and the acoustic impedance of each couplant type for carbon steel and stainless steel Rys. 4. Wartości pozornych współczynników tłumienia w zależno- ści od impedancji akustycznych sprzęgaczy (różne proporcje woda- gliceryna) Fig. 4. Relation between the apparent attenuation coefficients and the acoustic impedance of each couplant type for carbon steel and stainless steel Rys. 5. Zależność rzeczywistych współczynników tłumienia od im- pedancji akustycznych ośrodków sprzęgających Fig.  5. Relation between the real attenuation coefficients and the acoustic impedance of each couplant type for carbon steel and stainless steel Ośrodek sprzęgający wywoływaczem korozji? „Primum non nocere”, czyli „po pierwsze nie szkodzić” to słowa przysięgi Hipokratesa, które po dziś dzień wypo- wiadają studenci uczelni medycznych. Sentencja ta powin- na odnosić się również, jak sama nazwa wskazuje, do ba- dań nieniszczących. W przypadku badań ultradźwiękowych jednym z zagrożeń dla obiektu badanego jest zjawisko ko- rozji spowodowane źle dobranym ośrodkiem sprzęgającym. Nieodpowiedni skład sprzęgacza (brak tzw. inhibitora ko- rozji) i pozostawienie go na powierzchni badanej po za- kończeniu inspekcji może zapoczątkować proces korozji, albo przyspieszyć propagację już istniejących wżerów. Niżej przedstawione badania praktyczne pokazują jak duży wpływ na niszczenie materiału badanego może mieć źle do- brany sprzęgacz i jak istotne jest stosowanie profesjonalnych ośrodków sprzęgających. Badania te przeprowadziły firmy So- natest i Sonotech dla potrzeb klientów tych firm. Badanie.wpływu.ośrodka.sprzęgającego. na.powstanie.zjawiska.korozji.[5] Badania miały na celu wykazanie wpływu rodzaju ośrod- ka sprzęgającego na wywołanie zjawiska korozji na po- wierzchni badanej. W doświadczeniu wykorzystano profe- sjonalny żel ultradźwiękowy Sonagel-W oraz klej do tapet. Eksperyment prowadzono na wzorcu nr 1. Doświadczenie składało się z dwóch części. W pierwszej wzorzec nr 1 podzielono na 3 sekcje - na pierwszy obszar na- Rys. 6. Wzorzec nr 1 wraz z wydzielonymi obszarami, na które na- niesiono (od lewej) sprzęgacz Sonagel-W, klej do tapet oraz obszar, którego powierzchnia pozostała czysta Fig. 6. Calibration block no 1 with separated areas; (from the left) the first area is covered with professional couplant Sonagel-W, the second area is covered with a wallpaper glue and the third area remains clean Rys. 7. Wyniki eksperymentu po upływie 12 godz. Fig. 7. Experiment results after 12 h. łożono sprzęgacz Sonagel-W, na drugi klej do tapet, a trzeci (z prawej) pozostawiono czysty (rys. 6). Skutki eksperymen- tu po 12 godzinach pokazuje rysunek 7. Zaobserwowano, że już przed upływem 12 godzin, w miej- scu, na które nałożono klej do tapet, powierzchnia próbki za- częła korodować. Warto zauważyć, że stan powierzchni na pozostałych dwóch obszarach nie uległ zmianie. W drugiej części eksperymentu usunięto z próbki nałożo- ne wcześniej sprzęgacze i wystawiono ją na działanie czyn- ników atmosferycznych przez 4-5 dni. Efekty doświadczenia można zaobserwować na rysunku 8. 126 PRZEGLĄD  SPAWALNICTWA       Vol. 88 10/2016 Rys. 8. Zdjęcie próbki wykonane po 4-5 dniach od rozpoczęcia do- świadczenia Fig. 8. Photo of the calibration block no 1 taken after 4-5 days since the experiment had begun Na podstawie otrzymanych wyników badań stwierdzono, że po upływie 4-5 dni obszarem najbardziej skorodowanym było miejsce, na które wcześniej nałożono klej do tapet. Co ciekawe, powierzchnia, która nie była pokryta warstwą sprzęgacza była bardziej skorodowana od sekcji pokry- tej profesjonalnym żelem ultradźwiękowym Sonagel-W. Jest to spowodowane tym, że profesjonalne ośrodki sprzę- gające do badań ultradźwiękowych są jednocześnie inhibi- torami korozji, które nie tylko spowalniają, ale i powstrzymu- ją powstanie korozji. Badanie.wpływu.dodatku.inhibitora.korozji.[2] Przeprowadzone badania miały na celu sprawdzenie ośrodka sprzęgającego pod względem inhibicji korozji. Me- chanizmy powstawania korozji szczelinowej i powierzch- niowej znacząco różnią się, dlatego doświadczenie zakła- da wywołanie obu rodzajów korozji. Wykorzystano próbkę wykonaną z niskostopowej stali 1018, której powierzch- nia została dokładnie oczyszczona. Następnie na próbkę naniesiono 2 krople ośrodka sprzęgającego. Jedna z kropel została przykryta szklaną płytką co miało imitować warunki sprzyjające korozji szczelinowej. Druga kropla miała wywo- łać korozję powierzchniową. Próbę wykonano dla dwóch różnych ośrodków sprzęgających - dla profesjonalnego żelu Ultragel-II oraz dla ośrodka bez inhibitora korozji. Wyniki ba- dań przedstawia rysunek 9. Eksperyment wykazał, że czynnikiem wywołującym po- wstanie korozji jest zastosowany ośrodek sprzęgający. Na próbce znajdującej się po lewej stronie rysunku 9 nałożo- no profesjonalny sprzęgacz Ultragel-II i nie zaobserwowano żadnych oznak korozji. Na drugiej próbce (na rys. 9 z prawej) pojawiła się korozja szczelinowa i powierzchniowa spowo- dowana niewłaściwym ośrodkiem sprzęgającym. Rys. 9. Wyniki: z lewej próbka z Ultragel-II, z prawej próbka ze sprzę- gaczem bez inhibitora korozji. Korozję szczelinową wywoływano w górnej części próbek Fig. 9. Results of the experiment: on the left – specimen covered with Ultragel-II, on the right – specimen covered with couplant with inadequate corrosion inhibition. Crevice corrosion simulat- ed under a glass microscope slide over the top bead of couplant on each coupon Podsumowanie i wnioski Powyżej zaprezentowano wpływ ośrodka sprzęgającego na przebieg badań ultradźwiękowych i wywoływanie zjawi- ska korozji. Na podstawie przytoczonych artykułów wykazano, że sprzęgacz ma za zadanie nie tylko eliminować war- stwę powietrza spomiędzy głowicy i materiału badanego, ale jego właściwości (lepkość, gęstość, impedancja akustycz- na) wpływają na wysokość amplitudy impulsów i wartość współczynnika tłumienia podczas badań ultradźwiękowych. Stwierdzono, że wraz ze wzrostem impedancji akustycznej ośrodka sprzęgającego zwiększa się amplituda sygnału oraz pozorny współczynnik tłumienia. Rzeczywisty współczynnik tłumienia jest zależny tylko od rodzaju badanego ma- teriału. Doświadczenia przeprowadzone przez firmy Sonatest i Sonotech wykazały ponadto, że rodzaj ośrodka sprzęgającego może mieć znaczący wpływ na powstanie zjawiska korozji na powierzchni pomiaru/badania. Stwierdzono, że odpowiedzial- ny za to jest dodatek, nazywany inhibitorem korozji. Ośrodek sprzęgający zawierający inhibitor korozji hamuje rozprzestrze- nianie się korozji oraz zapobiega jej powstaniu, co jest bardzo istotne zwłaszcza, gdy sprzęgacz pozostaje po badaniach na badanym elemencie. Na podstawie przedstawionych badań można stwierdzić, że najlepszymi ośrodkami sprzęgającymi są profesjonalne sprzęgacze do badań ultradźwiękowych. Nie dość, że są one tworzone z myślą o badaniach nieniszczących, co gwarantuje producent, mogą występować w różnej formie (proszku do rozrobienia lub gotowych żeli), dzięki czemu, w razie potrzeby, można je zagęścić lub rozrzedzić, to dodatkowo zawierają inhibitory korozji. Doświadczenia i praktyka przemysłowa sugeru- ją, że profesjonalne ośrodki sprzęgające mają nad innymi przewagę – są bardziej uniwersalne, bezpieczniejsze dla badanych obiektów i często tańsze. Literatura [1] M.K. Lipnicki, „Badania Ultradźwiękowe, cz.1: Podstawy Teoretyczne”; wyd. 5; Gdańsk, 1998, Koli Sp. z o.o. [2] M. Larsson, „Ten Criteria for Accurate Ultrasonic Couplant Selection”; In- spection Trends, Spring 2009, str. 24 [3] N. Netshidavhini, R.B. Mabuza „Effects of Various Couplants on Carbon Steel and Aluminium Materials Using Ultrasonic Testing”; 18-sta Świato- wa Konferencja Badań Nieniszczących, 16-20 kwietnia 2012, Durban, RPA [4] Y.H. Kim i inni „A Study of the Couplant Effects on Contact Ultrasonic Te- sting”; Journal of the Korean Society for Nondestructive Testing, vol. 22, nr 6, 2002 [5] „Couplant vs Wallpaper Paste, Apllication Case Study”; Sonatest Ltd.; 2015